Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Kho sát : Đa s người gc Vit nghiêng v Trump ; người gc Á nói chung thích Biden

VOA, 17/09/2020

Các c tri người M gc Á có v như đang ng h cho ông Joe Biden nhiu hơn Tng thng Trump, theo mt cuc kho sát được liên minh các nhóm người M gc Á công b hôm 15/9/ Tuy nhiên, mt vài hãng truyn thông M cho rng con s kho sát không nói lên "toàn b câu chuyn".

chonai1

ng c viên tng thng ca Đng Dân ch Joe Biden (trái) và Tng thng Donald Trump - ng c viên ca Đng Cng hòa.

Cuc kho sát được APIAVote, AAPI Data và Asian American Advance Justice-AAJC thc hin vi 1.569 c tri người M gc Hoa, n Đ, Hàn Quc, Vit Nam, Nht Bn và Philippines trên khp nước M.

Kết qu kho sát cho thy 54% người M gc Á chn b phiếu cho ông Biden, trong khi khong 30% chn bu cho Tng thng Donald Trump. 15% khác nói h chưa quyết đnh được.

Các t chc thc hin kho sát cho rng c tri người M gc Á đang đóng mt vai trò ngày càng quan trng ti các bang chiến trường như Arizona, Pennsylvania và North Carolina.

Trong s các sc dân được kho sát, người M gc n là nhóm ng h đng Dân ch nhiu nht, vi 54% xác đnh chn phe Dân ch và 16% bu cho Cng hòa.

Đi vi người M gc Vit, kho sát cho thy người Vit vn là nhóm ng h Đng Cng hòa nhiu nht trong cuc thăm dò ý kiến. 38% xác đnh chn đng Cng hòa so vi 27% bu cho đng Dân ch. Đây vn được xem là mt "truyn thng" trong nhóm người Vit đến M t nn Cng sn.

NBC News dn li Giáo sư Karthick Ramakrishnan, chuyên v chính sách công và khoa hc chính tr ti Đi hc California, Riverside, và cũng là giám đc AAPI Data, nhn đnh rng trong các cuc bu c trước đây, người M gc Á đã có s chuyn hướng đáng k v phía Đng Dân ch, nhưng kết qu kho sát năm nay cho thy mt s nhóm đang chuyn sang cánh hu.

Giáo sư Ramakrishnan cho rng Tng thng Trump thc s đã to ra nhng du n đáng k cho s thay đi này trong nhim k tng thng ca ông, đc bit có th thy rõ s thay đi c tri người M gc Vit.

Ông Ramakrishnan dn chng mt cuc kho sát trước bu c năm 2016 cho thy người M gc Vit là nhóm sc dân ít ng h nht cho vic tiếp nhn người t nn Syria so vi các nhóm khác. Theo ông Ramakrishnan, chính quyn Trump đã đưa ra ý tưởng tâm lý v "người nhp cư tt đi chi vi người nhp cư xu" và điu này có th đã nh hưởng đến b phn c tri người M gc Vit vn được xem là bo th.

Cuc kho sát mi nht cho thy khong 48% người M gc Vit nói h s b phiếu cho ông Trump, trong khi 36% cho biết h s b phiếu cho ông Biden nếu h phi bu chn hôm nay.

Kết qu t các c tri người M gc Hoa cũng rt đáng chú ý. Cũng như người M gc n, người M gc Hoa có t l ng h đng viên ca Đng Cng hòa thp nht, mc 16%.

Trong khi đó, ông John C. Yang, giám đc điu hành ca AAJC, nói vi NBC News rng c hai ng c viên tng thng vn "còn nhiu vic phi làm" đ giành được phiếu bu ca người M gc Á. Ông nhn mnh rng các cuc kho sát trước đây cho thy có th s có nhiu thay đi trước bu c.

Khu vc bu c ca người M gc Á, vi hơn 11 triu c tri đ điu kin, đã tăng lên đáng k (130%) trong hai thp niên qua. T chc nghiên cu Pew cho rng tc đ thay đi nhanh chóng này đã khiến người M gc Á tr thành nhóm dân có s lượng c tri đ điu kin tăng nhanh nht so vi tt c các sc tc ln khác.

Published in Việt Nam

Trên số báo Cal Matters vào ngày 19/08/2019, dân biểu tiểu bang California Tyler Diệp thuộc đảng Cộng hòa đã kể lại cùng ký giả Dan Morian rằng, "Tôi còn nhớ tấm chi phiếu trợ cấp cho chúng tôi là 800 USD. 500 USD để trả tiền thuê nhà, 100 USD trả tiền vé máy bay và 200 USD tiền chợ. Tôi không nhớ có tem phiếu thực phẩm hay không nhưng có (nhận) trợ cấp xã hội và Medicare".

tyler1

Ngày 29/04/2019, Dân biểu Tyler Diep cho biết Hội đồng thành phố Westminster, bang California, nhất trí thông qua nghị quyết ACR 60 ghi nhận rằng tháng 4 năm 2019 là "Tháng tưởng niệm Tháng tư đen" để tưởng nhớ những người đã chết trong và sau hậu quả của Chiến tranh Việt Nam.

Đến Mỹ năm 1991 lúc 8 tuổi, dân biểu Tyler Diệp trở thành Giám đốc Sở Vệ sinh thành phố Midway sau khi tốt nghiệp đại học, rồi nghị viên, Phó Thị trưởng thành phố Westminster cho đến khi đắc cử vào Hạ Viện California vào năm 2018. Đó là một câu chuyện thăng tiến tiêu biểu khá phổ biến trong các gia đình tị nạn và di dân đến Mỹ trong vài thập niên qua, cách riêng là trong cộng đồng gốc Việt.

Nhắc đến câu chuyện của Dân biểu Tyler cùng vấn đề phúc lợi xã hội để thấy rằng, ông cùng gia đình cũng như phần lớn làn sóng người tị nạn gốc Việt cho đến các gia đình HO, ODP đến Mỹ, đã từng thụ hưởng những phúc lợi xã hội, y tế, giáo dục trong những năm đầu tiên đến Mỹ rồi từng bước tạo dựng, đi lên và đáp trả, đạt được thành công trong nhiều lãnh vực khác nhau ra sao.

Theo như bài báo có tựa "More Vietnamese Immigrants Reaching End of Benefits" trên tờ Los Angeles Times vào năm 2003 khi California thay đổi luật trợ cấp CalWORKs (
California Works Opportunity and Responsibility to Kids) trước đó, thì có đến 80% số người trưởng thành nhận trợ cấp đã liên tục trên năm năm là thuộc cộng đồng Việt Nam, cho dù người Việt chỉ chiếm khoảng 5% tại Quận Cam lúc bấy giờ.

tyler2

Cho tới năm 2003, có đến 80% số người trưởng thành trong bang California nhận trợ cấp đã liên tục trên năm năm là thuộc cộng đồng Việt Nam - Ảnh wcc.yccd.edu/student/calworks

Các chương trình phúc lợi xã hội sau này có phần giới hạn với những ràng buộc khác nhau nhưng với riêng cộng đồng gốc Việt thì số gia đình vẫn còn đang nhận phúc lợi xã hội là khá cao so với tỉ lệ chung tại Mỹ.

Theo số liệu từ Cục Dân số Hoa Kỳ thì có khoảng 16% hay 60.949 gia đình gốc Việt (theo American Community Survey - ACS 2018) bị xem thuộc nhóm nghèo khó trên giấy tờ để có thể đủ tiêu chuẩn hưởng một phần hay toàn bộ các chương trình phúc lợi xã hội.

Bảo rằng trên giấy tờ vì bên cạnh nhóm người Việt cao niên đang được hưởng chương trình trợ cấp bổ sung lợi tức SSI (Supplemental Security Income) trợ cấp lợi tức cho người già hay tàn tật, thì trên thực tế cần ghi nhận rằng, một số gia đình có nghề nghiệp tự do hay cơ sở thương mại tư nhân không khai báo thu nhập đầy đủ và thật sự vẫn có thể được xem là "nghèo khó" để được nhận trợ cấp tiền mặt (Temporary Assistance to Needy Families - TANF), thực phẩm (Supplemental Nutrition Assistance Program for  Women Infants and Children – SNAP WIC), chương trình gia cư (Section 8) hay y tế (Medicaid, Children's Health Insurance Program-CHIP hay Obamacare), giáo dục (Financial Aid ; Free Application for Federal Student Aid- FAFSA). Đó là tình trạng khá phổ biến, dễ bắt gặp trong cộng đồng.

Chẳng những không phải đóng thuế thu nhập, hàng năm các gia đình này còn được cho thêm một khoảng tiền mặt khá lớn qua chương trình tín thuế cho các gia đình có thu nhập thấp (Earned Income Tax Credit - EITC). Dù rằng, cộng đồng gốc Việt lại là nhóm sở hữu nhà với tỉ lệ 68 %, cao nhất so với tỉ lệ chung và bất cứ sắc dân nào (theo ACS 2019) 

Đến Mỹ khi các đạo luật về phúc lợi xã hội đã ra đời nên nhiều người từng hay đang thụ hưởng những phúc lợi nói trên có lẽ không chú ý chúng đã có ra sao, lúc nào và những ai đã tranh đấu để mình được thừa hưởng. Tìm hiểu về điều này không chỉ để nhìn lại hành trình của mình trên đất Mỹ mà còn hiểu hơn về các chính sách liên đới đến các tuyên truyền chính trị ra sao.

Luân phiên điều hành và bổ sung cho nhau trong các chính sách quốc gia, nhìn chung thì đường hướng của hai đảng phái chính trị chính tại Hoa Kỳ không giới hạn ở một vài điểm chính yếu có thể kể ra. Nếu đảng Cộng hòa thường thiên về quốc phòng, đối ngoại và kinh tế thị trường thì đảng Dân chủ chú tâm vào các vấn đề dân sinh, cải tổ y tế, giáo dục. Đó là lý do hầu hết các đạo luật về an sinh xã hội hay chương trình phúc lợi xã hội nói trên thường được các dân biểu cùng đảng Dân chủ đề xướng.

Như việc trợ cấp thực phẩm qua chương trình tem phiếu thực phẩm là do dân biểu Leonor Sullivan thuộc đảng Dân chủ trình dự luật (H.R. 10222) và được quốc hội thông qua, ký thành sắc lịnh năm 1964 (Food Stamp Act on 1964) mà hiện nay được gọi là SNAP.

Năm 1965, chương trình trợ cấp y tế quan trọng nhất cho đến nay là Medicare và Medicaid ra đời, do dân biểu Wilbur Mills của đảng Dân chủ trình dự luật (H.R. 6675). Hiện có khoảng 31,8 % người gốc Việt đang có bảo hiểm y tế các loại từ các chương trình chính phủ (theo ACS 2019).

Chương trình trợ cấp tiền mặt và y tế SSI (Supplemental Security Income) cho người già trên 65 tuổi hay người tàn tật được Giám đốc Sở An sinh xã hội là Robert M. Ball thuộc đảng Dân chủ soạn thảo và trình quốc hội thông qua và ký thành luật vào năm 1972 (Public Law 92-603). Không có phúc lợi SSI này thì chắc chắn giới cao niên gốc Việt sẽ rất khó khăn khi không có thu nhập lẫn bảo hiểm y tế miễn phí cho tuổi già nhiều bịnh tật.

Về trợ giúp giáo dục thì những người đã quay lại trường lớp khi đến Mỹ ắt không quên chương trình hỗ trợ tài chính Pell Grant, được đặt theo tên Thượng nghị sĩ Claiborne Pell của đảng Dân chủ đưa ra năm 1975 (S.2657). Đây là một trong những trợ giúp quan trọng bậc nhất để giúp những người tị nạn gốc Việt cùng con em mình có được thành công hôm nay thông qua con đường học vấn. Hiện nay chương trình này vẫn đang giúp cho vô số gia đình gốc Việt tiếp tục xin tiền học cho con cái mình dựa theo tình trạng thu nhập gia đình.

Một số chương trình quen thuộc và có nhiều người Việt thụ hưởng như TANF tiền mặt (hay CalWORKs tại California), CHIP, WIC... cũng đã ra đời dưới thời tổng thống Bill Clinton hoặc do các dân biểu đảng Dân chủ đệ trình.

Kể từ sau chương trình cải tổ y tế Obamacare ra đời 10 năm trước cùng các ý định về miễn phí giáo dục bậc đại học cộng đồng hai năm thì phía đảng Cộng hòa bắt đầu chỉ trích và gán đặt đảng Dân chủ là đang muốn đưa nước Mỹ vào con đường "xã hội chủ nghĩa".  Điều này ngày càng mạnh mẽ hơn trong bốn năm qua dưới thời tổng thống Donald Trump cùng chiến dịch tranh cử đang diễn ra.

Bởi đơn giản rằng, với đường hướng kinh tế thị trường và biện pháp cắt giảm ngân sách nhắm vào các chương trình dân sinh, việc miễn phí y tế, giáo dục, trợ cấp xã hội... là bị xem là đi theo đường lối xã hội chủ nghĩa, một hệ thống dân sinh mà Canada, Úc... cùng một số nước Châu Âu giàu có đang thực hiện cho người dân mình.

Đây là vấn đề dân sinh, xã hội hơn là đường hướng chính trị như nhiều người được nghe hay hiểu lầm. Nhưng đáng tiếc là một số người gốc Việt dù đã từng hay vẫn còn đang nhận các phúc lợi xã hội này lại tin theo để tấn công ngược lại đảng Dân chủ đã và đang bảo vệ quyền lợi cho chính họ.

Chính vì vậy, điểm lại một số chương trình dân sinh này là điều cần thiết và để thấy rằng hành trình phát triển của cộng đồng gốc Việt tại Hoa Kỳ đã có được, bên cạnh sự cố gắng thì một phần cũng nhờ vào các chính sách, sự trợ giúp bước đầu từ nhiều đời tổng thống tiền nhiệm khác nhau trong suốt 45 năm qua.

Hãy thực lòng trả lời rằng nếu cộng đồng gốc Việt đến Mỹ và khởi dựng lại từ đầu ngay vào thời điểm từ bốn năm qua với vô số những chính sách kỳ thị di dân và cắt giảm quyền lợi dân sinh thì liệu họ có tạo dựng được những gì như đang có hay không ?

Những câu chuyện lịch sử cần được kể lại và lắng nghe để không biến chúng ta thành những kẻ vô ơn. Từ những trải nghiệm được đánh đổi bằng máu và nước mắt, từ những vòng tay đón chào và cưu mang đầy tình người trên xứ lạ cho đến sự thành công hôm nay, cộng đồng Việt đã có cơ hội để thể hiện sự công bằng và bác ái hơn so với dăm thái độ đang xảy ra trên đất Mỹ hiện nay.

Nhã Duy

(17/09/2020)

Published in Diễn đàn

Biệt đi’ các bà các cô may khẩu trang cho cộng đng yếu thế Mỹ (VOA, 12/07/2020)

Duyen Tran và Mai-Linh Hong là hai trong số nhng thành viên gc Vit ca nhóm Auntie Sewing Squad, mt mng lưới vi hàng trăm tình nguyn viên trên khp nước M tham gia may khu trang cho nhng cng đng d tn thương và ít được quan tâm.

viet1

Duyen Tran hàng đêm dành khoảng 3 tiếng đng h đ may khu trang cho nhóm Auntie Sewing Squad, một mng lưới vi hàng trăm tình nguyn viên trên khp nước M cung cp khu trang min phí cho nhng cng đng d tn thương và ít được quan tâm.

"Hàng ngày sau bữa ti, tôi dành khong 3 đến 3 tiếng rưỡi đ may", Duyen, mt người nhp cư cùng gia đình vào M năm 1992 khi cô mi 4 tui và hin đang sng Los Angeles, California, nói. "Tôi luôn mong ch lúc đó bi vì nó giúp tôi cm thy được kết ni vi nhng người khác trong lúc chúng ta phi cách ly toàn xã hi và đ biết rng tôi đang đóng mt vai trò thông qua chiếc máy may ca mình".

Duyen đã may 1.200 khẩu trang min phí cho nhng người có nhiu nguy cơ, như nhng công nhân nông tri Oxnard, California, hay những người th dân ca cng đng Navajo Nation cũng như nhng gia đình không giy t Maryland và các gia đình đang xin t nn Texas.

Duyen chưa bao gi hc may nhưng cô ln lên vi s quan sát cũng như giúp đ khi m cô, là mt th may, và b, cùng làm trong một ca hàng may đ, nên đã nhanh chóng phát trin được k năng may vá, mà cô gi là di sn ca gia đình, đ đóng góp vào nhóm Auntie Sewing Squad.

Dù đã bận bu vi vic may khu trang min phí hàng đêm trong 3 tháng qua nhưng Duyen, tng có 10 năm làm về giáo dc sc khỏe cng đng, không cm thy b đo ln trong cuc sng mà trái li, cô cm thy cuc sng có ý nghĩa hơn khi làm ra nhng thiết b giúp bo v cuc sng ca người khác trong đi dch.

viet2

Mai-Linh Hong và con trai 4 tuổi bên chiếc máy may mà cô dùng đ may khu trang cho nhóm Auntie Sewing Squad. (Photo courtesy of Mai-Linh Hong)

Cũng như Duyen, Mai-Linh dùng k năng may vá mà cô hc t m mình, người đã đưa gia đình cô ti M t nn vào đu thp niên 1980 khi cô mi vài tui, để đóng góp cho nhóm.

Mỗi ngày, Mai-Linh may được khong 20 khu trang và các sn phm ca cô được chuyn t Pennsylvania ti nhiu cng đng d tn thương trên khp nước M, gm người th dân M, người nhp cư và người đang tìm cách được t nn.

Mẹ ca Mai-Linh, hiện đang sng Virginia, cũng tham gia may khu trang cho nhóm. Mai-Linh còn đang truyn cm hng cho đa con trai 4 tui ca mình v k năng may vá, và là mt giáo viên, cô nói s kết hp k năng này vào vic ging dy ca cô trường. Mai-Linh lấy cảm hng t Giáo sư Grace J Yoo ca trường Đi hc Tiu bang San Francisco, người đang dùng khóa hc hè ca mình đ dy các sinh viên may khu trang đóng góp cho nhóm Auntie Sewing Squad.

"May vá là kỹ năng sinh tn", Mai-Linh nói. "Qua may vá, tôi thông hiểu được vic m tôi đã phi xoay x thi t nn".

Cả Duyen và Mai-Linh tham gia nhóm Auntie Sewing Squad qua mng Facebook t đu tháng 4.

‘Biệt đi các bà cô may vá’

Khi Kristina Wong, một ngh s bin din Los Angles, đăng mt tm hình ca bn thân đeo 1 chiếc khu trang t chế kèm nhng li nhn trên trang Facebook cá nhân trong đó viết "Nếu bn b suy gim min dch mà không có khu trang, tôi có th gi cho bn mt chiếc nếu bn không n hà nhng đường ch ln xn. Nó được may bng máy Hello Kitty của tôi", cô không nghĩ rng đó là khi đim ca mt mng lưới ca hơn 800 thành viên trên toàn nước M.

Chỉ vài ngày sau khi Kritina Wong đăng li gi tng khu trang min phí, cô nhn được khong 200 đ ngh, trong đó có nhng "li đt hàng" t người làm công tác xã hội và y tá, ti thi đim California đang bt đu "bế quan tỏa cng" vì đi dch virus corona bùng phát. B ngp vì "đơn hàng" ào t đ v, Kristina Wong phi tìm kiếm s giúp đ qua Facebook. "Bn có th may không ?" là dòng đăng ti ca Kristina Wong trên Facebook đánh dấu s ra đi ca ‘Auntie Sewing Squad’ – nhóm nhng ch em may vá vi các tình nguyn viên ch yếu là ph n ca các sc dân thiu s trên khp nước M.

Ban đầu nhóm may khu trang cho các bnh vin nhưng gi đây khi các y tá đã được trang b đy đ, Kristina Wong nói, nhóm chuyn sang cung cp cho các cng đng không th tiếp cn được khu trang, thm chí nhng loi r tin, vì đói nghèo hoc trong nhng tình trng như không có đin, nước.

"Họ là nhng người làm trong các trang trại, nhng người va ra khi tri giam, nhng người vô gia cư, các cng đng người th dân như Navajo Nation, nhng người không có giy t đang tìm nơi lánh nn ti biên gii", Kristina Wong nói và cho biết danh sách yêu cu c dài ra mãi.

Kristina Wong ước tính nhóm Auntie Sewing Squad may khong hơn 5.000 khu trang mi tun.

"Tôi nhớ là có ngày thi đim năng sut nht ca mình tôi may đến 35 khu trang mt ngày và tôi đã kit sc", Kristina Wong nói. "Gi đây các ch em có người có th may đến 100 chiếc mt ngày. H tht là đáng kinh ngc".

Giờ đây, cô hu như không may khu trang na vì bn bu vi vic điu hành nhóm mà cô gi là mt "nhà máy", đang vn hành hoàn toàn t ngun đóng góp tài chính ca nhiu cá nhân và t chc qua Donor Box.

Trong những ngày đu hot đng, cách đây khong 3 tháng, các ca hàng vi phi đóng ca vì vy nhóm phi cht vt v ngun cung, Kristina Wong cho biết. T ngun hiến tng ca bn bè bng qun áo cũ, vi vn, dây chun hay băng đô t bn bè, cô cho biết nhóm đã dùng chúng để làm thành khu trang.

Giờ đây, quy trình được chuyên nghip hóa hơn khi mt s ch em tìm ngun nguyên liu, nhng người khác chuyên ct vi và lun dây chun, và mt s khác thì chuyên may. Có nhng "bà cô" được giao nhim v chuyên giám sát việc chuyn đ đ đm bo khu trang được đưa đến nơi.

Khi các cuộc biu tình sau cái chết ca người đàn ông M gc Phi, Goerge Floyd, dưới tay cnh sát da trng, Auntie Sewing Squad đã cung cp khu trang min phí cho nhng người tham gia biu tình. Với vic làm đó, Mai-Linh cho rng Auntie Sewing Squad còn là mt nhóm rt có "nhn thc v chính tr và xã hi".

Đối vi Duyen, cô nhn thy ý nghĩa ca nhng gì mà Auntie Sewing Squad mang li theo cách nhìn ca đo Pht. "Khi tôi may khu trang cho nhng công nhân nông trại Oxnard, tôi thy cm đng vì biết rng nhng khu trang tôi may s được đeo trên mt nhng người thu hoch thc phm mà sau đó s được đưa lên bàn ăn ca tôi".

Auntie Sewing Squad là một ví d đin hình v s kết ni và theo Duyen, "nó là bài học tt nht đ thy tt c chúng ta cùng kết ni thế nào gia đi dch này".

Đối vi Kristina Wong, gn 4 tháng va qua là mt cuc chy đua marathon và cô không biết Auntie Sewing Squad s tiếp tc bao lâu na nhưng mt điu cô biết chc là chng nào còn nhn được yêu cu t nhng cng đng d tn thương thì nhóm còn tiếp tc may khu trang min phí. Đó là cách đ Auntie Sewing Squad nói rng : "Tôi mun bn có được s bo v này. Tôi mun bn thy được s chăm sóc ca chúng tôi".

Duyen nói cô sẽ tiếp tc may khu trang cho ti khi đi dch kết thúc. Còn Mai-Linh cũng s dành nhng thi gian rnh ri ca cô đ tiếp tc may nhng chiếc khu trang đy ý nghĩa cho đến khi nào chúng không còn cn na.

*********************

Người Việt tại Mỹ chung tay góp sức vì đại dịch (VOA, 11/07/2020)

Một t chc phi li nhun ca người M gc Vit vùng th đô Washington t chc bui phát thc phm tươi min phí, tiếp tc đáp ng phn nào nhu cu ca người dân trong mùa dch.

viet3

Tìm nhau trong đại dịch : Kết nối nhà hàng gặp khó khăn với người khốn khó

Chương trình mang tên "Grab & Go" do Nhà Vit Nam bang Maryland t chc vào th By tun này s cung cp 300 thùng nông sn tươi cho cư dân thành ph Silver Spring. Đây s là ln đu tiên mà đi tượng nhn tr giúp được m rng đ không ch bao gm người gốc Vit mà còn nhng sc dân khác, người ph trách chương trình cho biết.

Ông Nguyên Lê, Giám đốc Chương trình ca Nhà Vit Nam Maryland, nói t chc ca ông đã thc hin 12-13 đt phân phát thc phm min phí ch yếu phc v cng đng người Vit. K t khi đại dch Covid-19 bùng phát, t chc ca ông đã hp tác vi nhà chc trách Qun Mongomery đ tăng cường các hot đng t thin này và m rng đi tượng phc v.

"Theo dự tính s bao gm cng đng người nói tiếng n Đ, người nói tiếng Tây Ban Nha và nói tiếng -rp", ông nói.

Ông cho biết thêm cách thc phân phát cũng khác nhng ln trước vì nhng lo ngi v s lây lan ca virus. Người nhn s lái xe đến đa đim phân phát đ nhn h tr thay vì các tình nguyn viên ca t chc đến tng nhà như trước đây. Mọi người cũng được yêu cu tuân th quy đnh v giãn cách xã hi.

Những thc phm được phân phát là nhng nông sn tươi do nông dân cung cp trc tiếp t nông tri ca mình, ông Nguyên nói. Chúng bao gm các loi rau c qu tùy theo mùa và tt c đu là sản phm tươi mi.

Ông cho biết trong nhng thùng hàng đã được đóng gói đ phân phát ln này có các loi trái cây như dâu tây, mâm xôi đen (blackberry), táo, đào và anh đào cùng vi các loi rau c như bí, ci xoăn (kale), xà lách, cà rt và khoai tây.

"Thông thường mt thùng có ít nht ba loi rau qu tr lên. Theo ước tính ca chúng tôi, mt thùng đ cho hai v chng và hai đa con s dng trong mt tun. Đó là lý do ti sao bên Qun Montgomery thông qua Nhà Vit Nam cung cp thc phm đnh kỳ hàng tun", ông Nguyên nói.

Ông giải thích thêm :

"Chính phủ đa phương mua trc tiếp t nông dân đ h có thu nhp và yên tâm sn xut. Sau đó nhng thc phm này được đóng gói và đm bo cht lượng và thông qua nhng t chc như Nhà Vit Nam phân phát cho cng đng".

Ông Nguyên nói nhu cầu thc phm trong mùa dch hin ln hơn s lượng thc phm được cung cp, căn c trên s người đến các bui phân phát thc ăn trước đây mà Nhà Vit Nam đã t chc cũng như nhng người người liên lc vi t chc đ xin thêm thc phẩm.

Ông cho biết ban t chc s da vào s lượng người đến bui phân phát đ t đó có th cân nhc điu chnh s lượng thc phm cung cp.

Nhà Việt Nam hin đang làm vic vi Ngân hàng Thc phm ca khu vc th đô đ m rng ngun cung ng trong tương lai.

"Trong thời gian ti, Nhà Vit Nam s có cơ hi đ cung cp thc phm cho cng đng mang tính thường xuyên hơn và ngun thc phm s n đnh hơn rt nhiu. Nó không ch dng li trong mùa dch mà sut quanh năm", ông nói.

Published in Việt Nam

Người Việt gốc Phi trong vòng xoáy bạo lực và biểu tình ở Mỹ (VOA, 04/06/2020)

Một cu quân nhân Mỹ có m là người Vit và cha gc Phi nói vi VOA Vit ng rng ông "chưa bao gi cm thy s hãi" vì là người da màu Hoa Kỳ, đng thi cho rng cái chết ca ông George Floyd khi b cnh sát bt là mt "thm kch" và công lý cn phi được thc thi.

viet1

Đại úy James Văn Thch, cu quân nhân Hoa Kỳ gc Vit tng hai ln b thương Iraq, nói rng ông ng h các cuc biu tình ôn hòa và hp pháp M.

Còn về nhng người biu tình b cáo buc gây ri và cướp bóc, cu quân nhân này cho rng h đang đánh mt danh dự và gây tn thương cho nước M cũng như gia đình họ.

Kể t khi xut hin đon video cho thy ông Floyd b mt cnh sát da trng ghì gi vào c trong nhiu phút ri sau đó t vong, nhiu cuc biu tình phn đi đã n ra khp các thành ph ln M nhiều ngày qua.

Theo quan sát của phóng viên VOA Vit ng, cũng xy ra tình trng cướp phá các ca hàng và mt s ch s hu gc Vit cũng tr thành nn nhân.

Tình trạng bo lc này đã khiến nhiu thành ph phi tuyên b tình trng gii nghiêm và Tng thng Trump đe da trin khai quân đi đ vãn hi trt t.

Là một người Vit gc Phi M, Đi úy Thch cho biết rng ông cũng tng vp phi tình trng phân bit chng tộc, nhưng may mn là chưa tng b đe da ti tính mng. Ông cho hay thêm rng k t khi xy ra các cuc xung đường rm r, m ông cm thy lo lng cho ông.

"Mẹ
bo tôi phi bo trng và nói tôi nhà. M lo lng cho tôi nhiu lm, k t khi tôi tham chiến Iraq hay tôi ti Afghanistan [đ chia s kinh nghim chiến đu vi binh sĩ M] và k c khi tôi đi li Hoa Kỳ hay v Vit Nam vì đâu cũng vy, có người tt, k xu", Đi úy Thch nói.

"Không phải là vì màu da mà vì trái tim ca h có nhân hu hay xấu xa hay không thôi. Chúng ta không nên nhìn vào màu da ca h. M nói vi tôi rng bà đánh giá con người qua cách h hành đng, ch không phi màu da".

Cùng quan điểm vi m con ông Thch, mt người Vit gc Phi khác, ch công ty gii trí D&D Entertainment ở California, ông Clarence Dũng Taylor, viết trên Facebook cá nhân vi hơn 150 nghìn người theo dõi rng "không có màu da xu, ch có người xu".

Ông cũng đăng kèm hình ảnh mà ông cho là "nhng thanh niên da đen làm hàng rào bo v mt nhân viên cnh sát bị nhóm biu tình bo đng hành hung".

"Muốn hàn gn hay to thêm vết nt hoàn toàn trong kim soát ca chúng ta", doanh nhân có cha gc Phi và m người Vit nói, cho biết thêm rng ông "ng h người M da đen biu tình không bo đng đòi công lý và bình đẳng".

Tin cho hay, các công tố viên hôm 3/6 đã truy t ông Chauvin, 44 tui, người đã ghì gi lên c ông Floyd nhiu phút dù người đàn ông da đen này nói "Tôi không th được", thêm ti giết người cp đ 2, cng vi ti giết người cp đ 3 và ti ngt. Tội danh mi này có th dn ti án lên ti 40 năm tù giam, tc là 15 năm dài hơn án tù ti đa cho ti giết người cp đ 3. Ba cnh sát khác liên quan ti v này b truy t ti tr giúp và tiếp tay giết người.

"Tất c người M bao gm tôi không ng h và lên án những k mượn cơ hi trm, cướp git, đp phá. Khi chúng ta quơ đũa c nm và gi tt c người M da đen là mi, kh thì chính chúng ta đ thêm du vào cho la kỳ th", ông Clarence Dũng Taylor bình lun.

*********************

Cơ sở kinh doanh của người Việt bị đập phá giữa bạo động ở Mỹ (VOA, 03/06/2020)

Khi làn sóng biểu tình quét qua khắp nước Mỹ liên quan tới cái chết hôm 25/5 của một người đàn ông da đen khi ông này bị một cảnh sát da trắng khống chế, các vụ bạo động cũng bùng lên ở các thành phố lớn kèm theo những hành động đập phá, cướp bóc các cơ sở kinh doanh, trong đó có những cửa hàng do người Việt Nam làm chủ.

kythi1

Một người biểu tình giơ tay trước một siêu thị đang bốc cháy trên Đại lộ Chicago, ở St. Paul, bang Minnesota, ngày 30 tháng 5, 2020.

Trong một số những vụ việc thu hút sự chú ý, các bản tin tiếng Anh trên truyền thông địa phương trong những ngày qua đưa tin về việc Nhà hàng Việt Nam Saigon Bay bị thiêu rụi trong một cuộc biểu tình bạo động hôm thứ Bảy tuần trước ở thành phố Tampa, thuộc bang Florida.

Trên Facebook, một chủ tiệm làm móng ở thành phố Chicago, bang Illinois, chia sẻ một đoạn video quay cảnh tượng tan hoang trong tiệm của ông, với các cửa kính bị đập nát và các chai nước sơn bị cướp bóc gần hết, thu hút hàng ngàn lượt chia sẻ và những lời an ủi từ những người ủng hộ.

Tại thành phố St. Paul, bang Minnesota, một khu kinh doanh của người Việt bị nhắm mục tiêu khi một số cá nhân lợi dụng các cuộc biểu tình để đập phá và hôi của tại nhiều cửa hàng.

1’55 "Cũng may mắn là người Việt Nam mình không bị nặng, đa số là họ đập phá các cửa hàng lớn như Target", ông Thomas Tân Cao, chủ tịch cộng đồng người Việt ở Minnesota, nói.

Trong một cuộc phỏng vấn trước đó với VOA, một chủ tiệm chuyên bán trang thiết bị cho ngành làm móng cho biết khu thương xá Kim Hùng của người Việt nơi bà đặt cửa tiệm "bị đập banh hết".

Bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh nói may mắn là tiệm của bà không bị thiệt hại gì, nhưng một số cửa hàng trên đường chính bị đập phá và phóng hỏa, khiến cảnh sát không có đủ lực lượng để điều tới bảo vệ những tiệm nhỏ như tiệm của bà.

Trên trang Facebook của Cộng đồng Người Việt Minnesota, một dịch vụ chuyên lau dọn do người Việt làm chủ, đề nghị cung cấp dịch vụ này miễn phí cho những cơ sở kinh doanh bị ảnh hưởng.

Ông Nam Nguyễn, chủ sở hữu Brady’s Cleaning Services ở thành phố Minneapolis, cho biết đã có bốn doanh nghiệp liên lạc với ông về lời đề nghị này, trong đó có một tiệm làm móng và một văn phòng kinh doanh do người Việt làm chủ.

"Người ta khổ quá, bị đập phá không có lí do gì cả. Mình không muốn lấy tiền của người ta, chỉ muốn giúp vì lòng tốt thôi", ông giải thích.

Các vụ đập phá và cướp bóc diễn ra trong bối cảnh nhiều cơ sở kinh doanh mới bước ra khỏi giai đoạn phong tỏa kéo dài vì đại dịch Covid-19, vốn đã khiến nhiều doanh nghiệp điêu đứng và các biện pháp giãn cách xã hội đã khiến cho khách hàng và doanh số sụt giảm mạnh.

Sự sợ hãi và lo lắng giờ đang bao trùm hoạt động kinh doanh của một số cơ sở do người Việt làm chủ, đặc biệt là ở các thành phố lớn, nơi chứng kiến nhiều vụ bạo động trong những ngày qua.

Bảy ngày liên tiếp, tính tới tối 1/6, tình hình bất ổn vẫn còn căng thẳng trên khắp nước Mỹ kể từ cái chết của người Mỹ gốc Phi tên là George Floyd tại thành phố Minneapolis, bang Minnesota.

Hơn 20.000 Vệ binh Quốc gia đã được điều động tại 29 bang để đối phó với những vụ bạo động.

Biểu tình nổ ra và lan rộng cả nước sau khi các đoạn video quay trên điện thoại di động lan truyền rộng rãi trên internet cho thấy ông Floyd, 46 tuổi, thở hổn hển và liên tục rên rỉ, "Làm ơn, tôi không thở được", trong khi ông bị cảnh sát khống chế bằng cách đè đầu gối lên cổ.

Cảnh sát Derek Chauvin, người bị ghi hình quỳ gối trên cổ ông George Floyd, đã bị truy tố về tội giết người cấp độ ba và tội ngộ sát.

Ông Chauvin và 3 cảnh sát tại hiện trường đã bị Sở Cảnh sát Minneapolis sa thải hôm 26/5. Thành phố cho biết tên của ba cảnh sát kia là Thomas Lane, Tou Thao và J Alexander Kueng.

******************

Nỗi kinh hoàng của người Việt trong trận cướp phá ở Minnesota (VOA, 02/06/2020)

Một s người Vit làm ăn nh Minnesota đã chng kiến nhng đoàn người vào các cơ s kinh doanh đp phá, cướp bóc và có người đã phi t dùng vũ khí chng tr trong bi cnh được mô t là ‘không có chính quyn’, theo tìm hiu ca VOA.

kythi1

Đại l Chicago St. Paul, Minnesota chìm trong khói l vi các tòa nhà và xe b đt trong cuc biu tình

Kể t ngày th Năm 28/5, các cuc biu tình ‘Tôi không th th’ (I can’t breath) đã bùng phát trên các thành ph ln khp nước M đ phn đi bt bình đng chng tc và nn cnh sát s dng vũ lc thái quá. Mi chuyn bt đu vi cuc biu tình ôn hòa sau cái chết ca mt người đàn ông da đen, George Floyd, trong lúc ông này b cnh sát khng chế ti Minneapolis hôm th Hai 25/5 va qua.

Một s các cuc biu tình này sau đó đã tr thành bo đng khi người biu tình tn công cnh sát. Có nơi đã xy ra tình trạng đt phá, cướp bóc và hôi ca trong khi nhiu bang ca M đang thn trng m ca tr li sau thi gian chng chi vi dch bnh virus corona.

Đêm kinh hoàng

St. Paul, th ph ca bang Minnesota và là thành ph ‘song sinh’ (twin cities) vi Minneapolis, cộng đng tiu thương người Vit đây đã có mt bui ti kinh hoàng vào đêm 28/5.

Siêu thị Little Saigon ca ông S Nguyn nm ngay trung tâm St. Paul cũng là mt trong nhng nơi b nhng k hôi ca nhm đến nhưng may mn không b thit hi nh s chống trả ca ch tim.

Ông Sỹ cho biết ông ‘đã dùng súng’ đ răn đe nhng k tn công. "Chúng tôi không n súng, nhưng chúng tôi cm trong tay vũ khí đ nói rng nếu ti bây dám xông vào thì tao s bn", ông nói.

"Tôi đã được hun luyn và được phép mang súng bên người. Tôi biết cách s dng, biết khi nào nên bn và khi nào không nên bn", ông phân trn.

Nhờ ông quyết đnh li kháng c đ gi gìn tài sn nên ‘nhóm hôi ca chy đi’ trong khi ‘tt c các tim khác đu b vô đp phá và có tim còn b đt’.

Khi được hi ti sao không kêu cu cnh sát, ông S nói : "Ai sng trong cnh này mi biết. Gi đó nó hn lon, không có chính quyn".

"Chúng tôi gọi 911 ti cháy máy nhưng không có ai bt. Tt c các đường dây cnh sát đu b cúp hết", ông nói thêm và cho biết rằng ‘cnh sát b quá ti’.

"Họ lo bo v cho nhng ch ln, còn nhng tim nh như mình đu không có s bo v".

"Hầu hết các ch tim khác đu b đi hết không dám li. Tt c nhân viên cũng khuyên tôi nên v nhà đi. Nhưng tôi thy ti nó ăn hôi nhng tiệm kia. Tôi nghĩ tài sn ca mình mình đã làm, đã dành dm biết bao nhiêu năm nay sao li đ b cướp được".

Ông Sỹ nói do ông ‘đã tng vượt biên thoát khi chế đ cng sn nên ông không còn s gì na’.

Theo lời k ca ông thì đêm hôm đó ông đã ‘ li gi tim sáng đêm’ và ‘kêu gi bn bè và nhân viên ca ông ai có gan ra gi tim cùng ông và được tr tin theo gi’.

"Tụi tôi có dí ti nó (nhóm hôi ca) chy xa tim ca mình. Nhng người hàng xóm xung quanh thy vy h cũng cm gy bóng chày ra khi nhà giúp tôi", ông kể.

"Nếu b trn này tôi nghĩ chc mình s b phá sn", ông phân trn. "Bo him s bi thường nhưng mà công vic kinh doanh s b gián đon vài ba tháng. Còn nếu không may mà b nó đt thì phi ngh đến hai năm".

Về tình hình hôm 28/5, ông S cho biết ‘lúc đu có người biu tình ôn hòa, hô khu hiu’ nhưng sau đó đám đông chuyn sang đp phá.

"Hầu như ti nó đi trên ngàn người đ hôi ca. Hu như ti nó không phi là biu tình. Không có lãnh đo, không có biu ng gì hết. Ti nó đi trên xe tải chở người (pick-up truck), khong 5-10 đa ngi trên đó la hét. Ri nó mun vào ch nào thì ngng li, ào vô, ly xà beng cy ca ri ào vô hôi ca. Hết nhóm này xong đến nhóm kia. Mt tim có th b hôi ca c chc ln", ông S thut li vi VOA.

m nớp theo dõi tin tức

Ông Sỹ cho biết đến ngày hôm sau, tc 29/5, tình hình St. Paul có yên tĩnh hơn vì các cuc biu tình tp trung Minneapolis, nơi khi phát v vic, nhưng ‘vn còn nhng thành phn đi vào hôi ca tiếp nhng ca tim đã b đp phá ngày hôm trước’.

"Chúng tôi đi vòng vòng con đường buôn bán chính thy ti nó vô hôi không còn sót li th gì", ông cho biết.

Hiện ti, ông đã cho đóng ván dày khp mt trước ca tim đ phòng trường hp b đp phá ln na.

Đến th Hai ngày 1/6, ch ca ông S đã mở ca tr li nhưng ‘m tr, đóng sm’. Ông s theo dõi tin tc xem đoàn biu tình đi đến đâu và tùy vào tình hình đ quyết đnh s đóng hay m, ông cho biết.

"Lúc này đã có vãn hội trt t, đã có quân đi can d. Nên nếu có gì thì có th gi h đến bảo vệ", ông nói.

"Bà con cũng sợ. H hi h đi ch cho nhanh ri v", ông cho biết v tình hình kinh doanh ti siêu th Little Saigon mà ông làm ch.

Theo lời ông thì sau my chc năm sng M đây là ‘ln đu tiên ông b nh hưởng trc tiếp bi tình trng bạo lon và cướp bóc như thế’. "Trước đây tôi ch nghe qua tin tc thôi", ông nói.

Ông Sỹ nói ông ng h biu tình đòi công lý và bình đng, nhưng ‘chng li nhng k li dng biu tình đ bo lon và hôi ca’.

Ông cho biết hôm Ch nht ngày 31/5, St Paul đã có cuc biu tình ca c chc ngàn người ‘nhưng rt ôn hòa, có cnh sát dn đường phía trước, đi rt trt t, có biu ng đàng hoàng, hô vang khu hiu’.

"Trong thời đim này, h quên Covid đi", ông nói và cho biết ‘có khong 60% người biu tình đeo khu trang’.

Ông nói bạo đng ch kéo dài trong thi gian ngn ri s hết, trong khi đó Covid-19 đi vi ông ‘đáng s hơn nhiu’ vì ngày nào ông cũng phi ra ch buôn bán và tiếp xúc hàng trăm người.

‘Bị đp banh hết’

Cũng tại St. Paul, bà Nguyn Th Hng Hnh, ch tim Twin Cities Nail Supplies chuyên bán trang thiết b cho ngành làm móng, cho biết khu thương xá Kim Hùng ca người Vit nơi bà đt ca tim ‘b đp banh hết’.

"Đập xong ri ti nó 5-7 người vô cùng một lúc. Ti nó g tng cái tivi ri ly đi hết. Có tim bán đin thoi ti nó vô ly đin thoi đi hết", bà k.

Bà cho biết lúc đó bà khóa ca tim li và đng bên trong gi tim. Bà có gi cho cnh sát nhiu ln ‘nhưng không có ai ti’.

"Ở ch đường chính bị đp phá quá nhiu, h đt tùm lum nên cnh sát lo trên kia. Tim tôi nh quá li dưới này nên cnh sát không có đ lc lượng xung bo v cho mình", bà nói và cho biết tim ca bà không b cướp nên cũng không thit hi gì.

"Do sợ quá nên ai cũng bỏ chy. Tôi tiếc ca nên ngi li. Nếu mà ti nó có vô tim tôi đi na thì tôi cũng van xin ch biết làm sao", bà nói.

Bà Hạnh d tính ngày 1/6 là ngày đu tiên m ca tr li kinh doanh sau thi gian ngh tránh dch, nhưng gi đây bà ‘cũng không dám m ca mà khách cũng không dám ti’.

"Cái thứ nht b dch mình chưa được m ca ri bây gi li đến bo lon này na", bà than th.

"Đập phá kiu này thì ai cũng s và hoang mang hết", bà Hnh nói thêm.

Theo mô tả ca bà thì nhng người đi hôi ca ‘chnhập chung vào đoàn người biu tình nhưng không phi đi biu tình mà dường như ch ý là đi ly đ, đi ăn cướp’.

"Biểu tình thì tôi đng ý nhưng tôi không đng ý vì v này mà đp này đp n. Bo lc không gii quyết được vn đ. Ch ti nghip cho người dân và các doanh nghiệp nh", bà cho biết lp trường ca mình v cuc biu tình ‘Tôi không th th’.

Khác với ông S, bà Hnh nói bà s bo lon hơn dch bnh.

"Dịch bnh mình đã mt rt nhiu, nhưng mình s an toàn hơn nếu mình nghe li chính ph, biết nhà để t bo v mình. Còn bo lon thì không biết sng chết lúc nào", bà gii thích.

Bà Hạnh cũng lên án s kỳ th đi vi người da màu và nhn xét là ‘có tình trng này’ M.

Tuy nhiên bà nói rằng ‘nếu mình làm đúng lut l thì hng ai kỳ th mình, ch khi mình làm sai người ta mi kỳ th.

*********************

Việt Nam đề nghị Mỹ bảo vệ cộng đồng Việt trước tình trạng kỳ thị người gốc Á (VOA, 29/05/2020)

Đại s Vit Nam ti M Hà Kim Ngc va bày t quan ngi v s gia tăng kỳ th người gc Á, gm c Vit Nam, trong thi gian qua liên quan ti ngun gc xut x ca đi dch Covid-19 và đ ngh chính ph M có bin pháp bo đm an toàn cho người Vit ti đây.

kythi2

Sheila Vo (đầu tiên t phi) cùng nhng người M gc Á khác trong Ủy ban người M gc Á ca tiu bang Massachusetts biu tình bên ngoài toà quc hi tiu bang Boston hôm 12/3, đ phn đi s kỳ th và thông tin sai lch nhm vào cng đng người Á M gia đi dch Covid-19.

Người đng đu phái đoàn ngoi giao Vit Nam ti Washington DC đưa ra quan đim trên trong mt cuc đin đàm vi Đi biu Quc hi M Ami Bera – hin là ch tch Tiu ban Châu Á-Thái Bình Dương và Chng ph biến vũ khí ht nhân thuc Ủy ban Đi ngoi H vin v quan h Đi tác Toàn din Vit Nam-Hoa Kỳ và hp tác ng phó vi đi dch Covid-19, hôm 21/5.

Kể t khi bùng phát dch virus corona, có ngun gc t Vũ Hán ca Trung Quc, người Châu Á và gc Á tr thành mc tiêu ca nhng v tn công bng ngôn t trên các phương tin truyn thông và trong c các tuyên b ca các chính tr gia cũng như trên mng xã hi, theo t chc theo dõi nhân quyn quc tế Human Rights Watch.

Tổ chc có tr s New York cho biết hôm 12/5 rng các v bài Châu Á tiếp tc din ra Mỹ k t khi bùng phát dch Covid-19, vi nhiu trường hp được nghi nhn trên truyn thông vào tháng 2 và tháng 3 v các v tn công vì kỳ th liên quan ti virus corona. Ti cui tháng 4, mt liên minh các nhóm hot đng người M gc Á cho biết đã nhn được gn 1.500 báo cáo v các v kỳ th và tn công thân th nhm vào người Châu Á và người M gc Á.

Trong cuộc đin đàm vi Dân biu Bera, Đi s Ngc "bày t quan ngi v tình trng kỳ th người gc Châu Á, trong đó có người Vit Nam, gn đây gia tăng tại Hoa Kỳ liên quan đến ngun gc xut phát ca SARS-CoV-2", theo thông tin v cuc đin đàm đăng ti trên trang web chính thc ca Đi s quán Vit Nam ti M.

Đại s Ngc đã "đ ngh Quc hi (M) và Chính quyn cũng như các cơ quan s ti có bin pháp hữu hiệu bo đm an ninh, an toàn cng đng người Vit ti Hoa Kỳ" thông qua ông Bera.

Nghị sĩ Dân ch Bera, đi din bang California, cho đi s Vit Nam ti Washington biết ông phn đi nhng hành vi kỳ th chng tc và s lưu tâm đến thc tế này.

Các thuật ngữ "virus Trung Quc" và "virus Vũ Hán" được mt s quan chc M và mt s cơ quan truyn thông M dùng trong thi gian đu ca cuc khng hong virus corona, và chính ph Trung Quc đã lên tiếng phn đi.

Tổng thng M Donal Trump hi tháng 3 đã gi virus corona là "virus Trung Quốc" nhưng sau đó nói rng đó "hoàn toàn không phi là kỳ th" và phn đi s tuyên truyn ca Trung Quc khi cho rng virus này bt ngun t M.

Giữa tháng này, Thượng ngh sĩ M Kamala Harris đã đưa ra mt d lut trong đó lên án việc dùng thut ng "virus Trung Quc" là kỳ th chng tc và kêu gi các quan chc phn đi nhng tuyên b như vy. D lut này còn kêu gi các quan chc thc thi pháp lut điu tra, ghi nhn và truy t nhng người phm ti thù ghét v sc tc đi vi người M gc Á.

Theo HRW, Cơ quan Điu tra Liên bang M (FBI) và các cơ quan liên bang khác chưa có hành đng c th nào đ gii quyết tình trng gia tăng các v tn công kỳ th liên quan đến ngun gc dch Covid-19, dù mt s chính quyn liên bang và đa phương đã thiết lp các đường dây nóng cũng như ch th cho các gii chc điu tra các v tn công kỳ th và phân bit chng tc.

Published in Việt Nam

Người dân Mỹ đang hành động

Chỉ hơn 10 ngày kể từ khi Donald Trump nhậm chức Tổng Thống, thế giới đã kịp chứng kiến một sự khủng hoảng từ nước Mỹ lan rộng ra nhiều nước khác do những việc làm, những sắc lệnh mà Tân Tổng thống vừa ký.

nguoiviet0

Hoa hậu thế giới Đoàn Kim Hồng chụp ảnh chung với Donald Trump tại New York năm 2007

Nói về Donald Trump, có lẽ nhiều người Việt và nhiều bài báo, ý kiến của các nhà bình luận, các nhà báo Mỹ và quốc tế đã nói rồi. Ở đây, trong bài viết này, tôi chỉ muốn nói đến phản ứng của nhiều người dân Mỹ, người Châu Âu và người Việt đối với "hiện tượng" Donald Trump.

Khi Donald Trump đắc cử, những người ủng hộ, bỏ phiếu cho ông ta đã reo mừng chiến thắng và ngược lại, những người đã bỏ phiếu cho bà Hillary Clinton, đối thủ của ông ta thì sửng sốt, buồn rầu. Chính cựu Tổng thống Barack Obama cũng shocked và chắc chắn là cũng buồn nhiều hơn vui, vì ông biết rằng nếu Donald Trump lên, toàn bộ di sản của ông trong 8 năm ngồi ở Nhà Trắng sẽ bị Trump vứt vào sọt rác (thực tế diễn ra đúng là như vậy). Nhưng ông đã giấu đi những cảm xúc của mình, an ủi nhân viên trong Nhà Trắng, an ủi người dân Mỹ đại ý dù ai lên làm Tổng thống, nước Mỹ rồi cũng sẽ ổn, vì sức mạnh của một xã hội dân chủ, và vì ông tin vào người dân Mỹ.

Với lòng yêu nước, với niềm tin vào người dân Mỹ vào sức mạnh của một xã hội Mỹ, cựu Tổng Thống Barack Obama, những nghị sĩ của cả hai đảng đã từng phản đối Donald Trump và ngay cả bà Hillary Clinton, người bị thua đau đớn, đã gạt bỏ tị hiềm, đến dự lễ nhậm chức của Donald Trump và mong mỏi rằng Tổng thống mới sẽ tìm cách hàn gắn những chia rẽ, sẽ hành động vì nước Mỹ và nhân dân Mỹ.

Nhưng ngay trong bài diễn văn nhậm chức, Tân Tổng thống Hoa kỳ Donald Trump đã khiến cho họ cũng như những người Mỹ từng không ủng hộ ông và thế giới sững sờ. Bởi vì trong cái bài diễn văn ấy Donald Trump lại tiếp tục ngôn ngữ, giọng điệu y như lúc đang tranh cử, tiếp tục chỉ trích, chê bai những người tiền nhiệm (những người đang ngồi ngay ở dưới, cách ông chỉ chừng mươi thước) và giới chính trị Washington, hô hào một chính sách bảo hộ bảo thủ về kinh tế lẫn đường lối ngoại giao "co cụm", tất cả vì nước Mỹ "America first", không nói gì nhiều đến vai trò của nước Mỹ với thế giới hay những giá trị chung của nhân loại.

Rồi Donald Trump ngồi vào Nhà Trắng. Và bắt đầu một loạt hành động, biện pháp, sắc lệnh gây tranh cãi, thực hiện đúng như những gì Trump đã từng tuyên bố lúc tranh cử, đó là bãi bỏ Obamacare, rút khỏi Hiệp định TPP, "đóng băng" mọi hoạt động nghiên cứu về biến đổi khí hậu, tiến hành xây tường ngăn giữa biên giới Mexico và nước Mỹ, ban bố sắc lệnh cấm công dân từ 7 quốc gia Hồi giáo vào Mỹ trong 90 ngày và cấm người tị nạn, vào nước này trong 120 ngày, kể cả những người có thị thực còn thời hạn và được tị nạn hợp pháp…

Ngay sau đó chúng ta thấy gì ? Sự hỗn loạn, chia rẽ tăng lên trong xã hội Mỹ, sự bất bình, hoang mang, mất lòng tin vào nước Mỹ, vào các giá trị Mỹ và các mối quan hệ lâu đời từ các nước đồng minh của Mỹ ở Canada, Úc, Châu Âu, cho tới khối NATO, EU…

Nhưng chúng ta cũng thấy gì ? Người dân Mỹ thuộc mọi tầng lớp ngay lập tức phản ứng, hành động. Ngay sau lễ nhậm chức của Donald Trump là hàng triệu người ở các bang, các thành phố khác nhau đã xuống đường trong ngày Women’s March để biểu tình phản đối, trong đó có rất nhiều khuôn mặt nghệ sĩ, người nổi tiếng, với những hình ảnh đầy ấn tượng được truyền thông ghi lại. Cuộc biểu tình lớn chưa từng thấy, và không chỉ ở nước Mỹ mà còn lan ra nhiều nơi khác trên thế giới, thậm chí ở cả… Antarctica, Bắc Cực.

Sau khi sắc lệnh cấm nhập cảnh của Trump vừa ban ra, hàng nghìn người đã biểu tình phản đối tại các sân bay lớn trên khắp nước Mỹ như Los Angeles, New York, Chicago…

Quyền Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Sally Yates từ chối bảo vệ sắc lệnh cấm nhập cảnh nhằm vào công dân 7 nước Hồi giáo và bị Trump sa thải.

Bất chấp lệnh cấm nhập cảnh do Tổng thống Trump ban hành, giấy nhập cảnh do Bộ Ngoại giao và Bộ An ninh Nội địa Mỹ ban hành đã cho phép gần 1000 người tị nạn nhập cảnh vào nước này trong tuần trước.

Trong một tuyên bố chung được đưa ra hôm 29.1, tổng chưởng lý của 16 bang tại Mỹ, bao gồm California, New York và Pennsylvania khẳng định "sẽ dùng tất cả mọi công cụ trong quyền hạn để chống lại sắc lệnh vi hiến này".

Bốn hãng công nghệ lớn nhất Mỹ là Google, Aple, Microsoft, Amazon vừa có văn thư cảnh báo nhân viên về sắc lệnh trên, cam kết cung cấp "sự tư vấn và trợ giúp pháp lý" cho những nhân viên có thể bị ảnh hưởng. Các công ty này. mà từ các CEO hàng đầu cho tới đội ngũ nhân viên đông đảo đang có rất nhiều người là dân nhập cư, nên đều chỉ trích sắc lệnh trên.

CEO Apple Tim Cook, nhà đồng sáng lập Google là ông Sergey Brin hay CEO của facebook Mark Zuckerberg đều lên tiếng.

CEO Starbucks Howard Schultz tuyên bố công ty ông sẽ có kế hoạch tuyển dụng 10.000 người tị nạn tại 75 quốc gia trong 5 năm, hai ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ký sắc lệnh trên.

Các cuộc biểu tình tiếp tục lan rộng trong ngày thứ 2 sau sắc lệnh của ông Trump ở các sân bay trên khắp nước Mỹ và cả ở trước Nhà Trắng, tòa nhà Trump Tower ở New York.

Hàng trăm luật sư Mỹ đổ về các sân bay trợ giúp miễn phí cho người nhập cư.

San Franciso, bang California thì nộp đơn kiện Tổng thống Donald Trump do Trump chỉ đạo chính quyền liên bang từ chối cấp tài chính cho các "thành phố trú ẩn", tức là những nơi bảo vệ người nhập cư không có giấy tờ khỏi việc bị trục xuất. Họ nói thẳng rằng sắc lệnh đó là trái với Hiến pháp và trái với nước Mỹ.

Hơn 900 nhân viên ngoại giao Mỹ đã ký vào bản ghi nhớ phản đối lệnh hạn chế nhập cư của Tổng thống Donald Trump. Theo họ chính sách nhập cư mới này không chỉ không giữ cho nước Mỹ an toàn mà còn làm cho "kẻ thù" là bọn khủng bố có lý do để căm ghét và các nước trong khối Hồi giáo giận, không hợp tác với Mỹ trong cuộc chiến chống khủng bố, trong khu vực và toàn cầu.

(Ông Donald Tusk, Chủ tịch Hội đồng Châu Âu (European Council), thậm chí còn xếp chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump là một trong những mối nguy với Châu Âu !)

Chưa kể, đang có những lập luận cần phải đưa Trump ra tòa luận tội nữa kia.

Tất cả những điều đó nói lên cái gì ?

Đó là sức mạnh của một xã hội dân chủ. Người Mỹ không ngồi yên khi nhìn thấy những giá trị lâu đời của nước Mỹ bị đe đọa. Họ xuống đường, họ lên tiếng, họ phản kháng, theo những gì mà lương tâm, lý trí, lòng yêu nước và yêu đồng loại mách bảo. Đối với họ, Tổng thống là do người dân bầu ra để phục vụ đất nước, phục vụ nhân dân và nếu Tổng Thống sai thì họ có quyền biểu tình, chỉ trích, thậm chí yêu cầu Quốc hội phế truất hoặc luận tội, đưa ra tòa. Bởi vì họ, người dân Mỹ mới chính là chủ nhân của đất nước.

Còn người Việt Nam ?

********************

Phần 2

Người Việt với Donald Trump

Kể từ khi Donald Trump trở thành ứng cử viên chính thức của đảng Cộng hòa rồi Donald Trump đắc cử trở thành Tổng thống thứ 45 của Hoa Kỳ, tôi đã nói chuyện với rất nhiều người Châu Âu khác nhau ở Na Uy và một vài nơi khác, từ người Na Uy, người Ý, Tây Ban Nha, Đức, Anh, kể cả người Mỹ nhưng đang sống và làm việc ở Na Uy… tôi chưa hề thấy ai thích Trump cả !

nguoiviet2

Cộng đồng người Việt tại Mỹ

Trong khi đó, có rất nhiều người Việt đang sống ở nước Mỹ hay đang ở trong nước lại ủng hộ Trump, bênh vực Trump một cách khác thường ! Ủng hộ một ứng cử viên hay một Tổng thống nào đó là chuyện bình thường nhưng khi ủng hộ đến mức bất cứ ai viết gì, nói gì là vào cãi bất chấp lý lẽ, bất chấp những dữ liệu, bằng chứng mà người khác đưa ra, thậm chí thóa mạ, miệt thị người khác vì không đồng quan điểm với mình, thì đó là bất bình thường.

Tôi đã thấy trên facebook mỗi khi một ai đó viết bài chỉ trích Trump thì rất nhiều người vào ném đá, thóa mạ…Họ không phân tích tại sao bài viết đó đúng sai chỗ nào, họ chỉ tấn công cá nhân bằng đủ thứ từ ngữ. Kinh hoàng thật. Nếu những phản ứng như vậy là từ những người bênh chế độ cộng sản, đám dư luận viên khi ai đó động đến nhà cầm quyền Việt Nam, đến ông Hồ thì còn hiểu được, đằng này là Donald Trump-Tổng thống Mỹ. Tại sao thế nhỉ.

(Nói như vậy không có nghĩa là người Mỹ giữa hai phe anti-Trump và pro-Trump không có những biểu hiện quá khích, thậm chí đánh nhau lỗ máu, nhưng bên cạnh đó, như vừa kể trên, vẫn còn có đông đảo những người Mỹ hành động vì lẽ phải, vì Hiến pháp)

Có phải vì đa số người Việt không giỏi tiếng Anh nên không đọc được những nguồn thông tin chính thức, không đối chiếu, fact-check được những thông tin báo này nguồn kia đưa ra ? Cũng không hẳn. Có những người ở lâu trên đất Mỹ, sử dụng tiếng Anh không khác gì người bản xứ kia mà.

Sự khác biệt ở đây có lẽ vì phần lớn dân Châu Âu vốn quen sống trong một môi trường xã hội tự do dân chủ, tôn trọng phụ nữ, tôn trọng nhân quyền, tôn trọng tự do ngôn luận, tự do báo chí, tôn trọng sự khác biệt về chủng tộc, tôn giáo, đa văn hóa, đề cao sự trung thực, dị ứng mọi biểu hiện của sự độc tài… nên khó có thể chịu được một lãnh đạo quốc gia đang đi ngược lại tất cả những giá trị trên như Donald Trump. Đặc biệt khi Trump lại là người đứng đầu một cường quốc vốn được ngưỡng mộ vì những sức mạnh mềm và những giá trị làm nên một nước Mỹ tự do, dân chủ, công bằng, đa văn hóa, đa chủng tộc.

Còn đối với người Việt ? Có lẽ, những giá trị trên còn chưa thấm vào đa số người Việt.

Chẳng hạn, nhiều người Việt vẫn chưa có thói quen tôn trọng tự do ngôn luận, thói quen tranh luận một cách tử tế.

Người Việt ở trong nước thì chưa trải nghiệm sự cọ xát, va chạm, xung đột đề rồi biết chung sống hòa bình, vị tha giữa các chủng tộc, tôn giáo, văn hóa khác nhau ; còn nhiều người Việt dù ra bên ngoài sống một thời gian nhưng lại có đầu óc, tư tưởng rất kỳ thị chủng tộc, gọi dân da đen (kể cả Cựu Tổng thống Barack Obama) là dân nhọ, giống khỉ hơn người, gọi người Pakitan là "bọn ba khía", dân Ả Rập là "bọn rệp", dân Mexico là "bọn Mễ", dân Hồi giáo là "bọn khủng bố’ nói chung…

Nhiều người khi có quốc tịch Mỹ thì lại suy nghĩ như mình là người Mỹ trắng mà quên rằng mình cũng là di dân và nếu trước đây chính phủ Mỹ khó khăn, hẹp hòi trong chính sách di dân-một điều mà chính phủ của Tổng Thống Donald Trump đang dần dần áp dụng-thì làm gì có cộng đồng Việt Nam đông đúc và khá thành đạt hiện nay như nhiều cộng đồng khác trên đất Mỹ ?

Người Việt lại từng quá quen với những nhân vật lãnh đạo nói dối, nói mà không đưa ra bất cứ bằng chứng nào, quá quen với một chế độ độc tài nên những nét tính cách, những biểu hiện trên ở Trump đâu có mùi mẽ gì !

Có lẽ lý do lớn nhất mà nhiều người Việt trong hay ngoài nước ủng hộ Trump là vì tin/mong rằng Trump sẽ đánh bại Trung Cộng giùm Việt Nam trong khi Obama theo họ là quá yếu mềm với Bắc Kinh, bị Bắc Kinh coi thường ? Nhưng với quan điểm "America first", nếu Donald Trump có làm gì đó như bao vây Trung Cộng về kinh tế (chứ còn chiến tranh giữa hai quốc gia thì rất ít có khả năng xảy ra) ; hay ngược lại, Donald Trump và Bắc Kinh tìm được cách thương lượng với nhau rồi Trump lại quay sang chơi với Bắc Kinh thì cũng là vì quyền lợi của nước Mỹ (đừng quên đầu óc, tư duy của Trump là của một người làm kinh doanh, thực dụng), Việt Nam chả đáng một milligram nào ở đây cả. Vả chăng, chuyện của nước mình mà mình không tự lo lại đi chờ nước khác lo giùm thì khác nào chờ sung rụng ?

Điều đáng nói là trong khi tranh luận lại những ý kiến khác mình, có những lập luận thường được những người ủng hộ Donald Trump đưa ra là "nước Mỹ bao giờ cũng đúng", "dân trí Mỹ rất cao, nên họ đã bầu ai làm Tổng thống là người đó phải giỏi", hoặc Donald Trump không giỏi sao là một nhà kinh doanh "thành đạt", là tỷ phú Mỹ được ? Đó là một tâm lý đáng buồn của những người dân một nước nhỏ và quen sống trong một xã hội độc tài, cái gì của Mỹ cũng là nhất, và một khi đã là Tổng Thống Mỹ thì không thể có gì khiếm khuyết để mà chỉ trích !

Những cái tâm lý kiểu ấy không có trong phần lớn những người dân Châu Âu, Úc, Canada…, hay trong chính người dân Mỹ bởi như đã nói ở trên, Tổng thống hay Thủ tướng, Ngoại trưởng, Chánh Án tối cao gì thì cũng là con người, có khiếm khuyết, có sai lầm, người dân có quyền chỉ trích, biểu tình phản đối, kể cả đòi truất phế nếu cần.

Một lập luận thứ hai dành cho những ai đang sống ở Việt Nam hoặc đang sống ở nước khác mà nói về Trump là "lo chuyện nước mình đi, đừng xía vào chuyện nước khác", hoặc "biết gì về nước Mỹ mà nói". Nói như vậy tức là không hiểu rằng không chỉ riêng người Việt, mà cả thế giới đều quan tâm theo dõi ai là Tổng Thống Mỹ và những diễn biến trên nước Mỹ. Bởi vì Hoa Kỳ là một cường quốc, đóng một vai trò đầu tàu của thế giới tự do, mỗi một hành động, chính sách của Tổng thống Mỹ, và của nước Mỹ nói chung sẽ ảnh hưởng tới cả thế giới. Nói người khác đừng quan tâm chuyện nước Mỹ cũng không khác mấy với luận điệu của nhà nước Việt Nam bào người dân đừng quan tâm đến chính trị vậy.

Chúng ta đang sống trong một mái nhà chung là Trái Đất, và thời đại này không một quốc gia nào có thể hoàn toàn biệt lập với thế giới. Tất cả đều sẽ ảnh hưởng đến nhau.

Và ơn trời, thời đại này cũng không phải dễ gì cho những cường quốc định theo đuổi con đường hung hăng bá đạo kiểu Trung Cộng hay chủ nghĩa dân túy, phát xít kiểu mới như Hoa Kỳ dưới thời Donald Trump.

Chỉ buồn là qua những chuyện tranh cãi như cờ vàng cờ đỏ hay Trump, càng thấy người Việt mình còn lâu mới bao dung, dân chủ, còn lâu mới tập tôn trọng sự khác biệt hay biết nghĩ chung cho đồng loại, thay vì chỉ nghĩ đến ai làm lợi cho Việt Nam thì ủng hộ bất chấp dù người đó có ra sao, có gây hại gì cho những giá trị chung của nước Mỹ hay của nhân loại.

Song Chi

Nguồn : RFA tiếng Việt, 01/02/2017

(songchi's blog)

Published in Diễn đàn