Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

TikTok : Biểu tượng một cuộc Chiến tranh lạnh Mỹ-Trung kiểu mới

Thời sự trong nước chiếm lĩnh hầu như toàn bộ trang nhất các tờ báo lớn tại Pháp vào hôm 07/08/2020. Trong lúc La Croix tìm hiểu về giới chống khẩu trang hiện nay, Le Figaro báo động về tình trạng mất an ninh thường nhật tại Pháp, thì Libération chú ý đến cách thức chính quyền Macron tranh thủ trào lưu sinh thái đang vươn lên, còn Les Echos nêu bật ảnh hưởng của dịch Covid-19 trên các đại gia của thị trường chứng khoán Paris.

tiktok0

TikTok biến thành tâm điểm cuộc đọ sức Mỹ-Trung. Ảnh minh họa chụp ngày 16/07/2020.  Reuters- Florence Lo

Duy chỉ có Le Monde là quan tâm nhiều đến thời sự quốc tế, đã dành tựa lớn cho vụ nổ thảm khốc tại Lebanon, với chuyến viếng thăm đột xuất của tổng thống Pháp và nhất là bài xã luận về quan hệ Mỹ-Trung đang rất căng thẳng.

Dưới tựa đề : "Trump chống TikTok, hay cuộc Chiến tranh lạnh trên mạng", Le Monde đã phân tích cuộc đọ sức Mỹ-Trung qua một lăng kính địa chính trị khá lý thú.

Một ứng dụng giải trí cho giới trẻ lại trở thành vũ khí Chiến tranh lạnh

Theo Le Monde, lẽ ra một ứng dụng cho thanh thiếu niên như TikTok, chỉ dùng để chia sẻ những tiểu phẩm video hay những bài hát nhái ngẫu hứng, không có vai trò làm dấy lên một cuộc chiến tranh lạnh trên mạng tin học toàn cầu. Thế nhưng đó lại là điều đang diễn ra.

Bực tức trước sự đột phá ngoạn mục của ứng dụng Trung Quốc vào sân chơi của các chàng khổng lồ Mỹ trong lãnh vực Internet - hơn 2 tỷ người trên thế giới đã tải nạp TikTok – tổng thống Mỹ Donald Trump đã quyết định biến ứng dụng này thành mục tiêu tấn công trong cuộc phản công chống lại đà bành trướng của Bắc Kinh và duy trì thế thống trị của Hoa Kỳ trên màng lưới tin học toàn cầu.

Với lý do quan ngại trước nguy cơ dữ liệu cá nhân của khoảng 50 triệu người sử dụng TikTok hàng ngày ở Mỹ sẽ bị Trung Quốc nắm giữ, ông Trump thoạt đầu thông báo ý định cấm ứng dụng này, trước khi đổi ý, yêu cầu để cho Microsoft hay một tập đoàn khác của Mỹ, mua lại TikTok từ tay tập đoàn Trung Quốc ByteDance, chủ nhân của ứng dụng. Thương vụ này phải được hoàn thành trước ngày 15/09.

Theo Le Monde, như vậy là sau Hoa Vi, vốn cũng bị cáo buộc là làm gián điệp cho chế độ Bắc Kinh, ứng dụng TikTok đã trở thành vũ khí tấn công của một tổng thống Mỹ đang gặp khó khăn trong chiến dịch giành thêm nhiệm kỳ thứ hai.

Không chỉ có hệ quả về chính trị và kinh tế, quyết định giận dữ của ông Trump đối với Trung Quốc còn đánh dấu một khúc quanh đối với mạng Internet toàn cầu. Được thiết lập như một hệ thống trao đổi không biên giới, Internet như đã bị tách đôi trước những biến động địa chính trị.

Trung Quốc là bên nêu gương xấu trước

Nhật báo Pháp Le Monde tuy nhiên cũng công nhận rằng Trung Quốc là phía đã nêu gương xấu trước tiên.

Bắc Kinh chưa bao giờ cho phép các đại gia Internet phương Tây hoạt động trên lãnh thổ Trung Quốc, mà tập trung phát triển những phiên bản nội địa của Google, Facebook hay Amazon để kiểm soát dễ dàng hơn dữ liệu của công dân họ và gạt bỏ mọi quan điểm chỉ trích. Tại Trung Quốc, ứng dụng TikTok chẳng hạn, có tên là Đẩu Âm (Douyin), và không để lẫn fan Trung Quốc với fan Mỹ hay Châu Âu.

Khi đánh vào TikTok, Donald Trump đã bọc thêm một bức màn sắt của Mỹ trên bức trường thành ngăn chặn internet của Trung Quốc. Mục tiêu của thương vụ TikTok - Microsoft là để tách rời hoạt động của TikTok tại Mỹ ra khỏi hoạt đông tại Trung Quốc, nhưng câu hỏi đặt ra là liệu đã có phương tiện kỹ thuật tách biệt hoàn toàn hai hệ thống hay chưa, để bảo vệ được các dữ liệu của người Mỹ.

Theo Le Monde, những cáo buộc về nguy cơ gián điệp, thu gom dữ liệu cá nhân phục vụ chế độ Trung Quốc, không phải là chuyện viển vông. Luật lệ Trung Quốc buộc các công ty Internet, không những phải trả lời mọi yêu cầu của cơ quan tình báo, mà còn phải giữ kín những chuyện này.

Nhu cầu ngăn chặn các nỗ lực thâm nhập của một chế độ độc tài vào thế giới phương Tây là điều cần thiết, nhưng cách làm thất thường của ông Trump chỉ càng thúc đẩy nhanh và một cách nguy hiểm việc cắt đứt tình trạng lệ thuộc vào nhau giữa hai siêu cường vốn bảo đảm sự chung sống hòa bình giữa hai bên.

Tại Lebanon, sau thảm họa là sự giận dữ và những câu hỏi

Tựa lớn trang nhất của Le Monde được dành cho chủ đề Lebanon : "Beyrut : Nỗi giận dữ và những câu hỏi sau thảm họa".

Tờ báo nhắc lại rằng tình trạng khẩn cấp đã được chính quyền Lebanon ban hành trong bối cảnh người dân Lebanon không tránh khỏi giận dữ trước điều bị họ cho là tầng lớp chính trị lãnh đạo đang đùn đẩy trách nhiệm về sự cố.

Một câu hỏi đang được đặt ra là do đâu mà các hóa chất đã bùng nổ để gây ra thảm họa lại được tàng trữ ở cảng Beyrouth trong ròng rã sáu năm mà không hề chú ý đến các biện pháp an toàn. Vì tắc trách hay vì tham nhũng, cuộc điều tra vừa được khởi động sẽ phải giải thích được điều đó.

Tại chỗ, Le Monde ghi nhận những nỗ lực cứu trợ khẩn cấp trong một khung cảnh hoàn toàn hỗn loạn, với 250.000 cư dân thành phố phải sống trong cảnh màn trời chiếu đất, và thiệt hại vật chất được ước tính lên đến 3 tỷ đô la.

Con số thương vong tiếp tục tăng cao với thời gian, đã vượt mức 137 người chết và 5.000 người bị thương. Điều mà giới quan sát lo ngại là thảm họa này sẽ để lại những hậu quả dài hạn về mặt sức khỏe đối với người dân.

Tờ báo Pháp dĩ nhiên đã nêu bật phản ứng đoàn kết tương trợ nhanh chóng của nước Pháp, với tổng thống Macron đích thân đến thủ đô Lebanon vào sáng hôm qua.

Macron muốn đối lập sinh thái "tiến bộ" với "lạc hậu"

Trang nhất Libération được dành cho một chủ đề chính trị nội bộ Pháp với hàng tựa chính đầy tính chất châm biếm : "Macron và (tính toán) tái chế chính sách sinh thái".

Theo nhận xét của Libération, sau các thắng lợi rõ rệt mới đây của các đảng theo xu hướng sinh thái tại cuộc bầu cử các hội đồng thị xã thành phố, đa số đang cầm quyền của tổng thống Macron đã tìm cách giành lại ưu thế.

Tranh thủ mối quan tâm lớn của người Pháp đối với các vấn đề môi trường và sinh thái, được phản ánh qua cuộc bầu cử vừa qua, chính quyền của ông Macron đã thúc đẩy điều được gọi là chủ trương "sinh thái tiến bộ" chống lại quan điểm bị cho là "mang tính chất trừng phạt và đẩy lùi tăng trưởng" mà theo chính quyền, các đảng Xanh từng theo đuổi.

Theo tờ báo cánh tả Pháp, để đạt mục tiêu là phô trương tính chất "tiến bộ" của chính sách sinh thái của mình, đảng cầm quyền không ngần ngại cường điệu, chế nhạo các thị trưởng mới thuộc phong trào sinh thái, gọi họ là những thành phần "lạc hậu" và "tả khuynh".

Bạo lực thường nhật gia tăng tại Pháp

Cũng quan tâm đến lãnh vực xã hội, nhật báo cánh hữu Pháp Le Figaro nhấn mạnh đến tình trạng an ninh đang xấu đi tại Pháp.

Trong hàng tựa lớn trang nhất, Le Figaro nêu bật mối quan tâm về đến tình hình an ninh ở Pháp và giới thiệu một "tài liệu" mà tờ báo mệnh danh là "ký sự về tình trạng bạo lực thường nhật tại Pháp".

Trong bài "72 tiếng đồng hồ bạo lực thường nhật ở Pháp", tờ báo cho biết bản ký sự đó chính là bản tập hợp báo cáo hàng ngày của cảnh sát và hiến binh trên toàn quốc mà tờ báo có được.

Đối với Le Figaro, tình hình an ninh tại Pháp xấu đi đến mức mà tân bộ trưởng Nội vụ Gérald Darmanin, vào cuối tháng 7, đã phải thốt lên "nước Pháp bị bệnh bất an ninh".

Bản báo cáo mà tờ báo tham khảo xác nhận tình trang đó. Chỉ trong 3 ngày ngay giữa mùa hè, các vụ phạm pháp làm cho người ta chóng mặt, từ mưu toan giết người, phóng hỏa, thanh toán nhau dẫn đến chết người, cho đến gài bẫy cảnh sát, tấn công thị trưởng, cố tình đâm xe vào hiến binh…

Trong một bài viết thứ hai, Le Figaro nêu bật sự kiện là "Lực lượng cảnh sát và hiến binh quan ngại về tình trạng cứ 30 phút là có một hành vi bất phục tùng".

Sô liệu này, theo tờ báo, cho thấy tất cả những khó khăn, vất vả mà các nhân viên công lực gặp phải trong việc duy trì trật tự.

Covid-19 và những kẻ chống khẩu trang

Riêng về dịch Covid-19, nhật báo công giáo Pháp La Croix trở lại với một sự kiện xã hội hoàn toàn mới tại phương Tây trong hàng tựa trang nhất : "Những kẻ không chấp nhận khẩu trang".

Theo La Croix, bất chấp những lập luận mạnh mẽ về y tế, một thiểu số trong dân chúng các nước vẫn không chấp nhận thực hiện các biện pháp phòng ngừa dịch bệnh lây lan, đặc biệt là đeo khẩu trang. Tính đặc thù của cuộc khủng hoảng Covid-19, theo tờ báo, đang đánh thức những "người nổi loạn" mới, chống lại mọi khuyến cáo cho dù những lời khuyên này chỉ nhằm mục tiêu bảo vệ mạng sống của họ.

La Croix ghi nhận là ngay từ đầu hè, nhiều cuộc biểu tình đã bùng lên ở Đức để phản đối việc đeo khẩu trang, trong lúc ở Mỹ thì đã nổ ra những hành vi bạo lực dữ dội hơn, và nhất là tạo ra một sự phân biệt chính trị, giữa phe đeo khẩu trang thuộc đảng Dân chủ và phe không chịu đeo, thường thuộc đảng Cộng hòa.

Tại Pháp, dù đó đây đã xuất hiện một vài hành vi bạo lực chống việc đeo khẩu trang, nhưng đó chỉ là những biểu hiện cá biệt, không nhuốm màu sắc chinh trị năng nề như ở Hoa Kỳ.

Trọng Nghĩa

Published in Quốc tế

Tổng thống Donald Trump và các quan chức cao cấp của Hoa Kỳ đang cân nhắc việc cấm TikTok, nhưng các ứng dụng, dịch vụ khác chạy trên phần mềm của Trung Quốc cũng có thể sẽ bị nhắm tới.

tiktok1

Hôm Chủ nhật, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo nói rằng một số công ty công nghệ của quốc gia Châu Á này đang "gửi dữ liệu thẳng về cho Đảng Cộng sản Trung Quốc".

Vậy những phần mềm hay các công ty nào khác đang có nguy cơ ?

Mục tiêu hiển nhiên nhất là WeChat của Tencent, cũng là sản phẩm duy nhất bị ông Pompeo điểm danh bên cạnh Tik Tok.

Wechat được miêu tả như một mạng xã hội, nhưng trong thực tế nó hoạt động mạnh hơn thế nhiều.

Nó cho phép thực hiện các hoạt động trả tiền, chạy các chương trình mini bổ sung, hẹn hò và nhận tin tức, bên cạnh dịch vụ nhắn tin và các hoạt động xã hội khác.

Có lẽ chính xác nhất là có thể coi nó như một dạng hệ điều hành thứ hai chạy trên nền iOS hoặc Android.

Nó cũng được coi là một công cụ chủ chốt của hệ thống giám sát nội bộ tại Trung Quốc - nó đòi người dùng nội địa, nếu bị cáo buộc là đã từng lan truyền tin đồn độc hại thì phải đăng ký scans khuôn mặt và giọng nói.

Thêm vào đó, người ta cho rằng nó được Đảng Cộng sản Trung Quốc sử dụng rộng rãi để tuyên truyền đến cộng đồng người Hoa ở nước ngoài.

Một cuộc hội thảo, được Viện Chính sách Chiến lược Úc (Australian Strategic Policy Institute) thực hiện hồi đầu năm nay, đã thảo luận về cách thức mà các nhóm trong ứng dụng này dùng : đầu tiên là gợi ý nơi đi nghỉ, nhà hàng tốt, hay những nội dung tương tự mỗi ngày, sau đó chuyển sang gửi các tin nhắn với nội dung phù hợp đường lối của Bắc Kinh vào những thời điểm quan trọng.

Trong lúc đó, một nghiên cứu gần đây do các nhà nghiên cứu an ninh từ phòng thí nghiệm Citizen Lab của Canada đã nêu chi tiết việc các văn bản, hình ảnh gửi qua lại giữa những người dùng có đăng ký và không ở Trung Quốc đã được rà soát xem có chứa các nội dung mà giới chức Trung Quốc coi là nhạy cảm về mặt chính trị hay không.

Nghiên cứu này không tìm thấy bất kỳ trường hợp nào bị chặn, nhưng nói rằng các dữ liệu được thu thập đã được dùng để phục vụ công tác tăng cường kiểm duyệt bên trong Trung Quốc.

Tencent trước đó nói rằng mọi nội dung được chia sẻ giữa người dùng quốc tế của WeChat đều được giữ ở chế độ riêng tư.

Danh sách dài

Ấn Độ đang ra chỉ dấu cho thấy các ứng dụng nào khác của Trung Quốc có thể sẽ bị cấm.

Quốc gia Nam Á này hiện đã cấm 59 ứng dụng có liên quan tới Trung Quốc, với lý do chúng đe dọa tới "chủ quyền quốc gia và an ninh".

Tik Tok và WeChat nằm trong danh sách bên cạnh các tên tuổi lớn như :

- Baidu Maps và Baidu Translate - là các đối thủ cạnh tranh với sản phẩm của Google, do nhà cung cấp dịch vụ tìm kiếm hàng đầu của Trung Quốc tung ra ;

- Weibo, dịch vụ tiểu blog tương tự như Twitter

- Clash of Kings và Mobil Legends Bang Bang - hai video games

- CamScanner - ứng dụng scan tài liệu

- QQMail - dịch vụ thư điện tử và gửi file

BBC đã liên hệ với một số ứng dụng có thể bị ảnh hưởng nhưng chưa nhận được phản hồi.

tiktok2

Baidu Translate là dịch vụ dịch thuật trực tuyến và cung cấp tin thời sự ở dạng song ngữ

Ấn Độ và Trung Quốc đang có tranh cãi về vấn đề đường biên.

Tuy nhiên, một chuyên gia nói rằng nhu cầu giúp cho các nhà phát triển phần mềm trong nước chứ không phải là những quan ngại an ninh thực sự mới là nhân tố chính khiến Ấn Độ ra quyết định cấm các sản phẩm Trung Quốc.

"Điều mà họ đang thực sự muốn gửi tín hiệu ra, đó là Ấn Độ đã cảm thấy quá đủ đối với Trung Quốc và muốn tự mình cắt đi các mối liên hệ", Gareth Price, nhà nghiên cứu cao cấp tại tổ chức Chattham House ở London, bình luận.

Bất kể thế nào thì Delhi cũng mới chỉ là bắt đầu.

Theo các tường thuật địa phương, chính phủ đang cân nhắc cấm thêm 275 ứng dụng nữa, trong đó có một số khá quen thuộc với thị trường Mỹ, như :

- AliExpress, ứng dụng mua sắm của của hãng bán lẻ trực tuyến khổng lồ Trung Quốc Alibaba

- Video games của NetEase, là hãng tung ra một số thương hiệu siêu nhân Marvel

- Các game của Tencent trong đó có Player Unknown Battlegrounds (PUBG) Mobile

- Một số ứng dụng mang nhãn hiệu Mi của nhà sản xuất điện thoại di động Xiaomi

- Báo chí Ấn Độ nói rằng hãng Supercell của Phần Lan, nhà phát triển video game Clash Of Clans, có thể cũng sẽ bị cấm tại Ấn Độ với lý do Tencent nắm phần lớn cổ phần trong công ty này.

Cho dù Hoa Kỳ có đi theo hướng tương tự hay không thì Riot Games, hãng phát hành trò chơi điện tử Liên minh Huyền thoại (League of Legends) và Epic Games, hãng phát triển trò chơi điện tử Fortnite, có lẽ sẽ có lý do để lo lắng.

Quét mặt

Ông Pompeo cũng nói rằng phần mềm nhận diện khuôn mặt đang gây quan ngại.

Tuy ông không nêu rõ tên bất kỳ sản phẩm nào, nhưng tại Trung Quốc có rất nhiều công ty sản xuất ứng dụng kiểu này.

Mạng xã hội Kwai và ứng dụng hướng dẫn làm đẹp YouCam Makeup đều dùng thuật toán nhận diện khuôn mặt, và đều nằm trong số các ứng dụng bị cấm tại Ấn Độ.

Điều đáng lưu ý đó là các hạn chế của của Hoa Kỳ đối với các hãng Trung Quốc không phải là điều gì hoàn toàn mới mẻ.

Hồi năm ngoái, chính quyền ông Trump đã bổ sung hàng chục các công ty Trung Quốc vào danh sách đen về kinh tế, theo đó hạn chế các hãng này mua công nghệ Hoa Kỳ nếu không được chính phủ chuẩn thuận.

Trung Quốc nói rằng họ hoàn toàn phản đối bước đi của Hoa Kỳ.

tiktok3

CloudMinds đem đến dịch vụ kiểm soát từ xa đốiv ới Pepper và các loại người máy khác

Zoom đang 'nghĩ lại'

Zoom là một cái tên nữa đang gây quan ngại.

Dịch vụ chuyện trò qua video này do doanh nhân Eric Yuan, người gốc Trung Quốc, tung ra.

Nó đã bị chỉ trích về việc việc từng chuyển hướng "nhầm" một số cuộc gọi về các máy chủ đặt tại Trung Quốc, cũng như việc đóng các tài khoản từng tổ chức sự kiện chỉ trích Bắc Kinh mà người tổ chức nằm ở ngoài Trung Quốc.

Công ty này vừa tuyên bố rằng họ sẽ ngừng dịch vụ trực tiếp cho người dùng ở Trung Quốc, và thay vào đó sẽ cung cấp dịch vụ thông qua các đối tác địa phương.

"Chúng tôi đã thông báo cho các khách hàng của mình rằng việc này sẽ bắt đầu có hiệu lực từ ngày 23/8", hãng nói trong một tuyên bố.

Thời điểm trên có thể là trùng hợp ngẫu nhiên, tuy nhiên việc này cho thấy các công ty công nghệ đang rất thận trọng, không muốn Hoa Kỳ có bất kỳ lý do gì để nghi ngờ mình.

Leo Kelion

Nguồn : BBC, 04/08/2020

Published in Quốc tế