Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Việt Nam

03/11/2021

Facebook ‘vì lợi nhuận mà để cho tin giả, tin xấu lan tràn’

VOA tiếng Việt tổng hợp

Vic Facebook đt li nhun lên trên hết không ch dn đến hu qu là ‘đ cho tin gi tràn lan, khuyến khích s nóng gin ca người dùng mà còn dp tt tiếng nói ca s tht theo yêu cu ca các nhà nước đc tài, mt k sư công ngh thông tin người M gc Vit vn dành nhiu thi gian theo dõi Facebook nói vi VOA.

face1

Ông ch Zuckerberg ca Facebook b cáo buc là đt li nhun lên trên hết

Facebook, mng xã hi được nhiu người Vit s dng nht hin nay, đang b chính quyn M săm soi sau nhng tiết l gây sc ca cô Frances Haugen, mt cu qun lý d án ca Facebook, khi ra điu trn Quc hi hi tháng trước.

Cô Haugen đã nói trước mt tiu ban Thượng vin rng Facebook ‘đt li nhun ngt ngưỡng ca h trước người dân và kêu gi Quc hi hành đng đ kim chế hãng công ngh khng l này, theo USA Today.

"Chúng ta có th tn hưởng mng xã hi giúp kết ni chúng ta mà không phi phá nát nn dân ch ca chúng ta, đưa con em chúng ta vào nguy him và gieo rc bo lc sc tc khp thế gii", cô Haugen được USA Today dn li phát biu trong bui điu trn truc Quc hi.

‘Người thi còi này đã phân tích bng cách nào mà các thut toán nhm kích thích người dùng b nhiu thi gian trên Facebook đã dn đến các mc đ nguy him ca bo lc và xung đt trên khp thế gii, điu mà Facebook không h chn bi vì nó s làm gim li nhun.

Do đó, mun tránh tác hi cho người dùng và xã hi, Facebook cn xây dng các sn phm làm sao đ chúng ‘ít gây căng thng, ít gây phn ng và ít lan truyn hơn, cũng theo li cô Haugen được USA Today dn li.

"Dường như Facebook đu tư vào nhng người dùng có th đem li tin cho h", cô Haugen nói và lp lun rng mng xã hi này tìm kiếm li nhun bng cách tăng cường tương tác ca người dùng bng mi giá. Cô cho rng vic Facebook sp xếp các bài đăng theo s lượng tương tác ‘đc bit có hi.

Nhng nhn đnh này được ông Nguyn Bình Phương, mt lp trình viên California tng làm vic cho hãng Google nay ra m công ty riêng, khng đnh li vi VOA. Ông Phương đã có thi gian theo dõi cách thc hot đng ca mng xã hi này rt lâu trước bui điu trn ca cô Haugen.

"Nhng gì cô Haugen nói đã xác minh cho nhng gì mà tôi còn mơ h", ông Phương nói vi VOA. "Nhưng nó mc đ hơn rt nhiu so vi nhng gì tôi ng vc".

Tin gi hoành hành

Ông Phương đã b thi gian trong hơn mt năm qua đ t mình chng tin gi bng cách kim chng và dch nhng thông tin chính xác đ chuyn ti đến người Vit sau khi ông nhn thy nn tin gi hoành hành trong cng đng gc Vit. Nn tng mà ông hướng ti là Facebook vì nơi đó tp trung đông người Vit.

Cũng ging như cô Haugen, ông Phương cho rng Facebook đã ‘đt nng li nhun lên cao hơn các giá tr hay li ích khác.

"Khi người ta dành nhiu thi gian trên Facebook, b thi gian đ tranh cãi vi nhau trên đó thì s có cơ hi nhng qung cáo ca Facebook s được người ta nhn vào nhiu hơn, h s thu được nhiu tin hơn", ông gii thích.

Ông cho rng nhiu khán gi, nht là người Vit, rt thích nghe nhng gì hp vi suy nghĩ ca h bt k đúng hay sai. Qua cuc bu c Tng thng M vào năm 2020, nhiu người Vit ng h ông Donald Trump rt thích nghe nhng tin tc tâng bc ông Trump, ông nói, nên h tích cc chia s.

"Cho nên nhng tin gi mc đ lan ta ca nó rt kinh khng, hơn rt nhiu so vi tin tht", ông nói.

Khi th hiếu ca nhiu người là thích nghe và xem tin gi, ông Phương phân tích : "Tin gi càng nhiu thì càng có li cho Facebook v mt li nhun",

Ông ch ra rng trên Facebook vic đưa tin gi rt d dàng trong khi bn thân ông khi dch mt bn tin nào đó phi kim chng ít nht 2-3 ngun uy tín khác nhau ch không phi thy thông tin đâu đó là vi đưa lên.

Theo ông nhng tin gi tiếng Anh đã b phn bác nhưng vn b phát tán bng tiếng Việt vì các nhóm kim chng tin người Vit không đ sc mnh lan truyn.

Mc dù bn thân Facebook cũng n lc chng tin gi nhưng ông Phương cho rng đó là mt cách làm hi ht, chng hn như dán lên phía dưới tin dòng cnh báo và đường dn đ kim chng. "Nhưng vi tc đ thông tin như hin nay thì không my ai nhp vào đó đ xem mà h c like và share cái đã", ông nói.

Theo quan sát ca ông Phương thì chưa có tài khon nào loan tin gi bng tiếng Việt b Facebook đóng c mà h ch g vài bài thôi, và có nhng tài khon ca người Vit loan tin gi hàng ngày hàng gi, đưa đ th tin gi được chia s rt nhiu nhưng vn tn ti.

Sc mnh ca mt gin

Đi vi cáo buc ca cô Haugen rng Facebook nuôi dưỡng s thù hn và kích đng bo lc, ông Phương cho rng đó là do mt biu tượng cm xúc mà Facebook mi thêm vào sau này là hình mt gin.

"Facebook cn phi tăng s gi s dng ch không ch s người s dng", lp trình viên này phân tích. "Nghiên cu ca Facebook đã cho thy rng khi có mt gin hin lên, người ta vô đó bình lun nhiu hơn, tranh cãi, chia s cũng nhiu hơn".

"S lượng mt gin càng nhiu thì bài đăng đó càng được đy lên trên đ tiếp cn nhiu người đc hơn", ông nói và dn ra h sơ Facebook được tiết l cho thy mng xã hi này tính mi mt gin có giá tr gp 5 ln like bình thường.

Ông ch ra vic nhiu người tham gia vào cuc bo lon Quc hi M hôm 6/1 là nghe theo li kêu gi gin d trên Facebook

"Bt chp trên xã hi o người ta tr nên nóng gin đ ri ngoài đi tht xy ra bao nhiêu chia r gia bn bè và gia đình, Facebook ch cn biết người ta b nhiu thi gian lên mng xã hi đ h có thêm li nhun mà thôi", ông ch trích.

‘Phc tùng đc tài

T Washington Post mi đây cũng đưa tin Mark Zuckerberg, ông ch Facebook, đã phc tùng các yêu cu ca chính quyn Vit Nam là tăng cường kim duyt nhng thông tin bt li cho Đảng cộng sản đ không b chn mt trong nhng th trường đem li nhun ln nht Châu Á cho Facebook.

Báo cáo minh bch thường niên ca Facebook cho thy s lượng bài đăng b h chn Vit Nam trong na cui năm 2020 là 2.200, tăng gn gp 3 ln so vi 6 tháng đu năm.

Ông Phương cho biết bn thân ông đã chng kiến vic Facebook hp tác vi chính quyn Vit Nam điu khiến ông tng nghi ng có người ca cng sn làm vic cho Facebook.

"Th trường Vit Nam đem li cho Facebook doanh s 1 t đô la mt năm, tc là Facebook và chính bn thân Mark Zuckerberg bán đng quyn t do ngôn lun, s tranh đu cho t do dân ch Vit Nam vi cái giá 1 t đô la", ông nói.

Ông cho rng vic các hãng công ngh b các nhà nước đc tài gây áp lc là ‘điu không mi, chng hn như Google tng b Trung Quc yêu cu phi chn các t khóa tìm kiếm nhy cm, và Google dù nghe theo nhưng vn có dòng ch là có nhng kết qu đã b xóa theo yêu cu ca chính quyn’. Đng này, Facebook không có n lc gì bo v quyn t do ngôn lun ca người dùng.

Ông dn ra mt trường hp là nhóm Lu ca đy t vn phơi bày dinh th xa hoa ca các quan chc Vit Nam đã b Facebook đánh sp vào tháng 12/2020, tc trước thm Đi hi Đng 13, vi lý do vi phm s hu trí tu mà không nói rõ là vi phm thế nào, ly hình ca ai.

"Lu ca đy t b đóng đến nay không m li được. Các qun tr viên ca nhóm liên tc khiếu ni lên Facebook nhưng không có hi âm", ông cho biết và lên án Facebook ‘không tôn trng người dùng.

‘Phn dân ch

Ông Phương đc bit ch trích cách Facebook tiếp nhn các trình báo mà theo ông là thc thi dân ch mt cách phn dân ch.

Ông k là ông và nhng người cùng chí hướng lp mt nhóm gm 300 thành viên chuyên trình báo các trang tin gi tiếng Việt nhưng trên thc tế đến nay hiu qu là con s không.

"Nhưng nếu có bài nào đó bt li cho chính quyn cng sn thì lc lượng dư lun viên thi nhau báo cáo khiến cho tài khon đăng bài đó b Facebook đóng ca", ông ch ra và nói Facebook không h cho biết s lượng báo cáo là bao nhiêu là đ đ h hành đng.

"Khi h đóng thì h cũng đưa ra lý do rt mơ h và cơ hi đ khiếu ni là zero", ông nói thêm và nhn đnh rng người dùng rt thp c bé hng trước ông ln mng xã hi này.

Ông nói nhóm ca ông bt lc nhìn tin gi hoành hành trong cng đng Vit dù đã báo cáo rt nhiu ln.

‘Hành đng không đ

K sư phn mm này cho rng trước các vn nn trên, Facebook đã hành đng quá ít đ x lý.

Ông ch ra vic Facebook dành đến 87% chi phí chng tin gi ca h đ chng tin gi bng tiếng Anh th trường M, còn các trang tin gi bng các ngôn ng khác, trong đó có tiếng Việt, hu như không có n lc gì.

"Không rõ h có người nào đ theo dõi mng tin gi (tiếng Việt) hay không hay ch dùng trí tu nhân to đ bt li này li kia", ông nói và cho biết nghiên cu ni b ca Facebook đã phát hin được nhng ch du ca tin gi hay kích đng bo lc nhưng h đã hành đng không đ.

Ông dn chng mãi đến khi xy ra cuc bo lon hôm 6/1 ti Quc hi M thì Facebook mi hp khn cp đ quyết đnh áp dng bin pháp nào. "Trước đó, h biết nhng vic h có th làm nhưng h không làm", ông nói.

Ông nói mc dù là mt công ty kinh doanh vi trách nhim tn cùng là làm vic vì li nhun nhưng hành đng vì li nhun đó li gây hi cho xã hi thì cn phi có chế tài.

Theo ông, Facebook không th vin c ‘đáp ng th hiếu người đc mà đ cho tin gi tràn lan và ví von vi vic chính ph Vit Nam đ cho nông dân vì chy theo cái li trước mt, vì thiếu hiu biết mà làm vic có hi như nuôi c bươu vàng theo li d d ca thương lái Trung Quc.

"Tin gi v bu c đánh phá nn dân ch M, làm cho giá tr M b ng vc, còn tin gi v vaccine dn đến s chết chóc", ông phân tích.

T đó, ông Phương đ xut cn có mt t chc đc lp đ giám sát, kim chế Facebook và phi có chính sách rõ ràng Facebook được làm gì, không nên làm gì’.

"Tôi không th tin Facebook có th t kim soát được", ông khng đnh.

Facebook phn hi

Cho đến gi, các lãnh đo Facebook như ông Mark Zuckerberg và bà Sheryl Sandberg, giám đc hot đng (COO), đu chưa lên tiếng v nhng cáo buc ca cô Haugen.

Trong khi đó, trong mt tuyên b được gi cho t USA Today, bà Lena Pietsch, giám đc thông tin chính sách, ch trích cô Frances Haugen là làm vic vi Facebook chưa ti hai năm, không có báo cáo trc tiếp, chưa tng tham d mt cuc hp ra quyết đnh nào vi các giám đc điu hành cp cao và đã làm chng hơn sáu ln rng cô ta không làm vic trên vn đ được nêu.

"Mi ngày, chúng tôi phi có nhng quyết đnh khó khăn v vic tách bch gia t do biu đt và nhng phát ngôn gây hi, quyn riêng tư, an ninh, và các vn đ khác, và chúng tôi s dng ca nghiên cu ni b và nghiên cu ca các chuyên gia bên ngoài đ ci tiến các sn phm và chính sách ca chúng tôi", tuyên b viết. "Nhưng chúng tôi không th t mình ra quyết đnh và đó là lý do ti sao trong nhiu năm chúng tôi đã c súy cho vic cp nht các quy đnh mà đó các chính quyn dân ch đt ra các chun mc mà tt c chúng tôi phi tuân theo".

Trước đó, tr li VOA tiếng Việt qua email, mt người phát ngôn ca Facebook nói rng mc tiêu ca chúng tôi là duy trì hot đng ca các dch v ti Vit Nam đ chúng tôi có th cung cp không gian cho nhiu người nht có th đ bày t, kết ni vi bn bè và điu hành công vic kinh doanh ca h.

VOA tiếng Việt tổng hợp

Nguồn : VOA, 03/11/2021

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: VOA tiếng Việt
Read 242 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)