Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Văn hóa

23/06/2019

Vi Yên : từ tri thức đến hành động

Phạm Phú Khải

Lời gii thiu : Nói đến Nguyn Vi Yên, hay tên thường được nhc đến là Vi Yên, có người nghĩ đến mt trong nhng sáng lp viên ca nhóm Tinh Thn Khai Minh, và cũng tng là mt cây bút ca Tạp chí Luật Khoa. Ngoài ra có người cũng có th biết đến Vi Yên qua chiến dch phn đi Lut An ninh Mng được thc hin trong năm va qua. Nếu có cơ hi tiếp cn vi Vi Yên, chúng ta s cm nhn được mt tinh thn lc quan, cách trình bày vn đ mch lc và t tin, một s dn thân và x thân cho người khác mà quên c chính mình, và mt bu nhit huyết có th truyn cm hng đến nhng người chung quanh. Bài phng vn sau đây gii thiu đến quý bn đc người bn tr Vi Yên. (PPK)

viyen1

Vi Yên. (Hình : Phạm Phú Khi cung cp)

Phạm Phú Khi : Được biết Vi Yên qua Úc hơn hai tháng ri, và hin đang thc tp ti văn phòng ca dân biu liên bang thuc Đng Lao đng, ông Chris Hayes. Vi Yên có th trình bày cho mi người rõ công vic ca Vi Yên đang thc tp bao gm nhng gì ?

Vi Yên : Tháng Tư va qua, tôi vinh d được tổ chc VOICE gii thiu sang Úc thc tp trong văn phòng Dân biu Chris Hayes vào đúng mùa tranh c Liên bang. Là mt người hot đng xã hi t Vit Nam, trước đây, nhng kiến thc mà tôi biết v các nn dân ch ch thông qua sách v. Đây là ln đu tiên tôi không chỉ quan sát mà còn được trc tiếp tham gia vào chiến dch tranh c mt đt nước dân ch.

Tại văn phòng ông Chris Hayes, tôi trc tiếp tham gia vào nhóm chy chiến dch tranh c cho ông. Công vic chính ca tôi là làm vic vi báo chí đ qung bá hình ảnh cho ông Chris Hayes, tham gia thu xếp nhân lc h tr chiến dch cho ba tun tin bu c, đng thi gp g các cng đng trong khu vc Fowler đ hướng dn h cách b phiếu và kêu gi h bu cho ông Chris Hayes. Ngoài ra, công vic khiến tôi thấy hứng thú nht là nghiên cu các chính sách ca Đng Lao Đng và các đng khác đ tìm cách truyn thông sao cho hiu qu.

Phạm Phú Khi : Có những th thách nào, và có ging như mong đi ca Vi Yên trước khi đến đây không ? Ti sao ?

Vi Yên : Thú thực, công vic này không quá thử thách đi vi tôi. Mt phn vì ông Chris Hayes gi mt ghế khá an toàn (năm 2016, ông tái đc c vi chênh lch 17.5% phiếu bu), song phn còn li là vì các phn vic vn đã được thiết lp t các mùa bu c trước.

Tuy nhiên, tôi học được rt nhiều qua quá trình làm vic. Bên cnh vic hc hi t chiến dch tranh c, tôi có dp trò chuyn vi ông Chris Hayes v h thng chính tr ca nước Úc, và có cơ hi xem các phiên tranh lun, tho lun v các chính sách nước này.

Tôi còn nhớ vào năm 2016, trong kỳ bầu c Quc hi ti Vit Nam, tôi cùng các đng nghip t chc các hi tho, lp hc v quyn bu c, đng thi tham gia vào vic giám sát đi biu Quc hi hu bu c. Khi đc nhng điu lut khc nghit v hip thương, đng thi chng kiến nhng bất công l liu trong c quá trình ng c và bu c, tôi đã luôn trăn tr v vic vn đng cho mt lut bu c mi, t do hơn, ci m hơn. Dp này, khi đc được Đo lut Bu c Liên bang 1918 ca Úc vi li son tho khúc chiết, rõ ràng, và minh bch, tôi tin rằng đây mt trong nhng văn bn lut bu c rt đáng đ chúng ta hc hi.

Phạm Phú Khi : Được biết Vi Yên rt mê đc sách, và đã được tiếp cn triết hc, đc bit là triết hc chính tr, t rt sm. Vi Yên cũng đã bt đu dch sách triết hc chính tr t lúc 18, 19 tuổi t tiếng Anh sang tiếng Vit. Vi Yên có th cho biết thêm v các công vic này ?

Vi Yên : Bản thân tôi rt may mn khi được sinh ra trong mt gia đình có truyn thng hiếu hc. T khi tôi còn nh, cha má tôi đã cho tôi tiếp cn các sách mang khuynh hướng triết hc Đông phương như ‘Lão t - Đo đc kinh’, ‘Kinh dch – Đo ca người quân t’. Cha tôi cũng thường dy my anh em chúng tôi sng theo mt s giá tr mà người phương Đông thường coi trng, như ‘đc’, ‘l’, ‘nghĩa’.

Song ở đ tui thiếu niên vào những năm tôi lên 14, 15, tôi ưa tìm kiếm nhng tri thc mi, và trong tâm trí thôi thúc mt ý hướng phn bác li nhng gì tôi được dy. Tôi bt đu t tìm đc các sách triết hc Tây phương. Cun sách đu tiên mà tôi đc là ‘Bàn v T do’ ca John Stuart Mill, một triết gia người Anh. Tư tưởng t do ca Mill và li hành văn thc tế ca ông đã đánh đng thế gii quan ca tôi, khiến tôi bt đu có nhng nhn thc rõ ràng v đi sng chính tr. Có l đó là bước ngot ln khiến tôi chn đi theo con đường nghiên cứu triết hc chính tr Tây phương.

Kể t đó, tôi dn dn tìm đc các dòng sách tương t. Phát hin ra rng s tài liu Vit ng trong lãnh vc này quá ít i, tôi bèn nghĩ ti vic chuyn dch sách báo t tiếng Anh sang tiếng Vit. May mn rng vào năm 2013, tôi đã tìm được nhng người bn có cùng trăn trở và cùng chí hướng. T đó, nhóm Tinh Thn Khai Minh đã ra đi.

Phạm Phú Khi : Có thể nói trang mng Tinh Thn Khai Minh có rt nhiu tài liu phong phú thuc đ mi xu hướng và triết hc chính tr khác nhau, và có rt nhiu tác phm đã được dch sang tiếng Vit đ cho bt c ai mun tìm hiu v lĩnh vc này. Vi Yên có th cho biết nguyên do nào Vi Yên cùng các bn tr khác nghĩ ra ý tưởng này, và đã mt bao lâu đ các bn thc hin ?

Vi Yên : Lúc ấy, nhóm sáu anh ch em chúng tôi là nhng người tr mê đọc sách triết hc chính tr. Có nhng bui chiu khó quên khi my anh ch em chúng tôi ngi ung trà ven b H Tây, say sưa tho lun t cun ‘Bàn v T do’ ca John Stuart Mill, ‘Khế ước Xã hi’ ca Jean-Jacques Rousseau, cho ti ‘Nn dân tr M’ ca Alexis de Tocqueville. Như đã nói trên, chúng tôi phin lòng vì thy nhiu bn tr cùng trang la không có nhiu tài liu triết hc chính tr đ hc, trong khi Vit Nam hu như không có nhng không gian ci m đ h cùng tham gia trao đi, tho lun v các vấn đề chính tr.

Nhóm Tinh Thần Khai Minh ra đi t đó, vi phương châm ‘Sapere Aude ! – Hãy dám nghĩ !’ trong lun văn ‘Khai Minh là gì’ ca triết gia Immanuel Kant. Hai công vic chính ca nhóm là son tho, chuyn dch tài liu triết hc chính tr, và t chức các hi tho thường kỳ.

Cứ hai tháng mt ln, chúng tôi t chc các bui hi lun, ta đàm nh s giúp sc ca Nhà xut bn Tri Thc do Giáo sư Chu Ho đng đu. Ni dung chính ca các bui này là v tinh thn t do, các mô hình dân ch, khế ước xã hi, và các chủ đ liên quan khác. Mi bui hi lun như vy thu hút t 70 đến 200 người tham d.

Bên cạnh đó, nhng cun sách vi ta đ như ‘Dân ch và Xã hi Dân s’, ‘Lut, Hiến pháp, và Pháp quyn’ đã được chúng tôi biên son và xut bn trc tuyến hng tháng, và đến tay công chúng thông qua trang mng www.tinhthankhaiminh.org. Nhóm cũng đang dịch sách và dch các bài báo khoa hc chính tr t tiếng Anh sang tiếng Vit.

Cho đến nay, nhóm Tinh Thn Khai Minh vn gi vng mc tiêu ban đu ca mình. Chúng tôi s tiếp tc tp trung nghiên cu v chính tr Vit Nam và đưa nhng tri thc khoa hc chính tr đến vi đông đo công chúng, vi nim tin rng đây là nn tng cho các chuyển dch v chính tr và xã hi.

Phạm Phú Khi : Được biết Vi Yên cũng có nim đam mê viết văn. Vy gia s chn la viết văn và nghiên cu v chính tr hc thì Vi Yên mun đi theo con đường nào hơn ?

Vi Yên : Điều thú v các bn bè hot đng xã hi ca tôi, hu như ai cũng có mt ước mơ riêng, mà nếu như Vit Nam có mt nn dân ch t do thì chúng tôi hn đã r sang ng khác. Song chúng tôi luôn tin rng, trong nhng giai đon mang tính lch s như Vit Nam hin nay, chúng tôi cn bước ra và gánh vác nhng việc chung mà bản thân có th d phn đóng góp, thay vì ch la chn sng vi gic mơ ca riêng mình.

Phạm Phú Khi : Lý do nào khiến cho Vi Yên quyết đnh chn con đường hot đng xã hi như hin nay ?

viyen2

Ảnh bìa cuốn "Luật An ninh mạng - Những điều cần biết" của nhóm Save NET

Vi Yên : Có lẽ đây là câu hi khó nht mà bn thân tôi vn thường t lục li quá kh đ tìm kiếm li gii đáp. Bên cnh nhóm Tinh Thn Khai Minh, tôi cũng đang cùng các bn tr trong nước vn hành chiến dch Phn đi Lut An ninh mng. Ngoài ra, trong sáu năm va qua, tôi tng tham gia vào mt vài t chc xã hi dân s, như dịch sách F-Group, làm vic ti nhóm C vn Nhân quyn và các t chc phi chính ph, viết báo cho trang Lut Khoa Tp chí, hay thc tp ti VOICE. Mi chng đường tôi đi qua, mi t chc tôi bước vào, mi con người tôi gp g, tt thy đu truyn cm hứng để tôi dn dĩ bước đi xa hơn, và t đó cũng thêm phn xác quyết. Có th nói rng, la chn dn bước vào con đường hot đng xã hi ca tôi được vun đp t nhiu cơ duyên mà tôi may mn có được.

Phạm Phú Khi : Bây giờ mình nói v các nhà hot đng ti Vit Nam. Vi Yên có thể cho biết, không cn đi vào chi tiết quá vì các lý do tế nh, là làm thế nào t chc VOICE thu hút và tuyn chn được nhng người hot đng xã hi như Vi Yên ra nước ngoài hc tp ?

Vi Yên : Hơn na năm trước, tôi bt đu tham gia vào khóa đào to Xã hội Dân s ca VOICE. Chương trình này đã được m ra t năm 2011. Tính ti hin ti (6/2019), VOICE đã đào to được gn 140 bn tr. Phn ln trong s đó hin đang là nhng người hot đng xã hi tích cc ti Vit Nam.

Cứ na năm mt ln, VOICE m đt tuyển sinh vi mc đích tìm kiếm nhng người tr có khát vng thay đi Vit Nam, đ đào to h tr thành nhng nhà hot đng xã hi chuyên nghip. Thông thường, mi năm VOICE nhn được hàng trăm h sơ t các bn tr trong nước. Ban Tuyn sinh VOICE s xét duyệt các h sơ, sau đó phng vn và la chn các ng viên phù hp cho khóa đào to Xã hi Dân s. Trong khóa hc kéo dài sáu tháng này, hc viên s được cung cp nhng kiến thc nn tng v tình hình chính trị, xã hi Vit Nam, cùng các k năng cn thiết cho công việc hot đng xã hi. Sau khi kết thúc khóa đào to, nhng hc viên tt nghip xut sc s được VOICE gi sang các t chc quc tế đ hc vic trong vòng ba đến sáu tháng kế tiếp.

Thời gian VOICE đem li cho tôi nhiu tri nghim quý giá. Tôi không chỉ được sang các nước Âu Châu vn đng nhân quyn, đến Úc thc tp trong văn phòng dân biu, mà còn được gp g và làm vic vi nhng người anh ch em đy nhit huyết và luôn hướng v đt nước, quê hương. Có th nói rng, VOICE đã tr thành mt phần quan trọng trong nhng năm tháng tui tr sôi ni ca tôi, và tôi tri ân VOICE vì điu đó.

Phạm Phú Khi : Để thay đi Vit Nam thì chc chn cn rt nhiu nhà hot đng như Vi Yên, trong ln ngoài nước. Theo Vi Yên thì có nhiu người tr ti Vit Nam mong mun góp phần vào mc đích chung này không ? Nó có tht s mang li li ích gì cho h không, trong khi có lm ri ro. Thế thì ti sao h nên tham gia ?

Vi Yên : Bốn năm trước, khi sinh hot nhóm C vn Nhân quyn, tôi có dp làm vic vi vài trăm bn tr đến t các tổ chc xã hi khác. Tôi nhn ra có mt nhu cu rt ln các bn, khi h chia s rng h luôn thy thôi thúc phi làm mt điu gì đó đ khc phc nhng vn nn đang din ra Vit Nam và đ thay đi hin tình đt nước. Theo thi gian, s lượng người tr tham gia vào các công vic xã hi ngày càng nhiu. Quan sát cuc biu tình chng D lut Đc khu và D lut An ninh mng vào tháng Sáu năm 2018, tuy không nm được con s chính xác, song chúng ta cũng có th thy rng mt b phn rt ln trong cuc biu tình là người tr.

Tôi cho rằng bt kỳ công vic nào cũng có nhng ri ro ca nó. Vic hot đng xã hi cũng không là ngoi l. Tuy nhiên, vic hot đng xã hi đem li nhng giá tr quan trng, vượt ra khi nhng li ích cá nhân thường thy. Đó chính là vn mnh quc gia, là các quyn t do, là tinh thn dân ch. Có nhiu người Vit Nam, không riêng gì người tr, đã và đang sn sàng t b li ích ca bn thân đ đu tranh cho nhng giá tr cao đp y. Đó là điu khiến tôi t hào khi nghĩ v phong trào tranh đấu Vit Nam.

Phạm Phú Khi : Theo Vi Yên thì làm thế nào đ có th thu hút gii tr tinh hoa ca Vit Nam vào các hot đng này ?

Vi Yên : Thay vì nghĩ cách thu hút ai đó tham gia vào các công việc hot đng xã hi, tôi cho rng bn thân mi người, mt khi đã có ý thức v vic phi thay đi Vit Nam, trước tiên hãy dn thân và làm nhng điu mình tin là đúng và tt cho xã hi. Chính nhng hành đng tiên phong, dũng cm, và giàu tính trách nhim như vy mi là ngun cm hng ln cho nhng người xung quanh. Tôi tin rng ch thông qua hành đng, nhng người mang khát vng v t do, dân ch mi có th tìm đến nhau đ cùng nhau xây dng mt phong trào ln mnh.

Phạm Phú Khi : Mục tiêu sau cùng đi vi các nhà hot đng ti Vit Nam, như Vi Yên, là gì ?

Vi Yên : Mỗi người hot đng xã hội có mt vin kiến riêng v tương lai ca Vit Nam, tùy thuc vào lãnh vc mà h đang tranh đu cũng như ngh trình ca h.

Với riêng tôi, mi mt bước đi trên hành trình hot đng xã hi này đu có ý nghĩa ca nó. Chng hn, trong chiến dch Phn đi Luật An ninh mng, mi mt ch ký trong s 120.000 ch ký mà chúng tôi thu thp được là mt thành công nh, khi chúng tôi biết rng mình đang tng bước lan ta tri thc v t do ngôn lun, và kêu gi tinh thn tham gia chính tr ca người dân. Nói như vy để thy rng, thay vì đt ra mt ‘mc tiêu sau cùng’, chúng tôi chú trng ti chính hành trình mà chúng tôi đang đi, cũng như ti hiu qu công vic mà chúng tôi đang thc hin.

Xa hơn, cũng như nhiu bn bè hot đng xã hi ca tôi, tôi không ch tranh đấu cho một h thng chính tr t do Vit Nam, mà còn c võ cho mt nn văn hóa dân ch. Rng chúng ta cn n lc xây dng mt nn dân ch thc th, nơi mà mi người có cơ hi ngang nhau đ cùng d phn vào đi sng chính tr - xã hi, nơi l phi và công bình được tôn trng, nơi mi người được t ch trong tư tưởng và hành đng ca mình.

Phạm Phú Khi : Nếu Vi Yên v li Vit Nam bây gi thì chuyn gì s có th xy ra cho bn ? Vi Yên có lường trước được tình hung xu nht có th xy ra cho mình không, và như thếsẵn sàng chp nhn tình hung như thế không ?

Vi Yên : Cách mà các lực lượng có thm quyn Vit Nam đi x vi nhng người hot đng xã hi là rt khác nhau, tùy thuc vào nhiu yếu t, như lãnh vc hot đng, cách thc hot đng, hay thm chí là vùng min. Cũng như nhng người hot đng khác, tôi không th biết chc điu gì s xy đến vi mình trong tương lai. Song du phía trước có nhiu khó khăn đón đi, tôi luôn t nhc nh bn thân bng câu nói ca Nhà nghiên cu Triết hc Bùi Văn Nam Sơn, mt người tôi rất kính n, rng "c kiên trì, ri mùa hoa trái s ti".

Phạm Phú Khi : Để mang li mt s thay đi tt đp nht cho Vit Nam thì theo Vi Yên người Vit Nam trong ln ngoài nước cn phi làm gì ?

Vi Yên : Trước mt, tôi cho rng ưu tiên ca chúng ta nên tp trung vào vic đi thoi, t người trong nước đến hi ngoi, t các nhóm tri thc lão làng đến nhng người đu tranh tr tui, và trong c các nhóm xã hi dân s nhiu lãnh vc khác nhau. Thông qua đi thoại, chúng ta mi có th tìm thy được nhng đim chung, và t đó chúng ta có th hp tác vi nhau đ cùng nhau hành đng.

Bên cạnh đó, vi tình hình đàn áp gia tăng như hin nay, tôi cho rng các cá nhân và t chc quc tế cn chú trng vào vic vn động quốc tế đ gim áp lc trong nước, giúp cho phong trào xã hi dân s trong nước có không gian phát trin. Khi không gian này được cơi ni, các t chc trong nước mi có th m rng. Đó là lúc chúng ta cn đến nhân lc, tc nhng người hot đng xã hi chuyên nghiệp, và chúng ta cũng cn mt ngun lc tài chính nht đnh đ hot đng hiu qu.

Phạm Phú Khi : Các tổ chc hay cá nhân khác có th làm gì đ h tr cho Vi Yên nói riêng và các nhà hot đng ti Vit Nam nói chung ?

Vi Yên : Đây là một phong trào chung ca tất c chúng ta. Tôi rt mong tt c mi người cùng nhìn v phong trào xã hi dân s Vit Nam vi tâm thế rng mi người là mt phn ca nó. Chính t tâm thế y, mi người s chn được nhng vic phù hp nht mà mình có th làm, đ chung tay xây dng Việt Nam.

Phạm Phú Khi : Cảm ơn Vi Yên đã dành thi gian cho cuc phng vn này. Mong chúc Vi Yên và các nhà hot đng đt được nhng thành qu mong mun trong nhng ngày ti. Quý bn đc có th theo dõi các hot đng cVi Yên  trên trang Facebook hoặTinh Thần Khai Minh.

Vi Yên : Cảm ơn anh đã dành công thc hin bài phng vn, và cm ơn các đc gi VOA quan tâm đến câu chuyn ca nhng người hot đng xã hi ti Việt Nam.

Phạm Phú Khải thực hiện

Nguồn : VOA, 23/06/2019

Quay lại trang chủ
Read 341 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)