Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

13/09/2021

Củng cố chế độ : Sức ép lớn đối với quan chức và cảm tưởng về chính sách đột phá

Phạm Quý Thọ

Lãnh đo Đảng cộng sản Vit Nam luôn cho rng, tham nhũng là do quan chc suy thoái v tư tưởng chính tr, đo đc, li sng, ch không phi do bn cht chế đ. Bi vy, Đng gây sc ép ti đa đi vi quan chc trong b máy lãnh đo giúp cng c chế đ. Na đu năm 2021, có 51 người đng đu đã b x lý do thiếu trách nhim đ xy ra tham nhũng ; Đu tháng 9/2021 y ban Kim tra Trung ương thông báo rng ti K hp th 6 rng nhiu cán b liên quan đến tha hóa quyn lc trong lĩnh vc kinh tế b k lut

cungco1

Một gia đình người dân đứng mua kem trước một tấm biển cổ động cho Đại hội 13 Đảng cộng sản Việt Nam ở Hà Nội hôm 24/1/2021 – AFP - Ảnh minh họa

Vit Nam va tri qua thp k khó khăn ca hai nhim k Đi hi đng toàn quc năm năm (2011-2021) vi "bt n" kinh tế vĩ mô và th chế, trong đó s tha hóa quyn lc ca cán b lãnh đo din ra nghiêm trng đe do s tn vong chế đ. Gii lãnh đo chính thc đt vn đ ci t chính tr ti Đi hi Đng CS ln th 13 đu năm 2021, nhn mnh cng c h thng chính tr, trong đó kin toàn t chc cán b là trng tâm trong ci cách, được cho là đim mi so vi các Đi hi trước đó.

Cách tiếp cn ci cách như vy xut phát t bn cht ca chế đ tp quyn. Giáo sư chính tr hc Fransis Fukuama đã ch ra rng chế đ đng cng sn toàn tr có "hai ci ngun" vi chế đ phong kiến tp quyn Á Đông. Đó là giáo dc gii quan li thm nhun tư tưởng nho giáo đng thi vi trng pht nghiêm khc h nếu bt tuân và hư hng. Chc năng ao ph" này được thc hin bi các thái giám (tương t như U ban kim tra Trung ương) và ti nng nht là khi "quân", "bt trung", nghĩa là ph báng và không trung thành vi nhà vua

Cách đi phó vi khng hong chế đ hin nay đang din ra dưới nhiu hình thc, nhưng ph biến nht là chng tham nhũng "không vùng cm" đng thi vi sàng lc nhân s đng thông qua "kin toàn" t chc b máy. Trước hết, sc ép ln nht được to ra đi vi lãnh đo đng các cp. Trước Đi hi 13 hàng chc nghìn cán b b k lut vi lý do vi phm quy chế làm vic ca đng, li dng chc v quyn hn và tham nhũng, và quá trình này vn đang tiếp tc. Quá na dàn lãnh đo mi trong s 200 u viên trung ương khóa 13 xut thân t các ban ca đng, đoàn hay các lĩnh vc quân đi, an ninh. H được xem là ch da trung thành cho quyn lc tuyt đi.

cungco2

Cu quan chc ngành du khí Trnh Xuân Thanh (gia) và các đng phm ti phiên tòa Hà Ni hôm 8/1/2018. Ông Trnh Xuân Thanh b cáo buc ti tham ô. AFP

Hàng lot quy chế, quy đnh mi ca Đng v ng c, đ c nhân s đng đu t chc, siết cht k lut cán b và nêu gương lãnh đo được ban hành, thc thi theo hướng tp trung quyn lc cao hơn. Các ban ca Đng như U ban kim tra Trung ương, Ban Ni chính, Ban Tuyên giáo được tăng thêm quyn lc. Và mi đây, Ban ch đo Trung ương phòng chng tham nhũng được b sung quyn hn chng "tiêu cc" và đi tên thành Ban ch đo Trung ương phòng chng tham nhũng, tiêu cc. Điu này cho thy chiến dch thanh trng "làm trong sch" đi ngũ tiếp tc được đy mnh. Nhng hin tượng "t din biến", "t chuyn hoá" hay "suy thoái tư tưởng, đo đc, li sng" ca quan chc thường là đnh tính nhưng có th vn dng theo ý lãnh t.

Vic tăng cường nhng đng thái ci cách trong thi k khng hong cho thy đc đim mang "tính thích nghi, tính tinh vi, tính tự trị và tính gắn kết" ca chế đ, như mt trong các nguyên nhân quan trng to nên "s do dai" chính tr trong sut hơn mt phn ba thế k. Điu này được Giáo sư chính tr hc Samuel P. Huntington (1927-2008), tác gi ca quan đim "S va chm ca các nn văn minh" (1994) ch ra khi nghiên cu chế đ đng cng sn toàn tr Trung Quc.

Tuy nhiên, điu mà Giáo sư Samuel P. Huntington chưa th d đoán là s thay đi din ra nhanh chóng trong ci cách th trường dưới chế đ này. Nhà nghiên cu Isabella Weber đã mô t quá trình này như trò chơi rút g [game of Jenga] : ch rút ra nhng thanh g nào khi có th sp xếp li được mà không làm sp đ c khi g, nghĩa là gây hi đến s n đnh ca chế đ, và các khong trng đ li được chính sách th trường lp đy. Kết qu ca ci cách th trường là tăng trưởng nhanh sau hơn mt phn ba thế k đã giúp Trung Quc tr thành cường quc kinh tế, nhưng v bn cht là ch nghĩa tư bn chính tr, thân hu. S không tương thích gia "thượng tng kiến trúc" là chế đ toàn tr và "h tng cơ s" là kinh tế th trường phn ánh v n đ mu cht là đng cng sn lãnh đo kinh tế th trường thế nào khi mâu thun cơ bn gia hai h tư tưởng đi kháng : ch nghĩa xã hi và ch nghĩa tư bn.

S thay đi ln đang din ra Trung Quc trong nhiu lĩnh vc kinh tế, tài chính, văn hóa và chính tr t khi Tp Cn Bình lên nm quyn Trung Quc t 2013. Mi gn đây, ông ta ch đo tn công vào gii nhà giàu công ngh như Alibaba, Tencent và hãng gi xe khng l Didi Global trong chính sách "thnh vượng chung", nghĩa nhà nước giành ly chc năng tái phân phi ca ci, ly t gii t ph chia cho người nghèo, và gi đi thông đip rng "th trường tư bn s không còn là thiên đường cho các nhà tư bn làm giàu nhanh chóng". Ngoài ra, các hãng phim gii trí, sao đin nh, các công ty giáo dc tư nhân cũng b đàn áp, tư tưởng ca Tp Cn Bình bt buc phi đưa vào chương trình hc t cp tiu hc tr lên

cungco3

Ông ch Alibaba Jack Ma (gia) và CEO ca Tencent trong l k nim 40 năm thc hin chính sách m ca ca Trung Quc Bc Kinh hôm 18/12/2018. AFP

Vit Nam đang ci cách th trường v cơ bn theo cách trên khi có chế đ chính tr tương đng vi Trung Quc dù thp hơn v trình đ phát trin. Ngoài ra, nhng đng thái ci cách sa sai và cng c chế đ hin nay Vit Nam cho thy bn cht chính tr không h thay đi : chế đ ph thuc vào người đng đu ; S dng b máy cai tr đc quyn đc li tp hp nhng quan chc phi tuyt đi trung thành, bi vy thiếu tính đc lp ; chp nhn ý thc h CNXH xa vi thc tế, nên d sa vào giáo điu ; Thc hành vô điu kin các tiêu chun đo đc cách mnh sn có, và sn sàng hành đng theo cương lĩnh mang tính bo lc da trên đu tranh giai cp và s tương phn gia "chúng ta" và "bn phn đng" đ bo v chế đ. Nhng thay đi gn đây ca chế đ Đng cng sn lãnh đo Trung Quc như phân tích trên liu có phi là "tương lai" xa hay gn ca chế đ Vit Nam hay không và bài hc "tránh" sai lm thế nào đang là vn đ chưa có câu tr li.

Khng hong kinh tế và th chế gây nên s bt bình ca nhân dân đi vi "b phn không nh" cán b lãnh đo nhũng nhiu và tham lam. Đây là nhân t ch cht khiến người ta mong có mt chế đ quyết đoán và đòi hi phi có nhng hành đng khn trương và quyết lit. Trong tình hình như thế, mt chính khách t ra dũng cm, sn sàng "hành đng", s là người được qun chúng "gi gm" đ trng tr nhng quan chc "hư hng". Đó là lý do khiến người cm đu có được hu thun, mt s hu thun giúp cho ông ta gây sc ép ti đa trong ni b đ cng c chế đ. Tuy nhiên, s k vng v chính sách đt phá đ chuyn đi dân ch cho tưởng rng khi vượt qua kh ng khong ông ta s thc hin được mi điu.

Phạm Quý Thọ

Nguồn : RFA, 14/09/2021

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Phạm Quý Thọ
Read 244 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)