Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

26/10/2023

Rồi ai sẽ thắng ở Gaza ?

Ngô Nhân Dụng

Đu mi ca các cuc xung đt trong vùng bt ngun t mâu thun gia dân Israel và người Palestine, t năm 1948 khi nước Israel thành lp và dân Á Rp chy t nn chiến tranh.

gaza1

Nhng ct khói bc lên t phía Bc Gaza sau không kích ca Israel.

Chính ph M tuyên b s ng h Israel đến cùng, sau v đt kích và tàn sát 1.400 thường dân do nhóm Hamas ch mưu. Tng thng Joe Biden nói cho nước Israel yên lòng, sau đó mi ng li khuyên Th tướng Benjamin Netanyahu : Không nên hành đng trong lúc nóng gin. Ông nhc li kinh nghim ca nước M sau v khng b làm chết 3 ngàn người New York.

Kinh nghim ca nước M cho thy đánh chiếm mt nước đi nghch có th d dàng, nhưng phi tính trước s làm gì sau đó. Hai tháng sau v 11/9/2001, quân M đã chiếm được th đô Kabul ca Afghanistan. Mười năm sau bit kích M giết được lãnh t al-Qaeda, Osama bin Laden, Pakistan. Năm 2021 quân M phi rút khi Afghanistan sau khi hy sinh 2.400 binh sĩ ; phe Taliban tr li nm chính quyn. Ti Iraq, quân M cũng đánh chiếm th đô Baghdad nhanh chóng, ri bt, giết Saddam Hussein. Ri cũng phi tiếp tc giúp chính ph Iraq tiêu tr các nhóm ni dy. Hơn 4.500 quân M thit mng, cùng vi 300.000 người Iraq.

Ông Netanyahu có v nghe theo li ông Biden khuyên, đến hôm nay quân đi Israel chưa đánh vào gii Gaza đ "tiêu dit" t chc Hamas, như ông đã tuyên b. Chính ph Israel phi tính trước hai điu : Đánh thế nào ? Và đánh chiếm được ri, s làm gì ?

Israel đã cai tr gii Gaza t năm 1967 đến năm 2005. Sau đó, quân Israel đánh vào gii Gaza 4 ln, ln cui vào các năm 2009 và 2014 ; nhưng mi ln ch khong 18 ngày sau đã rút quân v. Bây gi, cuc đánh, chiếm c còn khó khăn gp bi. Th nht, là sut 16 năm qua quân Hamas đã đào 500 km đường hm chng cht dưới nhng khu gia cư chen chúc, trong mt gii đt ch rng khong 10 km và dài 40 km. Các v tinh nhân to và máy bay không người lái không th nhìn thy các đường hm. Khi quân tn công chui vào hm thì các làn sóng dùng cho radio và h thng đnh v GPS hết hiu lc. Sau chiến dch năm 2014, quân đi Israel đã hun luyn các toán quân chuyên môn đánh trong đường hm. H tìm cách khám phá các ca đu hm, các đa đim khi các máy đin thoi di đng ca quân Hamas bng dưng mt sóng. Cuc chiến trong đường hm có th s kéo dài nhiu tháng, có th hàng năm.

Khó khăn th hai là s dân cư đông đúc, hơn 2 triu người, khó phân bit đâu là c đim quân s, ch nào ch có thường dân. Quân đi Israel đã yêu cu dân Palestine phía Bc gii Gaza hãy tn cư v phía Nam trước khi b tn công. Hơn mt triu người đã di tn, nhưng máy bay Israel cũng đánh bom c nhng vùng phía Nam, giáp biên gii Ai Cp. Trong hai tun l, hơn 6.000 thường dân đã chết vì bom, cao hơn s thương vong trong nhng cuc tn công vào gii Gaza trước đây. Nếu Israel tiến quân và cuc chiến kéo dài, s thường dân chết s lên cao, c thế gii s xúc đng, to áp lc ngoi giao yêu cu Israel ngưng chiến. Ngay bây gi, Hoàng hu Rania, nước Jordan, đã kết án các nước Tây phương im lng, làm ngơ trước con s hơn 6.000 dân Palestine t vong, trong đó có hơn 2.000 tr em.

Ví th quân Israel đánh chiếm, làm ch được các th trn Gaza, thì sau đó s làm gì ? H có th truy lùng, tiêu dit hết các th lãnh quân Hamas, ri quay v. Nhưng khi quân Israel rút đi, tàn quân Hamas s t hp li ngay, nhng th lãnh mi s xut hin. Dù các người ch huy b giết hay b bt hết, s có nhng người khác ni lên, ch nghe lnh ca gii lãnh đo chính tr Hamas vn sng lưu vong ti vương quc Qatar.

Ngược li, quân Israel có th đóng li Gaza lâu dài, như h đã cai tr vùng này trong nhng năm 1967 2005. Tng thng Joe Biden đã khuyến cáo Israel không nên tính chuyn chiếm đóng Gaza lâu dài sau cuc tn công "tiêu dit" nhóm Hamas, như ông Netanyahu đe da. Chính ph Israel s chu trách nhim v cuc sng ca 2,3 triu dân, vi gánh nng chi phí trên mt vùng đt không có tài nguyên nào đ khai thác, chưa k phi duy trì mt lc lượng quân s, cnh sát gi an ninh. Các cuc ni dy chng đi không bao gi ngưng, s đưa ti nhng cuc đàn áp. C thế gii chng kiến s lên tiếng ch trích Israel.

Gii pháp có v p nht" là Israel trao c vùng Gaza li cho chính quyn Palestine ca Tng thng Mahmoud Abbas, đang cai tr vùng Tây Ngn. Nhưng dân Palestine gii Gaza không còn chút lòng kính trng nào đi vi ông Abbas. Nếu Israel đưa Abbas v li Gaza sau nhng cuc oanh tc và tn công đm máu, dân chúng s coi ông như mt k phn bi đóng vai "bù nhìn". Sau khi đng Hamas thng c Gaza năm 2006, quân Fatah ca ông Abbas đã đánh nhau vi h và thua, rút hết v Tây Ngn. Ti nay, ông Abbas ch trc tiếp cai tr vi hơn mt triu trong s gn 2,7 triu dân, trong mt phn ba đt vùng Tây Ngn. S còn li do Israel kim soát và dân Palestine luôn luôn xung đt vi 700.000 người Israel ti lp tri đnh cư ri rác trong vùng này. Lc lượng cnh sát ca ông Abbas, 60.000 người, hoàn toàn bt lc trước các v đng chm liên miên đó.

Cui cùng, Israel có th quay tr li gii pháp cũ khi h tng cai tr gii Gaza : Hp tác vi Ai Cp (Egypt), tuyn chn, b nhim nhng th lãnh dân s đa phương, nm quyn lo vic hành chánh, có quân đi Israel bo đm an ninh. Nhưng hin nay chính ph Egypt không th cng tác vi Israel, cũng như các quc gia Á rp khác trong vùng, k c các nước như Morocco, UAE, gn đây bt đu giao ho vi Israel. Dân Á rp đã biu tình phn đi Israel khp nơi vì các v đánh bom trên dân Palestine Gaza.

Trong lúc Israel chun b tn công Gaza thì các lc lượng chng Israel các nơi khác cũng hot đng. Ti biên gii Lebanon phía Bc, đng Hezbollah, có quân đi riêng, là mt mi đe da thường xuyên t gn 40 năm nay. Đo quân Hezbollah xut hin sau cuc tn công ca quân Israel vào x Lebanon năm 1982 đ đui các lãnh t Mt trn Palestine ra khi x này. Nhóm Hezbollah quy t nhng người theo giáo phái Shi A trong Hồi giáo, đng đo vi đa s dân chúng Iran. Nhóm này, cũng như Hamas, đu được Iran vin tr tài chánh, vũ khí và hun luyn quân s.

Trong khi chun b cuc tn công vào gii Gaza, chính ph Israel đã yêu cu dân hai chc làng gn biên gii Lebanon, trong vòng vài chc cây s, phi di tn. Di đt nm gia hai nước có th tr thành mt vùng oanh kích t do, đ phòng quân Hezbollah tn công đ quân đi Israel phi chia ra chng đ ti hai chiến trường. Th lãnh nhóm Hamas đã gp người đng đu đng Hezbollah Lebanon, cùng vi nhóm Thánh chiến Hồi giáo Palestine, bàn vic phi hp.

Chính ph Biden gi hai hàng không mu hm ti phía đông Đa Trung Hi là mt li cnh cáo đi vi lc lượng Hezbollah và Iran. Nhưng không ai đoán được chế đ thn quyn Tehran s toan tính thế nào. H có th xúi dc các đám quân do V binh Cách mng Hồi giáo Quds (IRGC-QF) bo tr, ti các nước Iraq, Syria, Lebanon, Yemen, đng lot m các cuc tp kích, nhm vào Israel và các căn c ca 30.000 quân M trong vùng Trung Đông. H có th lôi cun Israel, và M, vào mt cuc chiến tranh hao mòn lâu dài, trong khi nước Iran vn đng ngoài, không tham gia trc tiếp.

Gn đây chính ph M đã "trao đi tù binh" vi Iran, nhân đó, tháo khoán 6 t m kim ca Iran đang b phong ta. Nhưng ngay sau khi quân Hamas đt kích tàn sát người Israel, s tin đó đang nm ngân hàng ti Doha, th đô x Qatar, đã b Washington và Doha phong ta li, Iran không nhn được đng nào. Nếu Iran thúc đy các đám quân ph thuc ca h đánh vào Israel và quân đi M Trung Đông, Israel có th s bn ha tin thng vào Tehran ; cuc chiến có th lan rng, lôi kéo không lc M trên các mu hm vào mt trn.

Đu mi ca các cuc xung đt trong vùng bt ngun t mâu thun gia dân Israel và người Palestine, t năm 1948 khi nước Israel thành lp và dân rp chy t nn chiến tranh. T đó đến nay, phn ln dân Palestine vn sng trong các "tri t nn". Gii pháp "hai quc gia" sng bên cnh nhau được các nước nói ti nhiu ln, nhưng gn đây chính ph Israel đã b qua. Th tướng Netanyahu nghĩ ông có th chia r chính quyn Abbas và khi Hamas khiến dân Palestine bt lc, không cn đt vn đ "hai quc gia" na. V tàn sát ngày 7 tháng 10 đã đánh thc c thế gii Á rp và Hồi giáo, khiến h phi nh li s phn lưu vong ca dân Palestine trong 75 năm qua.

Hoàng hu Jordan, Rania Al-Abdullah, đã nhc đến các bà m trong gii Gaza viết tên con trên bàn tay các đa bé, đ nếu chết vì bom n thì hy vng vn có th nhn din, không b chôn vào m tp th. Bà nói, "Tôi ch mun nhc nh c thế gii rng các bà m Palestine cũng yêu con như tt c các bà m trên thế gii", và kết lun : "…ch có mt con đường, là thiết lp mt nước Palestine t do, có ch quyn, sng hòa bình bên cnh nước Israel".

Ngô Nhân Dụng

Nguồn : VOA, 26/10/2023

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Ngô Nhân Dụng
Read 151 times

1 comment

  • Comment Link Hoàng Trường Sa samedi, 28 octobre 2023 07:06 posted by Hoàng Trường Sa

    Bài viết rất hay. Xin cám ơn tác giả Ngô Nhân Dụng. Giải pháp ổn thỏa và bền vững, công bình cho cả hai phía Do Thái và Palestine, dù vô cùng khó thực hiện, cuối cùng phải là sự thành lập hai quốc gia Palestine và Do Thái cùng có Thủ đô ở Jerusalem, mỗi bên ở một phần và cùng nhau chia sẻ đất thánh nơi đó. Hai quốc gia cùng được thế giới thừa nhận, và cùng thừa nhận sự hiện hữu của nhau, cùng chung sống bên nhau sau bao nhiêu năm tang tóc và thù hận. Phương Tây, đặc biệt là Anh, Mỹ, Pháp có bổn phận phải cố gắng giúp tạo dựng quốc gia Palestine, vì họ đã gây ra tai họa cho người dân Palestine khi lấy đất của Palestine giao cho người Do Thái lập quốc. Người Do Thái cũng xứng đáng được có một quê hương sau ngàn năm lưu lạc khắp nơi.

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)