Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

31/08/2021

Chính trị Thái Lan : Từ góc nhìn trí thức

Phạm Phú Khải

Thái Lan đang đi qua mt giai đon đy th thách ln cơ hi. Hơn mt năm qua,chính tr Thái đy nhng biến đng ni b, k tcuc biu tình ngày 18 tháng 7 năm 2020, quy t hơn hai ngàn người, ch yếu là gii tr và sinh viên. Hàng lot các cuc biu tình ln nh khác nhau, t 5 đến 10 người các nhóm nh, và có khi cao đim lên đến 50 ngàn người. Nó din ra gn như mi ngày trong nhng tháng 8 đến 12 năm 2020, trong khuôn viên đi hc, trung hc, th đô Bangkok, và khp các tnh thành ti Thái Lan.

thailan1

Các phóng viên b chy khi cnh sát bn hơi cay khng chế biu tình ti Bangkok, 16/08/2021. Hình minh ha.

Chính quyn Prayut Chan-o-cha loay hoay tìm đ cách khác nhau đ đàn áp phong trào dân ch, nht là bt b b tù các th lãnh tr. H s dng các lut khn cp, lut ph báng nhà vua (lèse majesté law, Điu 112 trong Đo lut Hình s), Đo lut Hình s Đin toán (Computer Crime Act), cho đến gii hn quyn đưa tin ca các cơ quan truyn thông đc lp phê phán chính quyn. Năm 2020, ging như Vit Nam và nhiu quc gia khác ti Đông Nam Á, chính quyn Prayut đã qun lý đi dch Covid-19 khá tt so vi bao nước khác. Nhưng k t tháng 4 năm nay, tình hình tr nên nguy bách hơn vi biến th Delta. Trong sut vài tun qua, nhiu ngày lên đến hơn 20 ngàn ca,ch tun qua bt đu gim xung còn khong 18 ngàn. Ngành du lch bnh hưởng trm trng, làm bao nhiêu người mt vic. 290.000 sinh viên ra trường năm naykhông có vic làm. Nhiu người Thái bt mãn tt cùng vi cung cách qun lý Covid-19 ca chính quyn Prayut, nht là s tht bi trong vic tìm kiếm mua đ vaccine đ tiêm chng cho khong 70 triu người. Đ đi phó vi s ch trích và phn đi liên tc ca người dân và gii truyn thông, chính quyn Prayut đưa ra quy đnh hn chế quyn t do ngôn lun và kim duyt Internet. Nhưng bin pháp đe da và trng pht nhm gây s hãi trong công chúng đã btòa dân s Thái bác b vào ngày 6 tháng 8.

Phong trào xã hi dân s ti Thái Lan tin rng chính quyn Prayut ch mun duy trì s cm quyn ca h hơn là tp trung n lc gii quyết các vn đ y tế/sc khe, công ăn vic làm hay s an toàn ca người dân. S bt lc và bt tài ca chính quyn đã làm cho nhiu thành phn công chúng ti Thái bt chp lnh phong ta tiếp tc xung đường biu tình. Cuc đi đu gia người biu tình và chính quyn Thái ngày càng leo thang, và tr nênbo lc hơn trong nnhng tháng qua so vi năm 2020. Cách đây 2 tun, phong trào dân ch đã kêu gi biu tình mi ngày t 16 đến 22 tháng 8. Các cuc biu tình xung đường hay biu tình tht là sáng to, như x dng hàng ngàn chiếc xe trên đường ph, làm tc nghn giao thông. Nó din ra thường xuyên đ phn đi cách qun lý Covid-19 ca chính quyn Prayut, vi mc tiêu áp lc Th tướng Prayut t chc.

Trước tình hình sôi đng này, Đi hc Quc gia Úc ANU đã t chc tho lun đc bit t 24 đến 28 tháng 8 va qua, vi ch đ "Cp nht Thái Lan 2021 : Qun lý khng hong và tác đng lâu dài" (Thai Update 2021 : Crisis management and long-term implications). Đ tài th nht là v Kinh tế và nh hưởng ca Covid-19, th hai là Biu tình ti Thái, th ba là Quc hi (chính tr bu c/Electoral politics), và sau cùng là Chính sách Đi ngoi.

Tôi đã tham d, ch yếu là đ lng nghe, bui tho lun v bn đ tài trên trong tun qua, và hc hi được nhiu điu lý thú t cái nhìn ca gii trí thc Thái trước hin tình đt nước ca h.

Xin được chia s ba điu tôi quan sát sau đây v gii trí thc Thái.

Mt, h qu là nhng người chuyên môn quan tâm v tình hình đt nước. Mười bn trên mười lăm din gi trong bn ngày tho lun (không k nhng người điu hp chương trình) là người Thái, chuyên gia v nhiu lĩnh vc khác nhau. Phn ln đang ging dy hay nghiên cu t các trường đi hc danh tiếng ca Thái như Thammasat University, Chulalongkorn University. Cũng có hai din gi được mi đc bit là Tidarat Yingcharoen và Parit Wacharasindhu, có kh năng nói chuyn lưu loát và thuyết phc, đang là hai thành viên tr ct ca hai đng chính tr ti Thái. Mười din gi còn khá tr, nhìn dưới 50 tui. Phn ln nói tiếng Anh lưu loát, chc nh được đào to hay giáo dc t nước ngoài, t Anh, Úc v.v… Có người đang ging dy hay nghiên cu ti các trường đi hc ln ngoài Thái Lan.

Tiến sĩ Aim Sinpeng, chng hn, đang là ging viên ti Đi hc Sydney, Úc Châu, trong Ngành Chính quyn và Quan h Quc tế. Sinpeng trình bày v vn dng và nh hưởng ca truyn thông xã hi trong gii hot đng. Khi được hi rng chính quyn Thái có theo dõi các phong trào biu tình và nhng người bt đng chính kiến trên mng xã hi không, thì Sinpeng khng đnh đó là điu chc chn. Sinpeng nói : "Theo dõi các cuc trò chuyn, sàn lc các cuc trao đi, hp tác cht ch vi các nn tng truyn thông xã hi đ yêu cu g xung, tăng h sơ ca h trên mng xã hi, thao túng thông tin v.v…". Tôi có hi Sinpeng hai câu. Mt, truyn thông Thái, tiếng Anh ln Thái, có ng h phong trào đu tranh chính tr đ thay đi ti Thái không, thì Sinpeng cho biết truyn thông Thái vn b chia r, cho nên không có gì l khi bt TV các kênh ln và không thy bn tin nào v các cuc biu tình. Hai, tôi hi Sinpeng nghĩ sao v nh hưởng ca Liên minh Trà sa (Milk Tea Allowance) lên phong trào ti Thái, thì Sinpeng cho rng mc du nó mang tính c ách tượng trưng hơn là mt liên minh phi hp cht ch, nhng biu tượng đu tranh mà các phong trào này dùng được chia s rng rãi, và qua đó liên kết h li vi nhau. Biu tượng mang tính quan trng, cn thiết và hu ích cho mc tiêu chung.

Hai, h là nhng trí thc mong mun thc hin đúng chc năng/vai trò ca mình. Người trí thc, theo tôi, phi hi đ vài yếu t căn bn như sau. Mt, phi là người có tư duy đc lp và phê phán đ có th đi đến tn cùng s tht, đ tìm ra được cái nhân và qu, các mi liên h chng cht phc tp ca nhng vn đ h chuyên môn hay quan tâm. Hai, không ch phi có kiến thc thôi, người trí thc phi dám thng thn trình bày nhng thông tin, kiến thc và quan đim ca mình đ giúp cho người dân, cng đng, quc gia hay quc tế nhìn ra được hư thc ca vn đ, ngay c khi chính quyn hay mt hay nhiu b phn dân tc nào đó chng đi. Ba, người trí thc có th t to ra quyn li và quyn lc do kh năng trí tu hay chuyên môn đích thc ca mình, nhưng h cũng s đánh mt tính cách trí thc ca mình nếu vì quyn li hay quyn lc mà b cong ngoài bút.

Trong bn đ tài tho lun, nhng din gi trên đu phân tích vn đ sâu sc t góc nhìn chuyên môn ca h. Tt c đu có tư duy đc lp và thng thn nói lên các vn đ nhc nhi mà Thái Lan đang đi din, dù có đng chm đến gii cm quyn và thành trì quyn lc (the establishment). H nhìn nhn và phân tích vn đ da trên nhng thông tin, d kin, lý thuyết và/hay phương pháp lun. Thy điu gì cp tiến và hiu qu thì h khen ngi, điu gì tiêu cc và vô hiu thì h phê phán, nhưng luôn da trên cơ s/h thng. H có khuynh hướng cp tiến và mun xã hi Thái tiến b, thay vì chp nhn hay hài lòng vi nhng gì đang có. Bng cách này hay cách khác, gii trí thc Thái tham gia tích cc vào các hot đng giáo dc công chúng, như viết bình lun/phân tích trên các cơ quan truyn thông, trên truyn hình, truyn thanh hay mng xã hi.

Chng hn, đng trước khng hong Covid-19, và h qu ca nó đi vi kinh tế Thái, tiến sĩ Pavida Pananond thuc Thammasat University,quan tâm đến đường hướng chính sách đu tư và thương mi trong vn đ qun lý kinh tế quc gia trong thi gian ti. Pananond quan ngi vì ngun vn đu tư nước ngoài đi vi Thái Lan trong năm 2020 đã gim 50%, trong khi toàn vùng 31% và Vit Nam ch 10%. Pananond cng tác vi tThe Bangkok Post.

Ba, h có tm nhìn tích cc và sâu sc v chính tr. Trong bn ngày tho lun, các trí thc Thái phân tích các vn đ Covid-19, cũng như nh hưởng ca nó lên trên kinh tế, thương mi, công ăn vic làm/tht nghip, gii tr và các cuc biu tình, v.v Các vn đ ngoi giao và chiến lược an ninh như tác đng ca Hoa K và Trung Quc lên đa chính tr trong vùng Châu Á, n Đ Dương và Thái Bình Dương, k c Thái Lan, cũng được tho lun. Nhn xét ca tôi là đi đa s din gi cho rng gii pháp giúp cho Thái Lan vượt qua khng khong hin nay phi là ci t chính tr, v nhiu mt. Th tướng Prayut và bè nhóm phi ra đi, và phi có ci t chính tr sâu rng, k c hiến pháp. Cn phi ci t các cơ quan công quyn cng ngt và thiếu hiu qu, nhưng mi ci t các cơ quan công quyn đu chng có giá tr nào nếu không có ci t chính tr đi trước. Ngoài ra, không ai mun mt cucđo chánh na xy ra, vì quá nhi u ri mà cũng chng thay đi được gì, và nếu có tu chính hiến pháp thì phi mang ý nghĩa đích thc thay vì đ cng c quyn lc ca phía lên nm quyn.

Giáo sư hàng đu v kinh tế ca Thái, Pasuk Phongpaichit, sau khi trình bày các vn đ kinh tế và phát trin ca Thái Lan, khng đnh rng nếu không có ci t chính tr sâu sc, nếu chính quyn Prayut hin nay không ra đi, thì không có hy vng gì cho Thái Lan.

Tiến sĩ Kanokrat Lertchoosakul, người chuyên nghiên cu v phong trào sinh viên t thp niên 1970s, cho rng chính quyn hin nay không biết cách đi phó vi sinh viên. Tiến sĩ Anyarat Chattharakul thì đt k vng vào gii tr, nhng người đang mun thay đi Thái Lan, và cu mong cuc đu tranh ca h thành công.

Thay đi mt xã hi bo th, cc k bo hoàng, là điu không h d. Trong khi đó, thành trì quyn lc li không mun b mt nh hưởng hay quyn lc nên h s làm mi th đ cn tr hay đè bp mi khuynh hướng hay n lc nào mun thay đi. Nhưng người dân Thái, nht là gii tr, không cam chu ngi yên chp nhn s phn ca h. H biết mun thay đi thì phi đu tranh quyết lit thì mi có. Điu may mn cho Thái Lan là có được nhng trí thc như thế. H ging dy và nh hưởng tích cc và trc tiếp lên gii tr Thái Lan.

Vì vy không có gì ngc nhiên khi gii tr Thái Lan hôm nay có cái nhìn cp tiến và dn thân tích cc vào công cuc thay đi xã hi và đt nước ca h. Vi hành trang như thế, chc chn mt ngày không xa, thế h tr Thái s tích cc góp phn đem li thay đi sâu rng, đ chm dt văn hóa đc tài và vn nn thao túng trường k ca quân đi Thái vào nn chính tr quc gia.

Phạm Phú Khải

Nguồn : VOA, 31/08/2021

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Phạm Phú Khải
Read 208 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)