Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

20/05/2023

Nước Mỹ có vỡ nợ ? Thực chất và hệ lụy ?

Lê Quốc Quân

M đang là quc gia có tng tài sn quc dân ln nht thế gii nhưng cũng n nhiu nht thế gii trong đó Trung Quc và Nht Bn là hai ch n ln nht.

nuocmy1

Nếu như M v n, hàng lot h lụy s ra đi và không biết thế gii s phn ng ra sao.

Theo B trưởng tài chính Hoa K Janet Yellen, ngày 1/6 này có th xy ra mt điu chưa tng có trong lch s nước M, đó là ngày mà chính quyn s không có đ tin tr các "hóa đơn đến hn phi thanh toán".

Điu này s tác đng rt ln ti toàn b nn tài chính toàn cu nhưng s khng khiếp ca nó và mc đ nh hưởng đến đâu thì chưa ai có th biết được. Vy ti sao mt quc gia s mt trên hành tinh này li có th v n và bn cht ca nó ra sao ?

Trn n công là gì ?

Trn n công là mc trn pháp lý v s tin ti đa mà chính ph được phép vay đ thanh toán các khon n và chi tiêu. Khi vay đến mt ngưỡng nào đó đã được quy đnh mà không có th được vay tiếp thì s b coi là "chm trn".

Hu hết các quc gia trên thế gii đu đưa ra mc trn n công bng mt t l phn trăm so vi Tng sn phm quc ni (GDP). Nghĩa là vic vay n thường gn vi quy mô nn kinh tế, GDP càng cao thì càng được phép vay nhiu.

Nếu tính ra t l vay n so vi GDP thì nước M đang vay mc 123% vi s tin gn chm trn con s 31.46 ngàn t USD. Hu hết các quc gia thì n công đu dưới mc 100% so vi GDP tuy nhiên cũng có nhiu nước vay n nhiu như Nhât Bn hin mc 226%, Singapore 167%, Ý 144% và Pháp 113% (1).

Trong các nước kinh tế phát trin, ch có M và Đan Mch thì trn n được đưa ra là mt con s nguyên tuyt đi, nhưng trường hp ca Đan Mch hoàn toàn mang tính tượng trưng vì nó quá cao và còn lâu mi có th vay đt đến ngưỡng đó (2). C th s tin mà chính ph Đan Mch hin nay có th vay là lên đến hai ngàn t Krone Đan Mch trong khi h thc s đang vay 323 t Krone (3). Gn đây Đan Mch li đang có thng dư ngân sách nên mc vay ngày càng ít, và có ý kiến cho rng chính ph đang đau vì nhiu tin mà chưa biết làm gì.

Trong khi đó M n công sau 100 năm, t 408 t USD vào năm 1922 đã lên đến 30,9 ngàn t vào năm 2022 (4). Các nhà lp pháp liên tc đt ra các mc đ gii hn chính ph cn thn trong chi tiêu và sau đó li ni trn đ được phép vay tiếp. Ln này mc đt ra là ch được chm đến ngưỡng : 31.46 ngàn t USD mà cho đến nay thì đã sp đến.

Do lo s sp đáo hn mà không có tin đ tr n cho nên Quc hi gn đây đang làm vic quyết lit đ gii quyết nó. Thc tế thì Quc hi Hoa K thường xuyên phi làm vic này. H đã phi hành đng đến 78 ln k t năm 1960 đ bàn tho và quyết đnh nâng trn n công, giúp cho chính ph tiếp tc vay tin thanh toán các khon n đến hn (5).

Nhưng ln này có th khó khăn hơn và, trong mt kch bn t nht, nước M có th b v n mt cách k thut, xô đy chính nó và hàng lot quc gia trên thế gii vào mt cuc khng hong vô tin khoáng hu.

Vit Nam sa luôn cách tính GDP đ vay thêm

N công Vit Nam cũng là mi ưu tư ln ca nhng người quan tâm đến vn mnh đt nước và báo chí l phi đã lên tiếng v vic này (6). Vi GDP vào năm 2021 mc 368 t USD, và mc n công là 43% trên GDP thì con s tuyt đi là khong 158 t USD, chia cho khong 98 triu người, mi người Vit hin nay ngay khi sinh ra đã phi mang n 37 triu đng.

Điu nguy him là nhiu người Vit Nam đang quên v n công vì chính ph gn đây qung bá n công đang gim xung còn 42% so vi mc cao nht là 61,4% vào năm 2017. Hi đó chính nó đã vượt trn Quc hi cho phép là 60% GDP. Như vy, xét v mt k thut, thì Vit Nam đã tng v n. Tuy nhiên, thay vì tăng thu và gim chi đ kéo mc n công xung, chính ph Vit Nam vào năm 2020 hoàn tt phương pháp tính li GDP, nghĩa là thay luôn c thước đo, tăng mu s đ giá tr phân s nh đi (7).

Vi diu là ch đó. Ai chê mình thp thì thay luôn c thước đ cho cao hơn.

Tht vy, vào năm 2017, tng cc thng kê ban đu công b GDP ca Vit Nam là 220 t Đô la và sau đó điu chnh li, cng thêm 55 t thành GDP 275 t, vi lý do là cách tính trước đây đã b quên 79 ngàn doanh nghip. Ri ln lượt các năm sau đó Tng cc Thng kê c nhân vi t l tăng trưởng được công b và cho đến năm 2020 thì hoàn toàn tính theo cách mi và công b gn đây nht là năm 2021 thì tng GDP ca Vit Nam là 366 t USD.

Khi tăng GDP thì mt lot ch s tính toán da theo GPD như n công, n nước ngoài, thâm tht ngân sách s đương nhiên gim xung. Nhìn con s s đp hơn rt nhiu và chính ph li có điu kin đi vay tiếp, nghĩa là li tiếp tc b thêm gánh nng lên lưng thế h mai sau mà không ai còn làm toáng lên như Hoa K.

Nước M l lùng mà cn thiết

Tôi nghĩ ch có nước M là thc s t do và quyết lit trong vic bàn bc nhng vn đ ca tương lai, c kinh tế và xã hi, bt lun đôi lúc có v như được "vũ khí hoá" cao đ.

Gn đây trên khp các phương tin truyn thông người ta đu nói v trn n (debt ceiling). Các th trường chng khoán toàn cu php phng lên xung theo tng đng thái đy kch tính ca các ngh sĩ ti Washington DC.

Ln này có v hai bên đang "nghiêm túc" chuyn trn n công và mc đ quyết lit có v cao hơn vì nhng lo lng cho chuyn chi tiêu ca đt nước, tránh đ li di sn nng n cho con em, nhưng cũng có th là s th hin ca nhng chia r vn âm thm còn đó k t cuc bu c năm 2020.

Vào năm 2011, nếu như Tng thng Obama không đng ý ct gim chi tiêu khi ch còn 72 gi đng h na là chính ph liên bang thc s v n thì không biết s vic s xy ra như thế nào ? Nhưng qua s vic đó ta thy các nhà lp pháp đã tng được th nghim mt ln và có v như ln này đã sn sàng cho mt cuc v n tht s.

Ln này, vi kh năng "gây s" cao hơn, và các đng viên Cng hòa không nhượng b mà vn đòi tht cht chi tiêu, không cho nâng trn n công lên còn tng thng kiên quyết không nhượng b và vn theo l trình chi tiêu ca mình thì rt có th mt điu gì đó s xy ra.

Cá nhân tôi thì tin rng chc chn cui cùng hai đng cũng s tìm được tiếng nói chung và trn phi được ni lên nhưng h s ging co nhau cho đến phút cui. Mi mt phút trôi qua, là mi phút thế gii hi hp nhìn theo nước M, nín lng lng nghe tiếng đng h tích tc nhích v phía chm trn.

Tng thng Biden vn còn mt "vũ khí" quan trng nm câu sau trong Tu chính án s 14 : "the validity of the public debt of the United States, authorized by law shall not be questioned". đ có th đơn phương hành đng mà nâng trn n công lên. Câu tiếng Anh này có th tm dch là "tính hp l ca khon n công ca Hoa K, được pháp lut cho phép s không b nghi ng". Nhưng không ch đơn gin như vy, gia 3 du chm trong câu trên đó vn còn mt đon và các lut gia và các nhà chú gii Hiến pháp vn còn hiu v nó rt khác nhau, mà bài viết nh này không th đi sâu hơn.

Tôi cũng tin rng Tng thng Biden s không liu lĩnh s dng "vũ khí" quan trng đã được thông qua hơn 150 năm trước hin còn nhiu cách hiu khác nhau đ ri li phi đi mt vi nhng cáo buc pháp lý đi kèm và biết đâu li phi ra tòa án vì mt hành đng cũng chưa tng có trong lch s Hoa K.

nh hưởng ca vic v n

M đang là quc gia có tng tài sn quc dân ln nht thế gii nhưng cũng n nhiu nht thế gii trong đó Trung Quc và Nht Bn là hai ch n ln nht.

Nếu như M v n, hàng lot h lụy s ra đi và không biết thế gii s phn ng ra sao. Hàng lot khuyến cáo v sư hn lon và thm ho kinh tế đã được các chuyên gia đưa ra và chm tr ngày nào uy tín kinh tế ca Hoa K càng gim trong các t chc xếp hng tín nhim và ch n cho vay thì đang như ngi trên đng la.

Chúng ta đang sng thc s trong mt thế gii đy bt đnh. Loài người đã phát minh ra tin t và c h thng tài chính tín dng khng l đ hành đng trong đó. Ging như mt không gian đang phình ra ngày mt to ln, phong phú và đa dng đến mc gây bt ng cho c nhng người gii nht thì sm hay mun có mt điu gì đó cũng xy ra ngoài nhn thc thông thường ca chúng ta.

Cha đ ca AI đã lên tiếng khuyến cáo v s nguy him ca nó và cnh báo đến lúc nó có th vượt con người. Tương t như vy, nhng h thng thông tin tài chính kinh tế đã được loài người sáng to ra vi vô vàn khái nim và phát trin hàng ngàn năm nay, cui cùng cũng có th b sp đ hoc biến đi sang mt kiu gì đó.

Cá nhân tôi cho rng, trn n công nói riêng, các ch s v h thng kinh tế nói chung cũng ch là nhng hình thc "pháp lý" do loài người xây dng nên, còn chiếc xe thì vn chy, đng cơ trong nhà máy vn quay và con gà trên bàn ăn vn còn đó.

Tôi cũng nhìn thy sc lao đng chăm ch và bn b nhng người M, đc bit là nhng người nhâp cư đang vô cùng hăng say làm vic đ to ra ca ci vt cht, tôi tin nó vn còn có sc sng và tiếp tc dn dt thế gii đi lên dù có v n hay không.

Nước M to là ch đó

Lê Quốc Quân

Nguồn : VOA, 20/05/2023

(1) https://www.ceicdata.com/en/indicator/united-states/government-debt--of-nominal-gdp#:~:text=United%20States%20Government%20Debt%3A%20%25%20of%20GDP,-1969%20%2D%202022%20%7C%20Quarterly&text=United%20States%20Government%20debt%20accounted,Mar%201969%20to%20Dec%202022.

(2) https://www.bbc.com/news/world-us-canada-64878254

(3) https://www.nationalbanken.dk/en/publications/Documents/2023/02/REPORT_No%201_Central%20government%20borrowing%20and%20debt%202022.pdf

(4) https://fiscaldata.treasury.gov/americas-finance-guide/national-debt/#:~:text=Over%20the%20past%20100%20years,to%20pay%20down%20its%20debt.

(5) https://home.treasury.gov/policy-issues/financial-markets-financial-institutions-and-fiscal-service/debt-limit#:~:text=Congress%20has%20always%20acted%20when,29%20times%20under%20Democratic%20presidents..

(6) https://vietnamnet.vn/moi-nguoi-viet-ganh-35-trieu-no-cong-chac-ai-do-phai-an-de-ha-tien-471714.html

(7) https://vnexpress.net/tinh-lai-gdp-3983605.html

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Lê Quốc Quân
Read 170 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)