Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Mỹ thừa nhận "vụng về" gây khủng hoảng tầu ngầm với Pháp

Thu Hằng, RFI, 30/10/2021

Một cuộc họp thượng đỉnh và lời thừa nhận "vụng về" từ phía tổng thống Joe Biden trong khủng hoảng tầu ngầm đã làm giảm căng thẳng Pháp - Mỹ. Sau buổi làm việc với đồng nhiệm Biden tại đại sứ quán Pháp ở Roma (Ý) ngày 29/10/2021, tổng thống Emmanuel Macron cho rằng từ nay cần "hướng đến tương lai", với nhiều điểm được hai nguyên thủ nhất trí trong thông cáo chung, từ an ninh đến phòng chống dịch Covid-19 và năng lượng sạch.

hoagiai1

Tổng thống Mỹ Joe Biden hàn gắn quan hệ với nguyên thủ Pháp Emmanuel Macron tại Roma, trước thượng đỉnh G20. Ảnh ngày 29/10/2021.  Reuters - Kevin Lamarque

Đặc phái viên RFI Valérie Gas tóm lược buổi làm việc giữa hai lãnh đạo Pháp Mỹ tại Roma :

"Xuất hiện bên cạnh ông Emmanuel Macron và thừa nhận rằng Hoa Kỳ đã "vụng về" trong cuộc khủng hoảng tầu ngầm, ông Joe Biden nhìn nhận nỗi tức giận chính đáng của tổng thống Pháp. Đây là một điều kiện cần thiết để nối lại quan hệ với Emmanuel Macron. Chủ nhân điện Elysée tỏ ra hài lòng ghi nhận nỗ lực của nguyên thủ Mỹ.

Sau cuộc gặp, trả lời báo chí Pháp , tổng thống Macron đã khẳng định : "Chúng tôi đã tái lập niềm tin. Niềm tin cũng như tình yêu, mọi tuyên bố đều tốt, nhưng đưa ra bằng chứng thì còn tốt hơn".

Và bằng chứng về sự tin tưởng đó, theo như ông Macron hiểu, là tổng thống Mỹ Joe Biden đã thể hiện trong một lĩnh vực rất quan trọng đối với Pháp, đó là vùng Sahel. Ông Macron phát biểu : "Sau lời yêu cầu của chúng tôi, đã có sự hứa hẹn gia tăng phương tiện. Đây là một trong những thành quả để thoát khỏi cuộc khủng hoảng này". Theo tổng thống Macron, đó là những phương tiện giúp Pháp trở nên hiệu quả hơn về mặt tình báo để chuẩn bị cho những chiến dịch chống khủng bố.

Ông Macron cũng nhận thấy tín hiệu công nhận vai trò "khung" của Pháp trong một liên quân quốc tế, một vai trò mà chỉ có Hoa Kỳ nắm giữ trong lịch sử đương đại, theo nhận định của ông Macron. Một sự so sánh giá trị để cho thấy chủ nhân điện Elysée muốn đặt Pháp vào vị trí nào".

Pháp - Mỹ sẽ hợp tác chặt chẽ ở vùng Ấn Độ-Thái Bình Dương

Mỹ công nhận Pháp là "một nhân tố chủ đạo ở Ấn Độ-Thái Bình Dương" dựa trên vị trí địa lý, cam kết của Pháp, cũng như năng lực quân sự với những căn cứ được đặt khắp khu vực, nhằm bảo đảm an ninh, tự do và rộng mở cho khu vực này.

Ngoài ra, trong thông cáo chung ngày 29/10, Hoa Kỳ hoan nghênh chiến lược của Liên Hiệp Châu Âu về vùng Ấn Độ-Thái Bình Dương và cam kết tiếp tục tham vấn sâu rộng về chiến lược của mỗi bên. Nguyên thủ hai nước nhấn mạnh Pháp và Mỹ "cần hợp tác chặt chẽ ở Ấn Độ-Thái Bình Dương", đặc biệt trong bối cảnh những vấn đề về kinh tế, chiến lược ngày càng gia tăng ở khu vực này. Hai bên khẳng định tiếp tục "ủng hộ đối thoại và hợp tác cụ thể với các đối tác trong khu vực, vì chỉ có hợp nhất nỗ lực mới có thể bảo vệ được trật tự quốc tế dựa trên luật pháp và đạt được những cách tiếp cận chung cho các vấn đề quy mô thế giới".

Về chủ đề tự chủ quốc phòng Liên Hiệp Châu Âu, được tổng thống Pháp khởi xướng và vận động, nguyên thủ hai nước đã tái khẳng định "sự ủng hộ đối với việc tăng cường đối tác chiến lược giữa Liên Hiệp Châu Âu và NATO".

Căng thẳng liên quan đến xuất khẩu vũ khí cũng sẽ được hai bên tìm cách giải quyết thông qua "đối thoại chiến lược về thương mại quân sự" để "có cách tiếp cận chung về các vấn đến liên quan đến việc thâm nhập thị trường và xuất khẩu vũ khí". Hiện Hoa Kỳ có Quy định về Kiểm soát trao đổi vũ khí quốc tế (ITAR) cho phép Washington ngăn tái xuất khẩu linh kiện nhạy cảm của Mỹ được lắp ráp trong vũ khí do nước ngoài sản xuất. Nhiều doanh nghiệp quốc phòng Pháp và Châu Âu phàn nàn rằng quy định này gây trở ngại cho việc xuất khẩu vũ khí sang nước thứ ba.

Thu Hằng

*********************

Biden : Mỹ đã 'vụng về' trong vụ tàu ngầm của Pháp

BBC, 30/10/2021

Tổng thống Mỹ Joe Biden nói với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron Mỹ đã "vụng về" trước một hiệp ước an ninh được ký kết giữa Anh, Mỹ và Úc khiến Pháp mất hàng tỷ đôla.

hoagiai2

Đây là cuộc gặp đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo kể từ khi hiệp ước Aukus - cho phép Australia đóng tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân - được ký kết.

Hiệp ước Aukus đã làm nổ ra một cuộc cãi vã với Pháp - nước mất một hợp đồng trị giá 37 tỷ đôla với Úc.

Ông Macron nói rằng điều quan trọng là phải "nhìn về tương lai".

Cuộc gặp giữa hai tổng thống diễn ra tại đại sứ quán Vatican của Pháp ở Rome, Villa Bonaparte.

Đây là một phần trong chuỗi các cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ và các nhà lãnh đạo thế giới trước thềm hội nghị thượng đỉnh G20 của các nền kinh tế lớn vào cuối tuần này và hội nghị thượng đỉnh về khí hậu của Liên hợp quốc vào tuần tới, COP26, tại Scotland.

"Những gì chúng tôi làm rất vụng về", ông Biden nói. "Tôi có ấn tượng rằng Pháp đã được thông báo từ lâu trước đó rằng thỏa thuận sẽ không thành công, thành thật với Chúa".

Hiệp ước Aukus, cũng sẽ bao gồm AI và các công nghệ khác, là một trong những quan hệ đối tác quốc phòng lớn nhất của Australia trong nhiều thập kỷ và được coi là một nỗ lực nhằm chống lại Trung Quốc.

Hiệp ước này đã khiến Pháp mất hợp đồng đã ký với Úc vào năm 2016 để Pháp đóng 12 tàu ngầm thông thường.

Vào thời điểm Aukus được ký, ngoại trưởng Pháp gọi hiệp ước an ninh là "một nhát dao sau lưng", và Pháp tạm thời triệu hồi các đại sứ tại Mỹ và Úc.

Phát biểu sau cuộc gặp với ông Biden hôm thứ Sáu, ông Macron nói với các phóng viên : "Niềm tin giống như tình yêu, tuyên bố là tốt, nhưng bằng chứng thì tốt hơn". Hai nhà lãnh đạo cũng trao đổi về biến đổi khí hậu, chống khủng bố ở Tây Phi và quốc phòng Châu Âu.

Nỗ lực ngoại giao

hoagiai3

Cuộc họp đầu tiên của ông Biden trong ngày là tại Vatican, nơi ông ca ngợi Giáo hoàng Francis về vai trò lãnh đạo của ông đối với vấn đề biến đổi khí hậu.

Trong cuộc họp kéo dài 90 phút, ông Biden cảm ơn Đức giáo hoàng vì đã ủng hộ những người nghèo đói và bị ngược đãi trên thế giới. Ông cũng ca ngợi sự lãnh đạo của Giáo hoàng đối với cuộc khủng hoảng khí hậu và đại dịch.

Ông Biden đã tặng cho Giáo hoàng Francis một đồng xu đặc biệt và gọi ông là "chiến binh quan trọng nhất vì hòa bình mà tôi từng gặp".

Mặt sau của đồng xu có phù hiệu của đơn vị Vệ binh Quốc gia Quân đội Delaware, đơn vị mà con trai quá cố của Tổng thống, Beau Biden, phục vụ.

Ông nói đùa rằng nếu Giáo hoàng không mang theo đồng xu trong cuộc gặp gỡ tiếp theo của họ, Giáo hoàng sẽ phải "mua đồ uống" cho cả hai.

Giáo hoàng Phanxicô đã tặng ông Biden một viên gạch men và các bài giảng gần đây của ông.

Sau cuộc gặp với Giáo hoàng, ông Biden đã gặp Tổng thống Ý Sergio Mattarella và Thủ tướng Ý Mario Draghi.

Trước đó, trong một thông điệp được ghi hình c ho BBC, Giáo hoàng kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới cùng đồng lòng ra một thỏa thuận có ý nghĩa tại COP26, mang lại "hy vọng cụ thể" cho các thế hệ tương lai.

**********************

Thượng đỉnh Macron-Biden : Pháp – Mỹ hòa giải sau khủng hoảng ngoại giao

Thanh Hà, RFI, 29/10/2021

Sang trang khủng hoảng ngoại giao Pháp-Mỹ, tạo đà mới cho quan hệ xuyên Đại Tây Dương, đó là mục tiêu của buổi làm việc đầu tiên vào chiều 29/10/2021 giữa tổng thống Macron và Biden tại Roma, sau vụ Hoa Kỳ phỗng tay trên hợp đồng của Pháp bán tàu ngầm cho Úc và thành lập liên minh quân sự AUKUS với Anh, Úc.

hoagiai4

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nói chuyện với tổng thống Mỹ Joe Biden trước cuộc họp của khối NATO tại Bruxelles, Bỉ, ngày 14/06/2021.  Reuters – Pool

Một ngày trước khi tham dự thượng đỉnh G20, nguyên thủ quốc gia hai nước gặp nhau tại tòa đại sứ Pháp ở Roma – Ý. Theo giới quan sát, Nhà Trắng tỏ thiện chí giảng hòa với Paris sau nhiều tuần lễ căng thẳng. Đôi bên đều cần nhau trên ít nhất ba hồ sơ. Thứ nhất là Pháp cần Mỹ ủng hộ để thúc đẩy dự án xây dựng một hệ thống phòng thủ chung Châu Âu. Thứ hai là Pháp cần Mỹ yểm trợ trong cuộc chiến chống khủng bố tại Châu Phi. Thứ ba, như nhà nghiên cứu Pierre Morcos, Trung Tâm Nghiên Cứu Chiến Lược CSIS của Mỹ ghi nhận, Pháp muốn Hoa Kỳ "phối hợp chặt chẽ hơn với Liên Hiệp Châu Âu trong khu vực Ấn Độ -Thái Bình Dương".

Đặc phái viên RFI Valérie Gas từ Roma xem buổi làm việc chiều nay giữa tổng thống Macron và Biden là cơ hội để Paris chuẩn bị cho giai đoạn giữ chức chủ tịch luân phiên Liên Hiệp Châu Âu kể từ đầu năm tới.

"Cuộc gặp diễn ra tại Roma, bên lề thượng đỉnh G20, nhưng Emmanuel Macron là người tiếp tổng thống Mỹ. Đây là một chi tiết quan trọng cả về mặt biểu tượng lẫn chính trị. Qua việc này, người ta thấy rằng Joe Biden đến gặp Emmanuel Macron để khép lại khủng hoảng mà Pháp đã coi là một sự "phản bội từ phía đồng minh Hoa Kỳ". Cuộc tiếp xúc ở cấp cao nhất này nhằm đặt nền tảng cho đối thoại mới kể từ sau cuộc điện đàm giữa hai vị tổng thống hồi cuối tháng 09/2021 để làm giảm bớt căng thẳng song phương (do AUKUS gây ra).

Giới thân cận với tổng thống Emmanuel Macron giải thích mục đích cuộc gặp là nhằm định hình lại và cập nhật hóa quan hệ Pháp – Mỹ, cũng như quan hệ giữa Hoa Kỳ với Liên Âu. Tổng thống Pháp muốn thúc đẩy dự án một khối Liên Hiệp Châu Âu độc lập về mặt quốc phòng. Paris muốn chứng minh rằng không có sự mâu thuẫn nào giữa chính sách phòng thủ chung của Châu Âu với Liên Minh Bắc Đại Tây Dương. Đây là cách để cân bằng lại vai trò của các bên và để Paris ghi điểm trước ngày Pháp giữ chức chủ tịch luân phiên Liên Hiệp Châu Âu. Tham vọng của tổng thống Emmanuel Macron là biến khủng hoảng với Mỹ lần này thành cơ hội". 

Thanh Hà

Published in Quốc tế
jeudi, 30 septembre 2021 20:08

AUKUS và ‘khủng hoảng tàu ngầm’

Sau cú đin thoi ca tng thng Biden gi cho Tổng thống Macron, hai bên M và Pháp ra tuyên b chung ngày 22/9/2021. Phía M có v nhìn nhn sai lm ca mình. Đó là chuyn M đã không tham vn trước vi đng minh, khi M và Úc phá v "hp đng tàu ngm" ký kết gia Pháp và Úc năm 2016. Nhưng đây không phi là mt li xin li mà người dân Pháp mun nghe. Dư lun báo chí đa s ch bàn v "hp đng tàu ngm" dưới cái nhìn thun túy kinh tế mà phn ln s kin b lch lc. Phn chìm ca tng băng là ý kiến ca cu th tướng nước Úc Kevin Rudd trong bài viết đăng trên báo Le Monde hôm 21/9/2021.

aukus1

AUKUS là ch viết tt ca AUstralia - United Kingdom và United States - nước Úc đng đu, nước Anh đng th hai nhưng ai cũng thy M mi là "anh hai" đng đu trong liên minh mi thành lp.

Ông Kevin Rudd cho rng hp đng tàu ngm không phi là mt hp đng thun túy kinh tế mà là trng đim trong quan h chiến lược Úc và Pháp. Theo ông này, th tướng Scott Morrison đã phm nhiu sai lm. Morrison hành s thiếu chuyên nghip, cái cách mà người ta không th s dng cho k thù ca mình, hung chi đi vi ng minh chiến lược" ca Úc là nước Pháp.

Cu th tướng Kevin Rudd cho rng b trưởng b ngoi giao Pháp Jean-Yves Le Drian có lý, khi ông này ln tiếng ch trích Úc "di trá", chơi trò "lt lng" và "đâm sau lưng" đng minh.

Nhc li Hip ước AUKUS được công b qua cuc hp báo chung ba bên M, Anh, Úc hôm 15 tháng Chín 2021. AUKUS là ch viết tt ca AUstralia - United Kingdom và United States - nước Úc đng đu, nước Anh đng th hai nhưng ai cũng thy M mi là "anh hai" đng đu trong liên minh mi thành lp. Mc đích thành lp liên minh "chng Trung Quốc" dưới tiêu chí "bo v trt t quc tế da trên lut l".

Sau cuc hp báo, Úc tuyên b vì nhu cu thay đi nên Úc ngưng hp đng tàu ngm vi Pháp. Úc quyết đnh chuyn sang tàu ngm chy bng lò nguyên t do M chế to, thay vì tàu ngm qui ước chy bng diesel ca Pháp.

Các lý do hy b hp đng vi Paris, Th tướng Scott Morrison nhc các vic hp đng không tuân th qua các khía cnh i giá" (t 50 t đô Úc lên đến 90 t đô Úc), không chuyn giao công ngh, giao hàng tr và hp đng vi Pháp không to nhiu vic làm trên lãnh th Úc.

V nhu cu "tàu ngm ht nhân". Các quc gia Nht (1995), Ấn Độ (1998) và Úc (2012) đã là "đồng minh chiến lược" ca Pháp. Năm 2017 hai bên Úc-Pháp nâng thiệp định lên "quan h chiến lược toàn din", bao gm nhiu lãnh vc (quc phòng, an ninh, chính tr, kinh tế, văn hóa). C bn quc gia này chia s mt quan nim chiến lược chung v "n Đ - Thái Bình Dương".

Úc đàm phán vi Pháp t năm 2014 đ mua tàu ngm và hp đng được ký năm 2016. Tc là "hp đng tàu ngm" là im nhn" ca "trc chiến lược" Úc-Pháp trong khu vc "Ấn Độ - Thái Bình Dương".

T quá trình đàm phán đến lúc ký kết "hp đng tàu ngm", nhu cu ca Úc luôn là "tàu ngm qui ước". Pháp đã phi thay đi, t nn tng k thut ca lp Barracuda, vn là tàu ngm tn công nguyên t, tr thành tàu ngm qui ước chy diesel cho phù hp vi nhu cu quc phòng ca Úc.

V đim này cu th tướng Kevin Rudd phê bình : "Tôi thy quyết đnh ca chính ph Scott Morrison có nhiu đim sai lm sâu sc, t cơ bn. Quyết đnh này vi phm tinh thn quan h đi tác chiến lược mà Pháp và Australia thông qua vào năm 2012, được Th tướng Australia, Malcolm Turnbull, cng c thành i tác chiến lược toàn din" vào năm 2017 Nước Úc đã phm sai lm là không cho cơ hi nước Pháp đ trình mt d án khác v tàu ngm nguyên t mà nước này có b dày kinh nghim trong quá trình sn xut Scott Morrison đã không tôn trng qui tc ngoi giao, là không thông báo trước cho đi tác mà đã công b quyết đnh đơn phương ca Úc ra trước công chúng…".

V vic i giá". Hp đng hai bên ký kết có qui đnh mc n bi", nếu mt bên không tuân th, hay sơ sut mt điu gì đó đã qui đnh theo hp đng. V i giá" thường xy ra lúc thi hành hp đng, hoc do giá c vt liu gia tăng, hoc do đng tin (Úc) b mt giá. (Ta thy v i giá" đường st Cát Linh - Hà Đông Hà Ni do nhà thu Trung Quc (Trung Quốc) xây dng. i" biết bao nhiêu ln mà phía Vit Nam (Việt Nam) ch móc ti ra tr mà không làm được chuyn gì).

V các lý do "chuyn giao công ngh", giao hàng tr và hp đng vi Pháp không to nhiu vic làm trên lãnh th Úc.

Báo chí bên Pháp phn bin rng hp đng ghi thi hn giao đến năm 2030. Chưa đến thi hn giao thì làm gì có v "giao hàng tr" ? Trong khi tàu ngm được chế to bng thép ca Úc, ti các nhà máy được xây dng trên đt Úc và vi công nhân ca Úc.

Vài gi trước khi tuyên b hy b hp đng, đi din Bộ Quốc phòng Pháp còn nhn được thư t đng nhim Úc bày t s hài lòng qua nhng gì mà Pháp đã thc hin trên thc tế. Lá thư còn khen ngi nhng kh năng ưu vit ca tàu ngm Barracuda

Pháp có th cung cp cho Úc tàu ngm nguyên t lp "tn công", y như nguyn vng ca Úc. Tàu ngm ca Pháp năng lượng chy hu như "vô hn", có th hot đng liên tc dưới bin sâu 277 ngày mi năm, vi giá r hơn tàu ngm ca M. Pháp có th cung cp nhanh chóng hơn M thi gian 10 năm và phía Úc được li nhiu hơn (do chuyn nhượng k thut).

Đúng như cu th tướng Úc Kevin Rudd đã nói : Hp đng cung cp tàu ngm không phi là mt hp đng kinh tế. Đây là mt phn ca kết ước "chiến lược" gia hai quc gia Úc và Pháp.

Thành lp liên minh AUKUS rõ ràng là Scott Morrison đã "rp khuôn" tm nhìn chiến lược ca nước Úc lên quan nim chiến lược toàn cu ca M (đúng ra là "lý thuyết Biden").

Bài thuyết trình ca Tổng thống Biden trước Đi hi đng Liên Hiệp Quốc mi đây ta có th nhìn thy phn ct lõi ca "lý thuyết Biden".

Tng thng Biden cho biết M đang "m ra mt k nguyên ngoi giao không ngng".

Vn đ là liên minh AUKUS là mt nhát dao "đâm sau lưng đng minh". Cái cách hành s ca th tướng Morrison t hi đến đi tp quán ngoi giao quc tế còn không s dng cho k thù. Hung chi đi đãi vi đng minh có ký kết hip ước "chiến lược toàn din".

Mc tiêu ca AUKUS, qua tuyên b ca ba bên, là "bo v trt t quc tế da trên lut l".

Mà "lut l quc tế" được xây dng trên "nim tin" gia các quc gia. Các hip ước, kết ước gia các quc gia cu thành "lut quc tế".

AUKUS thành hình trên mt s "bi ước". Nim tin gia các đng minh đã b đ v.

Biden cũng nhn mnh rng : "M sn sàng làm vic vi bt k quc gia nào ng h và theo đui gii pháp hòa bình đ chia s thách thc, ngay c khi chúng ta có bt đng gay gt trong các lĩnh vc khác".

Rõ ràng ý kiến này dành cho Vit Nam.

Liên minh AUKUS đã cung cp cho các lãnh đo cộng sản Việt Nam thân Trung Quốc nhng lp lun vng chc đ khng đnh "M không đáng tin cy". Việt Nam không được ngã theo M.

Ai cũng biết rng điu lo s ca M là thy mt ngày nào đó b Trung Quốc "qua mt". Đó là lý do M thành lp liên minh AUKUS.

Đây không còn là mt "d kiến" mà có th là s tht.

GDP ca Trung Quốc có th "qua mt" M trong vòng vài năm ti. K thut 5G ca Trung Quốc, cũng như các thành qu v không gian, v "vt lý nguyên lượng" áp dng cho máy tính, cũng như đà phát trin kinh tế ca Trung Quốc sau Covid-19 Kh năng quc phòng ca Trung Quốc, v hi quân, không quân… ngày mt tăng cao. Trong chng mc mt s lãnh vc Trung Quốc đã tim cn vi "tm" ca M.

Trung Quốc là "đi th chiến lược ca M". Nhn đnh này đã có t lâu. Mi đây B trưởng B Quc phòng Loyd Austin nhc li nhân chuyến công du qua Châu Á.

Nhưng quyết đnh thành lp Liên minh AUKUS ca Biden không chc là thành qu ca mt quá trình suy nghĩ lâu dài.

Mt ln Afghanistan có th là "sai lm" ca Biden đi vi đng minh n Đ. Biden đã giao Afghanistan cho Taliban mà đám khng b này là "con nuôi" ca Pakistan, quc gia "thù đch" ca Ấn Độ.

Ấn Độ và Pháp có cùng tâm trng b M phn bi. Ngay c Nht, nước này không th không đt du hi cho s phn ca mình, nếu mt ngày nào đó M "tr áo" đi vi Trung Quốc.

Câu hi cu th tướng Anh Theresa May đt ra cho Boris Johnson ti Quc hi Anh : Nếu Trung Quốc đánh Đài Loan và M can thip. Anh có theo M đánh Trung Quốc hay không ?

Câu hi coi b khó tr li, bi vì Boris Johnson ni tiếng chính tr gia "cơ hi ch nghĩa". Ngay c khi M xung đt toàn din vi Trung Quốc, ti Bin Đông hay vì lý do nào đó, Anh có tham d bên cnh M hay không ?

Dân Anh có lý do đ đt vn đ : ti sao tôi phi đ máu cho dân Đài Loan ? Còn Bin Đông, li ích ca dân Anh đâu ? Ti sao tôi phi đ máu bo v cái không phi ca tôi ?

Boris Johnson "chng" Trung Quốc rt tr. Ch trương Brexit tri qua nhiu thi th tướng Anh. Mc tiêu ca Brexit đến gn đây không đi. Đó là Anh không cn Châu Âu vì s ký hip ước kinh tế vi Trung Quốc và s dng Hong Kong như là "cánh ca" đ chinh phc lc đa Trung Quốc. Boris Jonhson mi đây còn có ch trương đt h thng 5G ca Hoa Vi trên toàn nước Anh. Nếu không có v Trump p" Tp Cn Bình, qua v "chiến tranh kinh tế", thì Anh đã nm trong h thng "vành đai con đường" ca Trung Quốc.

Anh ch bt đu chng Trung Quốc, vì sc ép ca M (buc phi chn phe) và v Hong Kong.

Nhưng nếu đt câu hi cho Pháp, nếu Trung Quốc "tri dy không hòa bình" đánh Đài Loan và nếu M can thip. Ta chc chn có câu tr li.

Chiến lược "Ấn Độ - Thái Bình Dương" là mt khái nim khi ngun t Pháp, Nht, Ấn Độ và Úc t năm 1995. Pháp, tương t như Úc trong khu vc, có các lãnh th hi ngoi, có hàng chc triu cây s vuông vùng kinh tế đc quyn phi bo v. Pháp là quc gia Châu Âu duy nht có quân đi (7.000 quân) đóng khu vc Ấn Độ - Thái Bình Dương. Chiến lược "Ấn Độ - Thái Bình Dương" ca b t Pháp, Úc, Nht, Ấn Độ khi huyn t khi Trung Quốc đe da "tri dy không hòa bình".

Pháp hành s c lp", bo v quyn và li ích ca quc gia mình. Trong khu vc Ấn Độ - Thái Bình Dương Pháp không "cơ hi ch nghĩa" vì Pháp có quyn và li ích phi bo v. Nếu M đánh Trung Quốc, Pháp s đng v phía M. Vì đây là cách bo v hu hiu quyn và li ích ca Pháp.

Còn nước Úc ? Phá hy hip ước "chiến lược toàn din" vi Pháp, đng mt góc trong "t giác kim cương", ngang hàng vi M trong chiến lược "Ấn Độ -Thái Bình Dương". Thc cht nước Úc có quan h kinh tế vi Trung Quốc nhiu gp 3 ln vi M. Gn đây cũng b M ép "chn phe", Úc b Trung Quốc "trng pht" khiến kinh tế Úc lao đao. Úc có tiếng mà không có miếng.

Thc tế cho thy chiến lược "Ấn Độ - Thái Bình Dương" thiếu TPP, rõ ràng là không n. Gii pháp ca Úc là gì đ phc hi kinh tế hu Covid-19 ? Úc đương nhiên s b Pháp cn tr trong mi vn đng đ ký vi khi Châu Âu mt hip ước v kinh tế.

Khi "nói tiếng Anh" gm M, Anh, Úc vi AUKUS, nếu không m rng ra các quc gia Nht, Nam Hàn, Đài Loan và các quc gia ASEAN đ làm đng lc phát trin kinh tế thì s không bao gi bao vây được Trung Quốc. M s tht bi.

Vn đ là nn tng ca AUKUS là s "phn bi", s thiếu chân tht ca M và Úc. Có vô s lý do đ các quc gia "tránh xa" AUKUS hơn là gia nhp khi này.

Trương Nhân Tuấn

Nguồn : VOA, 30/09/2021

Published in Diễn đàn
mercredi, 29 septembre 2021 00:13

Keating phê phán AUKUS

Làm lãnh đo chính tr quc gia thường không có thi gian tính, nht là nhng lãnh đo chân chính. Trong lúc đương nhim, có nhng trường hp khn cp hay khng hong, đc bit là vn đ an ninh quc phòng, thì thi gian ngh hay ng là th tht khan hiếm vi h. Sau khi mãn nhim, nhng người lãnh đo quc gia cũng không phi vì thế mà cm thy hết trách nhim. Ít nht là trách nhim tinh thn, đi vi h. Có nhng điu h mun làm nhưng chưa làm được, chng hn, lúc còn đương nhim, nên vn còn canh cánh bên lòng. Có nhng điu khác, như đường hướng hoc phong cách lãnh đo quc gia mà h cm thy quan tâm, hoc vì mc đ ri ro nguy him, nên mnh m lên tiếng.

aukus1

C Th tướng Úc, Malcolm Fraser, lúc còn sng, thường xuyên lên tiếng vlĩnh vc nhân quyn ti Úc. Fraserphê bình xu hướng bo th mà ông rt quan ngi vì nó đi ngược li các giá tr nn tng ca Đng Cp tiến (Liberal Party of Australia) ; và ca chính ông. Fraser thường xuyên phát biu trên các cơ quan truyn thông và viết bài đu đn trên các t báo ni tiếng nht ti Úc, v nhiu vn đ khác nhau. Năm 2012, tui 82, không ngi tui tác, Fraser bt đuhc cách s dng Twitter đ th hin quan đim ca mình. Trong vòng 3 năm, Fraser gi tng cng 10,300 tweets, trung bình 11 cái mt ngày, và vn tiếp tc tweet ba ngày trước khi ông mt. Đng, và chính quyn đương thi, tt nhiên bt bình và bc mình, nhưng điu đó không cn tr tâm huyết ca Fraser cho đến hơi th cui cùng. Hiếm có mt lãnh đo chính tr Úc nào có tâm và có tm như Malcolm Fraser, và vi tinh thn ci m, cp tiến như thế.

Nhng cu Th tướng Úc khác đang còn sng là Paul Keating, John Howard,Kevin Rudd, Julia Gillard, Tony Abbot và Malcolm Turnbull. Julia Gillard và Tony Abbot là hai cu Th tướng có thi gian khá ngn, và c hai có, nhưng ít, lên tiếng sau khi mãn nhim.John Howard là cu Th tướng phc v lâu đi nht, gn 12 năm, ch sau cu Th tướng Robert Menzies ca cùng Đng Cp tiến. Sau khi mãn nhim, Howard là người thn trng khi lên tiếng. Howard được các chính tr gia hàng đu ca Đng Cp tiến n trng, tuy Howard cũng là người mà Fraser phê bình, trc tiếp hay gián tiếp, nhiu nht. Paul Keating, trong lúc đương nhim cũng như sau khi mãn nhim, tiếp tc là mt trong nhng lãnh đo chính tr gây nhiutranh cãi và chia r nht ti Úc.

Keating là người ni tiếng nht ch không ngi lên tiếng, có th phê phán v bt c đ tài gì ông mun bày t.

Gn đây nht là hip ước an ninh tam quc AUKUS mà Úc, Anh và M ký kết vi nhau vào gia tháng 9 va qua. Sau khi công b hip ước, Keating là mt trong nhng người đu tiên, liên tc và mnh m ch trích quyết đnh này cho đến nay, trên nhiu cơ quan truyn thông, và viếtnhiu bài phn bin trên nht báo The Sydney Morning Herald và The Age.

Trong bài viết ngày 16 tháng 9, ngay sau khi công b hip ước, Keating cho rng mc đích duy nht ca nó là ‘kh năng hành đng tp th trong bt k cuc can d quân s nào ca M chng li Trung Quc. Theo Keating, s sp xếp này s làm Úc mt đi ch quyn, bi vì s ph thuc ca Úc vào M s làm Úc mt đi t do hay chn la trong các phương án hành đng ca mình. Keating cũng ch trích Đng Cp tiến vì mang Úc tr li s ph thuc vào nước Anh, mà Úc đã vn tng mt 240 năm đ tách ri. Keating cho rng sc mnh ca M mà còn không th thng các tay súng Taliban cm AK-47 thì cơ hi nào h có th thng trn chiến toàn din vi mt nhà nước ln nht như Trung Quc, bi vì khi có xung đt, nht là gia các cường quc, thì (mt trn) đt luôn thng thy. Trong bài này, Keating bin lun mt chiu, không đ cp đến mc đích chiến lược ca Úc, và như thế, coi Úc như tay sai ca M và Anh trong hip ước này.

Chưa hết cơn thnh n, trongbài viết ngày 22 tháng 9, Keating phê phán luôn c nhng người trong Đng ca mình, Đng Lao đng, đc bit là phát ngôn nhân v ngoi giao Penny Wong. Keating cho rng Wong đã im lng không lên tiếng bo v ch quyn Úc, quyn t tr riêng bit mà không th nhượng b hay đánh đi vi bt c nước nào, k c M.

Cũng trong bài này, Keating bin lun rng Trung Quc không phi là mi đe da, nht là đi vi Úc. Mt, Trung Quc chưa bao gi đe da Úc, theo nghĩa hành đng hung hăng hay ý đ xâm lược Úc bng quân s, và nhng gì xy ra chưa đ chng minh nó cu thành s đe da như thế. Hai, thuế quan ca Trung Quc lên hàng hóa Úc như rượu vang hoc hi sn không cu thành đe da ; hành đng Trung Quc không khoan dung vi s qun lý chính tr ti Hng Kông cũng như thế. Ba, ngay c hành đng xây dng đo nhân to ti Bin Đông cũng không cu thành mi đe da, đ đòi hi s cân nhc mt phn ng quân s t phía Úc. Tóm li, theo Keating, chính quyn Morrison hin nay mun to n tượng đe da rt ln t phía Trung Quc, nhiu hơn là kh năng đe da tht s ca Trung Quc. Keating bin lun rng khác vi M, Trung Quc không tn công nhng nhà nước khác.

Keating cũng không quên phê phán luôn c nhng ký gi trên báo The Sydney Morning Herald và The Age đã ph ha vi chính quyn Morrison, ct yếu đ người dân Úc ng h chính quyn Úc mua hàng t nước M.

Ngoi trưởng Úc Marise Payne, đã phn bin vào ngày 17 tháng 9, rng Keating đã sai vì Úc không h quay lưng vi Châu Á. Payne cho rng thế gii đã thay đi, và nhiu quc gia đang cnh tranh gay gt hơn trên đa hình chiến lược mi này. Payne nói : S gia tăng cường đ ca cuc cnh tranh này không cn thiết phi kích đng chúng ta đến tuyt vng hoc tê lit : điu đó có nghĩa là có nhng ri ro và cơ hi mi, và khán gi th đng không phi là mt la chn.

Trong cương v đang nm quyn và đng đu cơ quan ngoi giao, Payne không th nói phát biu mt cách thoi mái, huch tot, như người khác. Nhưng người đc cn hiu rng Úc, và mi quc gia khác, cn phi đi phó vi nhng th thách ln đe da trong tương lai, bng cái đu, ch không phi bng s hãi hay th đng ngi ch.

Trong nhiu năm qua,Keating là người ng h mnh m mi bang giao gia Úc và Trung Quc, và lên án nhng ai hay chính sách nào bài Trung Quc. Keating tngcoi thường gii tình báo hàng đu ca Úc như k điên r (nutters), nhng người mà ông cho rng l ra nên b tước vic, đ ci thin quan h vi Trung Quc.

Vic Keating, hay bt c công dân nào, lên tiếng trước các vn đ mnh h đi vi Úc, là vic làm rt cn và nên được khuyến khích. Tuy nhiên, trong trường hp ca Keating đi vi Bc Kinh và AUKUS, tôi ch có ba nhn xét ngn. Mt, Keating không t biết kh năng và gii hn ca mình, nên có khi nhn đnh quá tm hiu biết hay chuyên môn ca mình, như nhn xét v gii lãnh đo tình báo Úc. Hai, Keating không t biết rng thi ca mình đã qua, bi Keating dường như vn nhìn thế gii thi ca ông thp niên 1990s, khi Trung Quc vn chưa hin nguyên hình bn cht và đng lc ca h. Ba, Keating ch mun nhìn và tin s vic bng na s tht, bi nhng gì Keating nói v Trung Quc, như trên, cho thy ông ph nhn nhng ri ro, đe do bng các hành vi khng khiếp khác ca Bc Kinh.

Keating không phi là không biết chuyn. Vy ti sao Keating ch nhìn s vic hoc thiên kiến, hoc ngây ngô ? Chc chn Keating không ngây ngô gì.

Giáo sưClive Hamilton có câu tr li.

"Trong hơn mt thp k qua, Bc Kinh đã mit mài đ giành được cm tình ca các thành viên quyn lc trong gii tinh hoa chính tr, kinh doanh và đi hc ca Úc. H có các cơ quan có nhim v duy nht là làm điu đó và h rt gii trong vic đó.

Bc Kinh đã b nhim Keating vào mt v trí béo b trong ban c vn quc tế ca Ngân hàng Phát trin Trung Quc và ông được đi x đc bit khi Trung Quc. K t đó, ông là mt nhà vn đng đáng tin cy ca chính quyn Đảng cộng sản".

Nhn đnh ca Keating v Bc Kinh, và mi đe da ca h, tuy vô căn c, nhưng không phi không có người tin. Keating quên điu căn bn rng đe da là s kết hp gia kh năng và đng lc, mà đng lc ca Bc Kinh là gì thì mt người bình thường cũng có th nhìn ra, không cn đến mt cu Th tướng. Không rõ Keating có đ th đ nhìn thy gic mng ca Bc Kinh được dn dn din ra và kết thúc thế nào trong các thp niên ti không !

Phạm Phú Khải

Nguồn : VOA, 29/09/2021

Published in Diễn đàn

Khủng hoảng tàu ngầm : Lãnh đạo Mỹ - Pháp cam kết khôi phục lòng tin

Trọng Thành, RFI, 23/09/2021

Sáu ngày kể từ khởi đầu "khủng hoảng tàu ngầm", tổng thống Hoa Kỳ và tổng thống Pháp đã có cuộc điện đàm hôm qua 22/09/2021. Thông cáo chung khẳng định "các tham vấn công khai giữa các đồng minh" có thể đã giúp tránh được cuộc khủng hoảng ngoại giao, được coi là nghiêm trọng nhất trong quan hệ song phương kể từ năm 2003, khi Pháp không tham gia vào cuộc chiến Irak do Mỹ khởi xướng.

taungam1

Tổng thống Mỹ Joe Biden và nguyên thủ Pháp Emmanuel Macron tại thượng đỉnh G7- Anh hôm 13/06/2021. Reuters – Doug Mills

Trong cuộc điện đàm nói trên, tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden cũng thừa nhận "vai trò chiến lược" của Pháp và Liên Âu, và tầm quan trọng của một "nền quốc phòng Liên Âu", điều mà tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã nỗ lực thúc đẩy trong thời gian qua. "Nền quốc phòng Liên Âu" vốn là vấn đề mà chính quyền Mỹ lâu nay vốn có thái độ không rõ ràng.

Thông tín viên Guillaume Naudin tường trình từ Washington :

"Cuộc đối thoại kéo dài khoảng nửa giờ được Nhà Trắng đánh giá là hữu nghị, và kết thúc cuộc điện đàm là một loạt đồng thuận. Sau một tuần lễ căng thẳng, đây đã là một thành quả. Hai vị nguyên thủ quốc gia đồng ý là việc tiến hành tham vấn công khai giữa các đồng minh có thể đã giúp tránh được các diễn biến vừa qua, nói một cách khác là tránh được khủng hoảng ngoại giao song phương. Rõ ràng là lãnh đạo hai nước đã quyết định chấm dứt cuộc khủng hoảng này.

Hai bên cũng nói đến việc khởi sự "các tham vấn sâu nhằm thiết lập các điều kiện cho sự tin tưởng lẫn nhau", nhưng không cho biết chi tiết. Điểm đồng thuận cụ thể hơn là hai tổng thống sẽ gặp nhau vào cuối tháng 10 và đại sứ Pháp sẽ trở lại Washingston vào tuần tới.

Nhìn chung, Hoa Kỳ thừa nhận vai trò chiến lược của nước Pháp và của Liên Hiệp Châu Âu tại khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương và một nền quốc phòng Châu Âu mạnh hơn và hiệu quả hơn sẽ đóng vai trò tích cực hơn vào an ninh xuyên Đại Tây Dương. Đây chính là điều mà nước Pháp đã bày tỏ từ nhiều tháng nay, trong khi tìm cách thuyết phục các đối tác Châu Âu. Kể từ giờ, chính tổng thống Mỹ đã khẳng định điều này, nhưng với một điểm hơi khác biệt : Một nền quốc phòng như vậy của Liên Âu sẽ đóng vai trò bổ sung cho khối NATO".

Tiếp theo cuộc điện đàm của nguyên thủ quốc gia hai nước, ngoại trưởng Pháp, Mỹ có kế hoạch gặp nhau hôm nay tại New York bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc.

Nhận định về cuộc điện đàm giữa hai tổng thống Pháp, Mỹ, ông Benjamin Haddad, giám đốc phụ trách Châu Âu của viện tư vấn Atlantic Council, chuyên về quan hệ Hoa Kỳ - Châu Âu, trụ sở tại Washington, nhận xét : Phía Mỹ đã hiểu rằng cuộc khủng hoảng tàu ngầm gây sốc với Paris "chủ yếu không phải về mặt thương mại mà vấn đề chính là sự tan vỡ niềm tin". Đồng thời ông cảnh báo quan hệ song phương Pháp-Mỹ khó mà được khôi phục ngay sau một cuộc đối thoại như vậy.

Trọng Thành

*********************

Lãnh đạo ngoại giao Châu Âu kêu gọi Bruxelles và Washington củng cố lòng tin

Thùy Dương, RFI, 23/09/2021

Cuộc điện đàm giữa tổng thống Pháp Emmanuel Macron với đồng nhiệm Mỹ Joe Biden, vốn dĩ rất được trông chờ trong những ngày qua, cuối cùng đã diễn ra ngày 22/09/2021. Một thông cáo chung mang tính hòa giải rất cao đã đưa ra, hướng tới sự tăng cường hợp tác. Sự hợp tác Pháp - Mỹ cũng phải liên quan đến Liên Hiệp Châu Âu. Điều này đã được đề cập nhiều lần trong thông cáo chung của hai nguyên thủ quốc gia.

taungam2

Lãnh đạo ngoại giao Châu Âu Josep Borell (trái) họp với ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken bên lề Đại Hội Đồng LHQ ở New York, Hoa Kỳ, ngày 22/09/2021.  AFP – Jason Decrow

Cũng trong ngày hôm qua, đến lượt lãnh đạo ngoại giao Châu Âu Josep Borrell gặp ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken bên lề Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc tại New York. Đôi bên nhấn mạnh đến việc Âu - Mỹ phải củng cố sự tin cậy lẫn nhau. 

Từ Bruxelles, thông tín viên RFI Pierre Benazet giải thích :

"Sau cuộc điện đàm giữa tổng thống Pháp và Mỹ, ông Josep Borrell đã có cuộc gặp với ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken. Đây là cơ hội để lãnh đạo ngành ngoại giao Châu Âu nhấn mạnh và gửi đi một thông điệp giống hệt thông điệp của nước Pháp. Josep Borrell tuyên bố "Chúng ta phải củng cố niềm tin xuyên Đại Tây Dương", tương tự như khẳng định trong thông cáo của hai vị tổng thống.

Theo hai vị nguyên thủ quốc gia, hành động của Pháp và Liên Hiệp Châu Âu ở khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương có tầm quan trọng chiến lược. Vì thế, đối với Liên Âu, cần tích cực tranh thủ tuyên bố này. Thứ nhất, bởi vì các nước Châu Âu đã quyết định thành lập một mặt trận chung với Pháp : sau một vài ngày lần chần tránh né, giờ đây họ tin rằng mối liên kết xuyên Đại Tây Dương nhìn chung đã suy yếu. Thứ hai, bởi vì mối quan tâm của Liên Âu là đầu tư vào khu vực Ấn Độ -Thái Bình Dương, nơi đang trở thành trọng tâm mới của thế giới.

Vả lại, liên minh Anh, Úc và Mỹ đã được công bố ngay trước hôm Bruxelles công bố chiến lược ở vùng Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Các nước Liên Âu hiện giờ hy vọng có thể được kết nối với các sáng kiến ​​ca M trong khu vc này".

Thùy Dương

***********************

AUKUS : Pháp, Mỹ tìm cách hàn gắn sau căng thẳng

BBC, 23/09/2021

Pháp và Mỹ đã nỗ lực để chấm dứt căng thẳng bùng phát tuần qua sau khi hiệp ước Aukus giữa Mỹ, Anh và Úc được thông qua.

uc3

Tàu ngầm và tàu tuần dương của Mỹ di chuyển qua Eo biển Hormuz. Ảnh : Hải quân Mỹ

Hiệp ước này đã khiến Pháp mất hợp đồng trị giá 37 tỷ đôla đóng tàu ngầm đã ký với Australia.

Paris cho biết chỉ biết được thông tin về hiệp ước này vài giờ trước khi được công bố chính thức.

Tổng thống Pháp và Mỹ đã công bố một tuyên bố chung cho biết tình hình sẽ được cải thiện từ sự tham vấn công khai giữa các đồng minh.

Joe Biden và Emmanuel Macron đã có cuộc điện đàm trong 30 phút hôm thứ Tư 22/9. Hai nhà lãnh đạo sẽ gặp tại Châu Âu vào cuối tháng 10.

Sự giận dữ của Pháp là rõ ràng - Bộ trưởng Quốc phòng Pháp gọi hiệp ước là một "cú đâm sau lưng".

Trong một bước đi hiếm có giữa các đồng minh, Tổng thống Pháp Macron đã yêu cầu triệu hồi các đại sứ Pháp tại Washington và Canberra.

Tuy nhiên, đại sứ của Pháp tại Washington sẽ trở lại Mỹ. Không có thông tin liệu đại sứ Pháp ở Canberra sẽ trở lại hay không.

Tổng thống Biden đã tái khẳng định tầm quan trọng đối với sự tham gia của Pháp và Châu Âu tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Tuyên bố này nhấn mạnh đến sự công nhận của Mỹ về tầm quan trọng của một nền quốc phòng Châu Âu mạnh mẽ hơn để bổ sung cho Nato - một trong những kế hoạch trọng điểm của Tổng thống Pháp Macron.

Ngoại trưởng Mỹ Anthony Blinken và người đồng cấp Pháp, Jean-Yves Le Drian dự kiến sẽ có cuộc họp song phương hôm 23/9 bên lề cuộc họp tại Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc ở New York, theo nguồn tin từ một quan chức Mỹ.

Mỹ và Pháp đồng ý đi tiếp

Phân tích của Nomia Iqbal, phóng viên tại Washington

Đây là "lời xin lỗi mà không phải xin lỗi" kinh điển của người Mỹ : một lời xin lỗi vì quá trình (thiếu sự tham vấn), nhưng không phải xin lỗi vì chính sách (Aukus).

Nhưng chúng ta đã có bức ảnh Tổng thống Biden mỉm cười trong buổi điện đàm với Tổng thống Macron, một nỗ lực cho thấy mọi thứ ổn.

Với các thông điệp được đưa ra, chúng thường khá nhạt nhẽo, nhưng lại mang rất nhiều ý nghĩa.

Đầu tiên, đây là một tuyên bố chung, thường thì có một tuyên bố từ mỗi bên, vì vậy cả hai nhà lãnh đạo đang cố gắng cho thấy một sự đoàn kết sau "cuộc điện đàm thân thiện kéo dài 30 phút".

Tuyên bố nói rõ Tổng thống Biden là người chủ động gọi - có lẽ đây là điều mà Pháp muốn nêu rõ.

Sau đó là một dòng thông tin này trong tuyên bố : "Hai nhà lãnh đạo đã đồng ý rằng tình hình này sẽ được cải thiện từ các tham vấn công khai" - một lần nữa, đây có phải là điều gì đó Pháp muốn ?

Thế nhưng Mỹ cũng có điều cần nói. Biden không thay đổi thông điệp cốt lõi rằng Châu Âu cần tăng cường nền quốc phòng của mình.

Sau đó tuyên bố kết thúc với lời nhắc nhở rằng Mỹ sẽ hỗ trợ thêm việc chống khủng bố tại dải Sahel, nơi người Pháp nhận được sự hỗ trợ khổng lồ.

Tóm lại, đây là một tuyên bố được soạn thảo rất rõ ràng để cả hai bên cùng hiểu nhau và đi tiếp.

Nhưng một cuộc điện đàm kèm theo nụ cười là một chuyện. Còn khi 2 vị tổng thống gặp trực tiếp vào tháng sau tại Châu Âu thì sẽ thế nào ?

Điều này đáng quan tâm khi Tổng thống Macron đang đối diện với cuộc bầu cử vào năm tới.

Thái độ cứng rắn của Macron với Biden quan trọng, trong nội bộ nước Pháp, nhưng công bằng mà nói thì Macron cần tìm một lối ra.

Cuộc điện đàm ngày hôm nay mở ra lối ra đó.

Trước đó, Thủ tướng Anh, Boris Johnson nói với Tổng thống Macron "donnez-moi un break" (tạm dịch 'cho tôi thời gian') và nói ông Macron hãy vượt qua sự giận dữ về Aukus.

Được công bố vào tuần rồi, Aukus được xem là một nỗ lực nhằm đối phó với sự bành trướng của Trung Quốc trong vấn đề tranh chấp trên Biển Đông.

Giới phân tích nhận định đây có lẽ là một thỏa thuận an ninh quan trọng nhất giữa 3 quốc gia kể từ Thế chiến 2.

Tuy nhiên cuộc gặp vào tuần tới giữa giới chức EU và Australia chưa chắc sẽ có kết quả tốt đẹp.

Đây là sự kiện thứ 3 - giữa EU và Australia hoặc giữa EU và Mỹ - có thể bị hoãn theo sau tuyên bố về thỏa thuận Aukus.

Nguồn : BBC, 23/09/2021

Published in Quốc tế
mercredi, 22 septembre 2021 23:02

Nguyên nhân và bối cảnh hình thành AUKUS

Vào ngày th Năm 16 tháng 9 (múi gi Úc), ba lãnh đo ca Úc Anh M, gm Th tướng Scott Morrison và Boris Johnson, và Tng thng Joseph Biden, đã hp báo trc tuyến đ công b s hình thành quan h đi tác an ninh chung gia ba nướcAUKUS.

aukus

Vào ngày th Năm 16 tháng 9 (múi gi Úc), ba lãnh đo ca Úc Anh M, đã hp báo trc tuyến đ công b s hình thành quan h đi tác an ninh chung gia ba nước AUKUS.

Mt ngày trước đó, th Tư 15 tháng 9, Morrison đã triu tp mt cuchp khn cp liên quan đến an ninh quc phòng vi mt s thành viên ni các ca mình, và bn nhân vt hàng đu phe đi lp cũng được mi. Có l Morrison mun bo đm rng phía cm quyn hay đi lp đu h tr quyết đnh này, và dù ai lên nm quyn sau này cũng có đy đ thông tin t quyết đnh h trng này. Vì gn như toàn nước Úc đang b phong ta, nhng thành viên thuc Hi đng An ninh Quc gia đã được chính quyn tiu bang cp giy thông hành đc bit đ có th bay đến th đô Canberra tham d. Tình trng khn cp như thế này không phi là điu xy ra thường xuyên.

Rõ ràng quyết đnh hp tác chung vi M và Anh đ xây tàu ngm x dng nhiên liu ht nhân là mt quyết đnhvô cùng quan trng và s nh hưởng lâu dài. Nó s thay đi sâu scchính sách ngoi giao và quc phòng Úc, không ch vi Trung Quc mà còn trong vùng và quc tế. Vi quyết đnh này, Úc ch còn con đường tiến, không phi lùi, trong vic đi đu vi Trung Quc. Trong ba nước, Úc nm trong vùng n Đ Dương - Thái Bình Dương, gn Trung Quc hơn Anh và M. S nh hưởng ca Trung Quc lên nước Úc trong nhiu thp niên qua là rt ln, nht là v mt kinh tế. Vì thế, quan h gia hai nước k t 16 tháng 9 s đi qua mt bước ngoc ln mi. Như Th tướng Morrisonxác đnh, Úc đang bước vào mt thi k mi, mà tương lai ca n Đ Dương - Thái Bình Dương s nh hưởng đến tt c tương lai ca Úc.

Tuy nhiên, nhng gì chính quyn Morrison hay gii truyn thông cho biết và đưa tin trong nhng ngày qua, vn chưa tr li tha đáng vì sao quyết đnh xây tàu ngm dùng ht nhân cũng như quan h đi tác AUKUS được hình thành mt cách khn cp, và được công b đt ngt như thế ?

Thái đ ca lãnh đo Bc Kinh

Chính tr, hay mi điu khác, đu có nguyên lý nhân (và) qu. S kin 16 tháng 9 ch là h qu ca chui s kin kéo dài bao năm qua.

Quan h gia Úc và Trung Quc đã tr nên ti t hơn trong nhng năm qua, phn ln do các hot đng âm thm nhm gây can thip và to nh hưởng ti Úc. Giáo sưClive Hamilton đã vch rõ các hot đng này trong hai tác phm ca ông, và gii tình báo Úc và truyn thông chính mch cũng nm rõ, t nhng năm 2014 tr đi, mà đã được đ cp trong các bài trước. Nó gia tăng đáng k t khi Tp Cn Bình lên nm quyn năm 2012, và ngày càng thâu tóm quyn lc mt cách vô hn đnh.

Nhưng quan h tr nên không th cu vãn hay đi thoi được, đc bit t năm 2020, khi Úc đã thông qua nhiu đo lut khác nhau đ ngăn chn hành đng ca nước ngoài, đc bit t Bc Kinh.

Đ tr đũa, Trung Quc đã cm nhp cng hàng Úc tr giá 20 t đô la năm 2020. T hơn, đưa danh sách vi 14 yêu cu trch thượng mun Úc phi nghe theo. Nó th hin ch trương ln áp ch quyn ca Úc. Thái đ ca Trung Quc cho thy lãnh đo Bc Kinh sn sàng s dng mi bin pháp kinh tế/thương mi, hay ngoi giao, đ buc Úc, phi nhượng b.

Nhưng đây không ch là xu hướng riêng đi vi Úc. Bi vì ch trương ca Bc Kinh, phn ln vn mang nng ý thc h cng sn Stalin và Mao, nên h mun kim soát mi hot đng người dân. Bc Kinh cũng ch trương kim soát ti đa nhng gì nước ngoài có th nh hưởng lên tư duy ca người dân mình, gn như tuyt đi và toàn din.

Bi thế không có gì đáng ngc nhiên khi Bc Kinh quyết đnhthà mt hàng ngàn t đô la giá tr các công ty công ngh hàng đu ti Trung Quc, nhưAnt thuc công ty m Alibaba, hay WeChat thuc Tencent, còn hơn là các công ty này không tuân theo, hay phc v, mc tiêu chính tr ca Đng Cng Sn Trung Quc. S tn công ca Tp Cn Bình vào, và sn sàng đánh đicông ngh hàng đu ca Trung Quc, vi tr giá bn ngàn t đô la, cho thy s mnh chính tr ca Bc Kinh là bt kh tương nhượng.

Rng thì ch có th có mt chúa t, là Tp Cn Bình mà thôi. Jack Ma hay bt c t phú hàng đu nào ca Trung Quc không chp nhn trò chơi ca Tp Cn Bình thì trước sau gì cũng b hu qu nghiêm trng. Nhm đến các công ty hùng mnh nht và nh hưởng hàng đu, đ rung cây nhát kh, cũng là đ khuyến cáo các công ty và doanh nhân khác phi tuân th. Đ đ công sc Bc Kinh phi gii quyết tng v, và v sau. To lo âu và s hãi, là chiêu bài muôn thưở ca các chế đế Trung Quc mà Mao Trch Đông hc thuc lòng, và Tp Cn Bình là hc trò ngoan. Nói tóm li, ch trương ca Tp Cn Bình và lãnh đo Bc Kinh là đ cng c kh năng kim soát toàn din và tuyt đi xã hi, và mi thành phn, đ thâu tóm quyn lc trong tay, cho gic mng ln hơn. Giáo sư chuyên v Trung Quc Anne-Marie Brady t New Zealandbin lun rng ng Tp đang điu hành Trung Quc trong tư thế khng hong, nhn mnh mi đe da t bên ngoài, ging như Mao đã làm. N ó quen thuc mt cách nhàm chán".

Nhưng ti sao Tp Cn Bình, và Bc Kinh, ch trương phi thâu tóm quyn lc mt cách hà khc như thế ? Đ làm gì ?

Chc chn xã hi dân s, và các xu hướng dân ch ti Trung Quc không phi là mi đe da đến s cm quyn ca Tp Cn Bình hay chế đ. H b tn công, b đàn áp thô bo, nên gi quá yếu, và quá ri rc, đ có th to nh hưởng nào lên xã hi hay chính tr hin nay.

Gn 10 năm qua, t khi Tp Cn Bình thâu tóm quyn lc trong tay, ch trương đó ngày càng gia tăng, không h gia gim. Tp mun gì ?

V mt vĩ mô, mc du Tp Cn Bình có th không, hay chưa, có tham vng xut cng ý thc h chính tr ca mình, hay mun thách thc các nn dân ch trên bình din toàn cu, ít nht là hin nay, Bc Kinh vn cho mô hình chính tr và kinh tế ca mình là ưu thế. Chính h còn đưa ra quan nim riêng v nhân quyn và mun được chp nhn rng rãi, đ bin minh cho các hành đng đàn áp thô bo ca h ti lc đa, Tây Tng, Tân Cương, Hng Kông v.v... Gic mng ca Tp Cn Bình và lãnh đo Bc Kinh là mun có mt ch đng nht đnh trên thế gii, nếu không hơn thì cũng không thua M, trong hai ba thp niên ti. Bi vì hin nay nhng gì Trung Quc mun làm, vn chưa làm được. H vn chưa t tung t tác được, vì còn chưa đ mnh v nhiu mt. Trung Quc mun, đến mt lúc nào đó, nhng gii hn này không còn na. Cho nên Đảng cộng sản Trung Quốc mun đ cao và xut khu ch nghĩa cường quyn. Khi nó lan rng, nh hưởng ca Trung Quc gia tăng. Khi kinh tế và quân s qua mt Hoa K, không còn ai có th ngăn cn, cưỡng chế h được.

Trong bài "Cách Trung Quc xut khu ch nghĩa cường quyn" (How China Exports Authoritarianism), Charles Edel và David Shullman gii thích trên tp chí Foreign Affairs, ngày 16 tháng 9 năm 2021, rng :

"Mc tiêu ca Đảng cộng sản Trung Quốc không phi là truyn bá ch nghĩa Mác hoc phá hoi các nn dân ch riêng l mà là đ đt được ưu thế v chính tr và kinh tế, và nhng n lc ca nó đ đt được hiu qu đó truyn bá ch nghĩa, m rng hot đng thông tin, cng c nh hưởng kinh tế và can thip vào các h thng chính tr nước ngoài đang làm mt đi các thiết chế và chun mc dân ch trong và gia các quc gia".

Cho nên mun đi phó vi thách thc ý thc h này t Trung Quc, Edel và Shullman bin lun rng chúng ta cn phi hiu rõ Trung Quc mun đt gì qua vic xut cng mô hình chính tr như thế và bng cách nào hành đng ca h làm yếu đi các nn dân ch toàn cu. Ch qua đó thì chúng ta mi có th thiết kế chính sách hiu qu đ phc hi nn dân ch trong và ngoài nước, đng thi chn lc cách chng li ch trương qung bá cách qun tr đc tài ca Bc Kinh.

Vài suy nghĩ cui

Tr li hip ước AUKUS, ti sao có mt quyết đnh khn cp và bí mt đến như thế ? Nếu đng ý xây dng tàu ngm dùng nguyên liu ht nhân, thì mt 12 đến 18 tháng ti ch đ hp tác vi nhau hu lên kế hoch và thiết kế. Ngoài ra, d án này cũng có thtn thêm 18 năm đ có được tàu ngm đu tiên, và có th 30 năm có được tám chiếc. Vy thì ti sao có v như khn cp đến đ như chiến tranh sp xy ra ti nơi, đ ri làm cho quan h ngoi giao vi Pháp b st m như vy ?

Có l cn đi ngược dòng thi gian mt chút đ nhìn li vn đ cho rõ hơn. Trong 18 tháng qua, s tiến hành đóng tàu ngm vi Naval Group ca Pháp gp nhiu tr ngi, nên b đình tr. Đã có tho lun và d đnh cho "Kế hoch B" nếu "Kế hoch A" không thành. Tháng 6 năm 2021, Thư ký ca B Quc phòngGreg Moriarty đã b Thượng vin cht vn đ gii thích tiến trin ca d án. Ông cho biết có nhiu th thách trong 12 đến 15 tháng qua. Vì lý do đó, Th tướng Morrison cũng bày t quan ngi vi Tng thng Pháp vào tháng 6 ti Paris. Cho nên đi tìm mt gii pháp cho "Kế hoch B" là điu cp bách. Khi đã có gii pháp ri, tc đã được M và Anh đng ý chuyn nhượng công ngh xây dng tàu ngm dùng nguyên liu ht nhân, thì vic còn li ca Úc là qun lý vic hy b hp đng vi công ty Naval Group ca Pháp mt cách n tha nht, theo tiến trình hp đng và ngoi giao sn có. Được biết cách đây hai tun, d án vi Naval Group ca Pháp vn được xem là tiếp tc. Nếu M và Anh ch mi chp thun đóng tàu ngm cho Úc thôi, trong vòng hai tun qua, thì cũng không có lý do gì đ vn đ có v khn cp như sng còn. Hiu rng, nó cũng mt thêm 12 đến 18 tháng ti đ c ba bên ngi xung hoch đnh chi tiết kế hoch xây dng.

Cung cách gii quyết s vic có v cp bách đã xy ra như trên không lý gii được nhng thc mc đã nêu. Ngoi tr vi hai lý do. Mt, thông tin tình báo mi nht v phía Trung Quc cho biết Úc Anh và M cn hành đng c