Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

18/09/2023

Việt Nam phá tiền lệ đưa Mỹ lên ngang hàng với Trung Quốc

Linh Đan

Điu gì khiến Vit Nam phá tin l đưa M lên làm đi tác ngang hàng vi Trung Quc

Tng thng Joe Biden đã khiến nhiu người bt ng khi tiết l ti mt bui gây qu tài tr cho chiến dch tranh c vào Nhà Trng ln 2 ca ông đu tháng trước rng ông s đi thăm Hà Ni vì Vit Nam mun đt M ngang hàng vi Trung Quc trong quan h đi tác.

doitac1

Tng bí thư Nguyn Phú Trng đón tiếp Tng thng Joe Biden trong mt bui l ti Ph Ch tch Hà Ni hôm 10/9.

Theo thông l, Vit Nam nâng tm quan h vi các nước tng bc mt trên h thng quan h ngoi giao 3 nc ca Hà Ni, vi M lúc đó mc thp nht đi tác toàn din trong khi Trung Quc tm cao nht đi tác chiến lược toàn din.

Chính quyn Biden đã thúc ép Vit Nam nâng cp quan h nhưng Hà Ni do d vì lo ngi phn ng ca Trung Quc, quc gia cộng sản cùng ý thc h và là đi tác thương mi ln nht ca Vit Nam.

Ý tưởng ca M?

Tuy nhiên mt chuyến thăm Washington ca Th trưởng Ngoi giao kiêm Trưởng ban Đi ngoi Trung ương Đng Lê Hoài Trung hi tháng 6 năm nay đã cho thy phía Vit Nam bt đèn xanh cho kh năng đó. Theo mt quan chc ca chính quyn Biden nói viCNN, ông Trung và c vn an ninh quc gia Hoa K Jake Sullivan đã bàn tho v kh năng nâng cp quan h trong chuyến thăm này.

B Ngoi giao M lúc đó cho biết ông Trung được ông Sullivan và Ngoi trưởng M Antony Blinken đón tiếp Washington và trích dn ông Blinken nói rng cuc gp vi ông Trung là "hu ích".

Nhưng sau cuc tho lun đó, ông Sullivan t hi liu M có th tham vng hơn trong vic nâng cp mi quan h vi Vit Nam qua c bc i tác chiến lược" hay không. Theo CNN, ông Sullivan sau đó gi đ xut ti ông Trung, mun đưa mi quan h lên mc cao nht có th đ M ngang hàng vi các i tác chiến lược" khác ca Vit Nam, gm Trung Quc, Nga, n Đ và Hàn Quc.

Ông Sullivan sau đó nhc li li đ xut lúc gp ông Trung vào gia tháng 7 khi cùng Tng thng Biden d Hi ngh Thượng đnh NATO Helsinki, Phn Lan. Theo CNN, quan chc này cho biết cuc đi thoi thúc đy kh năng nâng 2 cp đi theo hướng tích cc nhưng phi đến chuyến thăm Nhà Trng vào gia tháng 8 ca Đi s Vit Nam ti Washington, mt tha thun mi được đưa ra. Trong văn phòng cánh Tây ca Nhà Trng, hai bên đã hoàn tt kế hoch đưa quan h M-Vit lên mt tm cao mi, trong đó người đng đu Đng cộng sản Nguyn Phú Trng s đón Tng thng Biden và bt tay ông ti Hà Ni.

Nhà Trng, B Ngoi giao Vit Nam và Đi s quán Vit Nam Washington DC không hi âm yêu cn bình lun ca VOA.

Vào ngày 10/9, Tng thng Biden đã b qua cuc hp thượng đnh ca Hip hi các quc gia Đông Nam Á đ đến Vit Nam. Ông Trung là người ra đón tng thng M ti sân bay Ni Bài. Ông Biden gp mt toàn b các lãnh đo t tr Hà Ni và cùng ông Trng tuyên b nâng cp quan h M-Vit lên tm cao nht. Người đng đu Nhà Trng gi đây là ct mc lch s trong quan h hai nước, t cu thù tr thành đi tác chiến lược toàn din.

‘Trung Quc là tác gi cui cùng

"Vic nâng cp quan h M-Vit lên ‘đi tác chiến lược toàn din s mang li cho Hà Ni mt đi trng tt hơn trước Trung Quc, mt v thế cân bng hơn gia các cường quc, trong đó có M, Trung Quc và Nga", Giáo sư Alexander Vuving ca Trung tâm Nghiên cu An ninh Châu Á Thái Bình Dương Hawaii nhn đnh vi VOA.

Theo ông Vuving, quan h chiến lược toàn din vi M đt Vit Nam vào thế "cân bng" chưa tng có gia các cường quc và Trung Quc là "tác gi cui cùng", tc nguyên nhân trc tiếp và gián tiếp cho vic Vit Nam quyết đnh đưa M vào nhóm đi tác chiến lược cao nht ca mình.

"Mt cách trc tiếp, vic Trung Quc xâm phm vùng đc quyn kinh tế ca Vit Nam đã khiến Vit Nam xích li gn M hơn", ông Vuving nói và đưa ra ví d v s hin din ngày càng tăng ca Bc Kinh lưu vc Nam Côn Sơn trên Bin Đông và Căn c Hi quân Ream ca Campuchia, mà ông gi là "nhng git nước làm tràn ly" dn đến quyết đnh ca Vit Nam.

Trung Quc trong nhng năm qua đã n lc ngăn cn vic khai thác du khí ca Vit Nam trên Bin Đông bng cách đưa tàu thuyn đến vùng bin mà Hà Ni tuyên b ch quyn. Các khu vc khai thác du khí, trong đó có Nam Côn Sơn, đóng vai trò rt quan trng đi vi s phát trin kinh tế ca Vit Nam. Sc ép ca Trung Quc được cho là đã khiến Vit Nam phihy b các hot đng khai thác  các khu vc tranh chp vi thit hi lên đến 1 t USD. Chính quyn Vit Nam chưa bao gi công khai tha nhn vic này nhưng nhiu ln lên tiếng phn đi các tàu thuyn ca Trung Quc "xâm nhp trái phép" vùng lãnh hi ca mình.

Vic Campuchia cho Trung Quc đt căn c quân s ti đây cũng được cho là khiến Vit Nam lo ngi. Trước thông tin mà c Campuchia và Trung Quc đu ph nhn, người phát ngôn B Ngoi giao Vit Nam kêu gi các quc gia "cn đóng góp tích cc vào hòa bình, an ninh, n đnh và thnh vượng ca khu vc". Theo nhn đnh ca Tiến sĩ lut Cù Huy Hà Vũ, Trung Quc có thlp gng kìm "xâm lược" Vit Nam khi đt căn c quân s Campuchia, nước có khong 1.200km đường biên gii vi Vit Nam.

Cùng nhn đnh, ông Vũ Xuân Khang, nghiên cu sinh tiến sĩ chuyên ngành An ninh Quc tế ca Đi hc Boston (Boston College), cho rng s "hung hăng" tr li ca Trung Quc vào năm nay là ng cơ chính khiến Vit Nam chp thun nâng cp quan h vi M vượt cp thành đi tác chiến lược toàn din".

"Trung Quc đã tăng s lượng tàu vi phm vùng đc quyn kinh tế ca Vit Nam cũng như quy ri các hot đng thăm dò du khí ca Vit Nam", ông Khang nhn đnh vi VOA, và cho rng Hà Ni đã t chi nâng cp quan h thành đi tác chiến lược vi M trong chuyến thăm ca Phó Tng thng Kamala Harris vào năm 2021 vì "chưa có các áp lc t Trung Quc như năm 2023".

Theo cách gián tiếp, Giáo sư Vuving cho rng mi đe da ca Trung Quc đi vi quyn lc toàn cu ca M khiến Washington kết thân hơn vi các quc gia cam kết chng li s thng tr ca Trung Quc và mun "làm bn" trong chui cung ng ca M.

"C hai chiến lược này hi t thành mt cơ hi ln cho Vit Nam, nh v trí chiến lược dc theo các tuyến thương mi sm ut nht ni Trung Quc vi n Đ Dương, tim năng kinh tế n tượng và cam kết chng li s thng tr ca Trung Quc", ông Vuving nói.

C Vit Nam và M đu phn đi các hot đng quân s hóa trên Bin Đông ca Trung Quc và nhiu ln kêu gi Bc Kinh hành x theo lut l quc tế.

Tuy nhiên, các quan chc M vn thn trng không mô t vic xích li gn vi Vit Nam hay vi các đi tác khác trong khu vc như n Đ hay Philippines hoc các đng minh AUKUS như Anh và Úc là mt phn ca chiến lược toàn din nhm chng li sc mnh kinh tế và quân s ca Trung Quc.

Ti Hà Ni, Tng thng Biden nói M không mun "kim chế" Trung Quc và không mun phát đng mt cuc "chiến tranh lnh" vi nước này. Ông Biden nói ông mun thy Trung Quc "thành công" nhưng "theo lut l".

Tuy nhiên, đng cơ đ Vit Nam nâng cp quan h vi M lên tm cao nht, theo ông Vuving, "không ch là s hung hăng ca Trung Quc mà còn là công ngh, vn, th trường và chui cung ng ca M".

"Điu này đóng vai trò quan trng trong vic thuyết phc các nhà lãnh đo Hà Ni nhy cóc lên ‘đi tác chiến lược toàn din (vi M)", ông Vuving nhn đnh.

Ti Hà Ni, các thương v kinh doanh quan trng tr giá nhiu t USD trong đó có tha thun tr giá 7,5 t USD ca Boeing vi Vietnam Airlines và kế hoch xây nhà máy tr giá 1,6 t USD ca Amkor ti Bc Ninh được công b sau khi ông Biden và ông Trng tuyên b nâng tm quan h M-Vit. Hơn thế na, vi hp tác chiến lược toàn din, M s giúp Vit Nam trong các ngành công ngh quan trng và mi ni, đc bit là xung quanh vic xây dng chui cung ng cht bán dn trong lúc Hoa K đang tìm cách đa dng hóa chui cung ng chip ra khi Trung Quc.

‘Ngh thut quyn lc mm

Giáo sư Vuving, người thường có các phân tích v tình hình Vit Nam, cho rng vic nâng quan h M-Vit lên hàng đu trong h thng quan h đi ngoi ca Vit Nam, ngang hàng vi Trung Quc và Nga, là kết qu ca s kết hp ca hai quá trình.

u tiên, M mang quà rt ln đến Vit Nam mà không kèm theo điu kin ràng buc nào bao gm vic Washington tng vô điu kin mt lượng rt ln vaccine chng Covid (trong khi tài tr ca Trung Quc có điu kin và chưa bng mt na s vin tr ca M)", Giáo sư Vuving nói, và cho rng s thuyết phc ca M còn bao gm đ ngh Vit Nam tham gia vào chui sn xut và cung ng công ngh cao ca Hoa K ti các quc gia bng hu.

Trong thi gian đi dch, chính ph M tng Vit Nam khong 40 triu liu vaccine Pfizer và Moderna, nhiu hơn bt k khon quyên góp ca bt c nước nào, gm c Trung Quc, cho Vit Nam. Chính ph Hà Ni gi s tr giúp này là "vô cùng quý giá" cho nhân dân Vit Nam gia đi dch.

B trưởng Tài chính M Janet Yellen, khi đến thăm Vit Nam hi cui tháng 7, nói rng Vit Nam là i tác ch cht" ca M trong vic "friendshoring", tc chuyn chui cung ng sang các nước bng hu ca Hoa K đ tránh ri ro t Trung Quc.

Quá trình th hai, theo Giáo sư Vuving, là Vit Nam đã phi "xoa du Trung Quc và gi nhng tín hiu ti Nga rng Hà Ni s vn là bn thân ca Moscow".

Sau khi Nga b M và phương Tây lên án cũng như cô lp vì xâm lược Ukraine, Vit Nam cùng Trung Quc t chi b phiếu chng li Nga ti Đi hi đng Liên Hp Quc cũng như tiếp tc quan h vi Nga trong mi mt.

Giáo sư Vuving cho rng Vit Nam đã "lùi mt bước đ tiến hai bước" trong quan h vi M và gi quan h đi tác chiến lược toàn din mi được M và Vit thiết lp là mt "kit tác ca ngh thut quyn lc mm".

Theo phân tích ca The Economist Intelligence Unit (EIU) vic nâng cp quan h vi M cũng giúp Vit Nam tránh được ri ro trong quan h kinh tế vi Hoa K.

"Mi quan h đa chính tr cht ch hơn s giúp gim nguy cơ xy ra các hành đng trng pht thương mi trong bi cnh M giám sát cht ch v t l gian ln trung chuyn, vi xu hướng hàng hóa Trung Quc thường được tái xut dưới dng hàng xut khu ca Vit Nam", nhóm phân tích ca EIU nhn đnh.

M đã m các cuc điu tra vào các sn phm nhp t Vit Nam, bao gm pin mt tri và các sn phm g ni tht, vì b nghi được sn xut vi các cht liu có ngun gc t Trung Quc, nước đang b M áp nhiu loi thuế trong cuc thương chiến mà Tng thng Donald Trump phát đng khi lên cm quyn vào năm 2017.

Vic nâng cp quan h, theo nhóm phân tích ca EIU, cũng s giúp gim nguy cơ Vit Nam b M coi là nước thao túng tin t trong giai đon d báo 2023-2027. B tài chính M dưới thi Tng thng Trump đưa Vit Nam vào danh sách thao túng tin t nhưng đưa quc gia Đông Nam Á ra khi danh sách này khi chính quyn Biden lên thay.

Theo Giáo sư Vuving, ngoài "s thúc đy ln cho c nn kinh tế Vit Nam" nh vào nhng thương v kinh doanh t các công ty M, s nâng cp quan h vi M còn tăng cường "tính hp pháp ca Đng cộng sản".

Tng thng Biden đến Vit Nam theo li mi ca Tng bí thư Trng và đây là ln đu tiên mt v tng thng M đến công du cp nhà nước Hà Ni mà không phi do người đng cp mi. Ông Biden gp người đng đu đng cộng sản trước khi gp nhng người còn li trong t tr lãnh đo Vit Nam. Tuyên b chung nâng cp quan h cũng do ông Trng đưa ra cùng Tng thng Biden.

Nhà nghiên cu Hoàng Vit, ging viên Đi hc Lut Thành phố Hồ Chí Minh cũngnhn đnh vi VOA trong mt phng vn gn đây rng màn tiếp xúc ca ông Biden Hà Ni em đến cho Đng cộng sản tính chính danh".

Cu Th trưởng Ngoi giao Hà Kim Ngc, tng là Đi s Vit Nam ti M, gi đây là mt "thng li" và cho rng khuôn kh quan h mi tc đi tác chiến lược toàn din s "cng c s đng thun ca hai đng M vi Vit Nam, làm chính sách ca M vi Vit Nam n đnh, bn vng và d đoán đnh hơn dù đng nào ca M lên cm quyn". Còn Đi s M ti Vit Nam Marc Knapper gi vicnâng cp 2 bc này là "phi thường và chưa tng có tin l".

Linh Đan

Nguồn : VOA, 18/09/2023

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Linh Đan
Read 1148 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)