Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

30/09/2021

AUKUS và ‘khủng hoảng tàu ngầm’

Trương Nhân Tuấn

Sau cú đin thoi ca tng thng Biden gi cho Tổng thống Macron, hai bên M và Pháp ra tuyên b chung ngày 22/9/2021. Phía M có v nhìn nhn sai lm ca mình. Đó là chuyn M đã không tham vn trước vi đng minh, khi M và Úc phá v "hp đng tàu ngm" ký kết gia Pháp và Úc năm 2016. Nhưng đây không phi là mt li xin li mà người dân Pháp mun nghe. Dư lun báo chí đa s ch bàn v "hp đng tàu ngm" dưới cái nhìn thun túy kinh tế mà phn ln s kin b lch lc. Phn chìm ca tng băng là ý kiến ca cu th tướng nước Úc Kevin Rudd trong bài viết đăng trên báo Le Monde hôm 21/9/2021.

aukus1

AUKUS là ch viết tt ca AUstralia - United Kingdom và United States - nước Úc đng đu, nước Anh đng th hai nhưng ai cũng thy M mi là "anh hai" đng đu trong liên minh mi thành lp.

Ông Kevin Rudd cho rng hp đng tàu ngm không phi là mt hp đng thun túy kinh tế mà là trng đim trong quan h chiến lược Úc và Pháp. Theo ông này, th tướng Scott Morrison đã phm nhiu sai lm. Morrison hành s thiếu chuyên nghip, cái cách mà người ta không th s dng cho k thù ca mình, hung chi đi vi ng minh chiến lược" ca Úc là nước Pháp.

Cu th tướng Kevin Rudd cho rng b trưởng b ngoi giao Pháp Jean-Yves Le Drian có lý, khi ông này ln tiếng ch trích Úc "di trá", chơi trò "lt lng" và "đâm sau lưng" đng minh.

Nhc li Hip ước AUKUS được công b qua cuc hp báo chung ba bên M, Anh, Úc hôm 15 tháng Chín 2021. AUKUS là ch viết tt ca AUstralia - United Kingdom và United States - nước Úc đng đu, nước Anh đng th hai nhưng ai cũng thy M mi là "anh hai" đng đu trong liên minh mi thành lp. Mc đích thành lp liên minh "chng Trung Quốc" dưới tiêu chí "bo v trt t quc tế da trên lut l".

Sau cuc hp báo, Úc tuyên b vì nhu cu thay đi nên Úc ngưng hp đng tàu ngm vi Pháp. Úc quyết đnh chuyn sang tàu ngm chy bng lò nguyên t do M chế to, thay vì tàu ngm qui ước chy bng diesel ca Pháp.

Các lý do hy b hp đng vi Paris, Th tướng Scott Morrison nhc các vic hp đng không tuân th qua các khía cnh i giá" (t 50 t đô Úc lên đến 90 t đô Úc), không chuyn giao công ngh, giao hàng tr và hp đng vi Pháp không to nhiu vic làm trên lãnh th Úc.

V nhu cu "tàu ngm ht nhân". Các quc gia Nht (1995), Ấn Độ (1998) và Úc (2012) đã là "đồng minh chiến lược" ca Pháp. Năm 2017 hai bên Úc-Pháp nâng thiệp định lên "quan h chiến lược toàn din", bao gm nhiu lãnh vc (quc phòng, an ninh, chính tr, kinh tế, văn hóa). C bn quc gia này chia s mt quan nim chiến lược chung v "n Đ - Thái Bình Dương".

Úc đàm phán vi Pháp t năm 2014 đ mua tàu ngm và hp đng được ký năm 2016. Tc là "hp đng tàu ngm" là im nhn" ca "trc chiến lược" Úc-Pháp trong khu vc "Ấn Độ - Thái Bình Dương".

T quá trình đàm phán đến lúc ký kết "hp đng tàu ngm", nhu cu ca Úc luôn là "tàu ngm qui ước". Pháp đã phi thay đi, t nn tng k thut ca lp Barracuda, vn là tàu ngm tn công nguyên t, tr thành tàu ngm qui ước chy diesel cho phù hp vi nhu cu quc phòng ca Úc.

V đim này cu th tướng Kevin Rudd phê bình : "Tôi thy quyết đnh ca chính ph Scott Morrison có nhiu đim sai lm sâu sc, t cơ bn. Quyết đnh này vi phm tinh thn quan h đi tác chiến lược mà Pháp và Australia thông qua vào năm 2012, được Th tướng Australia, Malcolm Turnbull, cng c thành i tác chiến lược toàn din" vào năm 2017 Nước Úc đã phm sai lm là không cho cơ hi nước Pháp đ trình mt d án khác v tàu ngm nguyên t mà nước này có b dày kinh nghim trong quá trình sn xut Scott Morrison đã không tôn trng qui tc ngoi giao, là không thông báo trước cho đi tác mà đã công b quyết đnh đơn phương ca Úc ra trước công chúng…".

V vic i giá". Hp đng hai bên ký kết có qui đnh mc n bi", nếu mt bên không tuân th, hay sơ sut mt điu gì đó đã qui đnh theo hp đng. V i giá" thường xy ra lúc thi hành hp đng, hoc do giá c vt liu gia tăng, hoc do đng tin (Úc) b mt giá. (Ta thy v i giá" đường st Cát Linh - Hà Đông Hà Ni do nhà thu Trung Quc (Trung Quốc) xây dng. i" biết bao nhiêu ln mà phía Vit Nam (Việt Nam) ch móc ti ra tr mà không làm được chuyn gì).

V các lý do "chuyn giao công ngh", giao hàng tr và hp đng vi Pháp không to nhiu vic làm trên lãnh th Úc.

Báo chí bên Pháp phn bin rng hp đng ghi thi hn giao đến năm 2030. Chưa đến thi hn giao thì làm gì có v "giao hàng tr" ? Trong khi tàu ngm được chế to bng thép ca Úc, ti các nhà máy được xây dng trên đt Úc và vi công nhân ca Úc.

Vài gi trước khi tuyên b hy b hp đng, đi din Bộ Quốc phòng Pháp còn nhn được thư t đng nhim Úc bày t s hài lòng qua nhng gì mà Pháp đã thc hin trên thc tế. Lá thư còn khen ngi nhng kh năng ưu vit ca tàu ngm Barracuda

Pháp có th cung cp cho Úc tàu ngm nguyên t lp "tn công", y như nguyn vng ca Úc. Tàu ngm ca Pháp năng lượng chy hu như "vô hn", có th hot đng liên tc dưới bin sâu 277 ngày mi năm, vi giá r hơn tàu ngm ca M. Pháp có th cung cp nhanh chóng hơn M thi gian 10 năm và phía Úc được li nhiu hơn (do chuyn nhượng k thut).

Đúng như cu th tướng Úc Kevin Rudd đã nói : Hp đng cung cp tàu ngm không phi là mt hp đng kinh tế. Đây là mt phn ca kết ước "chiến lược" gia hai quc gia Úc và Pháp.

Thành lp liên minh AUKUS rõ ràng là Scott Morrison đã "rp khuôn" tm nhìn chiến lược ca nước Úc lên quan nim chiến lược toàn cu ca M (đúng ra là "lý thuyết Biden").

Bài thuyết trình ca Tổng thống Biden trước Đi hi đng Liên Hiệp Quốc mi đây ta có th nhìn thy phn ct lõi ca "lý thuyết Biden".

Tng thng Biden cho biết M đang "m ra mt k nguyên ngoi giao không ngng".

Vn đ là liên minh AUKUS là mt nhát dao "đâm sau lưng đng minh". Cái cách hành s ca th tướng Morrison t hi đến đi tp quán ngoi giao quc tế còn không s dng cho k thù. Hung chi đi đãi vi đng minh có ký kết hip ước "chiến lược toàn din".

Mc tiêu ca AUKUS, qua tuyên b ca ba bên, là "bo v trt t quc tế da trên lut l".

Mà "lut l quc tế" được xây dng trên "nim tin" gia các quc gia. Các hip ước, kết ước gia các quc gia cu thành "lut quc tế".

AUKUS thành hình trên mt s "bi ước". Nim tin gia các đng minh đã b đ v.

Biden cũng nhn mnh rng : "M sn sàng làm vic vi bt k quc gia nào ng h và theo đui gii pháp hòa bình đ chia s thách thc, ngay c khi chúng ta có bt đng gay gt trong các lĩnh vc khác".

Rõ ràng ý kiến này dành cho Vit Nam.

Liên minh AUKUS đã cung cp cho các lãnh đo cộng sản Việt Nam thân Trung Quốc nhng lp lun vng chc đ khng đnh "M không đáng tin cy". Việt Nam không được ngã theo M.

Ai cũng biết rng điu lo s ca M là thy mt ngày nào đó b Trung Quốc "qua mt". Đó là lý do M thành lp liên minh AUKUS.

Đây không còn là mt "d kiến" mà có th là s tht.

GDP ca Trung Quốc có th "qua mt" M trong vòng vài năm ti. K thut 5G ca Trung Quốc, cũng như các thành qu v không gian, v "vt lý nguyên lượng" áp dng cho máy tính, cũng như đà phát trin kinh tế ca Trung Quốc sau Covid-19 Kh năng quc phòng ca Trung Quốc, v hi quân, không quân… ngày mt tăng cao. Trong chng mc mt s lãnh vc Trung Quốc đã tim cn vi "tm" ca M.

Trung Quốc là "đi th chiến lược ca M". Nhn đnh này đã có t lâu. Mi đây B trưởng B Quc phòng Loyd Austin nhc li nhân chuyến công du qua Châu Á.

Nhưng quyết đnh thành lp Liên minh AUKUS ca Biden không chc là thành qu ca mt quá trình suy nghĩ lâu dài.

Mt ln Afghanistan có th là "sai lm" ca Biden đi vi đng minh n Đ. Biden đã giao Afghanistan cho Taliban mà đám khng b này là "con nuôi" ca Pakistan, quc gia "thù đch" ca Ấn Độ.

Ấn Độ và Pháp có cùng tâm trng b M phn bi. Ngay c Nht, nước này không th không đt du hi cho s phn ca mình, nếu mt ngày nào đó M "tr áo" đi vi Trung Quốc.

Câu hi cu th tướng Anh Theresa May đt ra cho Boris Johnson ti Quc hi Anh : Nếu Trung Quốc đánh Đài Loan và M can thip. Anh có theo M đánh Trung Quốc hay không ?

Câu hi coi b khó tr li, bi vì Boris Johnson ni tiếng chính tr gia "cơ hi ch nghĩa". Ngay c khi M xung đt toàn din vi Trung Quốc, ti Bin Đông hay vì lý do nào đó, Anh có tham d bên cnh M hay không ?

Dân Anh có lý do đ đt vn đ : ti sao tôi phi đ máu cho dân Đài Loan ? Còn Bin Đông, li ích ca dân Anh đâu ? Ti sao tôi phi đ máu bo v cái không phi ca tôi ?

Boris Johnson "chng" Trung Quốc rt tr. Ch trương Brexit tri qua nhiu thi th tướng Anh. Mc tiêu ca Brexit đến gn đây không đi. Đó là Anh không cn Châu Âu vì s ký hip ước kinh tế vi Trung Quốc và s dng Hong Kong như là "cánh ca" đ chinh phc lc đa Trung Quốc. Boris Jonhson mi đây còn có ch trương đt h thng 5G ca Hoa Vi trên toàn nước Anh. Nếu không có v Trump p" Tp Cn Bình, qua v "chiến tranh kinh tế", thì Anh đã nm trong h thng "vành đai con đường" ca Trung Quốc.

Anh ch bt đu chng Trung Quốc, vì sc ép ca M (buc phi chn phe) và v Hong Kong.

Nhưng nếu đt câu hi cho Pháp, nếu Trung Quốc "tri dy không hòa bình" đánh Đài Loan và nếu M can thip. Ta chc chn có câu tr li.

Chiến lược "Ấn Độ - Thái Bình Dương" là mt khái nim khi ngun t Pháp, Nht, Ấn Độ và Úc t năm 1995. Pháp, tương t như Úc trong khu vc, có các lãnh th hi ngoi, có hàng chc triu cây s vuông vùng kinh tế đc quyn phi bo v. Pháp là quc gia Châu Âu duy nht có quân đi (7.000 quân) đóng khu vc Ấn Độ - Thái Bình Dương. Chiến lược "Ấn Độ - Thái Bình Dương" ca b t Pháp, Úc, Nht, Ấn Độ khi huyn t khi Trung Quốc đe da "tri dy không hòa bình".

Pháp hành s c lp", bo v quyn và li ích ca quc gia mình. Trong khu vc Ấn Độ - Thái Bình Dương Pháp không "cơ hi ch nghĩa" vì Pháp có quyn và li ích phi bo v. Nếu M đánh Trung Quốc, Pháp s đng v phía M. Vì đây là cách bo v hu hiu quyn và li ích ca Pháp.

Còn nước Úc ? Phá hy hip ước "chiến lược toàn din" vi Pháp, đng mt góc trong "t giác kim cương", ngang hàng vi M trong chiến lược "Ấn Độ -Thái Bình Dương". Thc cht nước Úc có quan h kinh tế vi Trung Quốc nhiu gp 3 ln vi M. Gn đây cũng b M ép "chn phe", Úc b Trung Quốc "trng pht" khiến kinh tế Úc lao đao. Úc có tiếng mà không có miếng.

Thc tế cho thy chiến lược "Ấn Độ - Thái Bình Dương" thiếu TPP, rõ ràng là không n. Gii pháp ca Úc là gì đ phc hi kinh tế hu Covid-19 ? Úc đương nhiên s b Pháp cn tr trong mi vn đng đ ký vi khi Châu Âu mt hip ước v kinh tế.

Khi "nói tiếng Anh" gm M, Anh, Úc vi AUKUS, nếu không m rng ra các quc gia Nht, Nam Hàn, Đài Loan và các quc gia ASEAN đ làm đng lc phát trin kinh tế thì s không bao gi bao vây được Trung Quốc. M s tht bi.

Vn đ là nn tng ca AUKUS là s "phn bi", s thiếu chân tht ca M và Úc. Có vô s lý do đ các quc gia "tránh xa" AUKUS hơn là gia nhp khi này.

Trương Nhân Tuấn

Nguồn : VOA, 30/09/2021

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Trương Nhân Tuấn
Read 110 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)