Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

19/05/2024

Những thiếu sót và bất lợi của dự án kênh Phù Nam Techo

Phạm Phan Long

Gi ti hai dân tc Khmer và Vit Nam yêu công lý và hòa bình

Lời giới thiệu : K sư Phm Phan Long là c vn và chuyên gia k thut công ngh và cơ s h tng. Ông tng đưa ra sáng kiến d án đin mt tri ni trênBin H Tonle Sap (2019) vi mc đích tìm gii pháp năng lượng và bo v Bin H, đ không phi xây đp Sambor và gim giá đin cho ngườidân Cambodiat cao nht xung mc thp nht khu vc. Bài viếtnày có mc đích đc nht mong Cambodiathn trng và đng quá vi vã vi kênh Phù Nam. Ông cho rng nếu Cambodia và Vit Nam liên minh yêu cu Trung Quc gim tích nước, khôi phc nhp lũ và bo đm Bin H nhn đ 80 t mét khi nước như trước khi có thủy đin, hai quc giaCambodia và Vit Nam s không còn tranh chp vì có đ nước cho Châu th c hai nước cùng phát trin. Kỹ sư Phm Phan Longsáng lp và hot đng cho Viet Ecology Foundation, NGO,ti M và là son gi Bn Tuyên Ngôn sông Mekong 1999.

VOA tiếng Việt

phunam1

Tuyến kênh Phù Nam Techo (Ngun : Stimson Center)

***

Kênh Phù Nam Techo / Đi Vn Hà ca Vương Quc Cambodia

y ban sông Mekong quc gia Cambodia đã công b bn thông báo v kế hoch đào kênh Phù Nam dưới tên gi Funan Techo Canal, dài 180 km, rng 80 m ti 100 m, mc nước 4,7 m. Kênh đào này bt đu t sông Mekong, ni sang sông Bassac và hướng ra vnh Thái Lan. Song song hai bên kênh s có 200 km đường b kết ni các th trn. Khi có h tng cơ s, phương tin giao thông và ngun cung cp nước, tim năng phát trin kinh tế đng bng Tây Nam ca Cambodia, s được vc dy. Kênh Phù Nam đã được chính quyn Cambodia đánh giá có tính kh thi kinh tế rt cao.

Đi công ty quc doanh China Communication Construction ca Trung Quc đã âm thm thc hin nghiên cu tính kh thi t hai năm trước. Công trình này s được chương trình Vành Đai Con Đường (Belt and Road Initiative - BRI) ca Trung Quốc tài tr vi kinh phí 1,7 tỉ USD. Vào Thế k 13, Trung Quốc đã đào Đi Vn Hà dài 1800 km cho dân tc h, đến nay vn là con kênh dài nht thế gii ; kênh Phù Nam có th xem là mt Đi Vn Hà ca Vương Quc Cambodia.

Sau đây là nhng thiếu sót và bt li có th lt ngược tính kh thi ca d án.

1. Thiếu sót mt quy hoch toàn din

Kênh Phù Nam s phi đi đôi vi mt h thng kim soát lũ lt và thy li vì nó ct đôi din tích 1 triu hecta đng lũ. H thng này s phi thc hin cùng lúc vi kênh Phù Nam đ khi gây tn tht ln do khng hong toàn b môi trường sinh thái chc chn s giáng xung hàng triu dân cư.

2. Thiếu nghiên cu đánh giá tác đng môi trường và Bin H

Kênh Phù Nam s cùng vi sông Tin và sông Hu chia nước Mekong t Phnom Penh chy ra châu th hai nước. Nếu kênh Phù Nam chuyn nhiu nước đ canh tác thy li trong mùa mưa thì chính Bin H s tht thoát mt lượng nước đó, vì trên cao Bin H không th dành nước vi ba phân lưu phía dưới.

Cambodia và Vit Nam chu chung mt bt hnh giáng xung t thượng ngun ; Bin H Tonle Sap đã tri qua nhng mùa lũ kit qu. Din tích đng lũ co tht li và năng sut ngư nghip tht thoát mt dn.Lượng nước Mekong chy ngược thi tin thy đin lên Bin Htrung bình là 43 km3 mi mùa mưa nay h xung ch còn 10 km3. Đó là vì các h cha thy đin thượng ngun tích tr nước nên vào gia mùa mưa mà mt phn đng lũ Tonle Sap bt lc phi chu cnh khô khát.

Tht vy, nhóm nghiên cu ca Tiến sĩ Samuel De Xun Chua, National University of Singapore, đã kho sát nhp lũ sut 60 năm ti Bin Hvà công btình trng suy thoái như sau :

"Chúng tôi thy rng thi gian mùa lũ đã gim khong 26ngày (Kampong Cham) và 40ngày (Chaktomuk), mùa lũ bt đu mun hơn và kết thúc sm hơn nhiu. Dc sông Tonle Sap, dòng chy ngược trung bình hàng năm t sông Mê Kông đến h Tonle Sap đã gim 56,5%, t 48,7km3 năm 19621972 xung còn 31,7km3 năm 20102018. Kết qu là mc nước mùa mưa ti h Tonle Sap gim 1,05m trong năm 20102019 so vi năm 19962009, tương ng vi din tích h gim 20,6%".

An ninh ngun nước và thc phm ca Cambodia đang lâm nguy. Cambodia không th đ Bin H, trái tim lưu vc sông Mekong ngng đp. Kênh Phù Nam là mi đe dọa mi ló dng cho Bin H.

1. Kinh phí d trù không đ và lãi sut quá cao

Kinh phí cho cao tc Sihanoukville Phnom Penh đã mt 2 tỉ USD, chi phí thiết kế đ chu đng xe c di chuyn trên mt đường. Kênh Phù Nam dài và rng hơn đ đ cho dòng nước chy và hai làn xe mi bên, kết cu phi vng và an toàn hơn đ chu đng được áp lc nước và dao đng cho thương thuyn nhiu ngàn tn dch chuyn ; kênh Phù Nam s không th nào hoàn tt vi 1,7 t USD. Trong khiWorld Bank cho các nước vay không tính li trong 10 năm đu vi lãi sut ch có 2,5% t năm thứ 11 đến năm thứ 50, Th tướng Hun Manet s gii thích sao khi dân Cambodia biết được tài tr cho các d án h tng tBelt and Road Initiatives thường phi tr lãi sut 7% ti 10%.

2. D phóng thu nhp quá cao so vi thc tế tăng trưởng kinh tế

Phó Th tướng Cambodia, Sun Chanthol, ước tính thu nhp t thu phí trên kênh là 88 triu USD năm đu và 570 triu USD cho 25 năm sau. Tăng trưởng như thế tương đương vi 7,5% sut 25 năm là điu hoang tưởng. Chưa h có mt nước nào đt được thành tích này trong lch s Châu Á. Tính kh thi kinh tế ca d án này vượt quá c mc đ đáng ng vc.

3. Đi ngược vi nguyên tc hot đng ca th trường t do

Khi chn tuyến kênh Phù Nam thay vì Vit Nam, thương thuyn phi tr phí ra vào kênh Phù Nam, phi đi chm trên kênh và xếp hàng ch 6 tiếng ti ba ship lock, khi ra ti ca bin Vnh Thái Lan, còn phi đi xa thêm mt đon cong dài 390 km mt thêm 17 tiếng, vòng dưới mũi Cà Mau ngược v hướng Vũng Tàu ri mi lên Bc Thái Bình Dương, khiến chi phí tăng cao là điu vô lý. Tr khi b ép buc thương thuyn s không tình nguyn hp tác. Như thế, kênh Phù Nam s b ty chay, có kh năng s b b hoang như các cao c ti Sihanoukville không có người .

phunam2

Hi trình ni dài đi tác Châu Á phi đi đ vào kênh Phù Nam. Hình do tác gi phác họa trên trang mng Map Data) (Ngun : shiptraffic.net)

4. Bt li v chiến lược toàn din và l thuc quá mc vào Trung Quc

Cambodia không chc thoát ly được tuyến sông Tin và sông Hu, mà s mt ngay ch quyn 180 km cho Trung Quc và phi l thuc vào h 50 năm. Gây him khích vi Vit Nam như thế có th không mt đi đc quyn ti hu quc nhưng Vit Nam là nước nhp cng nhiu hàng caCambodia, ch sau M.

Cui cùng, đã có báo cáo là "Bc Kinh có th tìm kiếm đòn by đa chính tr đi vi các nước BRI. Mt nghiên cu năm 2021 đã phân tích hơn mt trăm hp đng tài tr n mà Trung Quc đã ký vi các chính ph nước ngoài và phát hin ra rng các hp đng này thường cha các điu khon hn chế tái cơ cu vi nhóm 22 quc gia ch n ln được gi là "Câu lc b Paris". Trung Quc cũng thường xuyên gi quyn yêu cu tr n bt c lúc nào, giúp Bc Kinh có kh năng s dng ngun tài tr như mt công c đ thc thi các vn đ nóng bng ca Trung Quc như Đài Loan hay cách đi x vi người Duy Ngô Nhĩ. Tháng 1/2022, Nicaragua chính thc tham gia BRI, mt tháng sau khi ct đt quan h ngoi giao vi Đài Loan".

Cambodia không nên đ M phi đi phó vi mt liên minh quân s Cambodia - China gây đo ln trt t và cân bng đa bàn chiến lược ca h Bin Đông.

Phạm Phan Long

Nguồn : VOA, 19/05/2024

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Phạm Phan Long
Read 342 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)