Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Báo cáo viên đặc biệt của Liên Hiệp Quốc kêu gọi thế giới "đừng quên Miến Điện"

Phan Minh, RFI, 23/09/2022

Trước Hội Đồng Nhân Quyền, báo cáo viên đặc biệt của Liên Hiệp Quốc về Miến Điện Tom Andrews hôm 22/09/2022 đã có một bài phát biểu nhằm đánh động cộng đồng quốc tế về cuộc khủng hoảng Miến Điện dường như đang bị lãng quên. 

myanmar1

Báo cáo viên đặc biệt Liên Hiệp Quốc về Miến Điện Tom Andrews, ngày 22/09/2022. AFP – Fabrice Coffrini

Từ Genève, thông tín viên Jérémie Lanche tường trình :

Phải chăng Đại Hội Đồng Liên Quốc ở New York đã làm cho cuộc họp của Hội Đồng Nhân Quyền trống vắng đến ba phần tư đại diện các nước ? Tuy nhiên, những lời phát biểu của ông Tom Andrews vẫn còn vang vọng trong hội trường ở Geneve. Vị đặc phái viên người Mỹ đã tố cáo một cách chi tiết, những hành động sách nhiễu của chính quyền quân sự Miến Điện, cũng như việc cộng đồng quốc tế bỏ rơi hồ sơ Miến Điện nhưng nhanh chóng phản ứng trong vấn đề Ukraine. 

Ông nói : Không giống như trong hồ sơ Ukraine, không có phiên họp đặc biệt của Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc và cũng không có bộ phận phản ứng nhanh nào chịu trách nhiệm phong tỏa tài sản của giới tướng lãnh Miến Điện. Hành động có sức thuyết phục lời nói. Và sự tương phản trong hai cuộc xung đột này nói lên rất nhiều điều đối với người dân Miến Điện. 

Báo cáo viên đặc biệt cũng đề cập lại về vụ tấn công một trường học cách đây vài ngày và dường như đã giết chết hơn một chục trẻ em. Ông cũng kêu gọi các nước hãy cô lập chính quyền quân sự về mặt kinh tế và chính trị. Ví dụ, qua việc từ chối công nhận cuộc bầu cử mà chính quyền quân sự định tổ chức vào năm tới. 

Ông Andrews nói tiếp : Đó sẽ không phải là một cuộc bầu cử. Đó sẽ là một vụ đánh cắp. Không thể có bầu cử tự do nếu bỏ tù, tra tấn và hành quyết các nhà đối lập. 

Mặc dù xúc động, ông Tom Andrews vẫn tỏ ra rất thực tế. Ông nói : Tôi biết Hội Đồng Bảo An sẽ không hành động, nhưng các quốc gia riêng lẻ thì cần phải hành động. 

Phan Minh

**************************

Hoa hu Myanmar b kt li sân bay Thái Lan, lo s b bt nếu v nước

Reuters, VOA, 23/09/2022

Mt hoa hu tng lên tiếng chng đi gii quân đi cm quyn ca Myanmar b mc kt ti sân bay quc tế ca Thái Lan 3 ngày nay, tính đến th Sáu 23/9. Cô hy vng s được cp phép nhp cnh, trong khi các nhà hot đng và hãng ch qun ca cô kêu gi nhà chc trách Thái không đưa cô tr v t quc ca cô.

myanmar2

Hoa hu Han Lay ca Myanmar Bangkok, Thailand, hi ngày 31/3/2021 (nh tư liu).

Hoa hu Han Lay thu hút s chú ý ca quc tế hi năm ngoái vi bài phát biu trong cuc thi hoa hu v hành đng đàn áp chết chóc ca quân đi đi vi các cuc biu tình chng chính quyn t quc Myanmar. Nhng ngày này, cô b chính quyn Thái Lan t chi nhp cnh mc dù cô đã t nn Thái Lan trong c năm qua.

Gi là người mu 23 tui, hoa hu có tên tht là Thaw Nandar Aung, đã b chn li ti sân bay Suvarnhabhumi, Bangkok, hôm 21/9, khi quay li Thái Lan sau chuyến thăm ngn ngày Vit Nam. Cc xut nhp cnh Thái cho biết cô s dng giy thông hành không hp l.

Han Lay nói vi Reuters rng cô đã b b phn xut nhp cnh chn li và b gi mt đêm trong phòng tm giam nhưng "hin ti đã n".

"Tôi đang ch đi xem điu gì s xy ra tiếp theo", cô nói qua đin thoi, không tiết l hin ti cô đang đâu.

Đi ngũ qun lý s kin làm vic vi Han Lay cho biết h hy vng cô có th tái nhp cnh vào Thái Lan.

"Điu duy nht chúng tôi mun là cô y không quay tr li Myanmar vì nếu cô y quay tr li, chúng tôi không biết điu gì s xy ra vi cô y", mt v đi din giu tên cho biết.

Khi được hi v trường hp ca Han Lay hôm 23/9, người phát ngôn B Ngoi giao Thái Lan Tanee Sangrat cho hay nhà chc trách "không bt gi và không có kế hoch đưa cô y đi bt c đâu trong giai đon này".

Reuters không th liên lc được vi người phát ngôn ca quân đi Myanmar đ đ ngh đưa ra bình lun v trường hp ca Han Lay.

Trong mt bài đăng trên Facebook, Han Lay cho biết cnh sát Myanmar có mt sân bay Bangkok đ tìm cách gp cô, nhưng cô t chi gp và đã liên lc vi cơ quan t nn ca Liên Hip Quc.

UNHCR cho hay chính sách ca h là không xác nhn v các trường hp riêng r.

Ông Phil Robertson thuc T chc Theo dõi Nhân quyn đưa ra ý kiến trên Twitter rng chính quyn Thái Lan nên bo v Han Lay và "trong bt k hoàn cnh nào" cũng đng tr cô v Myanmar.

(Reuters)

Published in Châu Á

Án tử hình nhắm vào các nhà đối lập chính trị ở Miến Điện có thể cấu thành tội ác chiến tranh hoặc tội ác chống nhân loại. Đây là nhận định của ông Nicholas Koumjian, người đứng đầu Cơ chế Điều tra Độc lập của Liên Hiệp Quốc về Miến Điện.

COMBO-FILES-MYANMAR-MILITARY-POLITICS-COUP-SUU KYI

Tập đoàn quân sự cầm quyền ở Miến Điện thông báo sẽ xử tử 4 người, trong đó có một cựu đảng viên đảng của bà Aung San Suu Kyi và một nhà đấu tranh dân chủ nổi tiếng.

Ngày 03/06, tập đoàn quân sự cầm quyền ở Miến Điện thông báo sẽ xử tử 4 người, trong đó có một cựu đảng viên đảng của bà Aung San Suu Kyi, lãnh đạo dân sự đã bị quân đội Miến Điện lật đổ trong vụ đảo chính ngày 01/02/2021, và một nhà đấu tranh dân chủ nổi tiếng. Đây là những vụ hành quyết tư pháp đầu tiên ở Miến Điện kể từ năm 1990.

Theo AFP, trong một tuyên bố bằng văn bản, Koumjian, lãnh đạo Cơ chế Điều tra Độc lập của Liên Hiệp Quốc về Miến Điện, cho biết đang theo dõi chặt chẽ những sự kiện này. Ông viết : "Thông tin đã cho thấy rõ ràng là, theo luật pháp quốc tế, các quyền cơ bản của những người bị kết án trong quá trình tố tụng này đã bị vi phạm một cách trắng trợn".

Lãnh đạo Cơ chế Điều tra Độc lập của Liên Hiệp Quốc về Miến Điện nhấn mạnh : "Việc áp đặt một bản án tử hình, hoặc thậm chí một thời gian giam giữ, dựa vào một quy trình không đáp ứng các yêu cầu cơ bản của một phiên tòa công bằng, có thể cấu thành một hoặc nhiều tội ác chống nhân loại hoặc tội ác chiến tranh".

Tập đoàn quân sự cầm quyền ở Miến Điện đã kết án tử hình vài chục nhà đấu tranh chống đảo chính năm 2021, trong khi ở Miến Điện không ai bị hành quyết trong hơn 30 năm qua. Các phán quyết được đưa ra trong khuôn khổ một chiến dịch trấn áp tàn bạo nhắm vào các cuộc đấu tranh chống vụ đảo chính của quân đội.

Thùy Dương

Published in Châu Á

Trẻ em không chỉ là nạn nhân của bom đạn trong cuộc nội chiến tại Miến Điện hiện nay. Chuyên gia nhân quyền Liên Hiệp Quốc hôm 14/06/2022, ra báo cáo cho biết tập đoàn quân sự Miến Điện tra tấn, giết hại hơn một trăm em nhỏ, với mục tiêu "gieo rắc sợ hãi" trong dân chúng.

miendien1

Ảnh minh họa : Cảnh tàn phá tại thị trấn Hpruso, bang Kayah (Miến Điện) ngày 24/12/2021. Quân đội Miến Điện bị cáo buộc tấn công sát hại thường dân.  AP

Theo thông tin thu thập được của Liên Hiệp Quốc, ít nhất 142 trẻ em đã bị tra tấn bởi các quân nhân, cảnh sát hay lực lượng dân quân trung thành với tập đoàn quân sự. AFP dẫn lời của báo cáo viên Liên Hiệp Quốc về nhân quyền ở Miến Điện, ông Tom Andrews, cho biết cụ thể là nhiều em nhỏ đã bị đâm, bị đánh đến chết, một số em bị rút móng tay, nhổ răng, một số em bị gây hoảng loạn với các vụ hành quyết giả. 

Theo báo cáo viên Liên Hiệp Quốc về nhân quyền ở Miến Điện, "những hành động tấn công không ngừng của tập đoàn quân sự nhắm vào trẻ em cho thấy sự độc ác bệnh hoạn của các tướng lĩnh (Miến Điện), và quyết tâm của họ gây ra những đau đớn khủng khiếp cho những nạn nhân vô tội, với mục tiêu buộc dân chúng phải khuất phục". Ông Tom Andrews khẳng định : "Việc tập đoàn quân sự tấn công trẻ em như vậy là hành động tội ác chống nhân loại, tội ác chiến tranh". 

Theo báo cáo nói trên của Liên Hiệp Quốc về tình hình nhân quyền Miến Điện, dựa trên thông tin của nhiều cơ quan Liên Hiệp Quốc, khoảng 250.000 trẻ em đã phải tha hương do chiến tranh, ít nhất 382 em bị giết hại, trong đó nhiều em là nạn nhân của bom đạn. Báo cáo cũng cho biết về tình trạng người vị thành niên bị cưỡng bức lao động gia tăng, kể cả việc nhiều em nhỏ bị bắt buộc phải cầm súng. 

Báo cáo viên Liên Hiệp Quốc về nhân quyền ở Miến Điện kêu gọi Liên Hiệp Quốc cô lập tập đoàn quân sự về mặt tài chính, và cộng đồng quốc tế "phản ứng với cuộc khủng hoảng Miến Điện một cách khẩn cấp, tương tự như khủng hoảng ở Ukraine". 

Cao Ủy Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc kêu gọi không hành quyết các nhà đối lập 

Hôm qua, Cao Ủy Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc Michelle Bachelet đã "khẩn cấp" kêu gọi tập đoàn quân sự không thi hành án tử hình các nhà đối lập chính trị như dự kiến. Bà Bachelet nhấn mạnh là việc hành quyết như vậy sẽ "không chỉ xâm pham đến quyền sống của con người, mà còn khiến cho viễn cảnh hòa giải chính trị trở nên xa vời hơn". 

Hôm 03/06, chính quyền quân sự thông báo sẽ hành quyết bốn người, trong đó có hai nhà đối lập, bị kết án tử hình vì "khủng bố". Kể từ đầu những năm 1990, Miến Điện đã ngừng thi hành án tử hình. 

Tuyên bố của Cao Ủy Nhân Quyền được đưa ra tại một phiên họp của Hội Đồng Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc. Cũng trong phiên họp này, bà Bachelet nhấn mạnh tình trạng xâm phạm nhân quyền tiếp tục nghiêm trọng hơn kể từ báo cáo hồi giữa tháng 3. Bà tố cáo tập đoàn quân sự tiếp tục đàn áp tàn bạo dân thường, "nhiều làng mạc bị thiêu hủy hoàn toàn", cũng như nhiều khu dân cư, trường học, cơ sở tôn giáo, hay những địa điểm được luật pháp nhân đạo quốc tế bảo vệ. Ước tính 11.000 địa điểm như vậy bị quân đội Miến Điện tấn công, theo lãnh đạo cơ quan nhân quyền của Liên Hiệp Quốc.

Trọng Thành

Published in Châu Á
dimanche, 30 janvier 2022 15:16

Myanmar - "Gân gà" đối với Hun Sen

Myanmar chìm đắm trong nội chiến

Ngày 1/2/2021, các lực lượng vũ trang Myanmar đã phong tỏa các đường phố của nước này và bắt giữ các thành viên của chính phủ dân cử ở Myanmar. Kể từ đó, Chính quyền quân sự đã thắt chặt "gọng kìm" kiểm soát, trấn áp người biểu tình bằng vũ lực ngay cả khi họ đã cam kết sẽ tiến hành các cuộc bầu cử vào năm 2023.

ganga1

Thủ tướng Hun Sen trao tặng phẩm lưu niệm cho Tướng Min Aung Hlaing (trái) tại Naypyidaw hôm 7/1/2022 – AFP

Gần một năm sau khi quân đội đẩy nước này vào tình trạng hỗn loạn, không hề đạt được sự thỏa hiệp chính trị nào. Myanmar trước cuộc đảo chính vốn đã có nhiều vùng lãnh thổ do các nhóm vũ trang sắc tộc kiểm soát ở nhiều mức độ khác nhau. Tuy nhiên, cuộc đảo chính không được lòng dân này đã đẩy nhiều thanh niên vào vòng tay của rất nhiều "lực lượng phòng vệ nhân dân" hiện đang tiến hành cuộc nổi dậy vũ trang chống lại Chính quyền quân sự. Trong bối cảnh dân chúng Myanmar đang phản đối hết sức gay gắt đối với tình hình chính trị hiện nay, chỉ có một số lực lượng phòng vệ nhân dân được điều phối bởi Chính phủ đoàn kết dân tộc (NUG) đang cạnh tranh với Chính quyền quân sự về tính hợp pháp quốc tế. Bên cạnh đó, cộng đồng quốc tế cũng đang phải vật lộn để tìm kiếm giải pháp cho Myanmar.

Chuyến đi thất bại của Hun Sen

Bản "Đồng thuận 5 điểm" của ASEAN (1), được soạn thảo cách đây hin tháng để giải quyết cuộc khủng hoảng Myanmar, đã bị đình trệ. Kế hoạch này kêu gọi chấm dứt bạo lực, đối thoại toàn diện, bổ nhiệm một đặc phái viên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đến Myanmar để gặp gỡ tất cả các bên liên quan và thúc đẩy đối thoại, cũng như cung cấp viện trợ nhân đạo.

Năm 2021, ASEAN đã có một động thái chưa từng có khi loại bỏ tư cách dự hội nghị của khối này đối với Tướng Min Aung Hlaing và các đại diện khác của chính quyền quân sự Myanmar. Quyết định này được đưa ra do chính quyền quân sự Myanmar không đạt được tiến bộ nào trong việc thực hiện "Đồng thuận 5 điểm" mà các nhà lãnh đạo ASEAN đã thống nhất về cách giải quyết cuộc khủng hoảng do quân đội lật đổ chính phủ dân cử của bà San Suu Kyi hôm ½/2021.

Tuy nhiên, Hun Sen dường như đã phá vỡ lập trường thống nhất của ASEAN khi đến thăm Myanmar và gặp Tướng Min Aung Hlaing – hoạt động quan trọng đầu tiên của ông trên cương vị Chủ tịch ASEAN (2).

Trong cuộc hội đàm trực tuyến ngày 25/1, Thủ tướng Malaysia Ismail Sabri Yaakob đã tuyên bố với người đồng cấp Campuchia Hun Sen rằng Malaysia sẽ không ủng hộ mọi nỗ lực mời các đại diện chính quyền quân sự Myanmar tham dự các cuộc họp của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) (3). Cuộc hội đàm này diễn ra trong bối cảnh rạn nứt giữa các nước về chuyến thăm Myanmar gây tranh cãi của Thủ tướng Hun Sen hồi đầu tháng này.

Thủ tướng Ismail Sabri đã nhắc lại với người đồng cấp Hun Sen về nhu cầu cấp bách trong việc giảm leo thang căng thẳng ở Myanmar và chấm dứt bạo lực đối với dân thường. Ông Sabri cũng kêu gọi một cuộc đối thoại chính trị toàn diện với sự tham gia của tất cả các bên liên quan, đồng thời trả tự do ngay lập tức và vô điều kiện cho tất cả các tù nhân chính trị bao gồm cả bà San Suu Kyi và Tổng thống bị phế truất U Win Myint. 

Mối quan hệ Malaysia-Campuchia sau đó trở nên xấu đi sau khi Ngoại trưởng Malaysia Saifuddin Abdullah công khai chỉ trích chuyến thăm của Hun Sen rằng đây quyết định đơn phương, không tham khảo ý kiến của các nhà lãnh đạo ASEAN khác. Ông Saifuddin cho rằng, chuyến thăm - được các phương tiện truyền thông Campuchia ca ngợi là lịch sử và thành công – là vô ích. Những ý kiến chỉ trích lo ngại chuyến thăm của Hun Sen có nguy cơ gây sự hiểu lầm rằng ASEAN đã công nhận chính quyền quân sự Myanmar. Và Malaysia cảnh giác với việc Campuchia lợi dụng vai trò chủ tịch ASEAN để mời chế độ quân sự của Myanmar trở lại khối (4). Đáp lại, Hun Sen đã gọi ông Saifuddin là "kẻ ngạo mạn" và "bất lịch sự", không tôn trọng vai trò của một chủ tịch ASEAN (5). Điều này đã đặt ra nhiều câu hỏi liên quan đến hướng đi mà Campuchia sẽ dẫn dắt ASEAN trong vai trò Chủ tịch luân phiên ASEAN năm 2022 này.

ganga2

Thủ tướng Campuchia Hun Sen đi cùng Tướng Min Aung Hlaing ở Naypyidaw hôm 7/1/2022. AFP

Bàn tay của Bắc Kinh

Mặc dù vẫn còn quá sớm để nói liệu các thỏa thuận được ký kết trong chuyến thăm có dẫn đến bất kỳ thay đổi thực sự nào hay không, nhưng chuyến thăm này đã làm dấy lên những cáo buộc rằng ông Hun Sen đang "làm việc theo lệnh của Trung Quốc" để hợp pháp hóa chính quyền quân sự Myanmar. Về phần mình, Bắc Kinh đã thiết lập được một mối quan hệ làm việc với chính phủ của Tướng Min Aung Hlaing ngay cả khi chính quyền quân sự Myanmar triển khai các chiến thuật càn quét để dập tắt sự phản kháng đối với cuộc đảo chính. Ngày 12/1, Campuchia cũng đã hoãn cuộc họp ASEAN đầu tiên trong năm khi có nhiều đồn đoán xoay quanh những bất đồng về cách thức Myanmar nên được cử đại diện như thế nào.

Sự trì hoãn cuộc họp đầu tiên đã làm dấy lên "bóng ma" về sự sụp đổ của ASEAN vào năm 2012, thời điểm Campuchia cũng đang là Chủ tịch ASEAN, và cũng là lần đầu tiên trong lịch sử ASEAN không đưa ra được thông cáo chung về cuộc họp ngoại trưởng.

Lúc đó, Campuchia đã khẳng định rằng các tranh chấp lãnh thổ trên biển Đông không được đưa vào văn kiện (một đường lối nhất quán với quan điểm của Trung Quốc, vốn là nước ưa thích giải quyết các tranh chấp của mình với các thành viên ASEAN như Việt Nam và Philippines trên cơ sở song phương). Trong một cuốn sách về vai trò chủ tịch ASEAN 2022 của Campuchia do Viện Hợp tác và Hòa bình Campuchia (CICP) và Quỹ Châu Á ra mắt hôm 12/1 (6), nhà nghiên cứu cấp cao của CICP, Sovinda Po, đã ngụ ý rằng Bắc Kinh có thể sẽ dựa vào Campuchia một lần nữa trong năm nay để theo đuổi chương trình nghị sự của mình.

Theo ông Po, cho đến nay, chiến lược biển Đông của Trung Quốc là nhằm làm chia rẽ các thành viên ASEAN để đạt được "nhiều đòn bẩy lợi thế hơn trong các cuộc đàm phán song phương". "Nhiều khả năng Trung Quốc sẽ tiếp tục ngầm gia tăng sức ép đối với một số thành viên ASEAN như Campuchia và Lào để áp dụng các chính sách có lợi cho mình". Ông Po cũng cho rằng nước Chủ tịch ASEAN Campuchia chắc chắn sẽ phải đối mặt với thách thức khó khăn trong việc dung hòa các lợi ích cạnh tranh của từng quốc gia thành viên, bao gồm cả lợi ích của chính nước này, khi Campuchia cố gắng lèo lái ASEAN vượt qua những thời điểm hỗn loạn về địa chính trị này. Campuchia một lần nữa ngồi vào "chiếc ghế nóng" khi sự cạnh tranh quyền lực giữa các cường quốc đang lôi kéo các nước thành viên ASEAN đi theo những hướng hoàn toàn khác nhau.

Vấn đề Biển Đông thất bại tiếp tục là một vấn đề lớn không chỉ đối với các quốc gia có tranh chấp mà đối với toàn bộ khu vực ASEAN. Khó có thể nói rằng đã có tiến bộ đáng kể trong các cuộc đàm phán về Bộ Quy tắc ứng xử (COC) trong vấn đề Biển Đông trong thập kỷ qua. Trong khi một số thành viên ASEAN coi năm 2022 là một năm quan trọng để ký kết COC, nhiều người lại hoài nghi về triển vọng này.

ganga3

Chủ tịch Nguyễn Xuân Phúc và Thủ tướng Hun Sen ở Phnom Penh hôm 21/12/2021. AFP

Chuyến đi bất thường của ông Bùi Thanh Sơn

Ngày 19/1/2022, Ngoại trưởng Việt Nam Bùi Thanh Sơn đã có chuyến thăm Campuchia. Mặc dù báo chí hai nước này có ca ngợi chuyến đi này là để "thắt chặt tình hữu nghị giữa hai nước" (7), nhưng điều đáng chú ý là chuyến đi này của ông Bùi Thanh Sơn chỉ cách chuyến đi thăm Campuchia của Chủ tịch nước Việt Nam chưa đầy một tháng (21-22/12/2021). Và đương nhiên, trong chuyến thăm Campuchia của ông Nguyễn Xuân Phúc thì ông Bùi Thanh Sơn cũng là thành viên trong đó.

Thông cáo báo chí của Bộ ngoại giao Campuchia về chuyến đi của ông Bùi Thanh Sơn có nhắc tới việc : "Việt Nam và Lào cùng ủng hộ vai trò của Thủ tướng Hun Sen trong việc tìm kiếm giải pháp cho cuộc khủng hoảng Myanmar với chuyến thăm Myanmar gần đây của ông Hun Sen. Đồng thời, Việt Nam cũng ủng hộ Campuchia trong cương vị Chủ tịch ASEAN 2022". (8)

Như vậy, có thể là chuyến đi của ông Bùi Thanh Sơn mang thông điệp ủng hộ Campuchia của Việt Nam và Lào trong khi Hun Sen đang hứng chịu các chỉ trích từ nhiều quốc gia ASEAN khác.

Tuy nhiên, Việt Nam cũng cần phải cảnh giác "con ngựa thành Troy" của ASEAN, khi bàn tay đen đúa của Bắc Kinh vẫn đang len lỏi vào các chính sách của chính quyền Hun Sen, trong đó có vấn đề Biển Đông.

Thạch Sari

Nguồn : RFA, 29/01/2022

Tham khảo :

1. https://asean.org/wp-content/uploads/Chairmans-Statement-on-ALM-Five-Point-Consensus-24-April-2021-FINAL-a-1.pdf

2. https://thediplomat.com/2022/01/myanmar-crisis-and-hun-sens-visit-asean-in-disarray/

3. https://asia.nikkei.com/Politics/International-relations/Malaysia-to-Hun-Sen-Myanmar-regime-still-not-welcome-at-ASEAN

4. https://www.rfa.org/english/news/cambodia/visit-01132022171925.html

5. https://www.rfa.org/english/news/cambodia/myanmar-malaysia-01212022165317.html

6. Cambodia's Chairmanship of ASEAN, Challenging Perceptions, concretizing consolidations, Cambodian Institute for Cooperation and Peace published, 2022, from p. 60- p. 67

7. https://www.khmertimeskh.com/501009995/vietnamese-foreign-affairs-minister-visits-cambodia-to-further-boost-ties/

8. https://opendevelopmentcambodia.net/pdf-viewer/?pdf=files_mf/1642997699HisExcellencyBuiThanhSon.pdf

Published in Diễn đàn

Cuối tháng này, nếu chín nhà lãnh đạo của khối ASEAN loại Chủ tịch-Thống tướng Min Aung Hlaing của Miến Điện ra khỏi Hội nghị cấp cao của khối, thì đó sẽ là bước tiến lớn đối với ASEAN. Phải chăng tổ chức này sắp bước vào kỷ nguyên AUKUS với quyết tâm xóa bỏ xú danh cũ "Câu lạc bộ của các nhà độc tài" ?

Ch tch-Thng tướng Miến Đin Min Aung Hlaing, k cm đu nhóm đo chính quân s có th b loi khi Hi ngh Thượng đnh Hip hi các quc gia Đông Nam Á (ASEAN) vào cui tháng 10 này, nếu Myanmar vn t chi hp tác vi Đc phái viên ca khi. Tân Ngoi trưởng ca Malaysia hôm 4/10 đã tweet công khai như thế. Các nước Đông Nam Á đã tho lun v vic không mi người đng đu quân đi Myanmar tham d Hi ngh thượng đnh vào cui tháng 10 này, do không đt được tiến b nào trong l trình đã thng nht đ khôi phc hòa bình quc gia b xung đt này. Erywan Yusof, Đc phái viên ca khi ti Myanmar, cho biết trong mt cuc hp báo tun trước, vic chính quyn Myanmar không thc thi "thỏa thun 5 đim" mà h đã đng ý vi ASEAN hi tháng 4 được coi "tương đương vi vic nut li ha[1].

asean1

Thống tướng Min Aung Hlaing, Tổng tư lệnh quân đội Myanmar dự một hội nghị về an ninh quốc tế ở Nga hôm 23/6/2021 - AFP

Sau cuc hp trc tuyến ca 10 Ngoi trưởng ASEAN vào ngày 4/10, Ngoi trưởng Saifuddin Abdullahcho cho biết trong mt bài đăng trên Twitter rng, Malaysia đã bày t s tht vng do s thiếu hp tác ca quân đi Myanmar vi Đc phái viên Erywan. Trên Twitter, Ngoi trưởng Saifuddin viết rng "tr khi có tiến b, s rt khó đ có Ch tch SAC ti Hi ngh cp cao ASEAN". B trưởng Ngoi giao Indonesia Retno Marsudi cũng đt vn đ v vic Myanmar tham gia Hi ngh cp cao ASEAN sp ti trong mt cuc hp báo cui tun qua. "Mt s nước thành viên có quan đim cho rng, ASEAN không nên có hành đng nào liên quan đến tình hình Myanmar", bà Retno nói. "Nhưng theo quan đim ca Indonesia, đã đến lúc các Ngoi trưởng ASEAN phi báo cáo tình hình này vi chín nhà lãnh đo ASEAN và s nhn ch th v cách ASEAN nên can d vi Myanmar như thế nào, liên quan đến các Hi ngh Cp cao ASEAN ln th 38 và 39" [2].

Phát biu t các ngoi trưởng Malaysia và Indonesia, đi din cho hai chính ph dn đu các n lc ca khi đ gii quyết cuc khng hong Myanmar, được đưa ra sau khi có tin tc tun trước rng, chính quyn Myanmar không cho phép Đc s Erywan tiếp cn nhà lãnh đo dân s đang b giam gi, bà Aung San Suu Kyi. Ngay khi va được b nhim, Đc s Erywan ha rng ông s thu xếp mt cuc gp vi bà Aung San Suu Kyi như mt phn ca mc tiêu theo đui đi thoi "gia tt c các bên" và rng mt yêu cu đã được đ trình lên chính ph Myanmar đ thc thi điu này. Nhưng mt phát ngôn viên ca quân đi Myanmar nói vi hãng tin AFP vào ngày 30/9/2021 rng, s "rt khó đ cho phép đi din ca ASEAN có các cuc gp vi nhng người đang b xét x". Nhà lãnh đo 76 tui hin đang b bu c ti vi mt lot ti danh k l, t s dng thuc mê cho đến nhp khu trái phép máy b đàm, dường như tt c được thiết kế đ vĩnh vin gt bà ra khi cuc sng chính tr.

asean2

Người biu tình phn đi chính ph quân s Miến Đin đt c ca ASEAN ti Mandalay hôm 5/6/2021. Reuters

Vic quân đi t chi cho phép Đc phái viên Erywan tiếp cn "tt c các bên" không có gì đáng ngc nhiên, do chính quyn quân s không mun hp tác đ thc thi "Tha thun 5 đim" đã được thng nht vi ASEAN hi tháng 4 va qua ti Thượng đnh Jakarta. Các thỏa thun y bao gm c Đc phái viên, đưa ra li kêu gi đi thoi toàn din và cung cp vin tr nhân đo. "Hết ln này đến ln khác k t sau cuc đo chính, chính quyn đã li dng các giao thip vi ASEAN đ đt được tính hp pháp, đng thi gia tăng các đòn tr đũa tàn bo đi vi người dân Myanmar", Charles Santiago t nhóm vn đng "Ngh sĩ ASEAN vì Nhân quyn" cho biết như thế trong mt tuyên b gi qua email. " đây chúng tôi có nhiu ví d khác v vic quân đi không bao gi thc hin đúng nhng li ha ca mình".

K t cuc đo chính, các nhà lãnh đo ASEAN đã nhn ra mi đe da mà cuc khng hong Myanmar có th gây ra đi vi tính hp pháp ca khi và nó s chiếm v trí "trung tâm" trong các hot đng ngoi giao ca Châu Á. Vào tháng 3, B trưởng Ngoi giao Singapore Vivian Balakrishnan cho biết trong mt tuyên b rng, vic không thc hin hành đng có ý nghĩa trong trường hp Myanmar "s nhn mnh rõ ràng s thiếu đoàn kết ca chúng ta, và làm suy yếu uy tín và s liên quan ca chúng ta vi tư cách là mt t chc". Nhưng cách tiếp cn ng thun" ca khi đã nhn mnh nhn thc quc tế v ASEAN như mt din đàn ca s đng lõa và không hành đng, đã th hin qua cnh tượng k l là c ASEAN b đt trên đường ph Myanmar [3].

Trong bi cnh đó, các thông báo ca các b trưởng Indonesia và Malaysia đánh du s cng rắn đáng hoan nghênh trong lp trường ca ASEAN đi vi chính quyn quân s ca nước này và là du hiu cho thy khi đang bt đu mt kiên nhn trước s không tuân phc ca Thượng tướng Min Aung Hlaing. Hiến chương ca ASEAN không có quyn rõ ràng v vic trc xut hoc đình ch tư cách thành viên ca mt quc gia. Nhưng theo Aaron Connelly t Vin Nghiên cu Chiến lược quc tế ca Singapore, Mc 20 ca Hiến chương có mt điu khon được suy rng ra rng, "trong trường hp vi phm nghiêm trng ca Hiến chương hoc vic không tuân th, vn đ s được chuyn đến Hi ngh cp cao ASEAN đ quyết đnh". Điu này dường như s cung cp cho chín thành viên khác ca ASEAN mt khung kh, đ h có th cùng nhau đt được s đng thu n cn thiết, nhm to ra mt điu khon tham chiếu mi cho s tham gia ca khi vi nhng thành viên có vn đ như trường hp Myanmar.

Trung Quc cho đến nay chưa lên án cuc tiếm quyn. Mt s người biu tình Myanmar cáo buc rng Bc Kinh chng lưng cho chính quyn Myanmar. Trung Quc lâu nay là nhà cung cp vũ khí chính cho Myanmar và có các khon đu tư ln vào nước này. Đi s Trung Quc ti Myanmar, Chen Hai, cho biết Bc Kinh mong mun nhng người biu tình và quân đi Myanmar có th gii quyết nhng khác bit ca h thông qua đi thoi, theo ni dung ca mt cuc phng vn được đăng trên trang Facebook ca đi s quán Trung Quc hôm 16/2. Ông nói : "Nhng din biến hin ti Myanmar hoàn toàn không phi là nhng gì Trung Quc mun thy". Ông Chen cũng ph nhn chuyn Trung Quc đang giúp Myanmar kim soát vic truy cp internet và chuyn binh lính Trung Quc đang xut hin trên đường ph Myanmar [4].

https://youtu.be/tznvVqdTCys

Theo các quan chc cp cao ca B Ngoi giao M, chính quyn Tng thng Biden tuyên b hành đng quân đi tiếp qun Myanmar là mt "cuc đo chính", dn đến Mỹ s ngng vin tr nước ngoài cho chính ph nước này, tng cng khong 109 triu USD. "Sau khi xem xét kĩ lưỡng các s kin và hoàn cnh, chúng tôi nhn đnh rng bà Aung San Suu Kyi, lãnh đo đng cm quyn ca Myanmar và ông Win Myint, người đng đu chính ph được bu hp l, b phế trut trong mt cuc đo chính quân s. Chúng tôi tiếp tc kêu gi gii lãnh đo quân đi Myanmar tr t do cho h ngay lp tc và vô điu kin" - B Ngoi giao Mỹ tuyên b [5].

Myanmar đang trong tình trng vô cùng căng thng, khi tình trng vô pháp lut đang làm tăng kh năng xy ra mt cuc ni chiến kéo dài, thm chí có th là cách mng, sau cuc đo chính quân s đu tháng 2, theo EastAsiaForum. Người dân Myanmar, trong các cuc biu tình đm máu, đã kêu gi quc tế vào cuc bo v h. Mt s cường quc như Anh, Mỹ đã đáp li, bng các phn ng quyết lit như áp đt lnh trng pht lên các quan chc quân đi Myanmar. Nhưng mt s nước khác, trong đó có Vit Nam, li có phn ng yếu t và thái đ dè dt. Trong mt văn bn gi đi ngày 2/3/2021, các nước ASEAN 'kêu gi tt c các bên kim chế, không kích đng thêm bo lc và đ cho các bên kim chế cũng như linh hot ti đa'. Ngay sau đó, chính ph Vit Nam cùng Trung Quc, Nga, n Đ được báo chí quc tế nêu tên và b các t chc nhân quyn ch trích là bn quc gia ngăn Liên Hip Quc (LHQ) có tuyên b cng rn v Myanmar sau cuộc đo chính hi tháng Hai. V căn bn, bn nước này phn đi vic đưa vào ngh quyết cm t 'cuc đo chính quân s', và ngăn cn LHQ đưa ra tuyên b v bt k kh năng hp tác nào đ tăng cường các bin pháp trng pht kinh tế lên Myanmar [6].

Hôm 7/9/2021, Duwa Lashi La, "quyn Tng thng" ca "Chính ph Đoàn kết Quc gia" (NUG) đã ra li hiu triu tiến hành "cuc chiến tranh phòng v ca nhân dân" chng li chính quyn quân s ca Myanmar. Li kêu gi xut hin ch vài ngày trước khi y ban Quc thư ca Liên Hp Quc đưa ra quyết đnh v vic ai s đi din cho Myanmar ti Liên Hp Quc - NUG hay chính quyn quân s. Dư lun trong và ngoài Myanmar đang rúng đng trước li kêu gi "khi nghĩa toàn quc" ca phe đi lp chng đo chính quân s nước này. Gii tr Myanmar có mt b phn ng h li kêu gi đó nhưng cũng có nhiu người lo s s xy ra cnh tm máu, "ni da nu tht" [7].

Cui cùng, nếu các nhà lãnh đo ASEAN chp nhn đ xut t các ngoi trưởng ca mình, loi tr Thng tướng Min Aung Hlaing ra khi Hi ngh thượng đnh vào cui tháng này, thì đây là mt đng thái rt có ý nghĩa đi vi ASEAN. T chc này vn nng v truyn thng theo nguyên tc đng thun và và chung tiếp cn can d hơn là đi đu gia các nước thành viên. Lch s lâu dài ca chế đ đc tài quân s và các cáo buc vi phm nhân quyn ca Myanmar có th coi đây là mt cuc trc nghim lch s đi vi ASEAN. Myanmar th thách gii hn chính sách không can thip. ASEAN có chu chuyn mình hay không [8] ? Đông Nam Á trong không gian "Indo-Pacific t do và rng m" (FOIP) có chun b đ bước vào mt k nguyên mi ? Hip đnh AUKUS, s phc sinh đi vi QUAD (B T) và s ra đ i ca Đo Lut EAGLE (Bo đm s Can d và V thế Lãnh đo Toàn cu ca M) Đã đến lúc ASEAN cn phi ch đng thoátkhi xú danh cũ "Câu lc b ca các nhà đc tài". Hãy dành tiếng chuông đưa tin các chính th đc tài và toàn tr [9] !

Hải Đăng

Nguồn : RFA, 12/10/2021

Published in Diễn đàn

Những người biểu tình đang tìm mọi cách ngăn chặn sự bành trướng của quân đội.

chong1

Người Myanmar kêu gọi tẩy chay các sản phẩm của quân đội. Ảnh : Irrawaddy.

Hai tháng sau ngày quân đội đảo chính ở Myanmar, con số dân thường thiệt mạng đã lên đến 550 người. Trong bối cảnh bị quân đội đàn áp ngày một gay gắt, những người biểu tình đang tìm mọi cách để chống trả.

Họ tìm cách vô hiệu hóa tất cả các cơ chế hoạt động của bộ máy chính quyền quân quản, cắt đứt nguồn tài chính nuôi sống quân đội và liên kết các phong trào địa phương và quốc tế để phối hợp hành động. Dưới đây là bốn cách người biểu tình sử dụng để chống lại quyền lực của chính quyền quân quản Myanmar.

Tẩy chay các thương hiệu của quân đội

Kể từ khi quân đội đảo chính vào ngày 1/2/2021, các phong trào kêu gọi tẩy chay các công ty do quân đội sở hữu hoặc điều hành ngày càng gia tăng. Phong trào với khẩu hiệu "Stop Buying Junta Business" (ngừng mua các sản phẩm và dịch vụ của quân đội) có mục tiêu cắt đứt nguồn tiền nuôi sống tổ chức này.

chong2

Sinh viên Đại học Kinh tế ở Yangon kêu gọi tẩy chay các sản phẩm của quân đội. Ảnh : Hnin Zaw/Twitter.

Chiến thuật của phong trào này đã đi xa hơn cuộc biểu tình chống chính phủ vào năm 2007. Vào thời điểm đó, người Myanmar cũng xuống đường, nhưng không có sự phối hợp nào để ngăn chặn chính quyền quân sự bằng các biện pháp kinh tế.

Quân đội Myanmar sở hữu nhiều tập đoàn kinh doanh lớn, bao gồm hầu hết mọi lĩnh vực của nền kinh tế, từ thực phẩm, nước giải khát, bán lẻ, viễn thông cho đến ngân hàng và cơ sở hạ tầng.

Hiện một số tập đoàn bán lẻ, chuỗi nhà hàng và các cửa tiệm tạp hóa ở Myanmar đã ngưng dự trữ các sản phẩm bia, thuốc lá, thẻ cào điện thoại do quân đội sản xuất. Các nhà hoạt động chống đảo chính cũng đang liên hệ với các công ty quốc tế có đầu tư vào Myanmar để yêu cầu họ đình chỉ hoặc tạm ngừng kinh doanh với quân đội.

"Chúng tôi sẽ không mua hoặc bán các sản phẩm liên quan đến bất kỳ khoản kinh phí quân sự nào, bởi vì chúng tôi không muốn đồng lõa với một chế độ giết người", Thaw Zin, người điều hành một nhà hàng ở Myanmar cho biết trên tờ Financial Times.

Đáng chú ý, Mytel – một dự án hợp tác của Bộ Quốc phòng Việt Nam và Lực lượng vũ trang Myanmar, đã trở thành một trong những doanh nghiệp bị kêu gọi tẩy chay nhiều nhất.

Đình công trên khắp cả nước

Ở Myanmar, các ngân hàng đang phải đóng cửa, hàng hóa tại các bến cảng không được thu gom, và các cơ quan chính phủ ở thủ đô Naypyidaw đang trong tình trạng "vườn không nhà trống", theo tường thuật của The New York Times.

Theo các quan chức, 90% hoạt động của chính phủ đã bị đình trệ.

Các bệnh viện chính phủ không có người điều hành đã từ chối tiếp nhận bệnh nhân mới, và một số bệnh viện đã đóng cửa. Tình hình nghiêm trọng tới mức đích thân Thống tướng Min Aung Hlaing đã phải thúc giục những nhân viên y tế quay lại làm việc.

Những người đình công hy vọng chỉ vài tuần hoặc vài tháng, quân đội sẽ cạn kiệt ngân sách.

chong3

Hơn 50 nhân viên của Ngân hàng Kinh tế Myanmar tham gia đình công vào ngày 11/2/2021. Đây là ngân hàng lớn nhất trong số bốn ngân hàng quốc doanh của Myanmar. Ảnh : Frontier Myanmar.

Vào đầu tháng 3/2021, 18 tổ chức công đoàn đã kêu gọi các công nhân nghỉ việc. Đây được xem là cuộc tổng đình công lớn nhất trên cả nước.

Liên hiệp công đoàn đại diện cho các ngành nông nghiệp, xây dựng và chế xuất cho biết trên tờ Al Jazeera : "Không ai có thể ép buộc bất kỳ công dân Myanmar nào làm việc. Chúng tôi không phải, và sẽ không bao giờ là nô lệ của quân đội". Họ nói thêm rằng cuộc tổng đình công toàn quốc sẽ tiếp tục cho đến khi họ "lấy lại được nền dân chủ".

Đáp lại việc quân đội gia tăng đàn áp người biểu tình, đặc biệt sau khi một em bé 7 tuổi bị bắn chết tại nhà vào ngày 24/3, các nhà hoạt động đã kêu gọi dân chúng thực hiện một cuộc "đình công im lặng" (silent strike). Người dân được khuyến cáo ở nhà và tránh đến các cửa hàng vào ngày này. Chiến thuật này làm đường phố Yangon và các thành phố khác "vắng như chùa Bà Đanh".

chong4

Một cảng hàng hóa không có người bốc dỡ ở Yangon, vì các công nhân đã đình công. Ảnh : New York Times.

Các cuộc đình công đã gây tổn thất lớn cho quân đội. Một mỏ đồng ở miền bắc vùng Sagaing, do quân đội và một công ty Trung Quốc đồng sở hữu, đã ngừng hoạt động sau khi hơn 2.000 công nhân rời đi. Hàng trăm kỹ sư và nhân viên của Mytel đã nghỉ việc.

Hoạt động của chính phủ cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Do phần lớn công chức đã nghỉ việc, việc thu thuế cũng như cấp giấy phép xuất nhập khẩu cũng như các loại giấy phép khác đều bị đình trệ. Các dòng tiền ra vào đất nước cũng chững lại vì ngân hàng tư nhân đóng cửa. Các ngân hàng quân đội đã phải hạn chế các giao dịch rút tiền của người dân vì lo ngại hết tiền mặt.

Liên kết qua mạng xã hội để trừng phạt quân đội

Điện thoại di động và Internet được những người biểu tình Myanmar khai thác triệt để trong các phong trào biểu tình chống đảo chính. Các nền tảng như Facebook và Twitter là phương tiện giúp người Myanmar giao tiếp với nhau và với thế giới bên ngoài, và là vũ khí để người biểu tình chống lại quân đội.

Một chiến dịch "trừng phạt xã hội" (social punishment) lan rộng khắp Myanmar. Các cửa hàng từ chối phục vụ cảnh sát và binh lính. Một trang web được lập ra nhằm chỉ mặt điểm tên những người là thân nhân, có liên hệ hoặc ủng hộ quân đội.

Các thông tin có thể bao gồm ảnh chụp, nơi ở, nơi làm việc, tên trường học và cả tài khoản mạng xã hội của họ để những người Myanmar trên thế giới đều có thể truy tìm. Những người phản kháng cho rằng đây là cách để tạo áp lực lên quân đội.

chong5

Một cửa hàng ở Myanmar treo tấm biển có nội dung : "Chúng tôi không bán hàng cho cảnh sát và binh lính". Đây là một phần trong chiến dịch "trừng phạt xã hội" ở Myanmar, phản ánh sự căm phẫn sâu sắc đối với quân đội. Ảnh : mpc/ Twitter.

Nói về cách mà những người biểu tình kết nối với nhau, bà Moe Thuzar, đồng điều phối viên của Chương trình Nghiên cứu Myanmar thuộc Viện Nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS-Yusof Ishak Institute) cho biết trên Channel News Asia : "Facebook là nền tảng quan trọng hàng đầu để người dân Myanmar chia sẻ và cập nhật thông tin, đồng thời tập hợp phong trào phản đối việc chiếm quyền lực bất hợp pháp của quân đội ở Myanmar".

Facebook tiếp tục bị chặn ở Myanmar mặc dù lệnh cấm Internet đã được dỡ bỏ. Những người biểu tình đã dùng VPN (mạng riêng ảo) để vượt tường lửa và truy cập vào mạng xã hội để cập nhật và chia sẻ thông tin về kế hoạch tổ chức biểu tình. Trong thời gian Internet bị cắt, họ lập các nhóm liên lạc thông qua tin nhắn điện thoại di động.

Trong cuộc nổi dậy năm 1988, quân đội có thể đàn áp thành công những cuộc biểu tình của hàng trăm ngàn người, vì người biểu tình chỉ có thể dựa vào những quyển sách được in ấn thô sơ và những lời truyền miệng để kết nối với nhau. Nhưng giờ đây, các phong trào biểu tình đã được tổ chức và kết nối chặt chẽ hơn, nhờ vào sự phổ cập smartphone và mạng Internet.

Công nghệ thông tin đã làm thay đổi xã hội Myanmar. Tính đến tháng 1/2020, Myanmar có hơn 22 triệu người dùng Internet và 68 triệu thuê bao di động. Tỷ lệ phổ cập Internet vào năm 2020 là hơn 40%, tăng vọt so với mức 0,2% vào năm 2010.

Kêu gọi sự ủng hộ của quốc tế

Các tổ chức xã hội dân sự ở Myanmar như Progressive Voice (Tiếng nói Cấp tiến), AthanAll Burma Federation of Student Unions (Liên đoàn toàn thể các Hội đoàn Sinh viên), Action Committee for Democracy Development (Ủy ban Hành động vì sự Phát triển Dân chủ) và Generation Wave (Làn sóng Thế hệ), v.v… đang nỗ lực phê phán chính quyền quân quản cũng như kêu gọi các nỗ lực quốc tế chống lại các hoạt động chính trị – kinh tế của quân đội.

Theo Diplomat, các liên minh đa sắc tộc và quốc tế của Phong trào Bất tuân Dân sự (Civil Disobedience Movement – CDM) cũng đang kêu gọi sự giúp đỡ từ các phong trào đấu tranh xuyên quốc gia.

Các liên kết xuyên quốc gia đã hình thành giữa các nhà hoạt động ở Myanmar, Hong Kong và Thái Lan, nơi các phong trào ủng hộ dân chủ diễn ra trong bối cảnh đại dịch và đều bị lực lượng an ninh đàn áp.

chong6

Liên minh Trà sữa kết nối thanh niên ở nhiều quốc gia, trở thành một phong trào dân chủ nổi bật tại Châu Á. Ảnh : Cornelia2121/ Twitter.

Trên mạng xã hội, những người biểu tình tụ họp thông qua hashtag #MilkTeaAlliance (Liên minh Trà sữa). Được đặt tên theo món uống được giới trẻ nhiều quốc gia Châu Á ưa thích, Liên minh Trà sữa giúp những người trẻ chia sẻ kinh nghiệm và chiến thuật biểu tình, cũng như lan tỏa thông điệp của nhau.

Người biểu tình Myanmar đã học cách biểu tình chớp nhoáng (flashmobs) của người Hong Kong, sử dụng mũ bảo hiểm và ô vàng để chống lại lực lượng an ninh. Họ cũng sử dụng biểu tượng giơ ba ngón tay để phản kháng mà người Thái Lan khởi xướng.

chong7

Người biểu tình Myanmar sử dụng biểu tượng ba ngón tay mà người Thái Lan khởi xướng. Ảnh : AP.

Vào ngày 1/4/2021, 407 tổ chức xã hội dân sự của Myanmar phát thông điệp kêu gọi cộng đồng quốc tế cắt đứt quan hệ với Ủy ban Bầu cử Liên minh (Union Election Commission – UEC). Họ cáo buộc tổ chức này đã bị quân đội thao túng để chuẩn bị cho cuộc bầu cử sắp tới theo hướng có lợi cho chính quyền quân sự.

Bên cạnh đó, các tổ chức công đoàn trong ngành may mặc ở Myanmar cũng đang kêu gọi các lệnh trừng phạt quốc tế toàn diện để hạ bệ chính quyền quân quản của Thống tướng Min Aung Hlaing. Các biện pháp trừng phạt toàn diện có thể lấy đi sinh kế của 600.000 công nhân, nhưng một số lãnh đạo công đoàn nói rằng họ sẵn sàng bị sa thải còn hơn là chịu sự áp bức của quân đội.

Lee Nguyen

Nguồn : Luật Khoa, 05/04/2021

Published in Diễn đàn

Đối diện với bạo quyền, người Myanmar vẫn không dừng lại. Người Việt Nam có thể giúp bằng cách nào ?

Trương Minh Vũ, Luật Khoa, 23/03/2021

Cả thế giới đang hướng về Myanmar, người Việt Nam cũng có thể chung tay giúp sức.

Đã gần hai tháng trôi qua kể từ ngày quân đội Myanmar đảo chính, tình hình tại quốc gia Đông Nam Á này vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

myanmar1

Một người biểu tình bị trúng đạn của cảnh sát vẫn giơ ba ngón tay khi đang được đưa đi cấp cứu. Ảnh : Reuters.

Báo cáo mới nhất  cho biết đã có hơn 200 người biểu tình thiệt mạng. Chắc chắn rằng với tình hình bất ổn còn kéo dài, con số trên sẽ không dừng lại.

Những ai yêu chuộng công lý, tin tưởng vào các giá trị nhân văn, nhân đạo và nhân quyền đều sục sôi khi thấy tính mạng con người bị chà đạp thô bạo như vậy. Chắc hẳn là bạn cũng như tôi, đều không muốn bó gối ngồi yên  nhìn những người biểu tình Myanmar – mà đa phần còn rất trẻ – bỏ mạng oan uổng.

Dù ở Việt Nam hay bất kỳ đâu, chúng ta cũng có thể ủng hộ cho phong trào đấu tranh tự do của người Myanmar bằng nhiều cách khác nhau.

Trở thành một người truyền tin

Người Myanmar cần bạn bè thế giới quan tâm và lên án cuộc đảo chính quân sự. Do đó, mỗi người Việt Nam đều có thể đóng vai trò như một người truyền tin. Bạn có thể làm điều đó bằng việc chia sẻ, chọn dịch các nguồn tin quan trọng và đáng tin cậy, hay giải thích cho mọi người xung quanh về những diễn biến của phong trào biểu tình đang diễn ra tại đây.

myanmar2

Các sinh viên và nhân viên y tế Myanmar tuần hành tại Mandalay vào rạng sáng ngày 21/3 vừa qua, phản đối hành động đảo chính và đàn áp vũ lực của quân đội. Ảnh : AFP.

Ủng hộ truyền thông độc lập

Các kênh truyền thông độc lập luôn là xương sống trong bất kỳ một xã hội dân sự nào. Với tình hình hiện tại của Myanmar, thông tin khách quan, không bị kiểm duyệt lại càng trở nên đặc biệt quan trọng.

Chính quyền mới do quân đội kiểm soát đã tiến hành  nhiều biện pháp cứng rắn để bóp nghẹt truyền thông độc lập tại nước này. Họ ngăn chặn việc đưa tin về các cuộc biểu tình, lục soát trụ sở các tòa soạn, bắt giữ các phóng viên nhằm ngăn cản việc đưa tin tức ra thế giới.

myanmar3

Một người bán báo tại Yangon vào tháng 11/2015. Thời điểm này, Myanmar không còn một tờ báo độc lập nào hoạt động. Ảnh : Reuters.

Cho đến thời điểm hiện tại, tất cả các kênh truyền thông độc lập  của Myanmar đều đã bị chính quyền quân sự buộc đóng cửa. Họ bị cấm phát sóng, cũng như không thể đưa tin trên bất kỳ phương tiện truyền thông nào. Trong nhiều trường hợp, các phóng viên phải sử dụng mạng xã hội để truyền tải tình hình của Myanmar ra thế giới.

Những kênh tin tức không chịu kiểm duyệt này giờ đây rất cần nguồn tài chính để duy trì hoạt động.

Tờ Myanmar Now (đưa tin bằng tiếng Anh và tiếng Burma) hiện đang kêu gọi  độc giả đóng góp để có thể trả lương cho phóng viên và tiếp tục các hoạt động đưa tin tức. Một số tờ báo độc lập khác như Coconuts hay The Irrawaddy cũng duy trì các kênh quyên góp riêng của mình.

Tiếp sức cho phong trào bất tuân dân sự (Civil Disobedience Movement – CDM)

Dù bị đàn áp nặng nề, phong trào bất tuân dân sự (CDM) của người dân Myanmar vẫn không có dấu hiệu dừng lại. Kể từ ngày quân đội đảo chính, phong trào trên đã thu hút sự tham gia  của hầu hết mọi tầng lớp trong xã hội : từ luật sư, giáo viên, kỹ sư, cho đến sinh viên, hay thậm chí là những quân nhân đã giải ngũ .

Vì khoảng cách địa lý, có lẽ nhiều người sẽ nghĩ rằng việc đồng hành cùng người biểu tình Myanmar là điều bất khả. Tuy nhiên, có nhiều cách để bạn bè thế giới có thể cùng tham gia phong trào này mà không cần phải có mặt tại Myanmar.

myanmar4

Các giảng viên tại trường Đại học Yangon giơ biểu tượng ba ngón tay để lên án việc quân đội đảo chính. Ảnh chụp vào ngày 5/2/2021. Nguồn : Stringer/ Reuters.

Tại Singapore, trước sự lên tiếng yếu ớt của chính phủ về những tội ác mà quân đội Myanmar đang thực hiện, một số tờ báo độc lập tại quốc đảo này, như tờ New Naratif, đang kêu gọi  người dân Singapore cùng chung sức với phong trào CDM.

Singapore là nhà đầu tư lớn nhất tại Myanmar , do đó, các lệnh trừng phạt kinh tế có một sức nặng đáng kể. Các nhà hoạt động đang vận động chính phủ Singapore áp đặt lệnh cấm vận và phong tỏa nguồn tài chính đối với quân đội Myanmar. Họ cũng khuyến khích các công ty nước này tạo điều kiện cho nhân viên của mình tại Myanmar tham gia biểu tình một cách ôn hòa.

Với người Việt Nam đang sống trong nước, nhiều nhà hoạt động đã chia sẻ các cách thức tiếp thêm lửa cho phong trào bất tuân dân sự trên :

- Tham gia vào Liên minh Trà sữa cùng giới trẻ Myanmar.

- Sử dụng các hashtag "#WhatsHappeningInMyanmar" (chuyện gì đang xảy ra tại Myanmar), "#CivilDisobedienceMovement" (phong trào bất tuân dân sự) hay "#FreeMyanmar" (tự do cho Myanmar) mỗi khi đăng tải tin tức về tình hình tại đây.

- Thay hình đại diện trên mạng xã hội với biểu tượng ba ngón tay (biểu tượng phong trào bất tuân dân sự của người Myanmar).

- Tìm hiểu các chương trình gây quỹ của người Myanmar tại nước ngoài nhằm ủng hộ phong trào đấu tranh của người dân trong nước.

Tạm ngưng sử dụng dịch vụ của các doanh nghiệp có liên kết với quân đội Myanmar

Hiện nay, quân đội đang có chân, nếu không muốn nói là nắm giữ hầu hết  các hoạt động kinh tế tại Myanmar. Các nguồn kinh phí này góp phần tiếp tay cho những tội ác của quân đội. Việc chặt đứt hết các vòi bạch tuộc của quân đội là chuyện khó có thể làm trong một sớm một chiều, nhưng chúng ta có thể chặn đứng nguồn tài chính đang ngày ngày nuôi dưỡng bộ máy trên.

myanmar5

Trong báo cáo của mình, tổ chức Justice For Myanmar cáo buộc Viettel "tham gia vào quá trình chuyển giao công nghệ quân sự và công nghệ lưỡng dụng (dual-use)" cho quân đội Myanmar. Nguồn : Justice For Myanmar.

Trong một báo cáo điều tra công bố vào ngày 20/12/2020, tổ chức Justice For Myanmar đã cáo buộc  Viettel trong việc đồng lõa và tiếp tay cho tội ác của quân đội Myanmar. Theo báo cáo, tập đoàn viễn thông Mytel của quân đội Myanmar, nơi Viettel hiện nắm giữ  49% cổ phần, có trách nhiệm liên đới trong việc "gián tiếp trợ giúp hoặc tạo điều kiện cho các hành vi bạo lực và giết chóc của quân đội Myanmar".

Vào đầu tháng Hai vừa qua, tập đoàn nước giải khát Kirin (Nhật) tuyên bố sẽ chấm dứt hợp tác  với tập đoàn Myanmar Economic Holdings Ltd. (MEHL) do quân đội sở hữu. Hành động trên của Kirin được đưa ra sau nhiều nỗ lực thúc giục  của các tổ chức hoạt động vì nhân quyền. Các tổ chức này cảnh báo rằng, hợp tác với các doanh nghiệp quân đội cũng đồng nghĩa với việc tiếp tay cho những tội ác mà chính quyền quân sự Myanmar đang thực hiện.

Người Việt Nam cũng có thể cân nhắc tạm hoãn, hoặc ngừng sử dụng các dịch vụ của Viettel cho đến khi tập đoàn này đưa ra những giải trình về trách nhiệm và mối liên hệ của mình với quân đội Myanmar.

Những doanh nghiệp nước ngoài có mối liên hệ với quân đội Myanmar đều đang chịu áp lực lớn từ dư luận quốc tế.

Theo Yadanar Maung, phát ngôn viên của tổ chức Justice for Myanmar, Kirin đã "lắng nghe tiếng nói của người dân Myanmar " và có một quyết định đúng đắn.

myanmar6

Bất chấp việc chính quyền quân sự Myanmar tăng cường đàn áp, người dân Myanmar vẫn tiếp tục tuần hành đòi dân chủ. Ảnh : Myanmar Now.

Các tập đoàn khác trên thế giới cũng đang có những bước đi tương tự. Công ty năng lượng khổng lồ của Pháp Électricité de France (EDF) đã tạm ngưng  một dự án thủy điện có vốn đầu tư hơn 1,5 tỷ USD ở tỉnh Shan, Myanmar do những lo ngại về vấn đề quyền con người. Tập đoàn phát triển bất động sản Amata (Thái Lan) cũng đã đình chỉ  một dự án đầu tư xây dựng trung tâm công nghiệp trị giá khoảng 1 tỷ USD, vì e ngại các lệnh cấm vận của phương Tây.

***

Mục sư Martin Luther King Jr. từng nói, "Chừng nào bất công còn tồn tại, dù ở bất kỳ đâu, chừng đó công lý còn bị đe dọa, bất kể ở nơi nào" (nguyên văn : "Injustice anywhere is a threat to justice everywhere "). Bất cứ ai trong số chúng ta, nếu có lương tri và không muốn nhắm mắt bịt tai trước mọi bất công đang diễn ra, đều có trách nhiệm phải lên tiếng.

Hôm nay, người Myanmar đang đồng lòng cùng nhau chống lại áp bức. Trước đó, người Hong Kong cũng đã đổ máu để giành quyền tự chủ. Và có thể mai này, sẽ đến lượt các thế hệ trẻ Việt Nam đứng dậy để cất lên tiếng nói và đòi hỏi những quyền-thuộc-về-chúng-ta.

Cuộc chiến chống lại cái ác, độc tài, hay bất công không phải là việc riêng của bất cứ cá nhân, quốc gia, hay chủng tộc nào.

Mỗi người Việt Nam đều cần phải góp phần lên tiếng và giúp đỡ người dân Myanmar trong khả năng của mình.

Vì chắc chắn một lúc nào đó, chính chúng ta cũng sẽ cần đến tất cả sự giúp sức trong hành trình giành lấy tự do.

Trương Minh Vũ

Nguồn : Luật Khoa, 23/03/2021

***********************

Và chúng ta ngồi yên nhìn người biểu tình Myanmar bị bắn chết

Hiền Minh, Luật Khoa, 05/03/2021

Họ không có vũ khí gì trong tay. Cảnh sát nã đạn thật về phía họ.

Tôi không thể ngừng nghĩ về những người đã chết trong cuộc biểu tình ở Myanmar.

myanmar7

Tang lễ của Ma Kyal Sin, 19 tuổi, một người biểu tình bị cảnh sát bắn chết vào ngày 3/3. Ảnh : Reuters.

Mỗi ngày, những dòng tít báo nổi lên : 2 người chết, 18 người chết, 38 người chết. Máu liên tiếp đổ. Ngày 28/2 được gọi là ngày Chủ nhật đẫm máu khi Liên Hợp Quốc công bố 18 người đã chết, nhưng đó hóa ra chưa phải ngày đẫm máu nhất. Trong ngày 3/3, 38 người nữa  đã chết trong cuộc đụng độ với cảnh sát.

Những người đã chết còn rất trẻ.

Nạn nhân đầu tiên, Mya Thwet Thwet Khine qua đời ngày 20/2, 10 ngày sau khi bị cảnh sát bắn vào đầu khi tham gia cuộc biểu tình ở thủ đô Nay Pyi Taw. Cô chết hai ngày trước sinh nhật lần thứ 20  của mình.

Có ít nhất một cô gái 19 tuổi khác cũng đã chết vì đạn của cảnh sát hôm 3/3 vừa qua. Trong những bức ảnh cuối cùng xuất hiện trên mạng, Angel (tên thật là Ma Kyal Sin) mặc chiếc áo màu đen có ghi dòng chữ "Everything will be OK ". Vài phút sau, cô mất mạng.

myanmar8

Angel, 19 tuổi, là một vận động viên Taekwondo. Trong bài đăng Facebook cuối cùng, cô để lại thông tin cá nhân, kèm theo nguyện vọng hiến tạng trong trường hợp mình chết. Ảnh : Twitter/ @ SuLwinLwinHtet4/ VOI.

Những người đã chết không chỉ là những dòng tít báo lạnh băng mà chúng ta thấy trên điện thoại – những cái tin chắc sẽ có rất nhiều view. Họ là những con người bằng xương bằng thịt, với máu nóng, với diện mạo, với hoài bão, với cả tương lai còn rộng mở ở trước mặt. Họ bị giết chỉ vì đã đòi hỏi dân chủ một cách ôn hòa.

Họ không có vũ khí gì trong tay. Cảnh sát nã đạn thật về phía họ.

Khi biểu tình diễn ra căng thẳng ở Hong Kong năm 2019, chúng ta trấn an nhau rằng thảm sát kiểu Thiên An Môn sẽ không xảy ra lần nữa đâu, vì "thời này là thời nào rồi cơ chứ". Khi Thái Lan diễn ra biểu tình, người ta cũng nói rằng quân đội Thái sẽ không nổ súng đâu, vì họ muốn giữ sự chính danh và hình ảnh với quốc tế.

Tôi cũng đã nghĩ như vậy. Thời này là thời nào rồi cơ chứ, các nước sẽ không để cho họ làm càn đâu.

Logic đó không đúng ở Myanmar. Quân đội mới đây tuyên bố thẳng thừng với Liên Hợp Quốc rằng họ không sợ lệnh trừng phạt.

"Chúng tôi quen với lệnh trừng phạt rồi, và chúng tôi đã sống sót", Soe Win, chỉ huy phó quân đội Myanmar nói với đặc phái viên của Liên Hợp Quốc. "Chúng tôi phải học cách tồn tại với chỉ một vài người bạn đồng hành".

Nhiều nước phương Tây, trong đó có Anh, Mỹ, Pháp, Canada và Liên minh Châu Âu đã thi hành hoặc đang nghĩ đến các lệnh trừng phạt, nhưng những áp lực đó có vẻ chẳng hề hấn gì.

Châu Âu thì phức tạp và thường tránh can thiệp vào nội bộ của nước khác. Hoa Kỳ – đất nước chịu khó can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia "có vấn đề" nhất – giờ đang chật vật với đại dịch chưa ngừng. ASEAN – Hiệp hội các nước Đông Nam Á – nơi mà Myanmar là một thành viên, thì loay hoay với nguyên tắc "không can thiệp" và không có nổi một tuyên bố quan ngại cho ra hồn. Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc thậm chí không thể tuyên bố "lên án" các hành vi của quân đội Myanmar, vì Nga và Trung Quốc không đồng ý.

Những người tin vào áp lực quốc tế như tôi có thể sẽ phải thất vọng.

Tôi có một người bạn ở Myanmar, cô ấy hơn Mya Thwet Thwet Khine và Angel ba tuổi. Cô đang phải trốn trong nhà để giữ an toàn cho mình. Tai cô vẫn nghe được tiếng súng nổ trên phố. Cô chat với tôi qua mạng Internet chập chờn và chỉ có thể truy cập vào ban ngày.

Khi cuộc chính biến mới bắt đầu xảy ra, cô nói "giúp bọn tôi với, bọn tôi cần quốc tế lên tiếng". Giờ là một tháng sau, cô không còn nhắc đến quốc tế nữa, chỉ nói rằng mình chẳng biết làm gì hơn ngoài cầu nguyện. Một người bạn của cô đã bị bắt, đến nay không có tin tức gì.

Các lãnh đạo biểu tình tuyên bố vẫn sẽ tiếp tục xuống đường, bất chấp rủi ro thiệt mạng.

Và chúng ta tiếp tục ngồi yên nhìn họ tiếp tục bị bắn chết.

Hiền Minh

Nguồn : Luật Khoa, 05/03/2021

Published in Diễn đàn

Giới quân sự Miến Điện chưa bao giờ từ bỏ quyền lực

Những biến động chính trị tại Miến Điện vẫn là mối quan tâm chính của các báo Pháp ra hôm 17/02/2021. Nhật báo công giáo La Croix dành hồ sơ lớn với tựa đề "Quân đội Miến Điện đẳng cấp bài ngoại đầy quyền lực" để cho thấy trên thực tế từ năm 1962, giới quân nhân Miến Điện chưa bao giờ rời khỏi quyền lực.

quanphiet1

Xe bọc thép của quân đội Miến Điện trên đường phố sau đảo chính, ngày 03/02/2021.  Reuters – Stringer

La Croix trích dẫn nhiều nhà quan sát chuyên về Miến Điện. Tất cả đều có chung nhận định : Vụ đảo chính hôm 01/02 vừa qua là một bằng chứng cho thấy không bao giờ giới quân sự Miến Điện lại có thể nghĩ họ sẽ nhường quyền cho một chính phủ dân sự. Điều này đã ăn sâu vào suy nghĩ của giới quân nhân từ khi Miến Điện giành được độc lập từ thực dân Anh năm 1948.

Khi đó đất nước Miến Điện - cũng như bây giờ - đang bị chia rẽ sắc tộc sâu sắc. Ba chính phủ dân sự đầu tiên từ 1948-1957 đều phải nhờ cậy vào quân đội để đàn áp các cuộc nổi dậy của các sắc tộc thiểu số ở biên giới. Chính trong giai đoạn đó, quân đội đóng vai trò bảo vệ sự thống nhất và toàn vẹn chủ quyền chống lại những thế lực ly khai trong nước. Các tướng lĩnh được coi như những vị công thần bảo vệ sự toàn vẹn đất nước, bảo vệ sắc dân đa số trước những sắc tộc thiểu số.

Bởi thế mới thấy một nghịch lý là người biểu tình chống lại quân đội khi họ thấy bị giới quân nhân chiếm đoạt mất dân chủ, thế nhưng có thể sẵn sàng chấp nhận và bênh vực việc quân đội đàn áp người Rohingya hay các sắc dân thiểu số khác ở miền bắc đất nước.

Quyền thường vẫn gắn với lợi. La Croix cho biết, các tướng lĩnh sĩ quan và gia đình họ đa số đều nắm các công ty lớn trong mọi lĩnh vực kinh tế. Gia đình tướng Min Aung Hlaing vừa làm đảo chính, đều đứng sau hai tập đoàn kinh tế lớn nhất Miến Điện. Ngoài ra còn có rất nhiều hoạt động mờ ám của gia đình người thân giới tướng lĩnh thao túng, thâu tóm các ngành kinh tế chủ chốt.

Các tướng lĩnh, sĩ quan quân đội giờ đây luôn coi mình là lực lượng duy nhất có thể quản lý đất nước một cách chuẩn mực. Trong cuộc bầu cử Quốc hội tháng 11/2020, giới quân nhân không lường trước được việc họ bị thua đau như thế. Với quyền lực có trong tay và lợi ích cần phải bảo vệ, quân đội đã ra tay. Họ không thể chấp nhận sự phân chia quyền hành bằng những lá phiếu của thế hệ cử tri mới thời đại công nghệ thông tin.

La Croix kết luận, "không có gì chắc chắn cuộc nổi dậy 2.0 lần này có thể địch nổi với nòng súng của giới quân nhân".

Nhật – Miến Điện : Quan hệ truyền thống đặc biệt

Nhật báo Le Monde có bài "Tokyo bảo vệ mối quan hệ đặc biệt với Miến Điện" để lý giải vì sao sau cuộc chính biến vừa qua tại Miến Điện, Nhật Bản lại tỏ thái độ được cho là thận trọng với chính quyền quân sự.

Theo Le Monde, quan hệ đối tác chiến lược Nhật Bản-Miến Điện có một lịch sử lâu đời. Khi xảy ra cuộc đảo chính quân sự vừa rồi, Tokyo bày tỏ lập trường quan ngại chung chung. Nhật lo ngại việc phương Tây trừng phạt Miến Điện sẽ đẩy chính quyền quân sự ngả về phía láng giềng Trung Quốc.

Quan hệ Miến Điện-Nhật Bản đã được vun đắp từ thời cha của bà Aung San Suu Kyi, tướng Aung San (1915-1947), được giới quân phiệt Nhật hậu thuẫn trong cuộc kháng chiến giành độc lập từ thực dân Anh. Về sau, các chế độ quân sự khác ở Miến Điện đều rất gần gũi với Nhật. Đến khi Miến Điện bước vào tiến trình dân chủ hóa năm 2011 thì hợp tác song phương lại càng được đẩy mạnh, nhất là khi chính quyền của thủ tướng Shinzo Abe nhìn thấy Miến Điện có thể đóng vai trò ngăn chặn ảnh hưởng ngày càng lớn của Bắc Kinh ở Biển Đông và Ấn Độ Dương.

Ukraine : Vất vả nói tiếng mẹ đẻ

Nhìn sang Ukraine, Le Monde có bài "Tại Ukraine, cuộc chiến ngôn ngữ", đề cập đến chuyện trước mối đe dọa từ Nga, Kiev đang thúc đẩy mở rộng việc sử dụng ngôn ngữ Ukraine, coi đó như một thách thức của an ninh quốc gia.

Từ giờ trở đi, khu vực dịch vụ buộc phải sử dụng tiếng Ukraine để giao tiếp với khách. Chuyện bắt người Ukraine nói tiếng mẹ đẻ của mình có vẻ khôi hài, nhưng đó là một thực tế rất đặc thù của nước này. Ngôn ngữ Ukraine mới chỉ được quy định chính thức là ngôn ngữ chính của nước này từ năm 1989. Suốt hơn 30 năm qua, tiếng Nga vẫn là ngôn ngữ chính, bao trùm khắp mọi lĩnh vực công ở các thành phố lớn.

Theo Le Monde, trong các quán ăn, người ta vẫn thường thấy thực đơn viết bằng tiếng Nga hay tiếng Anh chứ không có tiếng Ukraine. Ở các cửa hàng, người ta vẫn bắt gặp cảnh người bán hàng cứ nói tiếng Nga, người mua nói bằng tiếng Ukraine, mỗi người nói một thứ tiếng mà không có vấn đề gì. Từ năm 1992 đến 2018, số dân sử dụng thường xuyên tiếng Ukraine hơn tiếng Nga chỉ tăng thêm 9%, theo một thống kê ở Ukraine.

Le Monde cho biết, giờ đây trước mối đe dọa của Nga, chính quyền muốn đẩy nhanh việc sử dụng ngôn ngữ của người Ukraine bằng cách luật hóa việc sử dụng tiếng mẹ đẻ trong các ngành dịch vụ của đất nước, nếu vi phạm sẽ bị phạt tiền rất nặng (khoảng 200 euro). Luật có hiệu lực từ ngày 16 tháng Giêng vừa qua.

Theo Kiev, việc phát triển sử dụng tiếng Ukraine không chỉ nhằm tăng cường bản sắc của đất nước đang cố gắng thoát khỏi vòng kiềm tỏa của Nga để hướng về Liên Hiệp Châu Âu mà đó còn là thách thức về an ninh quốc gia nhất là từ sau vụ Nga sáp nhập Crimea năm 2014.

Ở một đất nước đã có hơn nửa thế kỷ nằm trong Liên Xô, với những đặc thù về văn hóa xã hội, lịch sử, việc sử dụng tiếng mẹ đẻ là một cuộc đấu tranh không hề đơn giản. Đến tận năm 2017, tiếng Ukraine mới được bắt buộc trong trường học. 2 năm sau một bộ luật về ngôn ngữ chính mới được thông qua. Theo một cuộc thăm dò dư luận hồi tháng 11/2020, gần 62% người Ukraine ủng hộ bắt buộc sử dụng tiếng mẹ đẻ và vẫn còn 34% chống tức là vẫn muốn dùng tiếng Nga.

Thổ Nhĩ Kỳ : Bùng phát làn sóng sinh viên phản kháng Erdogan

Một thời sự quốc tế khác được Le Figaro dành chú ý nhiều liên quan đến những biến động chính trị xã hội tại Thổ Nhĩ Kỳ với hàng tựa trang nhất : "Tại Thổ Nhĩ Kỳ, giới trẻ đứng dậy chống lại Erdogan".

Tờ báo cho biết, bất chấp đàn áp không ngừng, giới sinh viên Thổ Nhĩ Kỳ đang huy động đông đảo đấu tranh chống lại sự áp chế thao túng của chính quyền đối với hệ thống đại học. Khởi phát từ đại học Bosphore, Istanbul, làn sóng phản kháng của sinh viên đang lan rộng khắp các thành phố lớn như Ankara, Izmir, Anada từ hơn một tháng nay.

Từng tin tưởng vào giới trẻ như là một thế hệ sùng đạo với tinh thần dân tộc chủ nghĩa để xây dựng lên đế chế Ottoman mới, giờ đây ông Erdogan gọi những sinh viên đấu tranh là những kẻ "khủng bố", "phá phách" và những kẻ "lầm lạc". Xã luận Le Figaro bình luận : "Erdogan giờ chỉ là một ông vua chân đất sét. Thổ Nhĩ Kỳ bị cô lập trên trường quốc tế, đầu tư nước ngoài giảm khiến nền kinh tế bị suy sụp. Ở trong nước, các thành công về quân sự đã nhanh chóng bị lãng quên" nhường chỗ cho làn sóng phản kháng của dân chúng, bắt đầu từ thế hệ trẻ đầy kỳ vọng của tổng thống Erdogan.

Khi các ông lớn chơi tiền ảo

Chuyển qua với Libération. Trang kinh tế của tờ báo đề cập đến đồng tiền ảo qua bài viết : "Bitcoin, đầu cơ nhỏ của những người khổng lồ công nghệ".

Libération cho hay, đầu tháng Hai vừa qua, thông qua công ty Tesla của mình, tỷ phú Elon Musk đã đầu tư tới 1,5 tỷ đô la vào đồng tiền ảo, khiến cho giá trị của đồng Bitcoin tăng chóng mặt. Trong bối cảnh khủng hoảng tài chính khắp nơi vì đại dịch, đầu tư vào tiền ảo đang có xu hướng phát triển mạnh.

Hãng chế tạo xe hơi điện Tesla của Elon Musk còn thông báo chấp nhận thanh toán bằng tiền ảo. Thông báo của Tesla đã làm bùng nổ giá trị của đồng Bitcoin, hôm qua đã vượt qua ngưỡng 50 nghìn đô la một Bitcoin.

Tờ báo cho hay, Elon Musk không phải là người duy nhất mê tiền ảo. Những tháng qua, đồng Bitcoin đã khiến cả thế giới phát sốt. Một loạt các tác nhân kinh tế nổi tiếng như BlackRock, Paypal hay Visa cũng lao vào chơi tiền ảo. Trong khi đó các chính phủ và giới ngân hàng vẫn còn dè chừng.

Theo Libération, mối quan tâm đến tiền ảo gia tăng như vậy có liên quan đến đại dịch với lo ngại một cuộc khủng hoảng tài chính lớn trong tương lai. Tờ báo đặt câu hỏi : Liệu 2021 này sẽ có phải là năm Bitcoin làm đảo lộn kinh tế thế giới ?

Tin tặc thách thức lớn của thời đại thông tin

Cũng liên quan đến thời đại công nghệ tin học và số hóa, báo chí trở lại với sự kiện từ hôm qua, nhiều cơ sở bệnh viện Pháp bị tấn công tin học làm tê liệt hoạt động.

Nhật báo công giáo La Croix có bài : "An ninh mạng, một thách thức ngày càng mang tính chiến lược". Tờ báo cho biết, theo một nghiên cứu của Câu lạc bộ của các chuyên gia về an ninh tin học và kỳ thuật số (Cesin), trong năm 2020 ở Pháp có 1/5 các công ty là nạn nhân của tin tặc đòi tiền chuộc. Giờ đây các bệnh viện cũng không phải là ngoại lệ, bị làm tê liệt ngay giữa cuộc chiến chống đại dịch.

Các cuộc tấn công tin tặc ngày càng đáng lo ngại khi cùng ngày với các cuộc tấn công ồ ạt vào Pháp hôm 16/02, Hàn Quốc tố cáo nước láng giềng miền Bắc đã dùng tin tặc xâm nhập hệ thống tin học của hãng dược Mỹ Pfizer để tìm kiếm thông tin chế vac-xin ngừa Covid-19. An ninh tin học đang đặt ra vấn đề đau đầu cho cả các công ty cũng như Nhà nước.

Xã luận La Croix viết : Những tiến bộ kinh ngạc mà công nghệ thông tin và viên thông đạt được trong vài thập kỷ qua đã làm một cuộc cách mạng trong đời sống của chúng ta… nhưng chúng ta cũng bị đặt trước rất nhiều nguy hiểm. Cần phải luôn đề cao cảnh giác.

Anh Vũ

Published in Châu Á

Quân đi Myanmar đình ch lut hn chế lc lượng an ninh, truy bt người ng h biu tình

VOA, 14/02/2021

Chính quyn Myanmar ngày th By đình ch các lut hn chế lc lượng an ninh bt gi các nghi phm hoc khám xét tư gia mà không được tòa án chp thun và ra lnh bt gi nhng người ng h có tiếng ca các cuc biu tình chng đo chính trong tháng này.

myanmar1

Cư dân và người biu tình đi din cnh sát chng bo đng Mandalay, Myanmar, ngày 13 tháng 2, 2021.

Mt lot các thông báo được đưa ra vào ngày th tám các cuc biu tình din ra trên toàn quc chng li vic chiếm quyn và câu lưu nhà lãnh đo dân c Aung San Suu Kyi vào ngày 1 tháng 2, chn đng tiến trình chuyn tiếp bp bênh sang nn dân ch bt đu vào năm 2011, theo Reuters.

Nhng thông báo này gi nh ti nn cai tr gn na thế k ca quân đi trước khi các ci cách bt đu, khi quc gia Đông Nam Á này là mt trong nhng quc gia áp chế và b cô lp nht thế gii.

Mt sc lnh do Tướng Min Aung Hlaing kí ban hành đình ch ba phn ca lut "bo v quyn riêng tư và an ninh ca công dân," được ban hành trong quá trình t do hóa dn dn.

Các phn đó bao gm quy đnh phi có lnh ca tòa án đ giam gi tù nhân quá 24 gi và các ràng buc đi vi kh năng ca lc lượng an ninh khi vào tư gia đ khám xét hoc bt gi. Vic đình ch cũng ci b nhng hn chế v vic do thám liên lc.

Thông cáo không đưa ra ngày c th vic đình ch s chm dt.

Cuc đo chính đã dn ti các cuc biu tình đường ph ln nht trong hơn mt thp niên và b các nước phương Tây lên án, vi vic M công b mt s chế tài nhm vào các tướng lĩnh cm quyn và các nước khác cũng đang cân nhc các bin pháp.

Trong khi các cuc biu tình chng đo chính li bùng lên thành ph ln nht là Yangon, th đô Naypyitaw và các nơi khác vào ngày th By, quân đi cho biết lnh bt gi đã được đưa ra đi vi by người ch trích s cai tr ca quân đi được nhiu người biết tiếng v nhng bình lun ca h trên mng xã hi.

Trong danh sách truy nã là Min Ko Naing, 58 tui, người đã b b tù sut phn ln thi gian t năm 1988 đến 2012, và là người ni bt trong vic khuyến khích các cuc biu tình và phong trào bt tuân dân s, theo Reuters.

Các cuc biu tình ng h bà Suu Kyi và cuc bu c li bùng lên trên khp Myanmar vào ngày th By bt chp chính quyn quân s kêu gi mi người tránh t tp đông người vì dch virus corona.

Chính quyn quân s cũng kêu gi các công chc ng h chiến dch bt tuân dân s quay tr li làm vic, kèm theo li đe da có th có hành đng k lut đi vi nhng người không tuân th.

Văn phòng nhân quyn ca Liên Hip Quc ngày th Sáu cho biết hơn 350 người đã b bt Myanmar k t sau cuc đo chính.

***********************

Miến Điện : Áp lực gia tăng đối với chính quyền quân sự

Thanh Phương, RFI, 13/02/2021

Chính quyền quân sự Miến Điện đang chịu áp lực ngày càng lớn từ trong nước và của cộng động quốc tế. Các cuộc biểu tình vẫn rầm rộ và Liên Hiệp Quốc vừa thông qua nghị quyết kêu gọi trả tự do cho bà Aung San Suu Kyi.

myanmar2

Các cuộc biểu tình phản đối đảo chính quân sự tiếp diễn tại Mandalay, Miến Điện, ngày 13/02/2021.  AP

Theo hãng tin AFP, phong trào phản đối cuộc đảo chính quân sự lật đổ chính phủ của bà Aung San Suu Kyi tiếp diễn, với các cuộc biểu tình bắt đầu ngay từ sáng sớm hôm 13/02/2021 và đến chiều đã tập hợp hàng chục ngàn người.

Tối ngày 12/02, nhiều ủy ban "cảnh giác công dân" đã hình thành một cách tự phát ở khắp nơi, để giám sát những người sống chung quanh mỗi khi nhà chức trách tiến hành chiến dịch bắt bớ các nhà đối lập.

Từ Rangoon, thông tín viên Carol Isoux tường trình :

"Hôm thứ Bảy này, họ vẫn còn tập hợp trên đường phố Rangoon và nhiều thành phố khác của Miến Điện đúng vào sinh nhật của tướng Aung San, vị anh hùng của nền độc lập Miến Điện và là cha của lãnh đạo chính phủ đang bị cầm tù Aung San Suu Kyi. Ngày này cũng được chọn là Ngày của Cha (phụ thân tiết) ở Miến Điện.

Tuy trong những ngày qua không còn các vụ bạo hành của cảnh sát trong những cuộc biểu tình ban ngày, quân đội vẫn duy trì áp lực qua các vụ bắt bớ những nhà hoạt động, theo lời một giáo viên trẻ ở Rangun. Anh nói :

"Các vụ bắt giữ phi pháp trong những vụ bố ráp ban đêm vẫn diễn ra mỗi tối. Trong khi đó, phe quân sự dự tính cho thông qua một luật về an ninh mạng, mang tính chất vi phạm nhân quyền, để có thể bỏ tù những người sử dụng các mạng xã hội. Nhưng phong trào phản kháng vẫn tiếp diễn mạnh hơn trong những ngày này. Giới trẻ đã tìm ra những phương thức đầy sáng tạo để bày tỏ quan điểm của họ.

Những video clip lan truyền trên các mạng xã hội cho thấy các binh lính đến nhà những công dân vô danh để bắt giữ họ, thường đó là những nhân viên y tế đã phát động phong trào tổng đình công nhằm làm chính quyền quân sự thất bại. Các tổ chức phi chính phủ của Miến Điện đã kêu gọi cộng đồng quốc tế thi hành các biện pháp trừng phạt nhắm trực tiếp vào các tướng lãnh".

Vào hôm qua, trong một phiên họp đặc biệt, Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc ghi nhận, kể từ sau cuộc đảo chính, hơn 350 lãnh đạo chính trị, đại diện Nhà nước, thành viên của xã hội dân sự, bao gồm phóng viên, nhà sư và sinh viên, đã bị bắt giam. Ngoài việc lên án bạo lực đối với những người biểu tình, Hội đồng Nhân quyền còn thông qua một nghị quyết kêu gọi trả tự do cho bà Aung San Suu Kyi.

Thanh Phương

***********************

Miến Điện : Hơn 20 ngàn tù nhân được ân xá, biểu tình phản đối đảo chính vẫn tiếp tục

Thanh Hà, RFI, 12/02/2021

Hàng ngàn người Miến Điện tiếp tục biểu tình trong ngày lễ Thống Nhất 12/02/2021 chống quân đội đảo chính. Tập đoàn quân sự ân xá cho 23.000 tù nhân và kêu gọi toàn dân "chung tay" với quân đội vì dân chủ.

myanmar3

Ủng hộ viên Miến Điện của các câu lạc bộ bóng đá Anh biểu tình tại Rangoon để phản đối cuộc đảo chính, Rangoon, Miến Điện, ngày 12/02/2021.  AFP - STR

Hãng tin Mỹ AP cho biết hàng ngàn người tập hợp trước tòa đại sứ Trung Quốc ở Rangoon vào trưa nay phản đối Bắc Kinh làm ngơ trước cuộc đảo chính. Trong bảy ngày liên tiếp phong trào phản kháng chống lại tập đoàn quân sự Miến Điện cướp chính quyền diễn ra tại hai thành phố lớn là Rangoon và Mandalay. Đám đông tiếp tục hô to những khẩu hiệu "đòi tự do cho lãnh đạo" Aung San Suu Kyi, chủ tịch Liên Đoàn Quốc Gia Vì Dân Chủ đang bị quản thúc từ sau cuộc đảo chính hôm 01/02/2021.

Thông tín viên đài RFI Juliette Verlin từ Rangoon chú ý đến một trong những sáng kiến mới của người biểu tình Miến Điện để đánh động công luận quốc tế :

"Trước cửa tòa lãnh sự Anh tại Rangun, ủng hộ viên của tất cả các câu lạc bộ bóng đá Anh tại Miến Điện đã gạt sang một bên những hiềm khích để tập hợp vào buổi sáng nay. Một biển người với những chiếc áo T-shirt mang màu của các câu lạc bộ bóng đá Anh và hô to những khẩu hiệu bằng tiếng Anh để kêu gọi quốc tế gây sức ép với tập đoàn quân sự Miến Điện. Hasley vừa chụp ảnh với các cổ động viên của những câu lạc bộ khác. Tay cầm tấm bích chương với hàng chữ "Tôi ủng hộ đội bóng Arsenal, bên cạnh tôi là người hâm mộ đội Chelsea. Nhưng hôm nay chúng tôi cùng nhau chống lại quân đội". Hasley giải thích anh muốn vận động giới hâm mộ bóng đá trên toàn thế giới sát cánh với anh.

Đây chỉ là một trong số rất nhiều những sáng kiến của người dân Miến Điện để kêu gọi cộng đồng quốc tế. Trong ngày biểu tình thứ bảy liên tiếp hôm nay, chính quyền thông báo ân xá cho hơn 23.000 tù nhân, trong đó có nhà sư nổi tiếng bảo thủ. Công chúng cũng đặc biệt lo ngại trước một dự luật mới về an ninh mạng. Họ coi đây là phương tiện để chính quyền theo dõi và kiểm soát các hoạt động của dân cư mạng. Hôm nay là một ngày lễ quốc gia, nên mọi người chờ đợi sẽ có rất đông người tràn ngập đường phố".

Thanh Hà

************************

Miến Điện : Tư lệnh quân đội đảo chính để tránh bị ra tòa sau khi hồi hưu ?

Trọng Thành, RFI, 11/02/2021

Về mặt chính thức, giới quân sự Miến Điện tuyên bố cuộc đảo chính ngày 01/02/2021 là nhằm bác bỏ kết quả bầu cử, bị tố cáo là gian lận. Nhiều nhà quan sát nghi ngờ, thông qua đảo chính, giới tướng lĩnh mưu toan trở lại nắm quyền, để tiếp tục kiểm soát nền kinh tế Miến Điện. Tuy nhiên, một trong các lý do trực tiếp khiến tổng tư lệnh quân đội Miến Điện quyết định đảo chính có thể là do sợ bị ra tòa, sau khi về hưu, do cáo buộc tham nhũng. 

myanmar4

Tướng Min Aung Hlaing đi cùng bà Aung San Suu Kyi, lãnh đạo trên thực tế của chính phủ dân sự Miến Điện, Naypyidaw. Ảnh chụp ngày 06/02/2016.  © AP - Aung Shine Oo

Tuần báo Pháp Mariane có bài phân tích mang tựa đề : "Miến Điện : Cú đảo chính quân sự và lợi ích cá nhân" (ngày 01/02/2021). Mariane khẳng định trước hết, cú đảo chính gây bất ngờ, bởi quyền lực của quân đội cho đến nay vẫn được bảo đảm trên nguyên tắc, theo Hiến pháp 2008. Quân đội có quyền kiểm soát 25% số ghế trong Quốc hội (không cần thông qua bầu cử) để ngăn chặn mọi ý định sửa đổi Hiến pháp. Quân đội cũng kiểm soát các bộ quan trọng như Quốc Phòng, Cảnh Sát và Biên Phòng. Quyền lực của quân đội Miến Điện về nguyên tắc là không thể suy suyển, cho dù đảng thân quân đội PUSD có đại bại trong cuộc bầu cử vừa qua. Vậy tại sao giới tướng lĩnh làm đảo chính ?

"Cơ hội cuối cùng"

Tổng tư lệnh quân đội Miến Điện, trên nguyên tắc, đến tuổi phải về hưu vào tháng Sáu tới. Nếu điều này xảy ra, rất có thể sẽ có nhiều thay đổi. Mariane dẫn lời Sophie Brondel, điều phối viên của trang mạng Info Myanmar, một trung tâm thông tin về tình hình chính trị, kinh tế và xã hội Miến Điện, nhận định đây là "cơ hội cuối cùng của ông Min Aung Hlaing" để bảo vệ các lợi ích kinh tế của cá nhân ông và những người thân cận.

Tổng tư lệnh quân đội Miến Điện hiện đang bị điều tra về tham nhũng. Theo hiệp hội Justice For Myanmar / Công lý cho Miến Điện, các thông tin về những hoạt động mờ ám của ông Min Aung Hlaing hiện đã được tập hợp khá đầy đủ. Justice For Myanmar là một hiệp hội có mục tiêu "gây áp lực để quân đội chấp nhận đặt mình dưới sự kiểm soát dân chủ". Trong báo cáo công bố ngày 30/01, hiệp hội này đã dẫn lại phân tích của điều phối viên mạng Info Myanmar, Sophie Brondel, khẳng định cú đảo chính nói trên có "động cơ về tài chính", bên cạnh tham vọng bám giữ quyền lực của tướng Min Aung Hlaing. 

Đứng đầu hai tập đoàn lớn

Tướng Min Aung Hlaing lãnh đạo hai tập đoàn kinh tế của quân đội, Myanmar Economic Corporation và Myanmar Economic Holdings Limited (MEHL), kinh doanh trong hàng loạt ngành nghề, như viễn thông, ngân hàng, luyện thép. Vị trí này cho phép viên tướng đầy quyền uy này kiểm soát một phần lớn nền kinh tế Miến Điện. Năm 2013, MEHL từng thành công trong việc chiếm đoạt quyền kiểm soát cảng Bo Aung Kyaw, vốn do một cựu quân nhân làm chủ. Sau đó, việc cho thuê cảng này đã mang lại cho lãnh đạo quân đội Miến Điện khoản lợi nhuận 3 triệu đô la một năm. Viên tướng bị cáo buộc lạm dụng quyền lực. Con trai của tướng Min Aung Hlaing, ông Aung Pyae Sone, lãnh đạo nhiều doanh nghiệp lớn, cũng phải đối mặt với tư pháp. Một ví dụ là, năm 2019, nhân vật nói trên bị khởi tố, liên quan đến vụ một hợp đồng có trị giá rất thấp, mà chính quyền địa phương thành phố Rangoon ký kết với doanh nghiệp Sky One Construction, của con trai tướng Min Aung Hlaing.

Theo hiệp hội Justice For Myanmar, "có rất nhiều khả năng tướng Min Aung Hlaing tìm mọi cách để tiếp tục là tổng tư lệnh quân đội, để có thể lợi dụng vị trí này mà tiếp tục thâu tóm các nguồn lực kinh tế". Nhật báo Pháp Libération, hôm 07/02, xác nhận : việc tướng Min Aung Hlaing có vị trí lãnh đạo trong chính quyền là điều cho phép các tập đoàn kinh tế có quan hệ thân thiết với ông nhận được các hợp đồng màu mỡ. Đổi lại, các tập đoàn này cấp tiền cho giới quân sự. Miến Điện là một trong những quốc gia tham nhũng nhất thế giới, Tổ chức Minh Bạch Quốc Tế Transparency International xếp Miến Điện ở vị trí 140/180.

Bên cạnh nguy cơ bị kiện ra tòa trong nước, lãnh đạo Quân Đội Miến Điện cũng đang là đối tượng trừng phạt của Hoa Kỳ, và vai trò của tướng Min Aung Hlaing trong "các tội ác" chống lại người Rohingya đang được Tòa án quốc tế La Haye điều tra.

Hoặc thương lượng với Aung San Suu Kyi để được miễn tội, hoặc tham gia chính trường ?

Theo chuyên gia về phong trào dân chủ ở Miến Điện, Nehginpao Kipgen, được Libération trích dẫn, trước khi về hưu, tướng Min Aung Hlaing có hai lựa chọn. Hoặc "thương lượng với Aung San Suu Kyi, để ông ta và những người thân cận, có thể không bị tư pháp động đến", hoặc "tham gia chính trường". Viên tướng từng bày tỏ hy vọng với báo chí Nga, nếu cuộc bầu cử thành công, "chúng tôi có thể ra làm chính trị". Một số quân nhân cho rằng tướng Min Aung Hlaing có thể trở thành tổng thống.

Tuy nhiên, cuộc bầu cử Quốc hội tháng 11/2020 vừa qua là một thảm bại với đảng USDP thân Quân Đội. Như vậy, cuộc đảo chính có thể là một biện pháp câu giờ của giới tướng lĩnh nhằm tìm "một lối thoát", như tập đoàn quân sự Thái Lan đã từng làm trước đây. Một năm tình trạng khẩn cấp, và có thể là 6 tháng gia hạn, sẽ cho phép giới tướng lãnh can thiệp, tạo các điều kiện để kết quả cuộc bầu cử Quốc hội tới có lợi hơn cho họ. Theo hiệp hội Burma Campaign UK, có trụ sở tại Anh (hiệp hội cổ vũ cho nhân quyền và nền dân chủ tại Miến Điện), cuộc đảo chính nói trên "trước hết là một vấn đề cá nhân của tướng Min Aung Hlaing".

Trọng Thành

***********************

Mỹ kêu gọi trả tự do cho Aung San Suu Kyi, trừng phạt giới tướng lĩnh Miến Điện

Thu Hằng, RFI, 11/02/2021

Tổng thống Mỹ Joe Biden lại kêu gọi trả tự do ngay lập tức cho "Quý bà Rangoon" Aung San Suu Ky. Phát biểu ngày 10/02/2021, ông Joe Biden cho biết Hoa Kỳ sẽ ban hành nhiều lệnh trừng phạt nhắm vào giới tướng lĩnh tham gia lật đổ chính quyền dân sự Miến Điện. Trong khi đó, ngày 21/02, người dân Miến Điện tiếp tục ngày biểu tình thứ 6, bất chấp lệnh cấm tụ tập và hàng loạt vụ bắt giam.

myanmar5

Tổng thống Mỹ Joe Biden phát biểu về tình hình chính trị Miến Điện, Nhà Trắng, Washington, ngày 10/02/2021.  Reuters - CARLOS BARRIA

Phó chủ tịch Hạ Viện, một người thân cận của bà Aung San Suu Kyi và nhiều quan chức địa phương nằm trong số những người bị tập đoàn quân sự Miến Điện bắt giam trong đêm thứ Tư 10/02 rạng sáng thứ Năm 11/02.

Theo AFP, kể từ khi quân đội Miến Điện đảo chính ngày 01/02, đã có hơn 200 người bị bắt giam, gồm nhiều thành viên của đảng Liên Đoàn Quốc Gia vì Dân Chủ (LND) và các nhà đấu tranh. Quân đội cũng đã nổ súng vào người biểu tình ở thủ đô Naypyidaw. Hành động này đã bị hai ngoại trưởng Nhật Bản và Hoa Kỳ lên án hôm 10/02, đồng thời yêu cầu quân đội Miến Điện trả tự do cho những người bị bắt và tái lập hệ thống dân chủ sớm nhất có thể.

Phía Liên Hiệp Châu Âu cũng thông báo đình chỉ hỗ trợ tài chính cho chương trình đào tạo cảnh sát Miến Điện, do quân đội kiểm soát. Chương trình được bắt đầu từ năm 2012 và vẫn được duy trì ngay cả khi Miến Điện bị Liên Hiệp Quốc lên án diệt chủng người Rohingya theo Hồi Giáo năm 2017. 

Người dân Miến Điện biểu tình ngày thứ 6 liên tiếp

Còn theo đài NHK Nhật Bản, phong trào của người dân đã thu hút nhiều nhân viên chính phủ thuộc ít nhất 5 bộ (trong đó có bộ Điên Lực, Năng Lượng và Xây Dựng). Khoảng 50 cảnh sát ở bang Kayah (phía đông Miến Điện) đã từ chối làm nhiệm vụ và tham gia biểu tình để phản đối "quân đội độc tài" hôm 10/02.

Trong ngày biểu tình ngày thứ sáu liên tiếp, 11/02, hàng nghìn người ở thành phố Rangoon đã thay đổi chiến lược để tiếng nói phản đối của họ có trọng lượng hơn, theo phóng sự của thông tín viên RFI Juliette Verlin :

"Mới 9 giờ sáng mà đã có hàng nghìn người tập trung trước cửa văn phòng Chương trình Phát triển của Liên Hiệp Quốc ở Rangoon.

Nhiều nhạc sĩ gõ trống theo nhịp những ca khúc cách mạng trước cổng văn phòng. Bên cạnh họ, có rất nhiều người biểu tình nằm dài trên mặt đất, với nhiều tấm biển ghi hàng chữ như : ''Tôi sẽ dậy khi nào Min Aung Hlaing ra đi''.

San San tới đây để thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế. Người phụ nữ trẻ này giải thích không muốn biểu tình trên đường phố nữa, mà đến thẳng văn phòng của Liên Hiệp Quốc, để tăng thêm tầm quan trọng cho tiếng nói của cô. Cô để các phóng viên ảnh có mặt tại chỗ chụp hình với tấm biển ghi : "Tại sao phải đi học, nếu tướng Min Aung Hlaing không màng đến tương lai của tôi ?".

Còn đối với Tun Lwin, một công chức của bộ Giao thông, thì Trung Quốc cần can thiệp. Quốc gia láng giềng này có mối quan hệ chặt chẽ về kinh tế và chính trị với Miến Điện. Theo ông, Bắc Kinh có thế lực để khiến quân đội phải lùi bước.

Trước việc quân đội vẫn chưa chính thức lên tiếng kể từ cú đảo chính, nhiều người dân Miến Điện đã tìm nhiều giải pháp khác để nguyện vọng của họ được tôn trọng".

Thu Hằng

Published in Châu Á
mercredi, 10 février 2021 13:04

Bảo vệ nền dân chủ Myanmar

Dân Myanmar li đi biu tình, liên tiếp trong bn ngày, đòi tr chính quyn li cho nhng người do dân bu lên, tr t do cho bà Aung San Suu Kyi. Hàng ngàn người xung đường, nhiu sư sãi mc áo đ, các sinh viên, hc sinh, gii lao đng, thy giáo, k sư, h mang biu ng "Đòi Công Lý". Xưởng may Dress Up Exports, mi lp năm 2013 sau khi Myanmar m ca, có 1,200 công nhân, ngày thứ Hai đa s đi biu tình, ch có khong 400 làm vic.

myanmar1

Biu tình trước tr s Liên Hip Quc ti Bangkok, chng quân đi đo chính ti Miến Đin. Hình b gch chéo là tướng Min Aung Hlaing, Tng tư lnh Quân đi Miến Đin.

Ngày thứ Ba, Yangon, có c mt cp v chng mc đ đám cưới, cm hai tm bin viết : "Đám cưới ca chúng tôi có th hoãn, nhưng cuc vn đng này thì không !". Chc h kéo c đám phù dâu, phù r đi biu tình. Cnh sát phun vòi rng và bn đn mã t. Nhiu người đng bên đường, ngi trong xe đang đi qua, đưa tay lên hoan hô cô dâu chú r.

Tướng Min Aung Hlaing, tng tư lnh quân đi, đã ra lnh bt giam bà Suu Kyi và v tng thng dân c ; sau khi t cáo có gian ln trong cuc bu c vào tháng 11 năm ngoái. Ông tuyên b "tm nm quyn" mt năm, vì tình trng khn trương.

Ngày 29/01/2021, y ban T chc Bu c đã bác b nhng điu cáo buc này, vì không có bng c nào xác tht. Đng Liên minh Dân tc vì Dân ch (NLD) ca bà Suu Kyi đã chiếm 396 trong s 476 ghế trong quc hi ; còn Đng Liên hip Đoàn kết và Phát trin (USDP) do các tướng lãnh lp ra ch được 33 ghế.

Năm 1962, tướng Ne Win lt đ chính quyn dân ch, x Miến Đin sng gn na thế k dưới ách cai tr đc quyn, dt nát và mê tín ca quân phit. Năm 2011, các v tướng cm đu t b quyn hành đ dân Myanmar b phiếu dân ch. Nhưng theo bn hiến pháp cũ năm 2008, các tướng lãnh nm mt vai trò quan trng đc bit. Quân đi, tiếng Miến Đin gi là Tatmadaw, được c mt phn tư các đi biu quc hi, không cn dn bu. Quân đi có th ph quyết không cho tu chính hiến pháp, có th nm toàn quyn nếu xy ra tình trng khn cp. T năm 2011, tướng Hlaing đã nhân danh quân đi, dành quyn b nhim các b trưởng b quc phòng, b biên gii, lc lượng cnh sát công an.

Cũng theo bn hiến pháp trên, bà Aung San Suu Kyi không được ng c tng thng vì đã tng có chng ngoi quc. Trong năm năm qua, Bà Suu Kyi làm c vn cho chính ph, đã phi tìm cách tha hip, bo đm quyn li các tướng lãnh đang được hưởng, hi ý kiến h v các chính sách. Bà tng đng ra bênh vc quân đi khi, trong nhng năm 2016 và 2017, h tàn sát người thiu s Rohingya phía Nam nhng di dân theo Hi giáo t Bangladesh chy qua Myanmar tri qua nhiu đi. Nhiu người đã ch trích bà Suu Kyi v thái đ này, có người đ ngh tước b Gii Nobel Hòa Bình đã tng bà năm 1991, khi bà còn b chính quyn quân phit qun thúc, sut 15 năm.

Nhưng các tướng lãnh không tha mãn vi nhng nhượng b ca bà Suu Kyi và chính quyn dân s. Bà không gp tướng Hlaing trong hơn mt năm qua. Sau cuc bu c ngày 8/11/2020, trước nhng li vu cáo không bng chng v gian ln bu c, bà Suu Kyi đã đoán trước s có biến c. Đi din ca Hlaing và Suu Kyi gp g nhiu ln, cũng không th đng ý vi nhau. Bà đã đưa ra mt bn tuyên b t cáo âm mưu đo chính, báo đng dân chúng. Ngày thứ Hai quc hi mi bt đu hp đ làm l tuyên th, tướng Min Aung Hlaing ra tay tái lp chế đ quân phit, ít nht trong 12 tháng ; vì có cơ hi bt giam tt c các đi biu đang có mt th đô Naypyidaw.

Lnh gii nghiêm ban hành t 8 gi ti đến 4 gi sáng trên toàn quc, cm không được t hp quá 5 người. Mi phương tin truyn thông, t các đài ti vi, đin thoi ti internet, b cm hay b hn chế.

Nhưng dân chúng đã xung đường phn đi mt cách ôn hòa, và hin mi ch b cnh sát phun vòi rng và bn đn mã t.

Ti sao ông Min Aung Hlaing phi lt đ mt chính quyn được hu hết dân Myanmar ng h ? Mt lý do là, năm nay 64 tui, đến tháng Sáu này ông s phi v hưu. Nhiu nhà quan sát cho rng ông Hlaing cũng nuôi tham vng làm tng thng. Nhưng mun vy thì Đng USDP phi chiếm được nhiu ghế trong cuc b phiếu vào hai tháng trước. Nhưng USDP thua, đng NLD vi bà Suu Kyi đã chiếm 83% s phiếu. Thay vì kêu gi th h tn công chiếm tr s quc hi đ bt buc các đi biu phi bu cho mình làm tng thng, tướng Min Aung Hlaing đã xóa b luôn c h thng chính quyn dân c.

Hành đng này cũng nhm bo v quyn li kinh tế ca các tướng lãnh. H đang lo s chế đ t do dân ch càng ngày càng vng mnh, s các nhà chính tr ch ch khi đ mnh s tước b các đc quyn kinh tế mà h đang hưởng.

K t khi thiết lp chế đ dân ch, Myanmar không còn b các nước Tây phương cm vn, kinh tế bt đu phát trin vì xut cng được nhiu hàng hóa ; khách du lch và đu tư ngoi quc cùng đ vào mt x hơn 60 triu dân nghèo.

T đó, các tướng lãnh đã dùng quyn lc ca h, trên toàn quc hoc mi đa phương, đng ra kinh doanh. Chế đ quân phit cũ đã đng lõa cho Trung Quốc vào khai thác nhng m ngc, đá quý, đn g, xây đp nước cung cp đin cho tnh Vân Nam. Sau khi kinh tế m ca, các tướng lãnh lp ra nhiu công ty liên đi vi nhau trong các ngành khai thác đá quý, sn xut thuc lá, rượu bia, ngân hàng, công nghip dùng sc lao đng r, và chuyên ch công cng.

Năm ngoái, t chc Ân Xá Quc tế (Amnesty International) báo cáo rng tt c các đơn v trong quân đi đu làm ch nhng c phiếu trong Đi Công ty Ch qun Myanmar (Myanmar Economic Holdings Limited - MEHL), có nhiu chi nhánh và làm ăn vi thế gii bên ngoài.

Các tướng tá cũng m các trung tâm du lch, khách sn. Có lúc mt thành ph có hai phòng trà mang th h đánh phá nhau, vì nhng người con ca hai ông tướng mun giành ly đc quyn m hp đêm.

Gia đình tướng Min Aung Hlaing cũng làm giàu nh da vào uy quyn ca ông. Nếu ông v hưu, các quyn li đó s b gim, hoc b mt dn, vì không th cnh tranh vi gii doanh thương trong th trường t do.

Cho nên cuc đo chính trước hết nhm mc đích bo v quyn li kinh tế ca gii nm đu quân đi.

Nhưng đó cũng là mt "ch nhược" đ tn công nếu các nước phương Tây mun h tr đòi t do cho dân Myanmar. Năm 2011 chế đ quân phit đã phi chu nhượng b trước khát vng dân ch ca Miến Đin cũng vì chu áp lc cm vn kinh tế, trong khi toàn dân chng Trung Quốc lũng đon và bóc lt tài nguyên Myanamar. Khi đó, các tướng lãnh chưa biết làm kinh doanh. Bây gi đã tr nên giàu có, h s d thm đòn trước các áp lc kinh tế, khi xut cng và đu tư cn dn.

Người dân Miến đã trông thy cnh kinh tế phát trin nh chế đ dân ch t do. Mc dù còn rt nh, ngành may qun áo đã tiến lên trong my năm qua, khi các công ty quc tế b Trung Quc sang đt hàng, may t nhng áo sơmi đến qun áo đóng b, Myanmar, Vit Nam, Campuchia.

Ngành xut cng hàng qun áo Myanmar, s dng 700 ngàn công nhân, đã tăng lên gp 15 ln t 2010 đến 2019, ti 5 t m kim, trước khi đình tr vì bnh dch Covid 19. Các nhãn nhiu thi trang ni tiếng ca Tây Ban Nha, Thy Đin đã ti đt hàng.

Cuc đo chính ca tướng Aung Hlaing có th khiến Myanmar li b cm vn tr li.

Các công nhân đang lo lng không biết s còn vic làm không, nếu các tướng lãnh b trng pht. Năm 2003, khi chính ph M cm nhp cng t Myanmar đ cnh cáo chế đ quân phit, mt công ty dt may đã phi sa thi bt công nhân, t 2.000 người xung ch còn 300.

Tháng By năm 2019, tướng Min Aung Hlaing và ba viên tướng khác b t cáo ti dit chng khi đem quân đi giết và xua đui nhng người Rohingya, b cm qua nước M. Tháng 12 năm đó, tài sn M ca nhiu tướng lãnh Myanmar b phong ta, các công ty và ngân hàng M không được phép giao dch vi các cơ s kinh doanh ca h.

Sau cuc đo chính, B Ngoi giao M cho nghiên cu các công ty, xí nghip liên can đến gii quân nhân Myanmar đ có th m rng lnh cm vn. Điu khiến chính ph M phi dè dt là h có th đy chính quyn quân phit Myanmar rơi tr li trong vòng nh hưởng ca Trung Quốc. Ngoài vic khai m và xây đp thy đin, các công ty Trung Quốc còn đang theo đu</