Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

10/10/2021

Phòng chống đại dịch Covid : Các thế lực thù địch và những bóng ma

Trần Văn Chánh

Tản mạn về các thế lực thù địch và việc phòng chống đại dịch Covid-19

Trần Văn Chánh, Viet-studies, 10/10/2021

Qua đại dịch Covid-19, tản mạn về các thế lực thù địch và những cái bóng ma

Trong một bài viết trước (Tản mạn việc phòng chống đại dịch Covid-19 : Hãy trả về cho xã hội dân sự), khi bàn luận lan man đủ thứ, tôi có nêu ra một đề nghị, đó là đối với một số người dân vì bực tức mà chửi bới, nói xấu chính quyền về một số việc họ cho là không chuẩn, bị chính quyền phạt tiền hoặc truy tố tội hình sự, thì chính quyền nên bỏ qua cho họ bằng cách trả lại tiền phạt hoặc bãi bỏ truy tố. Hầu hết những trường hợp này đều bị cho là phá rối gây hoang mang dư luận, nặng hơn thì quy chụp cho họ tội cố ý tuyên truyền xuyên tạc, tiếp tay cho các thế lực thù địch. Nếu làm được như tôi đề nghị, một hành động đầu tư không tốn kém nhưng lợi ích vô cùng to tát, vì nhà cầm quyền chắc chắn sẽ được toàn thể nhân dân Việt Nam và thế giới hoan hô nhiệt liệt !

bongma1

Dẫu biết rằng đề nghị như trên của tôi rất dễ bị cho là ngây ngô của kẻ chân đi không chấm đất, thiếu thực tế, bởi phần lớn các nhà cầm quyền cộng sản độc tài toàn trị trên thế giới thường xa lạ với thói quen chịu nghe theo lời nói phải quấy từ phía xã hội dân sự gồm toàn những người trong tay không một tấc sắt, nhưng tôi cũng cố đưa ra lý lẽ thuyết phục bằng cách bất đắc dĩ viện dẫn đến ý kiến của ông trùm cộng sản Lênin, với lời mào đầu cho rằng chính quyền nếu thật sự của dân do dân vì dân và hết lòng muốn cứu dân qua cơn nước lửa trong cuộc đại nạn chung Covid-19 này, họ phải có đủ trình độ, tâm hồn, sự nhạy cảm và tính bao dung để biết lắng nghe những tiếng nói khác, và nhận khuyết điểm về phía mình trước. Không nên coi số ít người dân bực bội chửi bới một cách nông nổi này là "thế lực thù địch", trái lại luôn biết lắng nghe mọi ý kiến phát biểu đa dạng từ nhiều phía, kể cả lời công kích bêu riếu xỉa xói của một số quần chúng cho dù ý kiến đó tất nhiên không được bùi tai.

Như chúng ta đều biết, Lênin là một ông cộng sản gộc khá độc tài, thế mà cũng thường biết chú ý lắng nghe ý kiến của những người đối lập, chịu khó đọc các sách báo của kẻ thù viết về cuộc cách mạng ở Nga lúc đó đang gặp nhiều khó khăn, và tự nhủ : "Những người này đã giúp đỡ chúng ta rất nhiều. Họ nhắc chúng ta chú ý đến tất cả những sai lầm và hành động ngốc nghếch mà chúng ta mắc phải. Chúng ta phải cám ơn họ". Ông không ưa kẻ khác tán tụng mình hoặc thêu dệt thêm những thành tích đã đạt được ở Nga, đủ chỉ là để tuyên truyền (1).

Càng về sau, đặc biệt trong mùa thực hiện phong tỏa vì đại dịch Covid-19, hiện tượng người dân chống người thi hành công vụ diễn ra khá phổ biến, trong đó không ít trường hợp sai lỗi thuộc về phía người dân. Có một nguyên nhân sâu xa giải thích cho hiện tượng này, đó là vì sự bực bội lâu ngày có sẵn đối với xã hội đầy bất công mà họ giận cá chém thớt, trút tội lỗi lên đầu những nhân viên cảnh sát công an thuộc cấp thừa hành nhiệm vụ đứng trực rất cực khổ lại còn sợ lây nhiễm bệnh ở các chốt chặn kiểm dịch, trong khi tội lỗi gây nên tình trạng bất công xã hội phải quy đúng về cho những nhà lãnh đạo cấp cao nhất nước. Tất nhiên, nếu phần lỗi cụ thể thuộc về phía người dân nông nổi quá khích thì cần phải được xử lý thích đáng để làm gương, theo đúng quy định của pháp luật.

Tại đây tôi muốn nói thêm rằng, nếu chính quyền còn được dân chửi thì cũng nên mừng thầm đi, vì người dân coi chính quyền đó, dù tệ hại đến đâu, vẫn còn là chính quyền của họ. Khi sự bất mãn đã lên tới cực độ, họ sẽ không thèm quan tâm nói năng tới nữa, mà lẳng lặng đi theo các thế lực thù địch, thì đã đến lúc nguy rồi ! Điều này cũng tương tự như người vợ bất mãn một anh chồng tệ hại, ban đầu góp ý nhỏ nhẹ, sau cằn nhằn gây gổ, thậm chí đá đạp nhau, nhưng cũng còn là vợ chồng ; đến khi chị ta không thèm nói gì đến chồng nữa, im lặng trong thời gian dài, là đã có ý ôm cầm sang thuyền khác.

Trong khi đó, mọi người dân nói chung không ai muốn đụng chạm chính quyền chi cho mang vạ. Trái lại, nếu chính quyền mang lại điều tốt cho họ, họ chỉ muốn khen, và cầu mong cho chính quyền đó được thiên niên trường trị. Một khi đã đạt được trạng thái tốt giả định này rồi thì các nhà cầm quyền sẽ rất an tâm, chỉ cần chắp tay sau lưng rung đùi nhịp giò ung dung trị dân mà không sợ có bất kỳ thế lực thù địch nào dám giỡn mặt.

Không phải bây giờ, mà từ rất lâu, cụm từ "các thế lực thù địch" là sự sáng tạo độc đáo của các nhà đương cuộc cộng sản, được mang ra sử dụng phổ biến để chụp mũ ngăn chặn những tiếng nói khác, đi kèm với một số nhóm từ khác nữa như "lợi dụng dân chủ", "diễn biến hòa bình", "tự diễn biến", "tự chuyển hóa"…, kỳ thật tất cả đều chỉ nhắm vào mục đích không gì khác hơn là để trấn áp dân chủ, củng cố hệ thống cầm quyền độc tài toàn trị.

Trong số các cụm từ kể trên, cụm "các thế lực thù địch" là lợi hại và hiệu quả hơn cả, vì dùng nó thì chụp vào đâu cũng dính, như khi một người dân bực tức chửi rủa văng mạng chính quyền trên mạng xã hội facebook, hoặc một nhà báo viết bài phê bình thẳng thắn không thương tiếc, nói trúng tim đen xấu xa của các nhà đương cuộc. Bởi vì, trong hầu hết trường hợp, cái gọi "các thế lực thù địch" chỉ là một lực lượng giả định chứ không phải một thực thể cụ thể có thể nhìn thấy được. Nó tồn tại như một cái bóng ma, lởn vởn. Đối với mọi nhà cầm quyền độc tài, vì tự biết thóp của mình là thiếu chính nghĩa, sợ bị lật đổ có ngày, nên họ thật sự sợ cái bóng ma này như một mối đe dọa thường trực, và thường nhắc nhở nhau giữa các đồng chí để luôn cảnh giác đề phòng, thể hiện qua những buổi sinh hoạt chính trị nội bộ, hoặc trong các nghị quyết, các tờ báo do Ban Tuyên giáo trung ương trực tiếp quản lý. Điều này xảy ra tương tự như vào khoảng cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 người ta sợ cái bóng ma cộng sản vậy, chỉ có điều khác là vì sợ ma cộng sản mà chủ nghĩa tư bản biết cách tự điều chỉnh để tồn tại và phát triển. Nhưng ở một chiều nghịch lại, họ, tức các chính quyền cộng sản, cũng luôn biết lợi dụng cái bóng ma này ("các thế lực thù địch") để hù dọa nhân dân, trấn áp những tiếng nói khác mà họ cho là ảnh hưởng xấu đến sự bền lâu của chế độ.

Vì luôn sợ ma và dùng ma để nhát thiên hạ, nên các nhà đương cuộc thường vừa làm vừa run, dẫn đến tình trạng mất trầm tĩnh đi cùng với những hành động chính trị hết bậy này tới bậy khác (tôi không muốn dùng từ "sai lầm"), với kết quả trông thấy rõ là đất nước ngày một lụn bại tầy quầy ra : quốc nạn tham nhũng vô phương cứu chữa, bất công xã hội/hố ngăn cách giàu nghèo ngày càng giãn rộng, tệ nạn xã hội tràn ngập, môi trường thiên nhiên bị phá hủy trầm trọng, văn hóa-đạo đức xuống cấp thê thảm, dân khí và quan khí bệ rạc, kinh tế phát triển không bền vững, mâu thuẫn giữa nhân dân và chính quyền ngày một thêm sâu sắc, lại thêm các mối đe dọa về chủ quyền chính trị và chủ quyền lãnh thổ đến từ bên ngoài…

Trong bối cảnh đặc biệt hiện tại, tôi nhận thấy dường như có cái gì đó tương quan, hao hao giống nhau giữa con ma "các thế lực thù địch" với con ma đại dịch Covid-19.

Thật vậy, dịch bệnh do Sars-Covi 2 gây ra khởi từ Vũ Hán (Trung Quốc) đầu năm 2020 sau đó lan rộng ra một số nước gây chết người hàng loạt, và khi sang tới Việt Nam nó đã trở thành một bóng ma ám ảnh gây hoảng loạn tất cả mọi người mặc dù số tử vong thực tế chung cho cả ba đợt (tính chẵn kéo dài một năm) chỉ có hơn 30 người, tương đương với một ngày tai nạn giao thông và chỉ bằng khoảng 1/20.000 số người chết hàng năm vì các loại bệnh truyền thống-phi Covid.

Gọi "con ma" vì Sars-Covi 2 lần đầu tiên xuất hiện trên địa cầu, là một thực thể bí hiểm, cho đến nay các nhà nghiên cứu y khoa trên thế giới còn chưa hoàn toàn hiểu rõ về nó, và giữa họ vẫn tồn tại một số điểm nhận thức chưa đồng bộ nhau. Với các nhà lãnh đạo chính trị thì lại càng ù ù cạc cạc hơn. Chẳng hạn về cơ chế lây nhiễm, thực tế cho thấy, có người sống chung một nhà với F0 nhưng không bị lây nhiễm ; một số người khác sợ bệnh toàn ở nhà không dám ra khỏi cửa, thì lại trở thành F0. Tôi có quen vài người chuyên đi làm từ thiện tiếp xúc hàng ngày với bệnh nhân, đến nay chưa nghe nói họ bị gì…

Hoảng loạn vì sợ ma là tâm thái chung của cả nhân dân lẫn các nhà lãnh đạo chính trị, vì ai cũng sợ bệnh sợ chết như nhau, lúc này ý chí giữa hai bên (chính quyền và dân) là thống nhất vì cùng chung mối lo sợ cần phải gấp rút đối đầu, khác hẳn với những khi va chạm nhau vì quyền lợi đất đai mà người dân thuộc thành phần lép vế luôn bị thua lỗ. Cho nên khi chính quyền phát động chống dịch thì dân nghe theo răm rắp (như xuống lệnh đeo khẩu trang, giãn cách xã hội…), nhưng điều may mắn là Việt Nam trong ba đợt I, II, III chưa bị vỡ trận như vài nước khác (như ở Mỹ, Brazil, Ấn Độ… chẳng hạn).

Khi dịch bệnh thật sự bùng phát đợt IV (từ 27/4/2021), vì vừa thiếu hiểu biết vừa sợ ma, nhà cầm quyền tối mắt tối mũi tỏ ra lúng túng thấy rõ. Họ không nghe lời tư vấn của các chuyên gia y tế mà chủ quan tự đưa ra những quyết định/ mệnh lệnh mang màu sắc chính trị, với những khẩu hiệu trống rỗng kiểu thời chiến rất dễ gây phản cảm ("chống dịch như chống giặc", "mỗi đơn vị là một pháo đài", "mỗi người dân là một chiến sĩ"…), bằng cách phong tỏa "ai ở đâu ở đó" (thực hiện Chỉ thị 16 từ 9/7/2021, rồi 16+), cho "cách ly tập trung" các ca nhiễm (gọi là F0) và cận nhiễm (gọi là F1), rồi truy vết, xét nghiệm diện rộng 100% dân số toàn quốc Lệnh lạc thay đổi xoành xoạch ban xuống ầm ầm, toàn bằng điện "khẩn", các nhân vật lãnh đạo chính phủ thì đi lăng xăng tỏ ra tích cực để lấy điểm, trong khi công việc chủ cốt phải là ngừa và chữa bệnh thì không lo (hoặc phải lo trong tình trạng lúng túng thiếu hiểu biết), dẫn đến tình trạng các bệnh viện đều quá tải, số ca nhiễm và tử vong tăng lên hàng ngày, người chết nhiều phải chất ra ngoài sân hoặc bên ngoài các bệnh viện, không kịp hỏa táng phải bó xác chờ mang đi trong những thùng xe đông lạnh… Tính đến tối ngày 8/10/2021 Bộ Y tế cho biết đợt dịch thứ IV số ca nhiễm mới ghi nhận trong nước là 827.033 ca (trong đó có 754.303 bệnh nhân đã được công bố khỏi bệnh), tổng số ca tử vong là 20.337 ca, chiếm tỉ lệ 2, 4% so với tổng số ca nhiễm. Đây là con số do Bộ Y tế chính thức đưa ra, nhưng khi tôi hỏi thăm vài nhà báo và bác sĩ chữa bệnh, họ cho biết con số tổn thất thực tế còn cao hơn nhiều (chỗ này xin chính quyền khoan vội quy kết cho bọn chúng tôi là nghe lời các thế lực thù địch đưa tin đồn thất thiệt).

Thất bại hầu như toàn tập, thế mà người đứng đầu bộ chức năng chủ quản mới ngày hôm kia đã ra báo cáo với tổ chức rằng nhờ kịp thời đưa ra được 5-6 quyết định/ giải pháp sáng suốt gì đó mà Việt Nam đã kiểm soát thành công dịch bệnh ! Trong khi đó những quyết định sáng suốt mà người này trưng ra để tâng công với lãnh đạo cấp tối cao đều trái ngược với ý kiến của các chuyên gia y tế trong nước cũng như kinh nghiệm chống dịch Covid-19 của một số nước ngoài, dẫn đến kết quả thê thảm như mọi người đều thấy.

Ở đây, xin tạm lược bớt không đề cập chi tiết đến chuyện ngành y tế đã có những biểu hiện lạm dụng để trục lợi qua việc giao dịch mua bán các loại dụng cụ và sinh phẩm xét nghiệm, từ đó áp đặt xét nghiệm đại trà toàn dân số một cách không cần thiết, và vụ này còn đang chờ sẽ có thể có những cuộc điều tra làm rõ. Riêng việc đặt mua quá nhiều vaccin có nguồn gốc Trung Quốc với giá cao, mà dư luận đã bàn tán nhiều, lẽ ra một nhà nước nghiêm túc cần phải cân nhắc tránh trước, hầu có thể hạn chế được những chuyện rắc rối trong tâm lý quần chúng, như đã thấy xảy ra.

Tổn thất sinh mạng con người là đau nhất, nhưng việc chống dịch lúng túng thiếu bài bản của nhà cầm quyền còn gây ra những hậu quả kinh tế nghiêm trọng cho đất nước và đời sống của người dân. Việc kéo dài phong tỏa "ai ở đâu ở đó" hơn ba tháng mà không đảm bảo cung ứng gạo tiền cho người dân như đã hứa đã dẫn đến tình trạng hàng triệu người bị thiếu đói, đặc biệt đối với dân nghèo thành thị và lực lượng lao động ngoại tỉnh nhập cư chuyên ở nhà thuê làm việc cho các nhà máy, xí nghiệp sản xuất. Bí bách bị dồn vào chân tường và không thể còn một lựa chọn nào khác, trước khi đóng cửa (27/4/2021) và sau khi hé mở cửa (1/10/2021), tại Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai, Long An…, đã có hai đợt tự phát di dân ồ ạt bằng phương tiện xe máy, xe đạp, thậm chí đi bộ, để vượt đoạn đường về quê dài từ vài trăm đến 1-2 ngàn cây số, trong điều kiện không tiền và thiếu đói, để vừa tránh đói vừa trốn dịch. Họ đàn đúm dắt díu nhau chạy trong những điều kiện vô cùng khốc liệt vô cùng bi thảm, với những mối đe dọa sinh tử dọc đường, mà chỉ xem qua hình ảnh hoặc bài viết mô tả trên các trang mạng xã hội, hoặc cả trên báo chí chính thống, chưa cần trực tiếp chứng kiến, cũng khó ai cầm được nước mắt.

Ấy vậy mà cũng vì vừa "sợ ma" vừa vì óc cục bộ địa phương ích kỷ, thêm phần sợ trách nhiệm có thể bị mất chức, người ta chủ trương vừa mở cửa nhưng cũng vừa khép cửa, bằng cách duy trì nhiều chốt chặn ở các cửa ngõ nhập đô thành vào các tỉnh, thành phố, khiến luồng di dân bị chặn lại bất ngờ, gây thêm biết bao thảm trạng (phụ nữ đẻ cấp cứu dọc đường, một số người bị thương vong vì bệnh tật hoặc tai nạn giao thông…), để cuối cùng chính quyền phải chấp nhận, cho xả cản thông qua và tổ chức đưa xe cho số người còn kẹt lại được trở về quê hương như nguyện vọng của họ. Điều đáng trách là tính cách nhỏ nhen tệ hại của một số nhà cầm quyền địa phương : dân đói hết tiền về tới nơi được/ bị đưa vào các khu cách ly nhưng bắt phải đóng tiền phòng, tiền ăn, tiền xét nghiệm…, nghĩa là họ vét túi dân cho tới tận cùng bằng số !

Trong cảnh khổ, người ta càng nghiệm thấy chỉ có dân giúp dân bằng hành vi từ thiện lá lành đùm lá rách, chứ nhà cầm quyền đối với dân thì hai bên coi nhau như thế lực thù địch !

Tại các quốc gia theo thể chế dân chủ, nếu chính quyền tỏ ra tệ hại trong các kế hoạch phòng chống dịch bệnh gây chết người hàng loạt và làm dân đói khổ như mô tả sơ ở trên thì chắc chắn sẽ dẫn đến những cuộc biểu tình rầm rộ, mà nói theo ngôn ngữ Hán là những cuộc "thị uy" buộc nhà cầm quyền phải thay đổi chính sách và người đứng đầu chính phủ phải từ chức. Ở nước ta thì khác. Việt Nam nêu quyền tự do ngôn luận, lập hội, biểu tình… trong hiến pháp chỉ để làm màu, trên thực tế từ năm 1946 đến nay vẫn chưa có luật biểu tình. Nếu dân bức xúc biểu tình sẽ bị dọn dẹp bằng thủ đoạn khôn khéo hoặc đàn áp thẳng tay, như nước Cuba đồng một chính thể với Việt Nam hồi hơn hai tháng trước.

Tuy nhiên, nếu ngẫm kỹ, chúng ta sẽ thấy cuộc di dân ồ ạt vừa rồi của dân đói trên chính quê hương của mình là một hiện tượng độc đáo có một không hai trong lịch sử ở một thể chế độc tài toàn trị. Nó không phải biểu tình mà như biểu tình, thậm chí còn hơn cả một cuộc đại thị uy. Điểm độc đáo nằm ở chỗ đây là hành động tự phát của hàng triệu người dân không tổ chức, không mang danh nghĩa biểu tình và cũng không có bất kỳ một khẩu hiệu chống đối nào. Trong cuộc đại thị uy hết sức đặc thù này, phần lỗi gây ra chắc chắn thuộc về phía các nhà lãnh đạo cầm quyền, vì để cho dân đói khổ, và nhà cầm quyền dù trơ trẽn đến đâu cũng không thể quy sự vụ cho con ma "các thế lực thù địch" xúi giục !

Trước hiện tượng độc đáo và hoàn toàn bất ngờ này, chính quyền như giẫm đạp phải gai. Họ có thể bị mất trầm tĩnh trong những phút đầu choáng váng nhưng trong tai họa này rốt cuộc sẽ mang lại cho họ nhiều điều bổ ích, giúp họ sáng mắt ra. Đó là sự phản tư phản tỉnh, và kinh nghiệm trị dân, cũng như sẽ mang lại cho họ niềm vinh dự được phục vụ đất nước dân tộc một cách đường hoàng hơn nhờ sớm nhận ra nhanh hơn con đường tất yếu phải dân chủ hóa toàn bộ đời sống xã hội, trên cơ sở phải biết thành khẩn lắng nghe tiếng nói của mọi thành phần dân chúng, trên tất cả mọi vấn đề quốc kế dân sinh hệ trọng. Khi đó bao nhiêu tội lỗi của họ từ trước tới nay về nhiều việc và đặc biệt qua đại dịch Covid-19 lần này, đều sẽ được nhân dân rộng lòng xí xóa… Các nhà lãnh đạo trên thế giới cũng sẽ coi trọng họ hơn và Việt Nam dễ dàng thu nhận được nhiều nguồn lực hơn để xây dựng đất nước giàu mạnh trong đó dân và chính quyền sẽ trở thành một khối đoàn kết nhất trí, vui vẻ hài hòa, chứ không còn đối lập nhau như từ ba bốn chục năm nay.

Đành rằng, các nhà cầm quyền độc tài vẫn có thể giữ được quyền lực thống trị của mình trong khoảng thời gian nào đó bằng biện pháp trấn áp dân chúng, nhưng đây hẳn không phải là thượng sách. Người dân Việt Nam bây giờ thông minh và nhạy bén, tiếp cận rộng rãi với công nghệ thông tin hiện đại, nên khó ai qua mặt được họ. Với chiếc điện thoại thông minh cầm tay loại rẻ tiền, một chị làm lao động phổ thông hay bà nội trợ vẫn có thể quay lại được những clip phản ảnh hành động sai trái của các viên chức chính quyền, hoặc hình ảnh của người dân đau khổ, bị uy hiếp bất công…, và chỉ trong vòng vài giây, các hình ảnh cụ thể sinh động như vậy sẽ được truyền đi khắp thế giới cho cả hàng chục triệu người xem.

Trong mùa đại nạn, gắn theo từng sự kiện của quá trình cam go đối đầu với sự sinh tử, Việt Nam còn sáng tạo được nhiều từ ngữ mới (như : giãn cách, ngoáy mũi, thông chốt, bom hàng, mục tiêu kép, ba tại chỗ…) làm phong phú thêm kho ngôn ngữ tiếng Việt, đồng thời cũng đã vừa dấy lên được một trào lưu văn học phong phú đa dạng, bao gồm văn học bằng hình và bằng chữ viết, sẽ chiếm một chương trong bộ sách văn học sử tương lai gọi là "Văn học mùa Covid-1920-1921", với đủ các thể loại như thơ ("Đêm nay quỳ lạy cùng nhau" của Trần Nhã Thụy…), phú ("Bi hài phú" của Nguyễn Ngọc Già…), nhạc ("Tạm biệt Sài Gòn hẹn gặp lại" của…), tùy bút, bút ký, truyện tiếu lâm Bên cạnh còn có thể văn khoa học phổ biến kiến thức y khoa của giới bác sĩ, nhưng quan trọng hơn nữa là văn chính luận tâm huyết của không ít nhà văn nhà báo, nhân sĩ trí thức phê phán thẳng thừng và sâu sắc chính sách cầm quyền lệch lạc, mà nếu gộp chung lại sẽ trở thành một tập sách tham khảo dày cộp, hữu ích cho những nhà hoạt động chính trị-xã hội nào muốn cải thiện công việc của mình.

Trần Văn Chánh

Nguồn : Viet-studies, 10/10/2021

(1) cf. Lênin, Về văn học nghệ thuật, Nhà xuất bản Văn Hóa Nghệ Thuật, Hà Nội, 1963, tr. 114

**********************

Tản mạn việc phòng chống đại dịch Covid-19 : Hãy trả về cho xã hội dân sự

Trần Văn Chánh, Viet-studies, 24/09/2021

Đại dịch Covid-19 gây chết người hàng loạt đã đến với loài người hiện đại trong khoảng hai năm gần đây như một giấc mộng kinh hoàng ! Nếu đem gộp chung với chiến tranh và các loại thiên tai truyền thống khác (như lũ lụt, động đất, ô nhiễm sinh giới…) thì có thể coi Đại dịch Covid-19 như một cuộc "tiểu tận thế" hay "tận thế từng phần". Điều đáng lưu ý là trận đại dịch hiện nay phát tác phần lớn ở một số nước tiền tiến và các quốc gia đang phát triển nên cũng có thể coi nó là hậu quả tất yếu của nền văn minh khoa học-kỹ thuật ; còn tại những quốc gia chậm tiến, con người lại chết chủ yếu vì những loại bệnh khác-phi Covid, đi cùng với tình trạng suy dinh dưỡng theo kiểu chết dần chết mòn vì nạn đói.

Tính đến hôm nay, theo các số liệu được công bố, số người tử vong trên toàn thế giới đã lên tới 4,55 triệu trên tổng số 219 triệu ca nhiễm. Riêng tại Việt Nam, tính chung cả 4 đợt dịch bệnh (khởi từ tháng 1/2020), số liệu công bố chính thức trong ngày 22/9/2021 đã có 17.781 người chết trên tống số 718.963 ca nhiễm, chiếm 2,5% so với tổng số ca mắc và cao hơn 0, 4% so với tỉ lệ tử vong do Covid-19 trên toàn thế giới (2,1%). Mức lây nhiễm và tử vong cao này đã gây nên tình trạng hoảng loạn cho toàn thể nhân dân trong nước, vì ai cũng sợ rồi có lúc sẽ đến lượt mình đối diện với tử thần. Trong khoảng thời gian diễn biến của Đợt IV kinh khủng, các bệnh viện đều quá tải, số ca nhiễm và tử vong tăng lên hàng ngày, người chết nhiều không kịp hỏa táng phải bó xác chờ mang đi trong những thùng xe đông lạnh…

Thật ra chỉ đến Đợt IV khởi đầu từ 24/4/2021 mới đáng gọi "bùng phát", còn cả 3 đợt trước đó chỉ diễn ra lai rai thôi, với số người tử vong trên dưới 30, không đáng kể, thậm chí còn thấp hơn cả số tử vong trung bình trong 2 ngày vì tai nạn giao thông trên cả nước. Cho nên có thể nói, ở cả 3 đợt trước, đó là Việt Nam còn may mắn chưa bị vỡ trận như vài nước khác, chứ nếu vỡ trận (như ơ Mỹ, Ấn Độ… chẳng hạn) thì nhà cầm quyền có lẽ cũng lúng ta lúng túng y như Đợt IV đang diễn ra này thôi, chứ chẳng phải do tài năng chỉ đạo diệt dịch của bất kỳ ông lớn nào cả. Nói ra như vậy không phải phủ nhận ai, mà chỉ để cho thấy tự hào quá đáng về thành tích là một điều nguy hiểm.

Đến đợt dịch bệnh thứ IV lần này thì điều vừa nói trên đã được chứng nghiệm rõ nét, cho thấy nhà cầm quyền chủ quan, không có khả năng dự đoán tình thế nên hoàn toàn thiếu chuẩn bị, và phải đợi đến mất trâu mới lo rào chuồng, thể hiện qua việc cho dân chúng thả cửa tập trung đông người trong các dịp tổ chức rầm rộ bầu cử Quốc hội (đã cơ cấu sẵn người trúng cử), thi tốt nghiệp Trung học phổ thông, du lịch vui chơi lễ 30/4 và 1/5.

Khi đại dịch bùng phát tại Thành phố Hồ Chí Minh, Nhà nước mới cho rào chuồng bằng giải pháp gắt gao hơn, tương đương với phong tỏa hoặc giới nghiêm (thực hiện Chỉ thị 16 từ 9/7/2021), cho cách ly tập trung các ca nhiễm (gọi là F0) và cận nhiễm (gọi là F1), song song với việc mở gấp thêm nhiều bệnh viện dã chiến trong điều kiện thiếu cả nhân viên phục vụ lẫn thiết bị-vật tư y tế (oxy, máy thở, ngân hàng máu…). Một trong những sai lầm nghiêm trọng tiếp theo mà một người không thuộc giới chuyên môn cũng trông thấy rõ, đó là việc vội vã cho chuyển công năng các bệnh viện sang tập trung chữa Covid-19, khiến cho số bệnh nhân đang mắc các bệnh truyền thống-phi Covid bị bỏ rơi (như tim mạch, ung thư, đột quỵ, các bệnh khác thuộc ngũ tạng…) không nhập viện được, trong khi con số tử vong hàng năm của các loại bệnh này vốn dĩ luôn nhiều gấp trăm gấp ngàn lần số ca bệnh Covid-19 (tính theo thời điểm cuối tháng 4/2021). Rồi nào là cấm chợ, hạn chế lưu thông hàng hóa, với khẩu hiệu "chống dịch như chống giặc", "mỗi đơn vị là một pháo đài", "mỗi người dân là một chiến sĩ"…, toàn là những khẩu hiệu trống rỗng kiểu thời chiến rất dễ gây phản cảm. Ngôn ngữ phản ánh tư duy, nên chỉ cần nghe cách nói, người tinh tế đã có thể đoán ra được gần đúng cách làm.

Bắt người dân "ai ở đâu ở đó" có thể là phương pháp thử nghiệm đúng nhưng chỉ đúng trên lý thuyết chứ không đúng theo hiện thực. Muốn ai ở đâu ở đó để phòng dịch lây lan thì người dân chấp nhận vì họ cũng sợ chết, nhưng phải đảm bảo cung ứng miễn phí lương thực-thực phẩm tương đối đủ cho họ (không phân biệt thành phần) trong những ngày bị phong tỏa cấm đi ra ngoài. Thực tế cho thấy khâu cung ứng này tuy có vẻ bề ngoài cố gắng nhưng hầu như thất bại 50-60%, dẫn tới thảm cảnh cả triệu người dân nghèo nhập cư làm thuê ở nhà thuê lâm vào nạn thiếu đói phải kéo nhau hàng đàn hàng lũ về quê để thực hiện "mục tiêu kép" của họ là vừa trốn dịch vừa tránh đói !

Thêm nữa việc chấp hành Chỉ thị 16, 16+ đã bị hầu hết các tỉnh thành áp dụng một cách cực đoan cứng nhắc, theo kiểu "nội bất xuất ngoại bất nhập", cũng do bệnh thành tích và óc cục bộ địa phương cố hữu, đã gây nên biết bao tình trạng lúng túng bế tắc dở khóc dở cười cho mọi thành phần dân chúng, không thể kể xiết.

Trong khi đó mục tiêu kép vừa chống dịch vừa đảm bảo phát triển kinh tế của Chính phủ cũng chỉ là một khẩu hiệu suông, căn bản vì hai vế này tự chúng mâu thuẫn nhau. Cho nên thà cứ nói ưu tiên bảo vệ tính mạng người dân thì còn có chỗ đủ lý đủ tình để được thông cảm. Để thực hiện khẩu hiệu mục tiêu kép, người ta lại khiên cưỡng đẻ ra sáng kiến "ba tại chỗ", cũng không công ty xí nghiệp hãng xưởng nào làm được. Chưa nói đến ngành giáo dục cho khai giảng năm học đầu tháng 9 dưới hình thức học online, làm như thể mọi gia đình học sinh đều có sẵn thiết bị công nghệ cao tại nhà và biết cách sử dụng thuần thục. Đột xuất muốn mua máy vi tính cho con em học cũng không mua được do gặp phải "trở ngại tam trùng" (hơn cả "kép/ nhị trùng") : người nghèo vừa không có tiền vừa không có chỗ mua và không được đi ra ngoài mua vì nạn phong tỏa ! Thay vì, nếu muốn mở cửa trường tại các vùng dịch có nguy cơ cao, Nhà nước phải cung cấp miễn phí cho mỗi nhà ít nhất một máy vi tính, trước khi tuyên bố khai giảng…

Khởi đầu giai đoạn bùng phát (lấy mốc 27/4/2021), việc thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia Phòng chống Bệnh viêm đường hô hấp cấp (30/1/2020, ngày 25/8/2021 kiện toàn thành Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng, chống dịch Covid-19 do chức thủ tướng dứng đầu) theo tôi cũng là một việc làm có phần dư thừa trùng lắp không thật sự cần thiết. Vì như thế chẳng khác nào đẻ ra thêm một bộ máy trung ương song song với nội các chính phủ đã có sẵn, trong đó hầu hết các bộ trưởng, thứ trưởng cũng vừa là thành viên của Ban chỉ đạo, trong khi việc phòng chống dịch bệnh chỉ cần giao đúng địa chỉ cho cơ quan chức năng trung ương Bộ Y tế là đủ, từ đó triển khai nghiên cứu, định ra chiến lược/ kế hoạch với sự tư vấn của các nhà chuyên môn dịch tễ học, y học dự phòng cùng một số liên ngành khác. Những chức vụ cao hơn bộ trưởng chỉ nên đóng vai trò đứng sau lưng động viên, kiểm soát, góp ý, với hai bên tả hữu là một nhóm chuyên viên y tế giỏi làm tư vấn, một ban thư ký tổng hợp báo cáo/ soạn thảo văn bản, để sau đó chỉ cần gật đầu nhanh chóng ban hành mệnh lệnh phổ biến ra toàn dân thi hành dựa trên cơ sở ý kiến đề xuất của cấp bộ chuyên môn. Các nhà chính trị chỉ huy cấp cao này chẳng cần đi đâu xa cho mệt, không khéo lại nhiễm bệnh thêm phiền mà lỡ tử vong chưa chắc có người dân nào thương cảm.

Muốn theo dõi kỹ tình hình dịch bệnh, và nắm chắc dân tình, các ưu và khuyết điểm trong quá trình chống dịch của ngành y tế, họ không cần lăng xăng đi thị sát, mà chỉ cần có trong tay một máy điện thoại thông minh (giá chừng 4-5 triệu đồng) là đủ ; từ đó có thể ngồi yên một chỗ quan sát bao quát hết các hiện tình sinh động trong cán bộ thực hiện ở các cấp và trong dân, đã diễn ra trên phạm vi cả nước. Đây là thuật "bất hành nhi chí" (không đi đâu mà như đã đến nơi) mà dữ liệu thu thập sẽ còn xác thực hơn gấp trăm lần những bản báo cáo được gởi từ dưới lên, những bản báo cáo vốn chịu ảnh hưởng thâm căn cố đế của bệnh thành tích và nạn quan liêu giấy tờ xã hội chủ nghĩa. Cũng với chiếc máy điện thoại thông minh trong tay, các nhà lãnh đạo cấp trung ương sẽ biết rõ các y sĩ, bác sĩ, hộ lý, lực lượng công an cảnh sát bộ đội đã làm việc nặng nhọc thế nào, dân nghèo thiếu đói vì chưa nhận được trợ cấp gạo tiền do Chính phủ hứa đã kêu gào ra sao, và họ đã bỏ của chạy lấy người về quê thê thảm ra sao, cũng như một số hiện tượng tiêu cực nảy sinh trong quá trình chống dịch (do các mạng xã hội phản ảnh)…, để kịp thời uốn nắn nhắc nhở hoạt động của các bộ ngành liên quan. Nếu các ông vẫn cứ đi đây đi đó chống dịch như một anh cán bộ cấp phường xã đi sát dân, rất có thể sẽ bị hiểu lầm là cũng mắc bệnh thành tích, cố ý trình diễn để đánh bóng uy tín cá nhân hơn là thật sự vì dân vì nước. Trái lại, nhiệm vụ của các nhà lãnh đạo cấp trung ương trước sau vẫn là tập trung lo vấn đề ngân sách đủ để cung ứng với hiệu quả cao nhất cho kế hoạch tổng thể, bao gồm vaccin, các loại thuốc men, thiết bị-vật tư y tế cần dùng cho các bệnh viện, trạm y tế trên toàn quốc, theo hướng tập trung nguồn lực cho các vùng có nguy cơ cao như Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai, Long An… ; cũng như phải chuẩn bị đầy đủ sẵn sàng cho việc trợ cấp nạn thất nghiệp lâm thời từ việc phong tỏa chống dịch gây nên. Nếu cứ đi lung tung chỉ đạo như đã làm, các nhà lãnh đạo cấp trung ương còn dễ gặp phải một số tình huống khó xử, như khi phát hiện cấp tỉnh/ thành phố, phường xã có người làm việc không vừa ý thì sinh ra bực tức đập bàn đập ghế, gây mâu thuẫn mất đoàn kết, mà quên rằng các người lãnh đạo cấp dưới đó với các ông cũng đồng một thể tính và nguồn xuất phát vì đều do tổ chức lãnh đạo cấp trên chọn lựa bố trí chức vụ theo đúng quy trình, chứ chẳng ai là người do dân trực tiếp bầu ra cả. Họ có lỗi chính là các ông lớn cũng có lỗi, mà ai lớn hơn thì phải chịu trách nhiệm nhiều hơn.

Dịch bệnh Covid-19 là một hiện tượng mới mẻ đầu tiên xuất hiện trên trái đất, nên cho đến nay, tính trên phạm vi toàn thế giới, chưa ai biết một cách chắc chắn 100% bản chất cũng như cơ chế lây lan của Sars- Covi 2, và hiện vẫn còn tồn tại không ít ý kiến bất đồng giữa các nhà khoa học. Tình trạng lúng túng ban đầu trong việc chống dịch ở một số nước là điều có thể hiểu được. Vì vậy không ai đòi hỏi các nhà lãnh đạo chính trị Việt Nam phải am hiểu y khoa và biết cách phòng chống Covid-19, tuy nhiên người ta có quyền đòi hỏi họ không được lẫn lộn giữa mệnh lệnh chính trị có tính quan liêu với lĩnh vực chuyên môn, và yêu cầu họ phải khiêm tốn biết lắng nghe ý kiến của các nhà khoa học. Việc Chính phủ ấn định đến ngày 15/9 Thành phố Hồ Chí Minh phải kiểm soát được dịch bệnh là một quyết định hoàn toàn chủ quan duy ý chí và đầy nét cảm tính. Ngay như việc chống quốc nạn tham nhũng thuộc lĩnh vực nhà nghề của các nhà hoạt động chính trị mà các ông làm mãi còn chẳng nên thân, để cho đất nước rách tầy quầy ra, thì việc các ông tham gia trực tiếp chỉ đạo toàn quốc chống Covid-19, nếu không hư bột hư đường mới là chuyện lạ.

Phải làm theo ý kiến và kế hoạch của giới chuyên môn mà cơ quan chức năng đứng đầu là Bộ Y tế. Trong quá trình chống dịch vừa rồi, ngay khi bắt đầu xuất hiện một số sai lầm (như cách ly tập trung, xét nghiệm toàn dân số…), đã có ngay ý kiến đóng góp trung thực của một số bác sĩ, chuyên gia y tế độc lập cả trong lẫn ngoài nước, như có thể kể các bác sĩ Phạm Hữu Thắng, Võ Xuân Sơn, Phan Xuân Trung… (ở VN), Nguyễn Văn Tuấn (ở Úc), cùng với nhiều nhà báo, nhà nghiên cứu khác (như Tuấn Khanh, Nguyễn Đình Bổn, Mai Bá Kiếm, Cù Mai Công, và cả chục tác giả khác tôi không nhớ tên đủ), mỗi người đều đóng góp nhiệt tình trên các khía cạnh chuyên môn và xã hội. Tất cả những ý kiến này cơ bản đều chính xác, đáng được tham khảo để đề ra kế hoạch chống dịch Covid-19. Ban đầu loạt ý kiến này, trong các giới chính quyền, có người nghe theo để tham khảo một cách trân trọng (như trường hợp Bí thư Thành phố Hồ Chí Minh viết thư hồi đáp cám ơn BS Thắng…), nhưng nhiều người cũng phớt lờ ; thậm chí dưới sự chỉ đạo của Ban Tuyên giáo trung ương, một vài tờ báo còn đăng bài chỉ trích, đại khái cho rằng họ gây rối khiến hoang mang dư luận này khác. Nội dung của những bài góp ý nêu trên, phần nhiều đã được đăng tải trên các trang mạng xã hội, nên đây xin không lặp lại. Càng về sau, khi mô hình chống dịch quan phương đã tỏ ra thất bại, người ta mới chịu quay lại thực hành theo ý kiến của các chuyên viên và nhà báo kể trên. Đó là chưa kể đến ý kiến đóng góp xây dựng, kể cả chỉ trích, bêu riếu, kêu gào của những người dân thường thể hiện trong hàng trăm hàng ngàn trang facebook, video clip được đưa ra mỗi ngày mà ta đều có thể truy cập dễ dàng. Tổng hợp lại tất cả các loại ý kiến vừa nêu, chính quyền và ngành y tế sẽ có sẵn trong tay một tập tập hồ sơ, một bản báo cáo đáng gọi tài nguyên/ tài sản vô giá nhưng không mất tiền mua để làm tài liệu làm căn cứ chỉ đạo chống dịch, mà không cần phải mở đến hàng trăm buổi họp đủ kiểu ở các cấp vừa mất thời gian vừa tốn tiền vô ích.

Tại đây, tôi xin mở một dấu ngoặc đề nghị : Trong thời gian vừa qua, có một số người dân bị đóng phạt hoặc bị khởi tố vì họ bức xúc viết facebook chửi nặng Nhà nước về những khuyết điểm trong quá trình chống dịch, thì nay nên trả lại tiền phạt hoặc đình chỉ khởi tố, bởi vì một chính quyền nếu thật sự của dân do dân vì dân thật tâm muốn cứu dân qua cơn nước lửa trong cuộc đại nạn chung này, phải có đủ trình độ, tâm hồn, sự nhạy cảm và tính bao dung để biết lắng nghe những tiếng nói khác, và nhận khuyết điểm về phía mình trước. Không nên coi số ít người dân bực bội chửi bới này là "thế lực thù địch", trái lại luôn biết lắng nghe mọi ý kiến phát biểu đa dạng của mọi hạng quần chúng cho dù ý kiến đó không được bùi tai. Ngay cả như Lênin là một ông cộng sản gộc khá độc tài, thế mà cũng thường biết chú ý lắng nghe ý kiến của những người đối lập, chịu khó đọc các sách báo của kẻ thù viết về cuộc cách mạng ở Nga lúc đó đang gặp nhiều khó khăn, và tự nhủ : "Những người này đã giúp đỡ chúng ta rất nhiều. Họ nhắc chúng ta chú ý đến tất cả những sai lầm và hành động ngốc nghếch mà chúng ta mắc phải. Chúng ta phải cám ơn họ". Ông không ưa kẻ khác tán tụng mình hoặc thêu dệt thêm những thành tích đã đạt được ở Nga, đủ chỉ là để tuyên truyền (1). Người xưa nói, "cuồng phu chi ngôn khả dĩ trạch yên", nghĩa là lời nói của kẻ khùng còn có chỗ xài được kia mà ! Trái lại chúng ta phải luôn cảnh giác trước những lời ngon ngọt có cánh kiểu tốt này tốt nọ, đặc biệt trong lĩnh vực ngoại giao với vài nước lân cận, để tránh đưa đất nước đến tình cảnh vong gia thất thổ lúc nào không hay.

Phải công nhận rằng, nhờ những ý kiến phản biện từ nhiều phía đủ kiểu, chính quyền đã có sửa sai điều chỉnh sách lược chống dịch Covid-19 theo hướng tốt hơn, như trước cách ly tập trung F0, F1, giờ cho cách ly chăm sóc sức khỏe tại nhà ; trước chặn đuổi đám dân nghèo khổ thất nghiệp tháo chạy về quê, sau tổ chức hỗ trợ cho họ trở về trong vòng trật tự an toàn ; trước coi việc dân chở giao hũ cốt cho thân nhân người chết, hoặc chở xác người chết đem về tỉnh chôn là có tội, giờ thấy việc làm này là có phần hữu lý vì lò thiêu tại Thành phố Hồ Chí Minh đã thật sự quá tải…

Trung thực mà nói, hầu hết các giải pháp, chỉ thị tùy tiện của chính quyền trong quá trình chống dịch ban đầu đều phạm sai lầm dẫn đến những hậu quả vô cùng nghiêm trọng mà không một ai đứng ra chịu trách nhiệm cụ thể : xấp xỉ 18.000 ca tử vong, hơn 1500 trẻ em mồ côi cha mẹ, hàng trăm ngàn người dân lâm vào cảnh thất nghiệp, đói nghèo, thiếu trợ cấp ; chưa kể cũng có đến hàng trăm ngàn người khác mắc các bệnh nền truyền thống-phi Covid không được nhập viện chữa trị, dẫn đến bị ủ bệnh nặng thêm hoặc chết oan uổng Đối lại với hầu hết ý kiến đóng góp, phản ảnh đều đúng của các chuyên viên y tế và của người dân.

Đến đây, đã bắt đầu cho thấy rõ vai trò và giá trị của xã hội dân sự, vì thế để chống dịch có hiệu quả, và tiếp tục phát triển đất nước trong giai đoạn hậu dịch trên tất cả các phương diện của đời sống, phải căn bản trả lại hết mọi việc về cho xã hội dân sự dưới sự điều tiết của chính quyền vận động theo hướng dân chủ hóa và trên cơ sở một nền luật pháp minh bạch.

Thời gian qua, việc thực hiện giản cách sai trái và cứng nhắc áp dụng trên toàn quốc đã gây nên tình trạng tắc nghẽn trong lưu thông phân phối khiến cho nền kinh tế bị tê liệt, trong điều kiện ngân sách nhà nước đang cạn kiệt, đời sống nhân dân đã thật sự lâm vào cảnh khốn cùng. Hàng chục ngàn xí nghiệp trong nước phá sản, các công ty ngoại quốc rục rịch rút khỏi để chuyển vốn đầu tư sang nước khác. Muốn khắc phục hậu quả là việc không chút dễ dàng và phải mất thời gian lâu, vì công nhân các hãng xưởng đã bỏ về quê trốn dịch trốn đói hết rồi. Không khéo lại khiến nước ta bị rơi vào cái bẫy của các thế lực thù địch nào đó bên ngoài vốn đã và đang lâm le tìm mọi cách xâm nhập mềm để đặt nước ta vào tình trạng nô lệ hóa ngày một sâu thêm sâu nặng cả về kinh tế lẫn chính trị, với kết quả xấu cuối cùng là gì thì ai cũng có thể đoán ra được…

Căn bản của xã hội dân sự giờ đây là chủ thể người dân, ai cũng sợ lây bệnh sợ chết, nên tính tự giác của họ rất cao. Không cần phải đặt quá nhiều chốt chặn một cách máy móc như đã làm trong suốt 5-6 tháng nay, nên việc dỡ bỏ các rào cản phải là một trong những ưu tiên hàng đầu cần tiến hành gấp. Điều này không có nghĩa xả cảng một cách vô tội vạ, trái lại thay vào đó cần tái cấu trúc lại hệ thống y tế, bình thường hóa hoạt động của tất cả các bệnh viện để có thể thu nhận không bỏ sót bệnh nhân, với những khu đặc trị đi cổng riêng dành riêng cho người mắc bệnh Covid-19 từ thể vừa đến nặng. Một vài bệnh viện dã chiến chữa Covid-19 có sẵn vẫn tiếp tục duy trì, trong tương lai gần sẽ biến thành bệnh viện chuyên khoa, được tập trung các nguồn lực từ y - bác sĩ, hộ lý, cho đến xe cứu thương, thuốc men và các trang thiết bị-vật tư y tế cần thiết khác. Đặc biệt chú trọng củng cố hệ thống y tế cơ sở cấp xã phường để chuyên lo tư vấn sức khỏe và chăm sóc thuốc men cho những bệnh nhân dương tính không triệu chứng hoặc ở thể nhẹ cách ly tại nhà.

Ngoài việc tổ chức đào tạo y-bác sĩ chuyên khoa Covid, Chính phủ trung ương thông qua Bộ Y tế cần tăng cường công tác giáo dục sức khỏe bằng cách in ra phát không hàng trăm triệu tập tài liệu mỏng (từ 1 đến 4 trang) đưa đến từng hộ gia đình, hướng dẫn người dân những kiến thức cơ bản liên quan, như cách tự xét nghiệm âm/ dương tính, cách tự chăm sóc cho trường hợp dương tính không triệu chứng hoặc chỉ bộc phát ở thể nhẹ, nhất là biết rõ khi nào thì người dân cần đến nhu cầu nhập viện… Những kiến thức tương tự như vậy cũng sẽ được đưa vào sinh hoạt vài lần trong mọi nhà trường từ cấp phổ thông cơ sở đến đại học. Chi phí cho vài công việc vừa kể sẽ chỉ tốn một ngân khoản không đáng kể, giỏi lắm chỉ bằng số lẻ so với số chi phí người ta đã và đang dùng một cách vô ích thậm chí có hại cho việc xét nghiệm lặp đi lặp lại trăm phần trăm dân số.

Phải để cho báo chí (gồm cả báo giấy, báo đài, báo điện tử) được công khai đăng đúng sự thật tình hình diễn biến của dịch bệnh, không giấu giếm, đặc biệt đối với số ca tử vong hàng ngày. Nếu chẳng may số tử vong cao thì việc công bố đúng sự thật sẽ có tác dụng tích cực răn đe-giáo dục hiệu quả tốt nhất, vì người dân ai cũng sợ chết, sẽ sợ luôn cả việc lưu thông tụ tập ngoài đường một cách tự giác mà không cần đến các chốt chặn kiểm dịch.

Sắp tới, tiêu biểu tại Thành phố Hồ Chí Minh và Bình Dương, số ca lây nhiễm chưa thể dự đoán được nhưng số ca tử vong có cơ sẽ giảm dần, ngoài việc sẽ tăng cường tiêm chủng vaccin, còn có lý do những người thời gian qua bị nguy cơ cao đến mức phải chết cũng đã chết gần hết rồi ! Thật là một điều hết sức đáng ân hận mà không còn cách gì cứu vãn được !

Trước mắt tiếp tục áp dụng 5K nhưng có thể bỏ bớt khâu khai báo y tế, rất ít tác dụng thực tế. Bãi bỏ việc cấp giấy đi đường để tránh phiền hà cho người dân.

Cuối cùng và cũng đương nhiên là việc tiêm vaccin miễn phí cho khoảng 75% dân số để đạt tình trạng miễn dịch cộng đồng. Đây mới là trách nhiệm chính của một Chính phủ vì dân, cũng giao cho Bộ Y tế chủ trì. Cho phép các bệnh viện tư nhân đủ điều kiện về thiết bị và chuyên môn được tiêm vaccin dịch vụ có thu phí theo giá thỏa thuận. Trong quá trình thực hiện, nếu để xảy ra những hiện tượng tiêu cực gây tổn hại cho người dân thì Bộ Y tế phải chịu trách nhiệm cụ thể, với mức chế tài có thể cách chức hoặc bỏ tù ông bộ trưởng trong những trường hợp sai phạm gây hậu quả nghiêm trọng do chính ông hoặc do các cấp dưới. Nếu các bộ trưởng, thứ trưởng tỏ ra thiếu khả năng thì phải mạnh dạn kịp thời thay người khác.

Tóm lại, theo sự trình bày và phân tích như trên, hãy trả lại hầu hết công việc phòng chống Covid-19 về cho xã hội dân sự, dựa trên căn bản tính tự giác của người dân, và giao lại cho các giới chuyên môn thuộc quyền quản lý của ngành y tế. Đặc biệt chú ý tiếp thu ý kiến đóng góp của các chuyên gia y tế độc lập cả trong lẫn ngoài nước. Loại bỏ nếp tư duy cổ hủ và thái độ hành động bằng mệnh lệnh chỉ đạo chủ quan quan liêu duy ý chí. Các chức vụ chính quyền từ bậc phó thủ tướng trở lên bấy giờ có thể được phân công giám sát công việc từ xa, thỉnh thoảng mới cần đi xuống các địa phương để ủy lạo cán bộ và động viên tinh thần làm việc, số thì giờ còn lại tập trung chăm lo những việc lớn thuộc tầm vĩ mô, chuẩn bị ngân sách dồi dào dành cho các khoản chi tiêu trong kế hoạch tổng thể phòng chống dịch bệnh, bao gồm việc mua vaccin, mua trang thiết bị-vật tư y tế, chi phí trợ cấp ngoài lương cho cán bộ y tế, cũng như đảm bảo giữ đúng lời hứa về các khoản trợ cấp dân sinh trong điều kiện chống dịch căng thẳng.

Nếu làm được như vậy để xoay chuyển tình thế khắc phục hậu quả, những gì chính quyền lỡ sai với nhân dân trong quá trình chống dịch thì cuối cùng cũng sẽ bị nhân dân truy cứu trách nhiệm, nhưng cho hưởng tội với mức độ giảm khinh…

Trần Văn Chánh

Nguồn : Viet-studies, 23/09/2021

(1) cf Lênin, Về văn học nghệ thuật, Nhà xuất bản Văn Hóa Nghệ Thuật, Hà Nội, 1963, tr. 114

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Trần Văn Chánh
Read 254 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)