Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

06/06/2017

TPP đến BTA, từ tuyệt vọng đến vô vọng

Phạm Chí Dũng

Trump không đề cp đến nhân quyn, nhưng cũng chng nói gì v "Hip đnh thương mi song phương Vit - M". Mc tiêu ln nht ca chính thể Vit Nam cũng bi vy vn là con s 0 - tương t kết qu Đi thoi nhân quyn M Vit vòng 21 đã gn như zero.

tpp1

Ông Phúc và ông Trump tại Tòa Bch c. (Hình : REUTERS/Kevin Lamarque)

Không có "Hiệp đnh thương mi song phương Vit - M" !

Thất vng được Phái đoàn Vit Nam c gng che giu, nhưng vn l ra mt cách trn trụi.

Trong vỏn vn 1 gi đng h hi đàm M - Vit gia đi din Hoa Kỳ là Tng thng Donald Trump vi mt trong nhng đi din Vit Nam là Th tướng Nguyn Xuân Phúc vào ngày 31/5/2017, bt chp món quà 8 t USD giá tr thương mi (nếu có tht) mà ông Phúc cho biết các doanh nghip Vit đã ký kết vi gii doanh nghip M, đã không có bt kỳ t ng nào được Trump s dng, dù ch mang tính hàm ý, nói v "Hip đnh thương mi song phương Vit - M".

Cần nhc li, bn hip đnh này mi chính là ch đ mà phía Vit Nam quan tâm nht và tr thành mc tiêu ln nht ca chuyến sang M ln này. Nếu có được dù ch mt tha thun sơ b v Hip đnh thương mi song phương Vit - M, phía Vit Nam s có hy vng duy trì được s xut siêu hơn 30 t USD hàng năm vào th trường Mỹ, đng thi m ra hy vng vay mượn thêm tín dng t các ch n ln nht như Ngân hàng thế gii, Ngân hàng Phát trin Á Châu, hơn na còn có th "thúc đy sm thông qua Hip đnh thương mi t do Vit Nam - Châu Âu" (EVFTA).

Lượng ngoi t hơn ba chc tỷ USD thu li t xut siêu hàng năm sang Hoa Kỳ như thế là vô cùng có ý nghĩa, nếu đi sánh vi quc nn Vit Nam phi nhp siêu hơn 30 t USD theo đường chính ngch và 20 t USD theo đường tiu ngch mi năm tng chí Trung Quc".

Thậm chí trước chuyến công du Mỹ ca Th tướng Phúc, mt chuyên gia nhà nước đã "bn tin" rng Hip đnh thương mi song phương Vit - M đã được được chuyên viên hai nước đàm phán xong và đã được đt lên bàn th tướng (Vit Nam), ch còn ch mang sang M ký chính thc.

Nhưng do Trump không hề đ đng đến Hip đnh thương mi song phương Vit - M, có th xem như s phn ca hip đnh (nếu có tht) này - mt trong hiếm hoi li thoát kh dĩ nht v kinh tế và ngân sách ca chính th Vit Nam - vn còn "treo" đó mà chưa biết khi nào mới xong.

Tuyên bố chung v tăng cường Đi tác toàn din gia Vit Nam và Hoa Kỳ ch đ cp : "Hai bên khng đnh tm quan trng ca vic thúc đy thương mi song phương và to môi trường thun li cho các doanh nghip hai bên, đc bit thông qua việc triển khai có hiu qu Hip đnh khung v Thương mi và Đu tư đ x lý các vn đ trong quan h Vit Nam – Hoa Kỳ trên tinh thn xây dng".

Thực ra, Hip đnh khung v Thương mi và Đu tư (TIFA) là mt hip đnh khung mà Vit Nam đã đàm phán vi M t năm 2010, nhưng sau đó b d vì Vit Nam mi chy theo món li ln hơn là Hip đnh TPP. Ch đến đu năm 2017 khi TPP hu như tuyt vng, Vit Nam mi phi quay li đàm phán v TIFA như mt n lc cui cùng.

Không những không đ cp gì đến "Hip đnh thương mi song phương Vit - M", Trump li xoáy vào mt vn đ cc kỳ khó chu và khó khăn đi vi phía Vit Nam : trong phn phát biu ngn gn ti cuc gp song phương ti Nhà Trng hôm 31/5, Tng thng Hoa Kỳ đã nhấn mnh vn đ giao thương và thâm ht thương mi 'ln' vi Vit Nam, mà ông hy vng s 'sm được cân bng'. Ngay trước đó, B trưởng thương mi Hoa Kỳ cũng không b quên vn đ này trong cuc gp vi Th tướng Phúc.

Chỉ đe da hay còn hành đng ?

Lời nhắc nh 'sm được cân bng' đy sc thái đe da ca Trump có th dn đến kh năng trong thi gian ti, M s thc hin mt s đng tác bo h thương mi cng rn đ hàng Vit Nam không th t tràn vào th trường M như trước đây.

Vào tháng 3/2017, Trump đã liệt Vit Nam vào danh sách 16 quc gia "gây hi kinh tế" cho M và đe da s có th mnh tay trong "chế tài".

Một h qu rt không mong đi đi vi Vit Nam là nếu M "siết" các điu kin thương mi như đánh thuế xuyên biên gii, dng đng hàng rào kim nghim cht lượng đi vi hàng hóa Vit Nam mà trước đó cá basa, tôm, go đã tr thành "nn nhân", đng thi ngưng tr vô thi hn Hip đnh thương mi song phương Vit - M hoc làm cho hip đnh này tr nên khó khăn hơn nhiu so vi 15 năm trước đó, giá trị xut siêu hàng năm ca Vit Nam vào Hoa Kỳ s tt thê thm.

Những tín hiu vô vng v "Hip đnh thương mi song phương Vit - M" li có th lan đến vic Liên minh Châu Âu xem xét Hip đnh thương mi t do Vit Nam - Châu Âu, khiến hip đnh này trở nên "u oi" và có th còn rt lâu na mi được thông qua, cho dù gii chc Vit Nam có c công đi vn đng trc tiếp hoc tìm cách "lobby hành lang" vi phí môi gii rt cao.

Bi kịch thương mi li góp phn quyết đnh tương lai ngân sách. Trong đó đương nhiên có cả ngân sách đng.

Bế tc ngân sách

Ngoài kênh Nhật vn còn mt chút hy vng, các kênh cho vay tín dng chính như Ngân hàng thế gii, Ngân hàng Phát trin Á Châu, Qu tin t quc tế đu chính thc đóng ca cho vay ưu đãi đi vi Vit Nam k t tháng 7/2017. Trong khi đó, mỗi năm ngân sách Vit Nam vn phi xut ra đu đn khong mt chc t USD đ tr n cho quc tế.

Tuy nhiên nợ công thc tế ca Vit Nam đã lên ti 210% GDP, tương đương khong 420 t USD, gp hơn ba ln con s báo cáo chính phủ chỉ chưa đy 65% GDP. Hin thi, ngân sách hu như không còn kết dư và không biết ly tin đâu đ tr cho rt nhiu khon n trong và ngoài nước.

Với tình trng bi chi ngân sách Vit Nam hàng năm thường vượt quá 6% GDP, mt s chuyên gia đc lp đã d liu rng ngân sách trung ương s không th "kéo" qua được hết năm 2018.

Nghĩa là Việt Nam rt có th rơi vào tình trng ging như Argentina trong hai ln v n vào năm 2001 và năm 2014.

Đầu năm 2017, Th Tướng Nguyn Xuân Phúc bt cht phi bt ra cnh báo về tương lai "sp đ tài khóa quc gia". Cn đc t là li tán thán này là có cơ s, bi vì ông Phúc đã nhiu năm nm "tay hòm chìa khóa" ca chính ph.

Giờ đây, chính quyn đang phi tính đến vic vt c dân tng chút mt : tăng thuế xăng du gp đôi hoc gấp ba, đánh thuế vic bán hàng trên mng, k c kiếm tin cho ngân sách bng cách… bán s đp.

Các số liu thng kê gn đây v t l huy đng thuế, phí ca Vit Nam hin nay vn mc bình quân khong 20%, cao hơn hn so Thái Lan 16,1%, Philippines 13,5%, Indonesia 12,4%, Malaisia 14,3%…

Thu nhập bình quân đu người ch mc trung bình ca khu vc, nhưng t l thu cao hơn hn, khiến mi người dân Vit Nam phi gánh chu khon thuế, phí/GDP gp t 1,4 -3 ln so vi các nước.

Theo báo cáo môi trường kinh doanh 2016, Ngân Hàng Thế Gii công b t l huy đng thuế phí đi vi doanh nghip Vit Nam lên ti 39,4% li nhun. Tc làm được 10 đng thì phi np thuế gn 4 đng…

Phải làm gì ?

Cuối cùng là vn đ cá nhân và chính th Vit Nam.

Không có bất kỳ tín hiệu nào cho Hip đnh thương mi song phương Vit - M, Th tướng Phúc đã không th tái hin thành tích ca Tng bí thư Trng vi "M cam kết cho Vit Nam vào TPP" trong chuyến công du Hoa Kỳ ca ông ta vào tháng 7/2015, mà đã tiến ti "tôi bt ng…" khi ông Trọng tái đc c tng bí thư ti đi hi đng CSVN đu năm 2016.

Giờ đây, khó khăn, nếu không nói là bế tc, bt đu chng cht lên Th tướng Phúc. Trong chuyến công du M, ông Phúc đã không có được thành tích chính tr và kinh tế ni bt nào đ loi thng các đi th chính tr khác, tr thành tng bí thư mi ca đng cộng sản Việt Nam - nếu sm nht có th ti đi hi gia nhim kỳ ca đng vào đu hoc gia năm 2018.

Thậm chí người M t ra không có nhiu thi gian dành cho lãnh đo Vit Nam. Có mt chi tiết rt đáng chú ý với toàn b ni mc cm thp cơ chính tr dành cho nó : BBC cho biết trong cuc hp ngày 31/5 ti Phòng Bu Dc, dường như ông Nguyn Xuân Phúc đã được người bên cnh nhc 'thôi đ sau', khi ông đnh chia s vi ông Trump v '7 vn đ ngn'.

Nhưng câu chuyện vn còn dài.

Cho dù vấn đ nhân quyn Vit Nam đã hu như không được Trump nêu ra trong cuc hi đàm vi Nguyn Xuân Phúc, nhưng sc ép ca Quc hi M v vn đ nhy cm này vn còn nguyên đó, đ gii ngh sĩ M s can thip theo chiu hướng bất lợi cho chính th Vit Nam đi vi nhiu vn đ mà hành pháp Trump phi thông qua Quc hi, chng hn như bán vũ khí và áp đt thuế… Bài toán đt ra hin thi là không còn cách nào khác, nếu không chu ci thin nhân quyn, ci thin trn gói ch không phải l t, ci thin ngay và ci thin mt cách thc cht, gii chóp bu Vit Nam thm chí còn có th không gi ni lượng xut siêu như năm 2016 vào th trường Hoa Kỳ.

Khi đó sẽ bế tc hoàn toàn. Cho c chính th ln các cá nhân trong cái chính th đó.

Thủ tướng Phúc, và cao hơn c là "kênh đng" Nguyn Phú Trng, s phi làm gì đ gii bài toán trên ?

Phạm Chí Dũng

Nguồn : VOA, 06/06/2017

Quay lại trang chủ
Read 1979 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)