Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

10/10/2017

Grab và Uber : màu xanh không yên tĩnh

Lê Anh Hùng

Một vài năm gn đây, trên đường ph ca nhng đô th ln ti Vit Nam, người ta thy xut hin ngày càng nhiu nhng sc xanh gn vi cái tên Grab hay Uber.

grab1

Sắc xanh Grab trên đường ph Hà Ni. nh : Lê Anh Hùng

Xuất hin ti Vit Nam ln lượt t tháng 2/2014 và tháng 6/2014, Grab và Uber là hai ng dng gi xe phổ biến và được nhiu người ưa thích.

Nhờ áp dng công ngh tiên tiến nên đến nay, dù đã vài ln tăng giá, nhưng giá taxi Uber hay Grab vn đang r hơn các hãng như Mai Linh, Vinasun 20-25%. Mc giá xe ôm ca Grab và Uber so vi giá xe ôm thông thường thì còn rẻ hơn nhiu, t 30-40%. Ngoài mc giá r, các dch v ca Grab và Uber còn đem đến nhng tin ích s dng như xe đp, sch s, tài xế lch s, giá c đã được biết trước… nên ngày càng được nhiu người tiêu dùng tìm đến.

Màu xanh vốn là màu tượng trưng cho s bình yên. Song nếu ai đó vi cho rng nhng sc xanh ca Grab và Uber là du hiu cho thy s bình yên đang lan to trong xã hi Vit Nam thì có l là đã nhm.

Những cuc tranh cãi pháp lý

Ngay từ khi mi xut hin, mc dù được người người tiêu dùng đón nhn tích cc, nhưng Uber và Grab đã vp phi s chng đi quyết lit t phía các hãng taxi truyn thng, cũng như s xét nét ca các cơ quan qun lý nhà nước, đc bit là ngành giao thông - vận ti và ngành thuế.

Một trong nhng ch đ gây tranh cãi là vic np thuế ca Grab và Uber. Grab thì ngay t đu đã thành lp pháp nhân ti Tp H Chí Minh (Công ty TNHH GrabTaxi) đ điu hành hot đng kinh doanh Vit Nam, còn Uber đến nay vn chưa thành lập pháp nhân ti Vit Nam. (Công ty đang điu hành hot đng vn chuyn ca Uber ti Vit Nam là Uber B.V Hà Lan, còn Uber Vit Nam ch là đơn v làm dch v mà Uber B.V thuê và hoàn toàn không liên quan đến hot đng vn chuyn, đt xe.) Các hãng taxi truyền thng luôn "t" Grab và Uber hoc trn thuế, hoc được ưu đãi thuế (và dĩ nhiên là đòi tăng thuế đi vi 2 đi th này). Còn B Tài chính đến nay vn loay hoay vi vic ln đu tiên qun lý thuế 2 doanh nghip được cho là kinh doanh vn ti nhưng lại không s hu mt phương tin vn ti nào mà da trên nn tng công ngh thông tin.

Cuộc chiến gia Grab và Uber vi các hãng taxi truyn thng thu hút nhiu s chú ý ca dư lun khi c Đi biu Quc hi Dương Trung Quc cũng nhy vào cuc, bng mvăn bản gi đến Ủy ban Thường v Quc hi đ ngh Chính ph tr li các vn đ v xe Grab, Uber hi cui tháng 6. Tuy nhiên, nhng kiến nghị ca mt nhân vt được coi là đi din cho "ý chí và quyn lc" ca nhân dân hóa ra li càng cho thy mc đ nh hưởng ca các nhóm li ích trong b máy :

"Tôi xin đặt câu hi v ch trương ca Chính ph cho phép th nghim phương thc kinh doanh ch khách của Grab, Uber. Tôi không đ cp ti phương thc kinh doanh hay nhng xung đt li ích vi các hãng xe taxi truyn thng. Tôi ch bàn v ch trương cho phép th nghim ca chính ph dưới góc đ qun lý nhà nước. Ch trương cho phép Grab, Uber th nghim vào thời đim s phát trin ca taxi truyn thng trên nhng đa bàn đô th quan trng nước ta đã ti ngưỡng ca s cn thiết phi gii hn v s lượng tương quan vi nhu cu và h tng giao thông. Vi Grab, Uber được hot đng th nghim thì s lượng xe tham gia vận chuyn hành khách c dưới dng taxi truyn thng hay xe hp đng vn chuyn s tăng lên gp bi (con s Grab, Uber khó kim soát vì nó ‘tàng hình’ khó biết con s c th nhưng chc chn s nhiu hơn c xe taxi truyn thng đang hot đng). Từ đó nẩy sinh xung đt li ích và nht là xung đt vi mc tiêu qun lý ca nhà nước trên cơ s quy hoch v s lượng, s làm trm trng hơn áp lc quá ti lên h tng và ách tc giao thông".

Cuối tháng 9 va qua, Hip hi Taxi Hà Ni li gi kiến ngh ti lãnh đạo đng, nhà nước cùng các b ngành, đa phương liên quan v vic khn cp dng thí đim Uber, Grab (!).

Chưa hết, hôm mng 8/10, nhiu taxi ca Vinasun Sài Gòn còn dán khu hiu phn đi Uber và Grab trên xe mt cách rt phn cm, vi nhng ni dung phổ biến như : "Đ ngh dng thí đim Uber, Grab vì quá nhiu bt công v điu kin kinh doanh", "Yêu cu Uber, Grab phi tuân th pháp lut Vit Nam", v.v. Dư lun li thêm mt phen bàn cãi.

Xung đột bo lc vì "ni cơm"

Các hãng taxi truyền thng chng lại Uber và Grab bng chiêu thc vn đng các nhà lãnh đo, các quan chc, hay bng cách dán khu hiu, băng rôn, v.v. Còn gii xe ôm truyn thng thì chng li các đi th "xe ôm công ngh" bng cách thc đơn gin hơn nhiu : nm đm. K t khi Grab và Uber cung cấp dch v GrabBike và UberMOTO đến nay đã xy ra vô số vụ đng đ bo lc gia hai lc lượng xe ôm "truyn thng" và "công ngh".

Xin nêu một vài v đin hình, như v mt tài xế GrabBike b mt nhóm hành ngh xe ôm cm hung khí đâm trng thương vào ti ngày 11/3 trên đường Nguyn Tri Phương, qun 10, Thành phố Hồ Chí Minh ; hay v mt tài xế GrabBike đang ch đón khách bến xe An Sương (Sài Gòn) thì b khoảng 10 xe ôm truyền thng hành hung vào chiu 25/9 (sau đó, hàng chc tài xế GrabBike kéo đến đ báo thù cho đng đi, nhưng lc lượng công an đã kp thi có mt).

Và bức tranh v đi quân tht nghip

Khi mới vào Vit Nam, đ phát trin lc lượng, m rng thị trường, c Uber và Grab đu đưa ra nhng chương trình khuyến khích đi tác, chng hn thông qua hình thc thưởng tin cho mi chuyến ch khách, hoc quay gii thưởng.

Dần dà, khi đã phát trin được mt đi ngũ đi tác đông đo và chiếm lĩnh được mt thị phần khá ln, hai hãng đu gn như b chương trình khuyến khích đi tác (nếu còn thì ch tiêu cũng rt cao, tài xế khó đt được) và tăng giá cước cũng như t l chiết khu vi đi tác. Chng hn, ngày 5/9 va qua, Grab đã tăng t l chiết khu vi đi tác GrabBike từ 15% lên 20%. Thu nhp ca gii tài xế GrabBike vì thế vn đã thp li càng thp hơn. (T gia tháng 8, nhiu tài xế đã phn đi mnh m trước thông tin Grab s tăng t l chiết khu, song Grab vn không thay đi quyết đnh.)

Cuối tháng 7 va qua, sau khi xuống xe buýt (t sân bay v ni thành Hà Ni) ti ph Cát Linh tm 9h ti, tôi vy mt chiếc GrabBike đ v nhà nm đường Kim Giang. Ban đu, tay tài xế đòi 50.000VNĐ. Tôi đ ngh anh ta cho xem giá cước trên đin thoi thì ch 32.000VNĐ. Tuy nhiên, anh ta lại không chu đi vi giá đó, dù không ph tr chiết khu cho Grab (vì gi ngoài), mà phi 40.000VNĐ anh ta mi chy. "Nếu c chy theo mc cước trên Grab thì chúng tôi có mà chết đói", anh ta giãi bày.

Nghĩa là, các tài xế GrabBike vn đã khó khăn lại càng khó khăn hơn khi Grab tăng t l chiết khu. Vy nhưng, bt chp điu đó, càng ngày nhng sc xanh đng phc ca gii "xe ôm công ngh" li càng ph biến Hà Ni và Sài Gòn. Đến đu tháng 10, lượng tài xế GrabBike Hà Ni (thành viên nhóm Facebook Hỗ tr đi tác GrabBike) lên đến trên 28.600 người, còn Sài Gòn là trên 37.900 người – nhng con s tht khó tin.

Một anh bn chy GrabBike cho tôi hay, phn ln nhng đi tác ca Grab như anh đu là nhng người tht nghip, đc bit là là lực lượng sinh viên ra trường không tìm được vic làm. H không th tìm được mt công vic nào kh dĩ hơn nên đành phi mưu sinh bng cái công vic nhc nhn, sut ngày phi "bán mt cho đường" đó.

Những sc xanh không báo hiu s bình yên. Bc tranh hin thc ca xã hi đang giúp phơi bày nhng mng màu u ti : mt h thng pháp lut bt cp ; mt b máy công quyn nm dưới s chi phi ca các nhóm li ích ; mt nn đo đc xã hi đã xung cp nghiêm trng và không ngng tha hóa ; mt h thng kinh tế chưa thoát ra khỏi khng hong, vi t l tht nghip thc tế cao hơn nhiu so vi con s mà các nhà thng kê ngi trong phòng lnh đưa ra (hin ch mc 2,02%, tương đương 1,11 triu người, mt t l mà ngay c các quc gia phát trin cũng ch có th mơ ước), v.v.

Xã hội nào thì cũng tn ti nhng vn đ ca nó, nhưng vi Vit Nam, gii pháp duy nht cho thc trng trên li là điều mà nhà cm quyn cng sn luôn tìm cách né tránh : ci cách th chế hay ci t h thng mt cách toàn din và trit để.

Lê Anh Hùng

Nguồn : VOA, 11/10/2017

Quay lại trang chủ
Read 700 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)