Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Văn hóa

12/01/2021

Vì sao lễ hội của người Việt chủ yếu rơi vào hai mùa Xuân – Thu ?

Tôn Phi

T tiên người Vit xưa sng theo nông nghip, nên phi theo dõi thi tiết đ gieo trng cho kết qu, cha ông chúng ta không dng li đó mà còn tìm mi cách sng theo nhp đip huyn vi ca vũ tr, vì thâm cm rng "Thun thiên gi tn, nghch thiên gi vong".

lehoi1

Ch Tết Trung Thu Hà Ni 2019. Hình minh ha.

Thi gian ăn tết tri dài theo các mùa trong năm, ch yếu vào hai mùa xuân và thu. Mùa đông, đêm dài hơn ngày, nghiêng nng v đt, mùa h ngày dài hơn đêm, nghiêng nng v tri. Con cháu Viêm Vit ăn tết vào mùa xuân và mùa thu, vì thi gian ngày và đêm hai mùa này ngang bng nhau, thuc v trc nhân ca con người, tc là đi tượng phng s ch yếu trong Nho, nguyên nghĩa Nho là nhu thun, nho nhã, mà Nho cũng có nghĩa là nhu yếu, th đường hướng giáo dc con người đáp ng được các nhu yếu thâm sâu ca con người.

Vào mùa xuân và mùa thu, công vic gieo trng đã thu hoch xong, là lý do thc tin. Đây là thi gian tt nht đ ngh x hơi, ăn ngon mc đp. Nht là phi làm mi li tt c, làm mi li mi giao hòa vi tri đt, t tiên và lân nhân. Vì vy đáp ng được c con người vt cht cn miếng ăn và con người tâm linh cn đi sng tinh thn vui v.

Tết hay đi kèm vi hi, hi là các cuc vui t chc cho dân làng, liên làng hay hàng tng. Mc đích là tp trung đông con người li vui chơi vi nhau, đ làm phát trin tinh thn cng đng. Hi ca người Tây Âu hay din ra vào mùa hè hoc mùa đông, nơi thi tiết khc nghit, còn hi ca người vin Đông, trong đó có người Vit, li hay din ra vào mùa xuân và mùa thu, nơi thi tiết tương đi m áp và d chu cho vic ra ngoài.

Trong nhng đt này người ta khuyến khích nam n t rèn luyn th xác và tinh thn đ tr thành nhng người trai hùng, gái đm. Vào thi mà luân lý chưa kht khe, có nhng hi cho nam n trao duyên, chng hn như hi trng quân sau khi đi đáp thì đôi trai gái được hp thân ngay trên bãi c. Đến tn ngày nay, ti nhiu nơi vn còn các hi như thế này. Theo Vit tc thì chuyn trai gái yêu đương là chuyn quan trng hàng đu trong nhng mi nhân luân-quân t chi đo to đoàn h phu ph. Khi gp nhau thì khi đu bng li hát giao duyên, hai bên đi đáp nhau bng li thơ câu hát. Sau khi hát xong thì ưng ý li qua sông, tng nhau bó hoa hay cành cây, ri thì hp thân trên thm c xanh, gi là đp thanh. C làng khuyến khích trai gái t do tìm hiu nhau, phát trin tính cng đng. Lúc này là mùa xuân, đến mùa thu mà người con gái có mang thì hai bên cưới nhau, kết nghĩa v chng. Ý nghĩa hai mùa xuân thu sâu đm như vy. Thi hin đi, khi luân lý thay đi, ước mun y vn còn dó nhưng t m chưa có hình thc thay thế ng hp vi luân lý đi mi. Tính phn thc ca các hi vơi đi, ch dp sinh sôi tr li.

Hi có th được bo lưu, còn l thì dn dn vng bóng. L là cung và kính. L là bn cht s sng ca Vit tc, gm hai li xut nhp, xut thì kính (trng người khác), nhp thì cung (trng chính mình). Cung là trng mình và kính trng người. Trng tha nhân nên thăm viếng, quà cáp, chúc mng, đ hin thc được nhng điu tt đp hc được nơi lân nhân. Dp l là dp đ tâm hn vươn lên bt gp nhng tâm hn cao thượng. Có hai l rt quan trng đã tht truyn là l gia quan và l cài trâm. L gia quan dùng cho con trai lúc trưởng thành, đánh du cu trai tr thành đi nhân chu trách nhim cho chính cuc sng ca mình. L cài trâm đánh du lúc cô thiếu n tr thành người đoan chính, hc được hết các phép tc t người m. Gc có vng mnh thì ngn mi xum xuê, cu nam cô n ra đường đi mi vng vàng. Nhưng các l đã tht truyn, gi là tht truyn vì đến nay chng có nơi nào còn gi l gia quan và l cài trâm, ha may có nhà nào gi cũng chưa chc hiu được đúng tinh thn ca nó. Mun phc hi được hai l y, nht thiết phi có được s hướng dn ca các v bô lão hin triết đang ln khut trong dân. L gia quan và l cài trâm cũng được t chc vào mùa xuân.

Nhng l hi tôn vinh con người nhân ch ca Vit tc, nhng no đường hướng ni đi vào Tâm linh, dn con người vào đường đi đo, đ xây dng con người đi ngã, con người văn hiến. Người ta làm đp li các mi nhân luân vi cha m, anh em, bn bè, h hàng, làng xóm. Qua mt năm, con dân Vit đã sng theo tiết nhp ca vũ tr, qua s giao hi ca Không gian và Thi gian, nh đó mà s sng được viên mãn, hay cách khác là m tròn con vuông (m biu th thi gian, tròn, con biu th không gian, vuông). Nét lương hp xuyên sut bên trong như vy nên gi người Vit là người lưỡng thê, hay người Giao Ch (ch đt giao nhau vi ch tri).

Nhìn ra xa xôi mt chút và ôn c tri tân, xây dng xã hi nhân bn đ phc v con người. đáp ng được hai nhu yếu thâm sâu ca con người, đó là quyn được ăn và quyn được nói. Người mnh, người trung bình, người yếu, thm chí có người tàn tt không làm được gì, tt c đu được vui chung.

Tôn Phi

Nguồn : VOA, 12/01/2021

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Tôn Phi
Read 121 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)