Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

18/10/2021

Bảo tồn đa dạng sinh học Đồng Bằng Sông Cửu Long

Thanh Trúc

Cần sớm có quyết sách bảo tồn đa dạng sinh học hệ sinh thái Đồng Bằng Sông Cửu Long

Bo tn đa dng sinh hc h sinh thái t nhiên đ phát trin bn vng Đng Bng Sông Cu Long (Đồng bằng sông Cửu Long) là ta đ mt bài viết ca tác gi Cao Thành Nghip trên mng báo Tiếng Dân ngày 11/10 va qua.

baoton1

Thuyền của người dân trên Sông Hậu, Cần Thơ, Đồng bằng sông Cửu Long hôm 17/7/2017 AFP

Theo tác gi, h sinh thái t nhiên như các rng tràm ngp nước, sen súng, c năng, c ng, cho ti nhng di rng tràm ngp mn ven bin vi đa dng sinh hc, đang b tác đng nghiêm trng bi s phát trin kinh tế và nông nghip hin thi.

Bên cnh đó, đt canh tác lúa và đt nuôi trng thy sn càng ngày càng tăng khiến cho din tích rng tràm và h sinh thái rng tràm t nhiên dn dnthuhp li.

Ngoài ra, các h sinh thái đng thc vt lâu đi trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long cũng dn dà biến mt, chưa k cnh quan thiên nhiên biến đi theo chiu hướng xu.

Tm quan trng ca Đồng bằng sông Cửu Long, vic bo tn và phát trin, bin pháp bo tn h sinh thái rng trànlà nhng mc được trin khai mt cách chi tiết. Qua đó đưa ra cnh báo cn đy nhanh tiến đ thc hin các d án bo tn và phát trin h sinh thái rng ngp mn ven bin, các d án trng mi và tái sinh rng ngp nước ; nghiêm cm bao bãi bi ca sông đ nuôi trng thy sn làm hy hoi tiến trình bi t và phát trin rng ngp mn non tr ca thiên nhiên.

Song song đó, tác gi khng đnh vic tiến hành quy hoch các khu bo tn đt ngp nước, bo v đa dng sinh hc ca vùng đt ngp nước đó, bên cnh nhng tràm chim t nhiên, các rng đc dng ngp mn phòng h ven bin có giá tr như lá chn bo v môi trường Đồng bằng sông Cửu Long…đu là nhng công vic vô cùng thiết yếu.

Nên nhìn nhn thc tin tiến hóa rng môi trường sng thay đi thì h sinh thái bt buc thay đi đ thích ng vi điu kin môi trường sng, là nhn đnh đu tiên ca Tiến sĩ Nguyn Quc Trinh, chuyên gia khí tượng thy văn bin, tng làm vic nhiu năm trong Trung Tâm D báo Khí tượng-Thy văn Trung ương, B Tài nguyên Môi trường Vit Nam:

"Vi thiên tai hay biến đi khí hu là quy lut t nhiên mang tính toàn cu, không phân bit hay có vùng cm. Nó hot đng ngu nhiên theo qui lut t cân bng đng (biến đi) do nh hưởng tác đng ca con người"

"Trong quá trình t cân bng này s ny sinh ra rt nhiu hin tượng cc đoan bt thường và rt nguy him gây thit hi đến kinh tế - xã hi như hn hán - xâm nhp mnkéo dài làm cn kit ngun nước nhiu nơi trên thế gii, trong đó vùng Đồng bằng sông Cửu Long không phi là ngoi l. Nhng hin tượng này s làm biến đi môi trường sinh thái, thm chí có th mt s loài s biến mt hoc thay đi đ thích ng vi môi trường sng mi".

baoton2

Người dân đng trên cánh đng khô hn Sóc Trăng, Đồng bằng sông Cửu Long hôm 30/3/2016. Reuters

Trong bài viết v môi trường sinh thái ca Đồng bằng sông Cửu Long, Tiến sĩ Nguyn Quc Trinh nói tiếp, ch nhn mnh nhiu góc đ riêng v vai trò, s suy gim và gii pháp duy trì ca h sinh thái mà chưa có cái nhìn tng th v tương tác vi vùng khác hay khía cnh khác:

"Đồng bằng sông Cửu Long là mt phn h lưu ca h thng sông Mê Kông. Vùng Nam b ca Vit Nam cũng là mt trong nhưng phn khác ca Trung Quc, Lào, Thái Lan và Campuchia trong h thng lưu vc sông Mê Kông. Do đó, bài toán phát trin kinh tế, an ninh lương thc, an ninh năng lượng thì quc gia nào cũng quan tâm và chú ý nhm duy trì thúc đy phát trin, nên quc gia nào cũng có chiến lược riêng"

Thế nhưng bài viết ch dng li dng đưa ra thông tin mà chưa có hướng gii quyết c th, là nhn xét tiếp theo ca Tiến sĩ Nguyn Quc Trinh:

"Nó chng khác nào như vic gi là "biết ri, kh lm, nói mãi". Vn đ đây là cn có nhng hành đng c th. Thí d nếu thiếu nước thì cn có nơi d tr nước hay quy hoch và xây dng nhng vùng d tr nước, d tr sinh quyn, t đó h sinh thái mi được bo tn. Cái khó là kinh phí đâu, s làm nơi nào, ai s làm và ai s chu trách nhim, vào khi vn đ khôngcòn mi hay xa l na mà ch là chưa thc hin được thôi".

Tiến sĩ Lê Anh Tun, chuyên gia Vin Nghiên cu Biến đi khí hu, Khoa Môi trường & tài nguyên thiên nhiên Đi hc Cn Thơ, nói rng trước tiên ông mun khng đnh chính sách và lut l thì Vit Nam hoàn toàn không thiếu. Đó là Lut Môi trường, Lut Tài nguyên nước, Lut Đa dng sinh hc, vân vân.

V qui hoch, ông nói, t trước Vit Nam có nhng qui hoch đơn ngành v nước, đt, môi trường cho đến gi là mt bn qui hoch tng th hướng ti s phát trin kinh tế-xã hi Đồng bằng sông Cửu Long t 2020-2030, tm nhìn 2050, đang trong giai đon hoàn chnhvà ch Hi đng Chính ph phê duyt :

"Bn qui hoch có s phát trin v mt kinh tế, mt sn xut nông nghip, thy sn, k c môi trường ca nhng vùng phi bo v cn trng hơn.

Tuy nhiên trong điu kin nhng quc gia còn nghèo như Vit Nam, đôi khi t qui hoch và chính sách mà đi ti thc tin trong các đa phương thì còn nhng khong cách. Nhng vi phm do thiếu kim soát hay do mt s quan chc tiếp tay cho lâm tc phá rng chng hn. Nhng cái phi ngăn chn bng lut l vn còn là câu chuyn v lâu v dài. Tôi mun khng đnh là tt c lut l đu có sn, ch vn đ là thc thi nghiêm túc đến thế nào thôi".

Đi vi Tiến sĩ Nguyn Quc Trinh, phn ln vic bo tn được thc hin theo kiu tc thi và ngn hn, có nghĩa theo kiu "đánh trng b dùi", kiu miếng bánh ln chia thành nhiu miếng nh, hoc kiu tư duy nhim k:

"Tôi không phán xét vn đ v đim đúng và đim sai hay cn phát huy hay không cn phát huy, đng ý và không đng ý. Bài viết ch đưa ra thông tin v h sinh thái mt cách chung chung".

Vn đ v thay đi h sinh thái Đồng bằng sông Cửu Long ca Vit Nam hay bt k nơi nào trên thế gii, vn li ông Nguyn Quc Trinh, đu là bình thường trong chui tiến hóa.

baoton3

Cánh đng hoa Sa Đéc, Đồng bằng sông Cửu Long hôm 22/1/2021. AFP

Vai trò trng yếu ca Đồng bằng sông Cửu Long trong đà phát trin bn vng ca đt nước là điu không th chi cãi, bài viết đây phn nh mt cnh báo cp thiết, nhng bài hc phi được nhc đi nhc li. Nhà nghiên cu Lê Anh Tun nhn xét :

"Đồng bằng sông Cửu Long, h lưu ca con sông ln Mê Kông, là vùng đt tiếp giáp bin có din tích trên bn triu héc-ta và nhiu h sinh thái khác nhau t vùng ngp nước liên quan ti rng ngp mn.

Chính s đa dng sinh hc t vùng nước ngt ngp sâu cho ti vùng nhim mn tiếp giáp vi bin, rt nhiu đng vt, thc vt khác nhau, đã hình thành ra nhng vùng đt có giá tr bo tn và giá tr v mt khoa hc, môi trường.

Vùng Đồng bằng sông Cửu Long còn có nhng khu d tr sinh quyn, chy dài t Kiên Giang ra tn đt mũi Cà Mau, là nhng di sn quí báu ca thiên nhiên dành cho con người. Tuy nhiên nó đng thi b tác đng do t nhiên cũng có mà do con ngườicũng có.

Nhng tác đng t nhiên mang tính toàn cu như hin tượng biến đi khí hu và nước bin dâng làm thay đi sinh cnh, làm đt bthuhp li hoc được m rng ra.

V nhng tác đng t con người, s thay đi dòng chy trên sông Mê Kông, do nhng hot đng thy đin thượng ngun, đã nh hưởng rt ln đn vic trng lúa hay nuôi trng thy sn… Bên cnh đó còn nhng yếu t v ô nhim do sinh hot hay sn xut làm c h sinh thái b đe dọa.

Nếu không có gii pháp chng đ va biến đi khí hu va nhng hot đng ca con người thì c nt vùng canh tác và sn xut Đồng bằng sông Cửu Long cũng b de da".

Dưới mt Tiến sĩ Nguyn Quc Trinh, hin tượng biến đi khí hu, tình trng ô nhim môi sinh t nhng khu vc sinh sng, canh tác và sn xut ca con người là chuyn bình thường trên thế gii, thì cái rt không bình thường cho Vit Nam là mt vùng Đồng bằng sông Cửu Long b mt đi s thnh vượng trù phú ca nó bng tt c nhng tác đng theo chiu hướng xu như đã nói :

"Nhưng đ có h sinh thái biến đi, thay đi tích cc thì cn thiết phi có nhng quyết sách đúng đn và nhng con người công tâm thc hin vì li ích chung".

Nếu không thì s hy dit h sinh thái s din ra nhanh hơn hơn d kiến, dn đến tình trng hoang mc hóa như mt s vùng đt trên thế gii đã tng b như vy, Tiến sĩ Nguyn Quc Trinh kết lun.

Thanh Trúc

Nguồn : RFA, 18/10/20221

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Thanh Trúc
Read 93 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)