Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

11/11/2021

Những nguy cơ trước tiền kỹ thuật số của Trung Quốc

Chu Tam Thức

Trung Quc tích cc phát trin tin k thut s

Trung Quc đang thúc đy mnh m đ tr thành nước dn đu toàn cu v công ngh tài chính. Trong vài năm qua, vic s dng các nn tng thanh toán di đng đã bùng n Trung Quc trong khi các giao dch tin mt gim dn. Đng thi, s quan tâm trên toàn cu đi vi s phát trin ca tin t k thut s ca các ngân hàng trung ương (Central Bank Digital Currency-CBDC) cũng tăng lên. Ngân hàng Nhân dân Trung Quc (PBOC) đang dn đu trong nhng n lc này, nhm phát hành mt loi tin k thut s ca riêng mình mà chính ph Trung Quc gi là Tin t k thut s / Thanh toán đin t (DCEP), có kh năng s cho phép Đng cng sn Trung Quc cng c ch nghĩa đc tài k thut s trong nước và xut khu nh hưởng cũng như thiết lp tiêu chun ra nước ngoà[1].

tienso1

Đồng Bitcoin ở trước lá cờ Trung Quốc - Reuters

Vic Trung Quc phát trin tin k thut s không ch là vn đ tài chính, mà còn là vn đ chính tr. Có l, đng lc và tham vng ln nht đ Trung Quc khi phát hành tin k thut s ca h là nhm tranh giành sc nh hưởng ca đng tin quc gia trên phm vi toàn cu. Nếu Trung Quc thành công, tin k thut s ca quc gia này s là vòi bch tuc vươn ra can thip và chi phi h thng tài chính toàn cu.

Các quc gia ln như Pháp, Nht Bn và Hoa K đã tha nhn vai trò và v trí ca Trung Quc trong h thng tài chính thế gii và coi đng nhân dân t k thut s ca Trung Quc là mt đe dọa đa chính tr tim n.

Trung Quc có nhiu con đường đ m rng nh hưởng ca mình trên th trường tài chính toàn cu thông qua tin k thut s. Mt trong s đó là Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường (BRI), mt sáng kiến ​​phát trin kinh tế do Trung Quc lãnh đo, tp trung vào đu tư cơ s h tng tri dài khp Châu Á, Châu Âu và Châu Phi. D án này d kiến ​​s bơm hàng nghìn t đô la đu tư vào các d án liên quan đến cơ s h tng hơn 70 quc gia. Đng nhân dân t k thut s, do nhng li ích có mc đích như giao dch nhanh hơn và r hơn, có th mang li cho Trung Quc cơ hi gim chi phí và tăng tính d dàng tiến hành thương mi xuyên biên gii theo BRI. Vic s dng đng tin k thut s ca mình đ gii quyết các giao dch xuyên biên gi i qua các h thng thanh toán bù tr hin ti s cho phép Trung Quc vượt qua h thng tài chính tp trung vào Hoa K hin ti trong khi tiến hành kinh doanh. Điu này s giúp hot đng kinh doanh ca Trung Quc núp dưới BRI thoát được các lnh trng pht ca Hoa K. Điu này mang li li ích đáng k cho v trí đa chính tr cũng như thương mi ca Trung Quc.

Trung Quc cũng có th s dng tin k thut s ca h đ thc hin các khon cho vay thông qua BRI. T năm 2013 đến năm 2018, Trung Quc đã vin tr tr giá 41,8 t USD, trong đó 47% là vin tr không hoàn li, 48% khon vay ưu đãi và 4% là các khon vay không lãi su[2]. Chương trình vin tr m rng ca Trung Quc có th được coi là mt cách xây dng sc mnh mm xung quanh thế gii. Thông qua BRI, Trung Quc đang to ra mt kch bn, trong đó mt s nn kinh tế yếu kém đang ngày càng ph thuc vào các khon vay. Trung Quc cũng b cáo buc to ra by n cho các quc gia trong BRI. Các quc gia như Djibouti, Kyrgyzstan, Lào, Maldives, Mông C, Montenegro, Pakistan và Tajikistan nhanh chóng rơi vào by n nà[3]. Các quc gia này đu s phi đi mt vi n ngày càng tăng. Điu này khiến các quc gia này rơi vào vòng ph thuc Trung Quc ngày càng nhiu. Trung Quc có th s dng nh hưởng đó đ thuyết phc các nước s dng đng nhân dân t k thut s ca mình cho các giao dch song phương [4].

tienso2

Người nước ngoài trên mt hình ni biu tượng đường st cao tc ca Trung Quc thuc Sáng kiến Vành đai Con đường (BRI) nhân diu hành k nim 70 năm Quc khánh Trung Quc Bc Kinh hôm 1/10/2019. Reuters

Nhng đe dọa vi các quc gia yếu

Trên không gian s, ch quyn tin t ca các quc gia có đng tin yếu s b đe da nghiêm trng, vic ch đng qun lý và giám sát th trường tài chính s tr nên rt khó khăn do các giao dch, đc bit là các giao dch xuyên biên gii được thc hin trong tích tc, n danh và không hoc đ li ít du vết.

Nhng cường quc như Trung Quc s có li thế quan trng đ ph biến vic s dng tin k thut s ca mình do nh hưởng ca h ti môi trường đa chính tr trên trên thế gii, cũng như sc mnh trong hot đng thương mi và mng lưới thanh toán rng khp.

Thông thường, tin t ca mi mt quc gia s do chính ph nước đó ban hành. Nhưng nếu xut hin các đng tin k thut s không phi do chính ph đó ban hành mà li được s dng rng rãi ngay ti quc gia đó thì điu này s đe da trc tiếp đến ch quyn tin t và vai trò qun lý điu tiết th trường tài chính ca quc gia đó.

Nếu quc gia nào không chp nhn tin k thut s thì có th s nhn thy ngân hàng trung ương ca h đang mt quyn kim soát chính sách tin t đi vi các loi tin đin t, ví d như Bitcoin hoc tin đin t sp ra mt ca Facebook. Nói cách khác, nếu nhng đng tin không có ch quyn này được s dng rng rãi cho mc đích thanh toán, các ngân hàng trung ương s khó qun lý nn kinh tế ca h hơn bng cách thiết lp lãi sut hoc thay đi ngun cung tin. Tt nhiên, có th cm tin đin t nhưng điu này cn tr s phát trin và tt c nhng li ích mà chúng mang li.

Vit Nam cn làm gì ?

Vit Nam là mt quc gia đang phát trin, đng tin chưa mnh. Trong tương lai, nếu tin k thut s ca các quc gia khác, đc bit là ca Trung Quc phát hành và ph biến s tác đng mnh m đến nn kinh tế Vit Nam nói chung và h thng tài chính nói riêng. Trong đó, đc bit s to ra nhiu nguy cơ cho Vit Nam.

Nguy cơ đu tiên đó là : Các dòng vn và dòng tin đu cơ bng tin k thut s này t Trung Quc có th vào hoc ra rt đt ngt, có th là c ý hoc vô ý. Điu này s to ra các cú sc cho nn kinh tế, đc bit là mt nn kinh tế có đ m cao, ph thuc nhiu vào xut nhp khu như Vit Nam. Đng tin k thut s mnh ca Trung Quc có th khiến đng tin ca Vit Nam suy yếu. T đó s dn đến tình trng ph thuc tin k thut s ca Trung Quc, đe da ch quyn tin t ca Vit Nam. Ngoài ra, tin k thut s ca các quc gia khác s to điu kin cho các loi ti phm công ngh cao, ra tin, trn thuế, tham nhũng phát trin, và Vit Nam rt khó khăn đ chng li các loi ti phm n ày.

tienso3

Tr s Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Hà Ni. Reuters

Nguy cơ th hai đó là : Vic các dòng tin và giao dch nm ngoài tm kim soát ca cơ quan qun lý trong nước khiến cho vic thng kê đánh giá, xác đnh các mc tiêu tin t tr nên rt khó khăn. Đng thi s khiến chính ph Vit Nam tht thu nhiu khon thu thuế quan trng. Điu này s tác đng tiêu cc đến quyn ch đng thc thi chính sách tin t ca chính ph Vit Nam. Ví d như mt nhóm người Trung Quc đã s dng máy POS ca doanh nghip Trung Quc đt chui Vit Nam chuyn thng tin v Trung Quc, đã khiến cho các cơ quan qun lý Vit Nam không th x lý đượ[5],  nếu h s dng tin k thut s thì Vit Nam s x lý ra sao ?

Chính vì vy, các nhà nghiên cu cho rng : Vit Nam cn nghiên cu d liu mt khuôn kh pháp lý và cơ chế pháp lý phù hp đ có th nm bt, qun lý và kim tra, giám sát vic lưu thông tin k thut s ca nước ngoài ra vào Vit Nam trong tương lai [6].

Ngoài ra, cn thay đi và phát trin sc mnh ca h thng thanh toán chính thc hin nay ca Vit Nam.

Mi đây, Chính ph Vit Nam đã giao cho Ngân hàng Nhà nước ch trì nghiên cu, xây dng và thí đim s dng tin đin t da trên công ngh chui khi (blockchain) trong giai đon 2021/2023.

Tuy nhiên, Tiến sĩ Cn Văn Lc lưu ý rng : "Tôi hiu là Vit Nam s theo cách tiếp cn khá thn trng trong vn đ này vì còn quan ngi nhng ri ro. Nhưng theo tôi, cn có l trình dài hơi, ch 2-3 năm thí đim thì nhanh lm và li càng ngn đi vi nhng vn đ mang tính chiến lược cao nhưqun lý, phát trin đng tin CBDC này[7].

Chu Tam Thức

Nguồn : RFA, 11/11/2221

Tham kho :

[1]  https://www.cnas.org/publications/reports/chinas-digital-currency

[2]  https://www.devex.com/news/new-white-paper-outlines-china-s-development-past-and-future/98898

[3]  https://www.csis.org/npfp/its-debt-trap-managing-china-imf-cooperation-across-belt-and-road

[4]  https://systems.enpress-publisher.com/index.php/jipd/article/view/1123

[5]  https://laodong.vn/kinh-te/chuyen-tien-kinh-doanh-qua-pos-trai-phep-ve-trung-quoc-mot-hinh-thuc-tron-thue-605878.ldo

[6]  http://tapchinganhang.gov.vn/tac-dong-cua-xu-huong-phat-trien-tien-ky-thuat-so-cua-ngan-hang-trung-uong-cac-nuoc-den-he-thong-tai.htm

[7]  https://vneconomy.vn/buoc-di-phu-hop-cho-tien-ky-thuat-so-viet-nam.htm

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Chu Tam Thức
Read 177 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)