Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

18/12/2022

Giải ngân vốn đầu tư công : chưa làm đã biết chắc lỗ 40% !

Đào Tuấn Cường Ngô

Phát hiện nguyên nhân... không tiêu được tiền !

Đào Tuấn, Lao Động online, 18/12/2022

Chắc chắn là không một cá nhân, một doanh nghiệp nào muốn "làm" khi chưa làm đã biết chắc lỗ 40%.

Khi vừa bắt đầu triển khai gói thầu Mai Sơn - Quế Lộ, thuộc dự án cao tốc Bắc Nam, nhà thầu Vinaconex so sánh đơn giá gói thầu được duyệt và chi phí thực tế đã tính "chắc chắn lỗ đến 40%". Ví dụ này được đưa ra bởi ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu Việt Nam trong khuôn khổ Diễn đàn kinh tế Việt Nam do Ban Kinh tế Trung ương và Chính phủ tổ chức, ngày 17/12.

tieutien1

Đầu tư công đang áp dụng đơn giá định mức có khi chỉ bằng 1/5 thực tế, và sự lạc hậu này đang là rào cản giải ngân đầu tư công. Ảnh minh hoạ : GT

Tại sao lại có chuyện lỗ đến 40% ngay cả khi còn chưa làm gì ?

Là bởi sự lạc hậu của đơn giá xây dựng.

Chẳng hạn giá đắp nền đường, theo quy định của nhà nước là 16.000 đồng/m3, trong khi thực tế là 30.000 đồng/m3, gần gấp đôi.

Chẳng hạn "cấp phối đá dăm" : Giá nhà nước 30.000 đồng ; giá thực tế 120.000 đồng, gấp 4 lần.

Chẳng hạn giá thuê đóng cọc : Nhà nước quy định 30.000 đồng/m dài ; giá thực tế 150.000 đồng. Gấp 5 lần.

Đơn giá một công nhân bậc 3 được quy định là 235.000 đồng/công ; thực tế đơn giá thuê khoán từ 450.000 - 600.000 đồng/ngày. Hay đơn giá lương kỹ sư bậc 2 nhà nước quy định 6 triệu đồng/tháng trong khi thực tế là 20 triệu đồng/tháng.

Có nghĩa đơn giá nhà nước đang tụt xa rất nhiều năm so với thực tế. Sự lạc hậu, thậm chí đến vô lý, đến phi thực tế.

Đây là nguyên nhân khiến các nhà thầu còn tham gia các dự án đầu tư công vì "không làm thì không có việc cho cán bộ nhân viên". Số khác thì ngay từ đầu "xác định là không nhận thầu các công trình vốn đầu tư công"- lời ông Hiệp.

Có lẽ, chỉ thiếu một sự thẳng thắn nữa : Rằng đây cũng chính là nguyên nhân khiến các công trình kém chất lượng khi nhà thầu bị dồn vào thế phải "lấy cái lọ bù cái chai".

Tình trạng đơn giá xây dựng lạc hậu, xa rời thực tế thật ra chẳng có gì mới.

Nhớ năm 2018, tại một hội nghị về định mức và giá xây dựng, có nhiều ví dụ về sự lạc hậu đến khó tin. Chẳng hạn định mức đơn giá đầm nền đường vẫn áp dụng cho máy "đầm chân chim", loại máy từ những năm 1980, giờ đã biến mất từ lâu.

Áp dụng đơn giá cho loại máy từ 40 năm trước. Đúng là có muốn cũng khó tưởng tượng nổi.

Nhưng sau đó thì lại đến hôm nay, vẫn là những lạc hậu, bất cập, vô lý.

Tiền không thiếu, thậm chí đã được chuẩn bị tới 550 nghìn tỉ. Nhưng đến hết 30/11 mới chỉ giải ngân được 58,3% thì đúng là bệnh "có tiền mà không tiêu được" đã đến hồi trầm kha.

Và nguyên nhân, và lý do, và vì sao thì lại vừa được phát hiện, như đã được phát hiện mấy năm trước đấy thôi.

Đào Tuấn

Nguồn : Lao Động online, 18/12/2022

****************************

Giải ngân vốn đầu tư công 11 tháng rất bấp bênh, dù "tiền không thiếu"

Cường Ngô, Lao Động online, 17/12/2022

Phát biểu tại phiên thảo luận chuyên đề giải ngân đầu tư công trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Việt Nam lần thứ 5 diễn ra sáng 17/12, Phó trưởng Ban Kinh tế Trung ương Nguyễn Duy Hưng cho rằng, đầu tư công là kênh quan trọng, thúc đẩy tăng trưởng. Tuy nhiên, thời gian qua, việc giải ngân đầu tư công còn chậm, chưa đạt như kỳ vọng.

tieutien2

Đến thời điểm hết tháng 10 vẫn có 22 bộ và 29 địa phương chưa phân bổ hết kế hoạch vốn ngân sách nhà nước năm 2021  (Ảnh : M.P)

"Tiền sẵn sàng, không thiếu" nhưng kế hoạch giải ngân vẫn không đáp ứng được yêu cầu

Theo ông Nguyễn Duy Hưng, với cùng kỳ năm ngoái, tỉ lệ giải ngân vốn đầu tư công 11 tháng 53,8% cho thấy việc này rất bấp bênh. "Đây không phải vấn đề mới, mà đã bàn, nói nhiều nhưng chưa được giải quyết căn cơ”, ông Hưng nói.

Theo Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Quốc Phương, kế hoạch đầu tư công năm 2022 thực hiện trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, thách thức, nhiều thay đổi nhanh, mạnh cùng những yếu tố mới xuất hiện, nằm ngoài dự báo.

Số vốn cần giải ngân khá lớn, tăng 26% (120.000 tỉ đồng) so với kế hoạch năm 2021, trong khi chịu nhiều tác động bên ngoài từ giá nguyên nhiên vật liệu, cước phí vận chuyển hàng hóa quốc tế... tăng cao.

Năm 2023, Quốc hội đã thông qua kế hoạch đầu tư công năm 2023 với tổng vốn trên 700.000 tỉ đồng, tăng khoảng 25% (khoảng 140.000 tỉ đồng) so với kế hoạch năm 2022 và tăng khoảng 260.000 tỉ đồng so với kế hoạch 2021.

Nêu ý kiến về bất cập tỉ lệ giải ngân đầu tư công, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu Việt Nam Nguyễn Quốc Hiệp dẫn lại việc Bộ Tài chính cũng nói "tiền sẵn sàng, không thiếu" nhưng kế hoạch giải ngân vẫn không đáp ứng được yêu cầu. 

"Dù số vốn tuyệt đối chi ra cao hơn năm 2021 nhưng tỉ lệ giải ngân mới đạt 58,3%. Như vậy so với mong muốn chưa đạt. Đây thực sự là việc rất đáng ngạc nhiên, vì sao có tiền mà chưa tiêu được?", ông Hiệp đặt câu hỏi. 

Từ góc độ nhà thầu, ông Hiệp cho rằng, thủ tục đầu tư và thanh quyết toán của các dự án còn có một số vấn đề cần khắc phục, tháo gỡ.

Ông lấy ví dụ về công tác giải phóng mặt bằng, cơ chế thanh toán, việc chuẩn bị hồ sơ dự án khảo sát, thiết kế dự toán... còn sơ sài, chưa đảm bảo tiến độ, chất lượng nên đang là một khó khăn cho việc triển khai. 

"Từ chỗ hồ sơ khảo sát thiết kế chuẩn bị dự án còn sai lệch, nên trong quá trình triển khai thực hiện sẽ có thay đổi, phát sinh. Mà đã có phát sinh thì thủ tục thanh toán lại trở lên phức tạp, mất thời gian, các chủ đầu tư đều ngần ngại xử lý.

Do đó, chúng tôi cho rằng, cần nâng cao chất lượng, đẩy nhanh hơn nữa khâu chuẩn bị dự án và có cơ chế rõ ràng về trách nhiệm, quyền hạn của các ban quản lý dự án, chủ đầu tư trong việc ký thanh toán và xử lý phát sinh để tạo điều kiện cho các nhà thầu", ông nói.

Cơ chế chọn thầu, xét thầu để làm sân bay Long Thành còn rất lúng túng

Theo ông Nguyễn Quốc Hiệp, nhà thầu - lực lượng cuối cùng sử dụng vốn đầu tư công - đang gặp rất nhiều vướng mắc. Cụ thể đơn giá định mức không phù hợp thực tế khiến nhà thầu quá thua thiệt. Ví dụ đắp nền đường, Nhà nước quy định 16.000 đồng/m3 nhưng thuê thực tế 30.000 đồng/m3, cấp phối đá dăm 30.000 đồng nhưng thực tế 120.000 đồng...

Đặc biệt đơn giá nhân công cũng bất hợp lý do các thông số thanh toán dựa trên hệ thống tiền lương cơ bản 2019 nên cho đến nay đơn giá nhân công sai lệch rất lớn so với thực tế.

Ví dụ, đơn giá nhân công 3.5/7 nhóm 2 là 235.000 đồng mỗi công, trong khi đơn giá thuê khoán hiện nay khoảng 450.000- 600.000 đồng mỗi ngày;

Hoặc đơn giá lương kỹ sư bậc 2 là 6 triệu đồng/tháng, trong khi thực tế khoảng 20 triệu. Sắp tới nếu hệ thống tiền lương được cải tiến thì việc thay đổi đơn giá tiền lương cho công trường càng cần gấp rút hơn.

Ông cũng lấy thêm ví dụ có nhà thầu như Vinaconex vừa bắt đầu triển khai gói thầu cao tốc Mai Sơn - Quế Lộ khi so sánh đơn giá gói thầu được duyệt và chi phí thực tế phải triển khai đã thấy chắc sẽ phải lỗ khoảng 40% nhưng không làm thì không có việc cho cán bộ công nhân viên.

Hiện nay, theo quy định chỉ định thầu - các gói thầu được chỉ định ở giai đoạn 2 đều phải tiết kiệm cắt giảm 5% so với dự toán gói thầu! Đây cũng sẽ là một khó khăn nữa cho các nhà thầu trong việc tính toán chi phí vì bản thân các đơn giá định mức đã thấp và thiếu hụt như vậy nay lại tiết kiệm thêm 5% sẽ là khó chồng thêm khó. 

Từ đó ông Nguyễn Quốc Hiệp đề xuất các cơ chế tháo gỡ khó khăn giải quyết ngay đơn giá định mức trong quý 1/2023. 

Ông Hiệp dẫn chứng sân bay Long Thành triển khai trong năm 2023 là dự án rất lớn nhưng cơ chế chọn thầu, xét thầu còn rất lúng túng. Ban đầu đưa ra cơ chế dự thầu phải đủ tiêu chí năng lực, kinh nghiệm nhưng Việt Nam chưa có sân bay mới nào công suất 25 triệu khách/năm.

Nếu lấy tiêu chí này thì không doanh nghiệp trong nước nào làm được, chỉ doanh nghiệp nước ngoài triển khai được nhưng họ cũng không thể làm theo đơn giá Việt Nam. Hiệp hội đã kiến nghị với ACV để “chúng ta không tự trói chân trói tay mình”.

Ông nhấn mạnh thêm việc thi công sân bay không quá khó với doanh nghiệp Việt Nam. Như tòa Landmark 81 tầng trước đây, chủ đầu tư yêu cầu nhà thầu phải có kinh nghiệm nhưng rất tiếc lúc đó Việt Nam chưa có nhà thầu nào xây được tòa nhà 81 tầng. 

"Kết quả, chủ đầu tư vẫn chọn nhà thầu Việt Nam là Coteccons, kết quả thi công rất tốt, đảm bảo không xảy ra vấn đề nào. Nên lấy kinh nghiệm này để áp dụng cho sân bay Long Thành, làm sao để phát huy được sức mạnh của nhà thầu Việt Nam", ông Hiệp nói.

Cường Ngô

Nguồn : Lao Động online, 17/12/2022

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Đào Tuấn, Cường Ngô
Read 216 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)