Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

11/10/2021

Hoa Kỳ : Các nhóm cực đoan đang thắng thế

Ngô Nhân Dụng

S dân M tin tưởng vào Tng thng Joe Biden đã gim xung ti mc ngang vi cu Tng thng Donald Trump khi ông còn ti chc. Ngoài nhng vn đ chính như v rút quân khi Afghanistan, biến thái Delta khiến bnh dch Covid-19 trm trng hơn, ông Biden còn mt uy tín khi chu bó tay không thúc đy được quc hi thông qua các d lut chi tiêu ca chính ph. Nhiu đi biu H vin thuc đng Dân ch đã ngăn cn. H được được là "nhóm cp tiến" hoc nng hơn, là "phe cc đoan".

hoaky1

Mun các tiu bang khác cũng đi tìm "thuc cha" thì chính người dân phi to áp lc trên các nhà chính tr. Thế nào ri người dân cũng hành đng !

Có hai d lut quan trng trong chương trình ca chính ph Biden. Th nht là d lut xây dng H tng Cơ s, chi tiêu 1 ngàn t m kim. Th nhì là d lut ln hơn, chi 3,5 ngàn t m kim mà đng Cng Hòa và mt s ngh sĩ Dân ch coi là nhiu quá.

Thượng vin đã thông qua D lut H tng Cơ s, được c 19 ngh sĩ Cng hòa ng h. Nếu tt c các đi biu Dân ch chiếm đa s H vin đng ý, ch cn Tng thng Biden ký là d lut này thành s tht, đánh du mt thành công ln cho đng Dân ch và ông tng thng. Dân biu và ngh sĩ c hai đng đu có th coi đó là mt thành tích có th đem khoe vi c tri ca mình, khi người dân thy các đường xá, cu cng được tu chnh, h thng dn đin mnh hơn, các làng xóm xa xôi cũng có internet, và rt nhiu người có vic làm.

Bà Nancy Pelosi, ch tch H vin đã ha hn như vy. Nhưng rt nhiu đi biu Dân ch trong H vin không chu. H mun c hai d lut phi được thông qua, nếu không thì h cũng không ng h d lut th nht. Vì trong d lut 3,5 ngàn t mỹ kim có nhiu khon chi tiêu cho các chương trình xã hi cp tiến, như tr cp cho tr em, trông con giúp các bà m đi làm, giáo dc min phí. Đó là nhng chương trình đã được áp dng ti tt c các nước Châu Âu tiến b, Canada, Australia, vân vân.

Nhng đi biu "cp tiến" không mun b phiếu thun cho D lut H tng Cơ s. H lo rng nếu lut đó thông qua ri thì chính trong đng Dân ch s có nhiu người mun ct bt các món chi tiêu trong s 3,5 ngàn tỷ mỹ kim trên, và chính ông Biden s chu thua. Đng Dân ch đang chiếm đa s rt mng manh. Ch cn mt ngh sĩ hoc 5 dân biu Dân ch không ng h là các d lut s không đ phiếu thông qua. Phe "cp tiến" mun chính h dùng áp lc đó trước phe n hòa !"

Không biết trong thi gian ti ông Biden và bà Pelosi s "thuyết phc" các đi biu Dân ch cp tiến như thế nào ! Nhưng đây là mt hin tượng din ra trong cuc sng chính tr nước M, bên trong c hai đng. Mi đng Cng hòa hay Dân ch đu có mt nhóm đi biu "cc đoan, không tha hip".

Nhng đi biu gi là "cp tiến" trong đng Dân ch phn ln tr tui, nhng người coi là n hòa" già hơn. Nhng người tr vn đng gii hơn, đáp ng đúng các khát vng ca c tri theo hướng cc đoan hơn. Nhng người ln ôn hòa không được h ng h. Nhng người cp tiến thì ch mun làm va ý "qun chúng cơ bn" ca mình.

Năm 2008, ông Barack Obama tr thành v tng thng da đen đu tiên. Mt đt sóng các chính tr gia Cng Hòa tr tui trong phong trào Tea Party đã dy lên, thay thế nhng người ln tui và ôn hòa trong đng. Đng Cng Hòa chiếm H vin sau cuc bu c năm 2010’ và chiếm Thượng vin năm 2016.

Năm 2013, mt vn đ bt đng ý kiến mnh nht gia hai phe Cng Hòa già và tr là bn d lut ngân sách, trong đó có chi phí cho chương trình y tế ca chính ph, thường gi là Obama Care. Phe k cu chp nhn tha hip nhưng phe tr chng Obama Care đến cùng, vì "qun chúng cơ bn" ca h mun như vy. Phe tr thng, chính ph không có ngân sách li phi đóng ca. Các dân biu "cp tiến" trong đng Dân ch đang "bo v lp trường" cũng cng rn như vy.

Vì đâu có nhng nhóm đi biu cc đoan, không tha hip, nm trong mi đng ? Mt lý do là cách phân chia nhng đơn v bu c H vin ti các tiu bang. Khi mt đng nm quyn Ngh vin tiu bang, h ct, chia các đơn v b phiếu vi ch ý bo đm trong các đơn v đó c tri ca mình chiếm đa s. Công vic này, người M gi là "gerrymandering" vì nó khiến cho hình dng các đơn v bu c méo mó, lng ngong, ging như hình v con k đà ! Tm dch là "k đà hóa !"

Vi th đon "gerrymandering", các đng có th bo đm phe mình s luôn luôn thng trong nhiu đơn v. H ch cn vn đng các c tri "qun chúng cơ bn" ca đng mình, đ được đưa ra tranh c, sau đó là n chc !" S các đơn v n chc" này ngày càng nhiu hơn, s đơn v "nghiêng nga", có khi bu cho đng này, có khi bu đng khác, ngày càng bt đi.

Theo nhà báo Gerald F. Seib, trên Wall Street Journal ngày 4 tháng 10 năm 2021 thì năm 1997 có đến 164 trong s 435 đơn v tranh c H vin M thuc loi "nghiêng nga", không chc đng nào thng. Năm nay, ch còn 78 đơn v được coi là "nghiêng nga". Nghĩa là tng s dân biu n chc" ca hai đng đã tăng lên ti 357 ghế.

Mun thng ti các đơn v "nghiêng nga", thì các ng c viên phi t ra ôn hòa, đ thu hút c tri thuc c hai khuynh hướng, Cng Hòa hoc Dân ch. Còn nhng đi biu n chc" thì ch cn "phc v" cho các c tri riêng ca h mà thôi. Nếu h t ra tha hip vi "phe đch" thì còn có th b "qun chúng cơ bn" chng, các người cùng đng s nhy ra giành ch !

Hin nay nhng đi biu "cc đoan", "không tha hip" trong c hai đng đu đi din cho các đơn v n chc".

Dân biu Marjorie Taylor Greene, C.huyện , tiu bang Georgia đi din cho mt đơn v có c tri đa s Cng Hòa cao hàng th 12 trong c nước. Bà Pramila Jayapal, D.C., tiu bang Washington đi din cho mt vùng mà t s c tri bu tng thng cho đng Dân ch gp rưỡi t l trên toàn quc, trong c hai cuc bu c 2016 và 2022.

Có phương thuc nào đ cha tr "căn bnh" này không ?

Phi thay đi lut bu c. Đc bit, phi ngăn chn th đon "k đà hóa", (gerrymandering). Vic này rt khó vì hiến pháp M dành quyn t chc bu c cho các tiu bang.

Các tiu bang như Washington, California, đã đt ra nhng lut bu c đ gim bt nh hưởng ca các c tri cc đoan. Lut cho phép mi người đu được tham d các cuc b phiếu sơ b, không phân bit đng chính tr. Hai người nhiu phiếu nht s ra tranh c vi nhau. Các tiu bang Alaska và Nebraska cũng mi làm lut tương t, riêng Alaska cho 4 người tranh gii chót thay vì 2 người. Nhng phương pháp bu sơ b kiu này s khuyến khích c tri đi b phiếu nhiu hơn. Và trong cuc tranh đua, nhng ng c viên cc đoan s không được đa s ng h !

Mun các tiu bang khác cũng đi tìm "thuc cha" thì chính người dân phi to áp lc trên các nhà chính tr. Thế nào ri người dân cũng hành đng !

Ngô Nhân Dụng

Nguồn : VOA, 11/10/2021

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Ngô Nhân Dụng
Read 114 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)