Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Văn hóa

03/04/2021

Đọc 'Sài Gòn một thuở - Dân Ông Tạ đó !'

Bùi Văn Phú

Thi Vit Nam Cng Hòa, Th đô Sài Gòn có 9 qun, sau thêm qun 10, ri 11. Như tôi còn nh.

ongta1

Sách về dân Ông Tạ của Cù Mai Công, Nhà xuất bản Trẻ, 2021.

Các khu vc được nhiu người biết, hay nghe nói đến là Bàn C, Xóm Chiếu, Th Nghè, Tân Đnh, Vườn Chui, Ngã ba Ông T.

Tôi sinh ra và ln lên trong mt x đo khu vc Ngã ba Ông T, mà sau này nhng lúc khai h sơ, đơn t v nơi sinh tôi vn không biết là ghi thế nào cho đúng vì p, xã nhà tôi lúc thì thuc v Gia Đnh, lúc thuc v Sài Gòn, bây gi là mt phường ca Thành phố H Chí Minh.

Mi đây có sách "Sài Gòn mt thu - Dân Ông T đó !" [Nhà xuất bản Tr, 2021] ca nhà báo Cù Mai Công ghi li khá rõ lch s và con người ca khu vc này. Sách đã được đón nhn nng nhit, được tái bn ngay và là "Best Seller" trong nhiu tun qua.

ongta2

Cảnh một góc chợ Ông Tạ - Sài Gòn 

Nhà báo h Cù, hin đang công tác ti báo Tui Tr, ni tiếng t nhng ngày còn là "C Cú", "Lí Lc" bên "Mc Tím" vi sinh viên hc sinh và sau đó có nhiu tác phm phóng s xã hi qua 6 tp "Saigon by Night".

Là dân gc Ông T nên tôi cũng tìm đc sách ca Cù Mai Công đ xem nơi thân thương cũ đã có thay đi trong đa chí, trong nếp sng, trong tâm tình con người làng xưa xóm cũ ra sao. Nht là khi tác phm do chính người con ca Ông T viết ra, vì tác gi được sinh ra x đo Tân Chí Linh và sng đó cho đến nay.

Anh Cù Mai Công đã trân quý gi tng tôi mt bn. Cám ơn tác gi và ch Thanh Thu, ch quán Bánh cun Ông T trong khu Vietnam Town San Jose, đã to cơ hi cho tôi nhn được sách sm nht trong hoàn cnh Covid-19 vi nhiu khó khăn.

Tp sách m đu vi bài viết v đa chí khu vc, có bn đ phác ho ranh gii t hơn 150 năm trước.

Tri qua lch s, vi trn đánh chiếm đi đn Chí Hoà năm 1861, xem như th ph ca khu vc Ông T ngày nay, là trn đánh vi quân Pháp và Tây Ban Nha ln nht trước năm 1945 ca dân quân triu Nguyn, tuy tht bi, vi hàng nghìn người hy sinh và tướng ch huy Nguyn Tri Phương b thương nng.

a linh nhân kit" ngày xưa có nh hưởng đến người dân đến sng trên vùng đt này, đó là bn tính : "chp nhn, kiên cường đi đu gian khó vi máu liu lĩnh trên vùng đt mi vn toàn đm ly, m m…" Theo nhn đnh ca tác gi.

Dân Ông T đã th hin nhng cá tính t đó, qua bao thăng trm lch s, dù là dân gc Nam sng lâu đi đó, hay người Bc 1954 di cư và c nhng người đến đó sau năm 1975.

V đa dư, Ngã ba Ông T là ngã ba đường Phm Hng Thái, ni dài Lê Văn Duyt (nay là Cách mng Tháng 8) và đường Thoi Ngc Hu (nay là Phm Văn Hai), vi tim chp nh Á Đông cao sng sng, mt thi là du mc đ nhn ra t xa.

Khu vc này trước khi tràn ngp người di cư là nhng đm ly, là vườn cao su, vườn nhài, vườn lay-ơn mà tôi thường nghe thày u, cô chú bác nhc đến. Hoa nhài tôi không còn nhìn thy, nhưng vườn cao su thì ngày còn bé hay ra đó bt dế, nht trái quay tung lên tri, xem ci m tây.

Qua tác phm, tác gi dng li hành trình hi nhp ca hàng vn dân Bc di cư vào Nam, lp nên nhng x đo Nghĩa Hoà, Nam Thái, Nam Hoà, An Lc, Sao Mai, Tân Chí Linh, Thái Hoà, Lc Hưng mang theo nhiu gn bó trong tình đng hương và n nếp sinh hot t quê Bc.

Chng hn như Nghĩa Hoà là tên ghép ca x Nghĩa Chính ngoài Bc và vùng đt mi Chí Hoà. Giáo x do cha Đinh Huy Năng trông coi hàng nghìn con chiên, được thành lp ngày 1/11/1954 trên đm ly và sau đó tr thành mt x đo rng ln nht và đông giáo dân nht vùng.

X Nam Thái, nm ngay trung tâm Ông T, là tên ghép ca hai tnh Nam Đnh và Thái Bình.

Qua tác phm, hình nh nhng con người tiêu biu ca khu vc Ông T hin lên, t mt ph n buôn gánh bán bún nuôi con ri tr thành ông bà ch quán bún ch Ngc Hà thơm lng. T nhng xe ph Mn, xe ph Phú Vinh đến các tim ph Bình, Hng Châu, Cường mà khu v chuyn dn t Bc sang Nam. T nhiu nhà làm giò bán trong vùng và phân phi đến nhiu nơi trong th đô. T xôi Nam Thái đến ph tái An Lc. Các tim vàng, tim bánh các loi phù hp và cn thiết cho vic cưới hi.

Khu vc Ngã ba Ông T ngày trước nm lt trong xã Tân Sơn Hoà, tuy không phi là tên mt đơn v hành chánh hay tên đường, nhưng có th nói đó là trung tâm thương mi ca qun Tân Bình t thp niên 1950 ti nay.

Nhưng dân Ông T cũng không phi toàn nhng câu chuyn gy dng cơ s thương mi thành công trong tinh thn "phi thương bt phú", hay toàn nhng người hin lành t tế.

K sư Đng Đình Đáng trong thương v nhp cng và lp ráp xe máy Puch t Châu Âu, vi cơ s ln nht vùng Đông Nam Á vào nhng năm gia thp niên 1960, đã gp tht bi kéo dài.

"Trùm Sơn Đo" gc Ông T, khét tiếng du côn đã b mt trùm băng đng khác thanh toán.

"Trai Nam Thái" hăng say xung đường biu tình chng chính ph, "gái An Lc" mang dao răng cưa cht đá sn sàng chém đám thanh niên t khu khác qua cướp tin bu cua vào mt dp Tết.

"Dân Ông T ra ngõ không đng giang h thì gp văn ngh sĩ" là ta mt bài viết v gii văn ngh sĩ có gc t đây.

Các nhc sĩ Văn Ging vi "Ai v sông Tương", "Hoa cài mái tóc" ; Hoài An vi "Tâm s ngày xuân", "Ngày xuân thăm nhau" là nhng ca khúc đã đi vào lòng người.

Ca sĩ có Giang T, Duy Khánh, Đàm Vĩnh Hưng, Minh Thun, Tóc Tiên. MC Nguyn Ngc Ngn, MC Đi Nghĩa. Nhc sĩ có Hùng Lân, Ngc Chánh, Ngc Trng, Vũ Xuân Hùng.

Các nhà văn Hoàng Hi Thu, Nguyn Đình Toàn, Võ Hà Anh Dung Saigon, Nguyn Ngc Thun ; thi sĩ Đ Trung Quân, ho sĩ Bùi Đc Lâm, nhà báo Nguyn Hng Lam, Trương Bo Châu ; ho sĩ và nhà điêu khc L Thê (Đinh Văn Rt) cũng là người Ông T. Còn nhiu na.

Trong bài viết, tác gi ghi nhm v gii thưởng hi ho Vit-M ca L Thê. Nhà ông ngay sau nhà tôi và tôi có hc v và làm trong tim v qung cáo ca ông vài năm, L Thê được gii khuyến khích điêu khc Gii Văn hc Ngh thut Vit Nam Cng hoà 1971 vi bc tượng "Mt hướng", cùng năm vi ca sĩ Thanh Lan được gii n tài t đin nh có nhiu trin vng nht.

Dân gc Ông T cũng mt thi ni tiếng là nhng tay vô đch đm bc trên võ đài vi nhiu gii thưởng.

Đc "Dân Ông T đó !" s thy lch s thành hình ca nhng ngôi trường Nghĩa Hoà, Thánh Tâm, Ngô Sĩ Liên. Hay trường Mai Khôi, Nguyn Thượng Hin là nơi tác gi đã mài đũng qun nhiu năm.

Nghe k chuyn ma cũng rn rn tóc gáy. Khu vc là m chôn ca hàng vn người trong chc nghĩa đa, nhưng vn có nhng b xương ri rác dưới nn nhà vì thế mi có chuyn ma ám tác gi khi còn bé. Ma trong ao cá trước nhà th An Lc.

Lch s xa xưa ca khu vc gn lin vi tên tui ca Giám mc Bá Đa Lc, được chôn trong "Lăng Cha C", gn cng vào phi trường Tân Sơn Nht, mà sau 1975 đã được ci táng mang v Pháp.

Gn hơn là ông Huyn Sĩ Lê Phát Đt, ông ngoi ca Hoàng hu Nam Phương, đã cng hiến khu đt xây nhà th Chí Hoà hơn trăm năm trước.

Sau đến Ông T là thy thuc nam Th T, tên tht là Trn Văn B (1918-1983) hay giúp đ người nghèo, làm vic nghĩa nên đã lưu danh trong lòng người.

Khi đi t vùng đt bùn ly nước đng, Ngã ba Ông T sau bao thăng trm ca lch s vn hng hc sc sng. Người Ông T cũng đã tri qua bao nhiêu khn khó thi bao cp, thi vượt biên, vượt bin mà tác gi chưa nhc đến trong tp sách này.

Ngày nay người Ông T có mt nhiu nơi trên thế gii, tiếp tc vươn lên. Trang "Hi đng hương vùng Ông T" trên Facebook, do anh Bùi Xuân Thái, gc giáo x Nghĩa Hoà, điu hành là mt trang mang tên mt khu vc ca Sài Gòn có đông thành viên, trên 9 nghìn và có nhng trao đi trong tinh thn tương kính nhau. Đó cũng là đc tính ca dân Ông T.

Nhiu người đang mong đc tp sách kế tiếp ca Cù Mai Công, vì vi 172 trang ca "Sài Gòn mt thu - Dân Ông T đó !", đc xong ch như mi cm nhn là phn gii thiu v đa phương chí Ông T.

Bùi Văn Phú

Nguồn : VOA, 03/04/2021

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Bùi Văn Phú
Read 147 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)