Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Những người biểu tình đang tìm mọi cách ngăn chặn sự bành trướng của quân đội.

chong1

Người Myanmar kêu gọi tẩy chay các sản phẩm của quân đội. Ảnh : Irrawaddy.

Hai tháng sau ngày quân đội đảo chính ở Myanmar, con số dân thường thiệt mạng đã lên đến 550 người. Trong bối cảnh bị quân đội đàn áp ngày một gay gắt, những người biểu tình đang tìm mọi cách để chống trả.

Họ tìm cách vô hiệu hóa tất cả các cơ chế hoạt động của bộ máy chính quyền quân quản, cắt đứt nguồn tài chính nuôi sống quân đội và liên kết các phong trào địa phương và quốc tế để phối hợp hành động. Dưới đây là bốn cách người biểu tình sử dụng để chống lại quyền lực của chính quyền quân quản Myanmar.

Tẩy chay các thương hiệu của quân đội

Kể từ khi quân đội đảo chính vào ngày 1/2/2021, các phong trào kêu gọi tẩy chay các công ty do quân đội sở hữu hoặc điều hành ngày càng gia tăng. Phong trào với khẩu hiệu "Stop Buying Junta Business" (ngừng mua các sản phẩm và dịch vụ của quân đội) có mục tiêu cắt đứt nguồn tiền nuôi sống tổ chức này.

chong2

Sinh viên Đại học Kinh tế ở Yangon kêu gọi tẩy chay các sản phẩm của quân đội. Ảnh : Hnin Zaw/Twitter.

Chiến thuật của phong trào này đã đi xa hơn cuộc biểu tình chống chính phủ vào năm 2007. Vào thời điểm đó, người Myanmar cũng xuống đường, nhưng không có sự phối hợp nào để ngăn chặn chính quyền quân sự bằng các biện pháp kinh tế.

Quân đội Myanmar sở hữu nhiều tập đoàn kinh doanh lớn, bao gồm hầu hết mọi lĩnh vực của nền kinh tế, từ thực phẩm, nước giải khát, bán lẻ, viễn thông cho đến ngân hàng và cơ sở hạ tầng.

Hiện một số tập đoàn bán lẻ, chuỗi nhà hàng và các cửa tiệm tạp hóa ở Myanmar đã ngưng dự trữ các sản phẩm bia, thuốc lá, thẻ cào điện thoại do quân đội sản xuất. Các nhà hoạt động chống đảo chính cũng đang liên hệ với các công ty quốc tế có đầu tư vào Myanmar để yêu cầu họ đình chỉ hoặc tạm ngừng kinh doanh với quân đội.

"Chúng tôi sẽ không mua hoặc bán các sản phẩm liên quan đến bất kỳ khoản kinh phí quân sự nào, bởi vì chúng tôi không muốn đồng lõa với một chế độ giết người", Thaw Zin, người điều hành một nhà hàng ở Myanmar cho biết trên tờ Financial Times.

Đáng chú ý, Mytel – một dự án hợp tác của Bộ Quốc phòng Việt Nam và Lực lượng vũ trang Myanmar, đã trở thành một trong những doanh nghiệp bị kêu gọi tẩy chay nhiều nhất.

Đình công trên khắp cả nước

Ở Myanmar, các ngân hàng đang phải đóng cửa, hàng hóa tại các bến cảng không được thu gom, và các cơ quan chính phủ ở thủ đô Naypyidaw đang trong tình trạng "vườn không nhà trống", theo tường thuật của The New York Times.

Theo các quan chức, 90% hoạt động của chính phủ đã bị đình trệ.

Các bệnh viện chính phủ không có người điều hành đã từ chối tiếp nhận bệnh nhân mới, và một số bệnh viện đã đóng cửa. Tình hình nghiêm trọng tới mức đích thân Thống tướng Min Aung Hlaing đã phải thúc giục những nhân viên y tế quay lại làm việc.

Những người đình công hy vọng chỉ vài tuần hoặc vài tháng, quân đội sẽ cạn kiệt ngân sách.

chong3

Hơn 50 nhân viên của Ngân hàng Kinh tế Myanmar tham gia đình công vào ngày 11/2/2021. Đây là ngân hàng lớn nhất trong số bốn ngân hàng quốc doanh của Myanmar. Ảnh : Frontier Myanmar.

Vào đầu tháng 3/2021, 18 tổ chức công đoàn đã kêu gọi các công nhân nghỉ việc. Đây được xem là cuộc tổng đình công lớn nhất trên cả nước.

Liên hiệp công đoàn đại diện cho các ngành nông nghiệp, xây dựng và chế xuất cho biết trên tờ Al Jazeera : "Không ai có thể ép buộc bất kỳ công dân Myanmar nào làm việc. Chúng tôi không phải, và sẽ không bao giờ là nô lệ của quân đội". Họ nói thêm rằng cuộc tổng đình công toàn quốc sẽ tiếp tục cho đến khi họ "lấy lại được nền dân chủ".

Đáp lại việc quân đội gia tăng đàn áp người biểu tình, đặc biệt sau khi một em bé 7 tuổi bị bắn chết tại nhà vào ngày 24/3, các nhà hoạt động đã kêu gọi dân chúng thực hiện một cuộc "đình công im lặng" (silent strike). Người dân được khuyến cáo ở nhà và tránh đến các cửa hàng vào ngày này. Chiến thuật này làm đường phố Yangon và các thành phố khác "vắng như chùa Bà Đanh".

chong4

Một cảng hàng hóa không có người bốc dỡ ở Yangon, vì các công nhân đã đình công. Ảnh : New York Times.

Các cuộc đình công đã gây tổn thất lớn cho quân đội. Một mỏ đồng ở miền bắc vùng Sagaing, do quân đội và một công ty Trung Quốc đồng sở hữu, đã ngừng hoạt động sau khi hơn 2.000 công nhân rời đi. Hàng trăm kỹ sư và nhân viên của Mytel đã nghỉ việc.

Hoạt động của chính phủ cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Do phần lớn công chức đã nghỉ việc, việc thu thuế cũng như cấp giấy phép xuất nhập khẩu cũng như các loại giấy phép khác đều bị đình trệ. Các dòng tiền ra vào đất nước cũng chững lại vì ngân hàng tư nhân đóng cửa. Các ngân hàng quân đội đã phải hạn chế các giao dịch rút tiền của người dân vì lo ngại hết tiền mặt.

Liên kết qua mạng xã hội để trừng phạt quân đội

Điện thoại di động và Internet được những người biểu tình Myanmar khai thác triệt để trong các phong trào biểu tình chống đảo chính. Các nền tảng như Facebook và Twitter là phương tiện giúp người Myanmar giao tiếp với nhau và với thế giới bên ngoài, và là vũ khí để người biểu tình chống lại quân đội.

Một chiến dịch "trừng phạt xã hội" (social punishment) lan rộng khắp Myanmar. Các cửa hàng từ chối phục vụ cảnh sát và binh lính. Một trang web được lập ra nhằm chỉ mặt điểm tên những người là thân nhân, có liên hệ hoặc ủng hộ quân đội.

Các thông tin có thể bao gồm ảnh chụp, nơi ở, nơi làm việc, tên trường học và cả tài khoản mạng xã hội của họ để những người Myanmar trên thế giới đều có thể truy tìm. Những người phản kháng cho rằng đây là cách để tạo áp lực lên quân đội.

chong5

Một cửa hàng ở Myanmar treo tấm biển có nội dung : "Chúng tôi không bán hàng cho cảnh sát và binh lính". Đây là một phần trong chiến dịch "trừng phạt xã hội" ở Myanmar, phản ánh sự căm phẫn sâu sắc đối với quân đội. Ảnh : mpc/ Twitter.

Nói về cách mà những người biểu tình kết nối với nhau, bà Moe Thuzar, đồng điều phối viên của Chương trình Nghiên cứu Myanmar thuộc Viện Nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS-Yusof Ishak Institute) cho biết trên Channel News Asia : "Facebook là nền tảng quan trọng hàng đầu để người dân Myanmar chia sẻ và cập nhật thông tin, đồng thời tập hợp phong trào phản đối việc chiếm quyền lực bất hợp pháp của quân đội ở Myanmar".

Facebook tiếp tục bị chặn ở Myanmar mặc dù lệnh cấm Internet đã được dỡ bỏ. Những người biểu tình đã dùng VPN (mạng riêng ảo) để vượt tường lửa và truy cập vào mạng xã hội để cập nhật và chia sẻ thông tin về kế hoạch tổ chức biểu tình. Trong thời gian Internet bị cắt, họ lập các nhóm liên lạc thông qua tin nhắn điện thoại di động.

Trong cuộc nổi dậy năm 1988, quân đội có thể đàn áp thành công những cuộc biểu tình của hàng trăm ngàn người, vì người biểu tình chỉ có thể dựa vào những quyển sách được in ấn thô sơ và những lời truyền miệng để kết nối với nhau. Nhưng giờ đây, các phong trào biểu tình đã được tổ chức và kết nối chặt chẽ hơn, nhờ vào sự phổ cập smartphone và mạng Internet.

Công nghệ thông tin đã làm thay đổi xã hội Myanmar. Tính đến tháng 1/2020, Myanmar có hơn 22 triệu người dùng Internet và 68 triệu thuê bao di động. Tỷ lệ phổ cập Internet vào năm 2020 là hơn 40%, tăng vọt so với mức 0,2% vào năm 2010.

Kêu gọi sự ủng hộ của quốc tế

Các tổ chức xã hội dân sự ở Myanmar như Progressive Voice (Tiếng nói Cấp tiến), AthanAll Burma Federation of Student Unions (Liên đoàn toàn thể các Hội đoàn Sinh viên), Action Committee for Democracy Development (Ủy ban Hành động vì sự Phát triển Dân chủ) và Generation Wave (Làn sóng Thế hệ), v.v… đang nỗ lực phê phán chính quyền quân quản cũng như kêu gọi các nỗ lực quốc tế chống lại các hoạt động chính trị – kinh tế của quân đội.

Theo Diplomat, các liên minh đa sắc tộc và quốc tế của Phong trào Bất tuân Dân sự (Civil Disobedience Movement – CDM) cũng đang kêu gọi sự giúp đỡ từ các phong trào đấu tranh xuyên quốc gia.

Các liên kết xuyên quốc gia đã hình thành giữa các nhà hoạt động ở Myanmar, Hong Kong và Thái Lan, nơi các phong trào ủng hộ dân chủ diễn ra trong bối cảnh đại dịch và đều bị lực lượng an ninh đàn áp.

chong6

Liên minh Trà sữa kết nối thanh niên ở nhiều quốc gia, trở thành một phong trào dân chủ nổi bật tại Châu Á. Ảnh : Cornelia2121/ Twitter.

Trên mạng xã hội, những người biểu tình tụ họp thông qua hashtag #MilkTeaAlliance (Liên minh Trà sữa). Được đặt tên theo món uống được giới trẻ nhiều quốc gia Châu Á ưa thích, Liên minh Trà sữa giúp những người trẻ chia sẻ kinh nghiệm và chiến thuật biểu tình, cũng như lan tỏa thông điệp của nhau.

Người biểu tình Myanmar đã học cách biểu tình chớp nhoáng (flashmobs) của người Hong Kong, sử dụng mũ bảo hiểm và ô vàng để chống lại lực lượng an ninh. Họ cũng sử dụng biểu tượng giơ ba ngón tay để phản kháng mà người Thái Lan khởi xướng.

chong7

Người biểu tình Myanmar sử dụng biểu tượng ba ngón tay mà người Thái Lan khởi xướng. Ảnh : AP.

Vào ngày 1/4/2021, 407 tổ chức xã hội dân sự của Myanmar phát thông điệp kêu gọi cộng đồng quốc tế cắt đứt quan hệ với Ủy ban Bầu cử Liên minh (Union Election Commission – UEC). Họ cáo buộc tổ chức này đã bị quân đội thao túng để chuẩn bị cho cuộc bầu cử sắp tới theo hướng có lợi cho chính quyền quân sự.

Bên cạnh đó, các tổ chức công đoàn trong ngành may mặc ở Myanmar cũng đang kêu gọi các lệnh trừng phạt quốc tế toàn diện để hạ bệ chính quyền quân quản của Thống tướng Min Aung Hlaing. Các biện pháp trừng phạt toàn diện có thể lấy đi sinh kế của 600.000 công nhân, nhưng một số lãnh đạo công đoàn nói rằng họ sẵn sàng bị sa thải còn hơn là chịu sự áp bức của quân đội.

Lee Nguyen

Nguồn : Luật Khoa, 05/04/2021

Published in Diễn đàn

Đối diện với bạo quyền, người Myanmar vẫn không dừng lại. Người Việt Nam có thể giúp bằng cách nào ?

Trương Minh Vũ, Luật Khoa, 23/03/2021

Cả thế giới đang hướng về Myanmar, người Việt Nam cũng có thể chung tay giúp sức.

Đã gần hai tháng trôi qua kể từ ngày quân đội Myanmar đảo chính, tình hình tại quốc gia Đông Nam Á này vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

myanmar1

Một người biểu tình bị trúng đạn của cảnh sát vẫn giơ ba ngón tay khi đang được đưa đi cấp cứu. Ảnh : Reuters.

Báo cáo mới nhất  cho biết đã có hơn 200 người biểu tình thiệt mạng. Chắc chắn rằng với tình hình bất ổn còn kéo dài, con số trên sẽ không dừng lại.

Những ai yêu chuộng công lý, tin tưởng vào các giá trị nhân văn, nhân đạo và nhân quyền đều sục sôi khi thấy tính mạng con người bị chà đạp thô bạo như vậy. Chắc hẳn là bạn cũng như tôi, đều không muốn bó gối ngồi yên  nhìn những người biểu tình Myanmar – mà đa phần còn rất trẻ – bỏ mạng oan uổng.

Dù ở Việt Nam hay bất kỳ đâu, chúng ta cũng có thể ủng hộ cho phong trào đấu tranh tự do của người Myanmar bằng nhiều cách khác nhau.

Trở thành một người truyền tin

Người Myanmar cần bạn bè thế giới quan tâm và lên án cuộc đảo chính quân sự. Do đó, mỗi người Việt Nam đều có thể đóng vai trò như một người truyền tin. Bạn có thể làm điều đó bằng việc chia sẻ, chọn dịch các nguồn tin quan trọng và đáng tin cậy, hay giải thích cho mọi người xung quanh về những diễn biến của phong trào biểu tình đang diễn ra tại đây.

myanmar2

Các sinh viên và nhân viên y tế Myanmar tuần hành tại Mandalay vào rạng sáng ngày 21/3 vừa qua, phản đối hành động đảo chính và đàn áp vũ lực của quân đội. Ảnh : AFP.

Ủng hộ truyền thông độc lập

Các kênh truyền thông độc lập luôn là xương sống trong bất kỳ một xã hội dân sự nào. Với tình hình hiện tại của Myanmar, thông tin khách quan, không bị kiểm duyệt lại càng trở nên đặc biệt quan trọng.

Chính quyền mới do quân đội kiểm soát đã tiến hành  nhiều biện pháp cứng rắn để bóp nghẹt truyền thông độc lập tại nước này. Họ ngăn chặn việc đưa tin về các cuộc biểu tình, lục soát trụ sở các tòa soạn, bắt giữ các phóng viên nhằm ngăn cản việc đưa tin tức ra thế giới.

myanmar3

Một người bán báo tại Yangon vào tháng 11/2015. Thời điểm này, Myanmar không còn một tờ báo độc lập nào hoạt động. Ảnh : Reuters.

Cho đến thời điểm hiện tại, tất cả các kênh truyền thông độc lập  của Myanmar đều đã bị chính quyền quân sự buộc đóng cửa. Họ bị cấm phát sóng, cũng như không thể đưa tin trên bất kỳ phương tiện truyền thông nào. Trong nhiều trường hợp, các phóng viên phải sử dụng mạng xã hội để truyền tải tình hình của Myanmar ra thế giới.

Những kênh tin tức không chịu kiểm duyệt này giờ đây rất cần nguồn tài chính để duy trì hoạt động.

Tờ Myanmar Now (đưa tin bằng tiếng Anh và tiếng Burma) hiện đang kêu gọi  độc giả đóng góp để có thể trả lương cho phóng viên và tiếp tục các hoạt động đưa tin tức. Một số tờ báo độc lập khác như Coconuts hay The Irrawaddy cũng duy trì các kênh quyên góp riêng của mình.

Tiếp sức cho phong trào bất tuân dân sự (Civil Disobedience Movement – CDM)

Dù bị đàn áp nặng nề, phong trào bất tuân dân sự (CDM) của người dân Myanmar vẫn không có dấu hiệu dừng lại. Kể từ ngày quân đội đảo chính, phong trào trên đã thu hút sự tham gia  của hầu hết mọi tầng lớp trong xã hội : từ luật sư, giáo viên, kỹ sư, cho đến sinh viên, hay thậm chí là những quân nhân đã giải ngũ .

Vì khoảng cách địa lý, có lẽ nhiều người sẽ nghĩ rằng việc đồng hành cùng người biểu tình Myanmar là điều bất khả. Tuy nhiên, có nhiều cách để bạn bè thế giới có thể cùng tham gia phong trào này mà không cần phải có mặt tại Myanmar.

myanmar4

Các giảng viên tại trường Đại học Yangon giơ biểu tượng ba ngón tay để lên án việc quân đội đảo chính. Ảnh chụp vào ngày 5/2/2021. Nguồn : Stringer/ Reuters.

Tại Singapore, trước sự lên tiếng yếu ớt của chính phủ về những tội ác mà quân đội Myanmar đang thực hiện, một số tờ báo độc lập tại quốc đảo này, như tờ New Naratif, đang kêu gọi  người dân Singapore cùng chung sức với phong trào CDM.

Singapore là nhà đầu tư lớn nhất tại Myanmar , do đó, các lệnh trừng phạt kinh tế có một sức nặng đáng kể. Các nhà hoạt động đang vận động chính phủ Singapore áp đặt lệnh cấm vận và phong tỏa nguồn tài chính đối với quân đội Myanmar. Họ cũng khuyến khích các công ty nước này tạo điều kiện cho nhân viên của mình tại Myanmar tham gia biểu tình một cách ôn hòa.

Với người Việt Nam đang sống trong nước, nhiều nhà hoạt động đã chia sẻ các cách thức tiếp thêm lửa cho phong trào bất tuân dân sự trên :

- Tham gia vào Liên minh Trà sữa cùng giới trẻ Myanmar.

- Sử dụng các hashtag "#WhatsHappeningInMyanmar" (chuyện gì đang xảy ra tại Myanmar), "#CivilDisobedienceMovement" (phong trào bất tuân dân sự) hay "#FreeMyanmar" (tự do cho Myanmar) mỗi khi đăng tải tin tức về tình hình tại đây.

- Thay hình đại diện trên mạng xã hội với biểu tượng ba ngón tay (biểu tượng phong trào bất tuân dân sự của người Myanmar).

- Tìm hiểu các chương trình gây quỹ của người Myanmar tại nước ngoài nhằm ủng hộ phong trào đấu tranh của người dân trong nước.

Tạm ngưng sử dụng dịch vụ của các doanh nghiệp có liên kết với quân đội Myanmar

Hiện nay, quân đội đang có chân, nếu không muốn nói là nắm giữ hầu hết  các hoạt động kinh tế tại Myanmar. Các nguồn kinh phí này góp phần tiếp tay cho những tội ác của quân đội. Việc chặt đứt hết các vòi bạch tuộc của quân đội là chuyện khó có thể làm trong một sớm một chiều, nhưng chúng ta có thể chặn đứng nguồn tài chính đang ngày ngày nuôi dưỡng bộ máy trên.

myanmar5

Trong báo cáo của mình, tổ chức Justice For Myanmar cáo buộc Viettel "tham gia vào quá trình chuyển giao công nghệ quân sự và công nghệ lưỡng dụng (dual-use)" cho quân đội Myanmar. Nguồn : Justice For Myanmar.

Trong một báo cáo điều tra công bố vào ngày 20/12/2020, tổ chức Justice For Myanmar đã cáo buộc  Viettel trong việc đồng lõa và tiếp tay cho tội ác của quân đội Myanmar. Theo báo cáo, tập đoàn viễn thông Mytel của quân đội Myanmar, nơi Viettel hiện nắm giữ  49% cổ phần, có trách nhiệm liên đới trong việc "gián tiếp trợ giúp hoặc tạo điều kiện cho các hành vi bạo lực và giết chóc của quân đội Myanmar".

Vào đầu tháng Hai vừa qua, tập đoàn nước giải khát Kirin (Nhật) tuyên bố sẽ chấm dứt hợp tác  với tập đoàn Myanmar Economic Holdings Ltd. (MEHL) do quân đội sở hữu. Hành động trên của Kirin được đưa ra sau nhiều nỗ lực thúc giục  của các tổ chức hoạt động vì nhân quyền. Các tổ chức này cảnh báo rằng, hợp tác với các doanh nghiệp quân đội cũng đồng nghĩa với việc tiếp tay cho những tội ác mà chính quyền quân sự Myanmar đang thực hiện.

Người Việt Nam cũng có thể cân nhắc tạm hoãn, hoặc ngừng sử dụng các dịch vụ của Viettel cho đến khi tập đoàn này đưa ra những giải trình về trách nhiệm và mối liên hệ của mình với quân đội Myanmar.

Những doanh nghiệp nước ngoài có mối liên hệ với quân đội Myanmar đều đang chịu áp lực lớn từ dư luận quốc tế.

Theo Yadanar Maung, phát ngôn viên của tổ chức Justice for Myanmar, Kirin đã "lắng nghe tiếng nói của người dân Myanmar " và có một quyết định đúng đắn.

myanmar6

Bất chấp việc chính quyền quân sự Myanmar tăng cường đàn áp, người dân Myanmar vẫn tiếp tục tuần hành đòi dân chủ. Ảnh : Myanmar Now.

Các tập đoàn khác trên thế giới cũng đang có những bước đi tương tự. Công ty năng lượng khổng lồ của Pháp Électricité de France (EDF) đã tạm ngưng  một dự án thủy điện có vốn đầu tư hơn 1,5 tỷ USD ở tỉnh Shan, Myanmar do những lo ngại về vấn đề quyền con người. Tập đoàn phát triển bất động sản Amata (Thái Lan) cũng đã đình chỉ  một dự án đầu tư xây dựng trung tâm công nghiệp trị giá khoảng 1 tỷ USD, vì e ngại các lệnh cấm vận của phương Tây.

***

Mục sư Martin Luther King Jr. từng nói, "Chừng nào bất công còn tồn tại, dù ở bất kỳ đâu, chừng đó công lý còn bị đe dọa, bất kể ở nơi nào" (nguyên văn : "Injustice anywhere is a threat to justice everywhere "). Bất cứ ai trong số chúng ta, nếu có lương tri và không muốn nhắm mắt bịt tai trước mọi bất công đang diễn ra, đều có trách nhiệm phải lên tiếng.

Hôm nay, người Myanmar đang đồng lòng cùng nhau chống lại áp bức. Trước đó, người Hong Kong cũng đã đổ máu để giành quyền tự chủ. Và có thể mai này, sẽ đến lượt các thế hệ trẻ Việt Nam đứng dậy để cất lên tiếng nói và đòi hỏi những quyền-thuộc-về-chúng-ta.

Cuộc chiến chống lại cái ác, độc tài, hay bất công không phải là việc riêng của bất cứ cá nhân, quốc gia, hay chủng tộc nào.

Mỗi người Việt Nam đều cần phải góp phần lên tiếng và giúp đỡ người dân Myanmar trong khả năng của mình.

Vì chắc chắn một lúc nào đó, chính chúng ta cũng sẽ cần đến tất cả sự giúp sức trong hành trình giành lấy tự do.

Trương Minh Vũ

Nguồn : Luật Khoa, 23/03/2021

***********************

Và chúng ta ngồi yên nhìn người biểu tình Myanmar bị bắn chết

Hiền Minh, Luật Khoa, 05/03/2021

Họ không có vũ khí gì trong tay. Cảnh sát nã đạn thật về phía họ.

Tôi không thể ngừng nghĩ về những người đã chết trong cuộc biểu tình ở Myanmar.

myanmar7

Tang lễ của Ma Kyal Sin, 19 tuổi, một người biểu tình bị cảnh sát bắn chết vào ngày 3/3. Ảnh : Reuters.

Mỗi ngày, những dòng tít báo nổi lên : 2 người chết, 18 người chết, 38 người chết. Máu liên tiếp đổ. Ngày 28/2 được gọi là ngày Chủ nhật đẫm máu khi Liên Hợp Quốc công bố 18 người đã chết, nhưng đó hóa ra chưa phải ngày đẫm máu nhất. Trong ngày 3/3, 38 người nữa  đã chết trong cuộc đụng độ với cảnh sát.

Những người đã chết còn rất trẻ.

Nạn nhân đầu tiên, Mya Thwet Thwet Khine qua đời ngày 20/2, 10 ngày sau khi bị cảnh sát bắn vào đầu khi tham gia cuộc biểu tình ở thủ đô Nay Pyi Taw. Cô chết hai ngày trước sinh nhật lần thứ 20  của mình.

Có ít nhất một cô gái 19 tuổi khác cũng đã chết vì đạn của cảnh sát hôm 3/3 vừa qua. Trong những bức ảnh cuối cùng xuất hiện trên mạng, Angel (tên thật là Ma Kyal Sin) mặc chiếc áo màu đen có ghi dòng chữ "Everything will be OK ". Vài phút sau, cô mất mạng.

myanmar8

Angel, 19 tuổi, là một vận động viên Taekwondo. Trong bài đăng Facebook cuối cùng, cô để lại thông tin cá nhân, kèm theo nguyện vọng hiến tạng trong trường hợp mình chết. Ảnh : Twitter/ @ SuLwinLwinHtet4/ VOI.

Những người đã chết không chỉ là những dòng tít báo lạnh băng mà chúng ta thấy trên điện thoại – những cái tin chắc sẽ có rất nhiều view. Họ là những con người bằng xương bằng thịt, với máu nóng, với diện mạo, với hoài bão, với cả tương lai còn rộng mở ở trước mặt. Họ bị giết chỉ vì đã đòi hỏi dân chủ một cách ôn hòa.

Họ không có vũ khí gì trong tay. Cảnh sát nã đạn thật về phía họ.

Khi biểu tình diễn ra căng thẳng ở Hong Kong năm 2019, chúng ta trấn an nhau rằng thảm sát kiểu Thiên An Môn sẽ không xảy ra lần nữa đâu, vì "thời này là thời nào rồi cơ chứ". Khi Thái Lan diễn ra biểu tình, người ta cũng nói rằng quân đội Thái sẽ không nổ súng đâu, vì họ muốn giữ sự chính danh và hình ảnh với quốc tế.

Tôi cũng đã nghĩ như vậy. Thời này là thời nào rồi cơ chứ, các nước sẽ không để cho họ làm càn đâu.

Logic đó không đúng ở Myanmar. Quân đội mới đây tuyên bố thẳng thừng với Liên Hợp Quốc rằng họ không sợ lệnh trừng phạt.

"Chúng tôi quen với lệnh trừng phạt rồi, và chúng tôi đã sống sót", Soe Win, chỉ huy phó quân đội Myanmar nói với đặc phái viên của Liên Hợp Quốc. "Chúng tôi phải học cách tồn tại với chỉ một vài người bạn đồng hành".

Nhiều nước phương Tây, trong đó có Anh, Mỹ, Pháp, Canada và Liên minh Châu Âu đã thi hành hoặc đang nghĩ đến các lệnh trừng phạt, nhưng những áp lực đó có vẻ chẳng hề hấn gì.

Châu Âu thì phức tạp và thường tránh can thiệp vào nội bộ của nước khác. Hoa Kỳ – đất nước chịu khó can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia "có vấn đề" nhất – giờ đang chật vật với đại dịch chưa ngừng. ASEAN – Hiệp hội các nước Đông Nam Á – nơi mà Myanmar là một thành viên, thì loay hoay với nguyên tắc "không can thiệp" và không có nổi một tuyên bố quan ngại cho ra hồn. Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc thậm chí không thể tuyên bố "lên án" các hành vi của quân đội Myanmar, vì Nga và Trung Quốc không đồng ý.

Những người tin vào áp lực quốc tế như tôi có thể sẽ phải thất vọng.

Tôi có một người bạn ở Myanmar, cô ấy hơn Mya Thwet Thwet Khine và Angel ba tuổi. Cô đang phải trốn trong nhà để giữ an toàn cho mình. Tai cô vẫn nghe được tiếng súng nổ trên phố. Cô chat với tôi qua mạng Internet chập chờn và chỉ có thể truy cập vào ban ngày.

Khi cuộc chính biến mới bắt đầu xảy ra, cô nói "giúp bọn tôi với, bọn tôi cần quốc tế lên tiếng". Giờ là một tháng sau, cô không còn nhắc đến quốc tế nữa, chỉ nói rằng mình chẳng biết làm gì hơn ngoài cầu nguyện. Một người bạn của cô đã bị bắt, đến nay không có tin tức gì.

Các lãnh đạo biểu tình tuyên bố vẫn sẽ tiếp tục xuống đường, bất chấp rủi ro thiệt mạng.

Và chúng ta tiếp tục ngồi yên nhìn họ tiếp tục bị bắn chết.

Hiền Minh

Nguồn : Luật Khoa, 05/03/2021

Published in Diễn đàn

Giới quân sự Miến Điện chưa bao giờ từ bỏ quyền lực

Những biến động chính trị tại Miến Điện vẫn là mối quan tâm chính của các báo Pháp ra hôm 17/02/2021. Nhật báo công giáo La Croix dành hồ sơ lớn với tựa đề "Quân đội Miến Điện đẳng cấp bài ngoại đầy quyền lực" để cho thấy trên thực tế từ năm 1962, giới quân nhân Miến Điện chưa bao giờ rời khỏi quyền lực.

quanphiet1

Xe bọc thép của quân đội Miến Điện trên đường phố sau đảo chính, ngày 03/02/2021.  Reuters – Stringer

La Croix trích dẫn nhiều nhà quan sát chuyên về Miến Điện. Tất cả đều có chung nhận định : Vụ đảo chính hôm 01/02 vừa qua là một bằng chứng cho thấy không bao giờ giới quân sự Miến Điện lại có thể nghĩ họ sẽ nhường quyền cho một chính phủ dân sự. Điều này đã ăn sâu vào suy nghĩ của giới quân nhân từ khi Miến Điện giành được độc lập từ thực dân Anh năm 1948.

Khi đó đất nước Miến Điện - cũng như bây giờ - đang bị chia rẽ sắc tộc sâu sắc. Ba chính phủ dân sự đầu tiên từ 1948-1957 đều phải nhờ cậy vào quân đội để đàn áp các cuộc nổi dậy của các sắc tộc thiểu số ở biên giới. Chính trong giai đoạn đó, quân đội đóng vai trò bảo vệ sự thống nhất và toàn vẹn chủ quyền chống lại những thế lực ly khai trong nước. Các tướng lĩnh được coi như những vị công thần bảo vệ sự toàn vẹn đất nước, bảo vệ sắc dân đa số trước những sắc tộc thiểu số.

Bởi thế mới thấy một nghịch lý là người biểu tình chống lại quân đội khi họ thấy bị giới quân nhân chiếm đoạt mất dân chủ, thế nhưng có thể sẵn sàng chấp nhận và bênh vực việc quân đội đàn áp người Rohingya hay các sắc dân thiểu số khác ở miền bắc đất nước.

Quyền thường vẫn gắn với lợi. La Croix cho biết, các tướng lĩnh sĩ quan và gia đình họ đa số đều nắm các công ty lớn trong mọi lĩnh vực kinh tế. Gia đình tướng Min Aung Hlaing vừa làm đảo chính, đều đứng sau hai tập đoàn kinh tế lớn nhất Miến Điện. Ngoài ra còn có rất nhiều hoạt động mờ ám của gia đình người thân giới tướng lĩnh thao túng, thâu tóm các ngành kinh tế chủ chốt.

Các tướng lĩnh, sĩ quan quân đội giờ đây luôn coi mình là lực lượng duy nhất có thể quản lý đất nước một cách chuẩn mực. Trong cuộc bầu cử Quốc hội tháng 11/2020, giới quân nhân không lường trước được việc họ bị thua đau như thế. Với quyền lực có trong tay và lợi ích cần phải bảo vệ, quân đội đã ra tay. Họ không thể chấp nhận sự phân chia quyền hành bằng những lá phiếu của thế hệ cử tri mới thời đại công nghệ thông tin.

La Croix kết luận, "không có gì chắc chắn cuộc nổi dậy 2.0 lần này có thể địch nổi với nòng súng của giới quân nhân".

Nhật – Miến Điện : Quan hệ truyền thống đặc biệt

Nhật báo Le Monde có bài "Tokyo bảo vệ mối quan hệ đặc biệt với Miến Điện" để lý giải vì sao sau cuộc chính biến vừa qua tại Miến Điện, Nhật Bản lại tỏ thái độ được cho là thận trọng với chính quyền quân sự.

Theo Le Monde, quan hệ đối tác chiến lược Nhật Bản-Miến Điện có một lịch sử lâu đời. Khi xảy ra cuộc đảo chính quân sự vừa rồi, Tokyo bày tỏ lập trường quan ngại chung chung. Nhật lo ngại việc phương Tây trừng phạt Miến Điện sẽ đẩy chính quyền quân sự ngả về phía láng giềng Trung Quốc.

Quan hệ Miến Điện-Nhật Bản đã được vun đắp từ thời cha của bà Aung San Suu Kyi, tướng Aung San (1915-1947), được giới quân phiệt Nhật hậu thuẫn trong cuộc kháng chiến giành độc lập từ thực dân Anh. Về sau, các chế độ quân sự khác ở Miến Điện đều rất gần gũi với Nhật. Đến khi Miến Điện bước vào tiến trình dân chủ hóa năm 2011 thì hợp tác song phương lại càng được đẩy mạnh, nhất là khi chính quyền của thủ tướng Shinzo Abe nhìn thấy Miến Điện có thể đóng vai trò ngăn chặn ảnh hưởng ngày càng lớn của Bắc Kinh ở Biển Đông và Ấn Độ Dương.

Ukraine : Vất vả nói tiếng mẹ đẻ

Nhìn sang Ukraine, Le Monde có bài "Tại Ukraine, cuộc chiến ngôn ngữ", đề cập đến chuyện trước mối đe dọa từ Nga, Kiev đang thúc đẩy mở rộng việc sử dụng ngôn ngữ Ukraine, coi đó như một thách thức của an ninh quốc gia.

Từ giờ trở đi, khu vực dịch vụ buộc phải sử dụng tiếng Ukraine để giao tiếp với khách. Chuyện bắt người Ukraine nói tiếng mẹ đẻ của mình có vẻ khôi hài, nhưng đó là một thực tế rất đặc thù của nước này. Ngôn ngữ Ukraine mới chỉ được quy định chính thức là ngôn ngữ chính của nước này từ năm 1989. Suốt hơn 30 năm qua, tiếng Nga vẫn là ngôn ngữ chính, bao trùm khắp mọi lĩnh vực công ở các thành phố lớn.

Theo Le Monde, trong các quán ăn, người ta vẫn thường thấy thực đơn viết bằng tiếng Nga hay tiếng Anh chứ không có tiếng Ukraine. Ở các cửa hàng, người ta vẫn bắt gặp cảnh người bán hàng cứ nói tiếng Nga, người mua nói bằng tiếng Ukraine, mỗi người nói một thứ tiếng mà không có vấn đề gì. Từ năm 1992 đến 2018, số dân sử dụng thường xuyên tiếng Ukraine hơn tiếng Nga chỉ tăng thêm 9%, theo một thống kê ở Ukraine.

Le Monde cho biết, giờ đây trước mối đe dọa của Nga, chính quyền muốn đẩy nhanh việc sử dụng ngôn ngữ của người Ukraine bằng cách luật hóa việc sử dụng tiếng mẹ đẻ trong các ngành dịch vụ của đất nước, nếu vi phạm sẽ bị phạt tiền rất nặng (khoảng 200 euro). Luật có hiệu lực từ ngày 16 tháng Giêng vừa qua.

Theo Kiev, việc phát triển sử dụng tiếng Ukraine không chỉ nhằm tăng cường bản sắc của đất nước đang cố gắng thoát khỏi vòng kiềm tỏa của Nga để hướng về Liên Hiệp Châu Âu mà đó còn là thách thức về an ninh quốc gia nhất là từ sau vụ Nga sáp nhập Crimea năm 2014.

Ở một đất nước đã có hơn nửa thế kỷ nằm trong Liên Xô, với những đặc thù về văn hóa xã hội, lịch sử, việc sử dụng tiếng mẹ đẻ là một cuộc đấu tranh không hề đơn giản. Đến tận năm 2017, tiếng Ukraine mới được bắt buộc trong trường học. 2 năm sau một bộ luật về ngôn ngữ chính mới được thông qua. Theo một cuộc thăm dò dư luận hồi tháng 11/2020, gần 62% người Ukraine ủng hộ bắt buộc sử dụng tiếng mẹ đẻ và vẫn còn 34% chống tức là vẫn muốn dùng tiếng Nga.

Thổ Nhĩ Kỳ : Bùng phát làn sóng sinh viên phản kháng Erdogan

Một thời sự quốc tế khác được Le Figaro dành chú ý nhiều liên quan đến những biến động chính trị xã hội tại Thổ Nhĩ Kỳ với hàng tựa trang nhất : "Tại Thổ Nhĩ Kỳ, giới trẻ đứng dậy chống lại Erdogan".

Tờ báo cho biết, bất chấp đàn áp không ngừng, giới sinh viên Thổ Nhĩ Kỳ đang huy động đông đảo đấu tranh chống lại sự áp chế thao túng của chính quyền đối với hệ thống đại học. Khởi phát từ đại học Bosphore, Istanbul, làn sóng phản kháng của sinh viên đang lan rộng khắp các thành phố lớn như Ankara, Izmir, Anada từ hơn một tháng nay.

Từng tin tưởng vào giới trẻ như là một thế hệ sùng đạo với tinh thần dân tộc chủ nghĩa để xây dựng lên đế chế Ottoman mới, giờ đây ông Erdogan gọi những sinh viên đấu tranh là những kẻ "khủng bố", "phá phách" và những kẻ "lầm lạc". Xã luận Le Figaro bình luận : "Erdogan giờ chỉ là một ông vua chân đất sét. Thổ Nhĩ Kỳ bị cô lập trên trường quốc tế, đầu tư nước ngoài giảm khiến nền kinh tế bị suy sụp. Ở trong nước, các thành công về quân sự đã nhanh chóng bị lãng quên" nhường chỗ cho làn sóng phản kháng của dân chúng, bắt đầu từ thế hệ trẻ đầy kỳ vọng của tổng thống Erdogan.

Khi các ông lớn chơi tiền ảo

Chuyển qua với Libération. Trang kinh tế của tờ báo đề cập đến đồng tiền ảo qua bài viết : "Bitcoin, đầu cơ nhỏ của những người khổng lồ công nghệ".

Libération cho hay, đầu tháng Hai vừa qua, thông qua công ty Tesla của mình, tỷ phú Elon Musk đã đầu tư tới 1,5 tỷ đô la vào đồng tiền ảo, khiến cho giá trị của đồng Bitcoin tăng chóng mặt. Trong bối cảnh khủng hoảng tài chính khắp nơi vì đại dịch, đầu tư vào tiền ảo đang có xu hướng phát triển mạnh.

Hãng chế tạo xe hơi điện Tesla của Elon Musk còn thông báo chấp nhận thanh toán bằng tiền ảo. Thông báo của Tesla đã làm bùng nổ giá trị của đồng Bitcoin, hôm qua đã vượt qua ngưỡng 50 nghìn đô la một Bitcoin.

Tờ báo cho hay, Elon Musk không phải là người duy nhất mê tiền ảo. Những tháng qua, đồng Bitcoin đã khiến cả thế giới phát sốt. Một loạt các tác nhân kinh tế nổi tiếng như BlackRock, Paypal hay Visa cũng lao vào chơi tiền ảo. Trong khi đó các chính phủ và giới ngân hàng vẫn còn dè chừng.

Theo Libération, mối quan tâm đến tiền ảo gia tăng như vậy có liên quan đến đại dịch với lo ngại một cuộc khủng hoảng tài chính lớn trong tương lai. Tờ báo đặt câu hỏi : Liệu 2021 này sẽ có phải là năm Bitcoin làm đảo lộn kinh tế thế giới ?

Tin tặc thách thức lớn của thời đại thông tin

Cũng liên quan đến thời đại công nghệ tin học và số hóa, báo chí trở lại với sự kiện từ hôm qua, nhiều cơ sở bệnh viện Pháp bị tấn công tin học làm tê liệt hoạt động.

Nhật báo công giáo La Croix có bài : "An ninh mạng, một thách thức ngày càng mang tính chiến lược". Tờ báo cho biết, theo một nghiên cứu của Câu lạc bộ của các chuyên gia về an ninh tin học và kỳ thuật số (Cesin), trong năm 2020 ở Pháp có 1/5 các công ty là nạn nhân của tin tặc đòi tiền chuộc. Giờ đây các bệnh viện cũng không phải là ngoại lệ, bị làm tê liệt ngay giữa cuộc chiến chống đại dịch.

Các cuộc tấn công tin tặc ngày càng đáng lo ngại khi cùng ngày với các cuộc tấn công ồ ạt vào Pháp hôm 16/02, Hàn Quốc tố cáo nước láng giềng miền Bắc đã dùng tin tặc xâm nhập hệ thống tin học của hãng dược Mỹ Pfizer để tìm kiếm thông tin chế vac-xin ngừa Covid-19. An ninh tin học đang đặt ra vấn đề đau đầu cho cả các công ty cũng như Nhà nước.

Xã luận La Croix viết : Những tiến bộ kinh ngạc mà công nghệ thông tin và viên thông đạt được trong vài thập kỷ qua đã làm một cuộc cách mạng trong đời sống của chúng ta… nhưng chúng ta cũng bị đặt trước rất nhiều nguy hiểm. Cần phải luôn đề cao cảnh giác.

Anh Vũ

Published in Châu Á

Quân đi Myanmar đình ch lut hn chế lc lượng an ninh, truy bt người ng h biu tình

VOA, 14/02/2021

Chính quyn Myanmar ngày th By đình ch các lut hn chế lc lượng an ninh bt gi các nghi phm hoc khám xét tư gia mà không được tòa án chp thun và ra lnh bt gi nhng người ng h có tiếng ca các cuc biu tình chng đo chính trong tháng này.

myanmar1

Cư dân và người biu tình đi din cnh sát chng bo đng Mandalay, Myanmar, ngày 13 tháng 2, 2021.

Mt lot các thông báo được đưa ra vào ngày th tám các cuc biu tình din ra trên toàn quc chng li vic chiếm quyn và câu lưu nhà lãnh đo dân c Aung San Suu Kyi vào ngày 1 tháng 2, chn đng tiến trình chuyn tiếp bp bênh sang nn dân ch bt đu vào năm 2011, theo Reuters.

Nhng thông báo này gi nh ti nn cai tr gn na thế k ca quân đi trước khi các ci cách bt đu, khi quc gia Đông Nam Á này là mt trong nhng quc gia áp chế và b cô lp nht thế gii.

Mt sc lnh do Tướng Min Aung Hlaing kí ban hành đình ch ba phn ca lut "bo v quyn riêng tư và an ninh ca công dân," được ban hành trong quá trình t do hóa dn dn.

Các phn đó bao gm quy đnh phi có lnh ca tòa án đ giam gi tù nhân quá 24 gi và các ràng buc đi vi kh năng ca lc lượng an ninh khi vào tư gia đ khám xét hoc bt gi. Vic đình ch cũng ci b nhng hn chế v vic do thám liên lc.

Thông cáo không đưa ra ngày c th vic đình ch s chm dt.

Cuc đo chính đã dn ti các cuc biu tình đường ph ln nht trong hơn mt thp niên và b các nước phương Tây lên án, vi vic M công b mt s chế tài nhm vào các tướng lĩnh cm quyn và các nước khác cũng đang cân nhc các bin pháp.

Trong khi các cuc biu tình chng đo chính li bùng lên thành ph ln nht là Yangon, th đô Naypyitaw và các nơi khác vào ngày th By, quân đi cho biết lnh bt gi đã được đưa ra đi vi by người ch trích s cai tr ca quân đi được nhiu người biết tiếng v nhng bình lun ca h trên mng xã hi.

Trong danh sách truy nã là Min Ko Naing, 58 tui, người đã b b tù sut phn ln thi gian t năm 1988 đến 2012, và là người ni bt trong vic khuyến khích các cuc biu tình và phong trào bt tuân dân s, theo Reuters.

Các cuc biu tình ng h bà Suu Kyi và cuc bu c li bùng lên trên khp Myanmar vào ngày th By bt chp chính quyn quân s kêu gi mi người tránh t tp đông người vì dch virus corona.

Chính quyn quân s cũng kêu gi các công chc ng h chiến dch bt tuân dân s quay tr li làm vic, kèm theo li đe da có th có hành đng k lut đi vi nhng người không tuân th.

Văn phòng nhân quyn ca Liên Hip Quc ngày th Sáu cho biết hơn 350 người đã b bt Myanmar k t sau cuc đo chính.

***********************

Miến Điện : Áp lực gia tăng đối với chính quyền quân sự

Thanh Phương, RFI, 13/02/2021

Chính quyền quân sự Miến Điện đang chịu áp lực ngày càng lớn từ trong nước và của cộng động quốc tế. Các cuộc biểu tình vẫn rầm rộ và Liên Hiệp Quốc vừa thông qua nghị quyết kêu gọi trả tự do cho bà Aung San Suu Kyi.

myanmar2

Các cuộc biểu tình phản đối đảo chính quân sự tiếp diễn tại Mandalay, Miến Điện, ngày 13/02/2021.  AP

Theo hãng tin AFP, phong trào phản đối cuộc đảo chính quân sự lật đổ chính phủ của bà Aung San Suu Kyi tiếp diễn, với các cuộc biểu tình bắt đầu ngay từ sáng sớm hôm 13/02/2021 và đến chiều đã tập hợp hàng chục ngàn người.

Tối ngày 12/02, nhiều ủy ban "cảnh giác công dân" đã hình thành một cách tự phát ở khắp nơi, để giám sát những người sống chung quanh mỗi khi nhà chức trách tiến hành chiến dịch bắt bớ các nhà đối lập.

Từ Rangoon, thông tín viên Carol Isoux tường trình :

"Hôm thứ Bảy này, họ vẫn còn tập hợp trên đường phố Rangoon và nhiều thành phố khác của Miến Điện đúng vào sinh nhật của tướng Aung San, vị anh hùng của nền độc lập Miến Điện và là cha của lãnh đạo chính phủ đang bị cầm tù Aung San Suu Kyi. Ngày này cũng được chọn là Ngày của Cha (phụ thân tiết) ở Miến Điện.

Tuy trong những ngày qua không còn các vụ bạo hành của cảnh sát trong những cuộc biểu tình ban ngày, quân đội vẫn duy trì áp lực qua các vụ bắt bớ những nhà hoạt động, theo lời một giáo viên trẻ ở Rangun. Anh nói :

"Các vụ bắt giữ phi pháp trong những vụ bố ráp ban đêm vẫn diễn ra mỗi tối. Trong khi đó, phe quân sự dự tính cho thông qua một luật về an ninh mạng, mang tính chất vi phạm nhân quyền, để có thể bỏ tù những người sử dụng các mạng xã hội. Nhưng phong trào phản kháng vẫn tiếp diễn mạnh hơn trong những ngày này. Giới trẻ đã tìm ra những phương thức đầy sáng tạo để bày tỏ quan điểm của họ.

Những video clip lan truyền trên các mạng xã hội cho thấy các binh lính đến nhà những công dân vô danh để bắt giữ họ, thường đó là những nhân viên y tế đã phát động phong trào tổng đình công nhằm làm chính quyền quân sự thất bại. Các tổ chức phi chính phủ của Miến Điện đã kêu gọi cộng đồng quốc tế thi hành các biện pháp trừng phạt nhắm trực tiếp vào các tướng lãnh".

Vào hôm qua, trong một phiên họp đặc biệt, Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc ghi nhận, kể từ sau cuộc đảo chính, hơn 350 lãnh đạo chính trị, đại diện Nhà nước, thành viên của xã hội dân sự, bao gồm phóng viên, nhà sư và sinh viên, đã bị bắt giam. Ngoài việc lên án bạo lực đối với những người biểu tình, Hội đồng Nhân quyền còn thông qua một nghị quyết kêu gọi trả tự do cho bà Aung San Suu Kyi.

Thanh Phương

***********************

Miến Điện : Hơn 20 ngàn tù nhân được ân xá, biểu tình phản đối đảo chính vẫn tiếp tục

Thanh Hà, RFI, 12/02/2021

Hàng ngàn người Miến Điện tiếp tục biểu tình trong ngày lễ Thống Nhất 12/02/2021 chống quân đội đảo chính. Tập đoàn quân sự ân xá cho 23.000 tù nhân và kêu gọi toàn dân "chung tay" với quân đội vì dân chủ.

myanmar3

Ủng hộ viên Miến Điện của các câu lạc bộ bóng đá Anh biểu tình tại Rangoon để phản đối cuộc đảo chính, Rangoon, Miến Điện, ngày 12/02/2021.  AFP - STR

Hãng tin Mỹ AP cho biết hàng ngàn người tập hợp trước tòa đại sứ Trung Quốc ở Rangoon vào trưa nay phản đối Bắc Kinh làm ngơ trước cuộc đảo chính. Trong bảy ngày liên tiếp phong trào phản kháng chống lại tập đoàn quân sự Miến Điện cướp chính quyền diễn ra tại hai thành phố lớn là Rangoon và Mandalay. Đám đông tiếp tục hô to những khẩu hiệu "đòi tự do cho lãnh đạo" Aung San Suu Kyi, chủ tịch Liên Đoàn Quốc Gia Vì Dân Chủ đang bị quản thúc từ sau cuộc đảo chính hôm 01/02/2021.

Thông tín viên đài RFI Juliette Verlin từ Rangoon chú ý đến một trong những sáng kiến mới của người biểu tình Miến Điện để đánh động công luận quốc tế :

"Trước cửa tòa lãnh sự Anh tại Rangun, ủng hộ viên của tất cả các câu lạc bộ bóng đá Anh tại Miến Điện đã gạt sang một bên những hiềm khích để tập hợp vào buổi sáng nay. Một biển người với những chiếc áo T-shirt mang màu của các câu lạc bộ bóng đá Anh và hô to những khẩu hiệu bằng tiếng Anh để kêu gọi quốc tế gây sức ép với tập đoàn quân sự Miến Điện. Hasley vừa chụp ảnh với các cổ động viên của những câu lạc bộ khác. Tay cầm tấm bích chương với hàng chữ "Tôi ủng hộ đội bóng Arsenal, bên cạnh tôi là người hâm mộ đội Chelsea. Nhưng hôm nay chúng tôi cùng nhau chống lại quân đội". Hasley giải thích anh muốn vận động giới hâm mộ bóng đá trên toàn thế giới sát cánh với anh.

Đây chỉ là một trong số rất nhiều những sáng kiến của người dân Miến Điện để kêu gọi cộng đồng quốc tế. Trong ngày biểu tình thứ bảy liên tiếp hôm nay, chính quyền thông báo ân xá cho hơn 23.000 tù nhân, trong đó có nhà sư nổi tiếng bảo thủ. Công chúng cũng đặc biệt lo ngại trước một dự luật mới về an ninh mạng. Họ coi đây là phương tiện để chính quyền theo dõi và kiểm soát các hoạt động của dân cư mạng. Hôm nay là một ngày lễ quốc gia, nên mọi người chờ đợi sẽ có rất đông người tràn ngập đường phố".

Thanh Hà

************************

Miến Điện : Tư lệnh quân đội đảo chính để tránh bị ra tòa sau khi hồi hưu ?

Trọng Thành, RFI, 11/02/2021

Về mặt chính thức, giới quân sự Miến Điện tuyên bố cuộc đảo chính ngày 01/02/2021 là nhằm bác bỏ kết quả bầu cử, bị tố cáo là gian lận. Nhiều nhà quan sát nghi ngờ, thông qua đảo chính, giới tướng lĩnh mưu toan trở lại nắm quyền, để tiếp tục kiểm soát nền kinh tế Miến Điện. Tuy nhiên, một trong các lý do trực tiếp khiến tổng tư lệnh quân đội Miến Điện quyết định đảo chính có thể là do sợ bị ra tòa, sau khi về hưu, do cáo buộc tham nhũng. 

myanmar4

Tướng Min Aung Hlaing đi cùng bà Aung San Suu Kyi, lãnh đạo trên thực tế của chính phủ dân sự Miến Điện, Naypyidaw. Ảnh chụp ngày 06/02/2016.  © AP - Aung Shine Oo

Tuần báo Pháp Mariane có bài phân tích mang tựa đề : "Miến Điện : Cú đảo chính quân sự và lợi ích cá nhân" (ngày 01/02/2021). Mariane khẳng định trước hết, cú đảo chính gây bất ngờ, bởi quyền lực của quân đội cho đến nay vẫn được bảo đảm trên nguyên tắc, theo Hiến pháp 2008. Quân đội có quyền kiểm soát 25% số ghế trong Quốc hội (không cần thông qua bầu cử) để ngăn chặn mọi ý định sửa đổi Hiến pháp. Quân đội cũng kiểm soát các bộ quan trọng như Quốc Phòng, Cảnh Sát và Biên Phòng. Quyền lực của quân đội Miến Điện về nguyên tắc là không thể suy suyển, cho dù đảng thân quân đội PUSD có đại bại trong cuộc bầu cử vừa qua. Vậy tại sao giới tướng lĩnh làm đảo chính ?

"Cơ hội cuối cùng"

Tổng tư lệnh quân đội Miến Điện, trên nguyên tắc, đến tuổi phải về hưu vào tháng Sáu tới. Nếu điều này xảy ra, rất có thể sẽ có nhiều thay đổi. Mariane dẫn lời Sophie Brondel, điều phối viên của trang mạng Info Myanmar, một trung tâm thông tin về tình hình chính trị, kinh tế và xã hội Miến Điện, nhận định đây là "cơ hội cuối cùng của ông Min Aung Hlaing" để bảo vệ các lợi ích kinh tế của cá nhân ông và những người thân cận.

Tổng tư lệnh quân đội Miến Điện hiện đang bị điều tra về tham nhũng. Theo hiệp hội Justice For Myanmar / Công lý cho Miến Điện, các thông tin về những hoạt động mờ ám của ông Min Aung Hlaing hiện đã được tập hợp khá đầy đủ. Justice For Myanmar là một hiệp hội có mục tiêu "gây áp lực để quân đội chấp nhận đặt mình dưới sự kiểm soát dân chủ". Trong báo cáo công bố ngày 30/01, hiệp hội này đã dẫn lại phân tích của điều phối viên mạng Info Myanmar, Sophie Brondel, khẳng định cú đảo chính nói trên có "động cơ về tài chính", bên cạnh tham vọng bám giữ quyền lực của tướng Min Aung Hlaing. 

Đứng đầu hai tập đoàn lớn

Tướng Min Aung Hlaing lãnh đạo hai tập đoàn kinh tế của quân đội, Myanmar Economic Corporation và Myanmar Economic Holdings Limited (MEHL), kinh doanh trong hàng loạt ngành nghề, như viễn thông, ngân hàng, luyện thép. Vị trí này cho phép viên tướng đầy quyền uy này kiểm soát một phần lớn nền kinh tế Miến Điện. Năm 2013, MEHL từng thành công trong việc chiếm đoạt quyền kiểm soát cảng Bo Aung Kyaw, vốn do một cựu quân nhân làm chủ. Sau đó, việc cho thuê cảng này đã mang lại cho lãnh đạo quân đội Miến Điện khoản lợi nhuận 3 triệu đô la một năm. Viên tướng bị cáo buộc lạm dụng quyền lực. Con trai của tướng Min Aung Hlaing, ông Aung Pyae Sone, lãnh đạo nhiều doanh nghiệp lớn, cũng phải đối mặt với tư pháp. Một ví dụ là, năm 2019, nhân vật nói trên bị khởi tố, liên quan đến vụ một hợp đồng có trị giá rất thấp, mà chính quyền địa phương thành phố Rangoon ký kết với doanh nghiệp Sky One Construction, của con trai tướng Min Aung Hlaing.

Theo hiệp hội Justice For Myanmar, "có rất nhiều khả năng tướng Min Aung Hlaing tìm mọi cách để tiếp tục là tổng tư lệnh quân đội, để có thể lợi dụng vị trí này mà tiếp tục thâu tóm các nguồn lực kinh tế". Nhật báo Pháp Libération, hôm 07/02, xác nhận : việc tướng Min Aung Hlaing có vị trí lãnh đạo trong chính quyền là điều cho phép các tập đoàn kinh tế có quan hệ thân thiết với ông nhận được các hợp đồng màu mỡ. Đổi lại, các tập đoàn này cấp tiền cho giới quân sự. Miến Điện là một trong những quốc gia tham nhũng nhất thế giới, Tổ chức Minh Bạch Quốc Tế Transparency International xếp Miến Điện ở vị trí 140/180.

Bên cạnh nguy cơ bị kiện ra tòa trong nước, lãnh đạo Quân Đội Miến Điện cũng đang là đối tượng trừng phạt của Hoa Kỳ, và vai trò của tướng Min Aung Hlaing trong "các tội ác" chống lại người Rohingya đang được Tòa án quốc tế La Haye điều tra.

Hoặc thương lượng với Aung San Suu Kyi để được miễn tội, hoặc tham gia chính trường ?

Theo chuyên gia về phong trào dân chủ ở Miến Điện, Nehginpao Kipgen, được Libération trích dẫn, trước khi về hưu, tướng Min Aung Hlaing có hai lựa chọn. Hoặc "thương lượng với Aung San Suu Kyi, để ông ta và những người thân cận, có thể không bị tư pháp động đến", hoặc "tham gia chính trường". Viên tướng từng bày tỏ hy vọng với báo chí Nga, nếu cuộc bầu cử thành công, "chúng tôi có thể ra làm chính trị". Một số quân nhân cho rằng tướng Min Aung Hlaing có thể trở thành tổng thống.

Tuy nhiên, cuộc bầu cử Quốc hội tháng 11/2020 vừa qua là một thảm bại với đảng USDP thân Quân Đội. Như vậy, cuộc đảo chính có thể là một biện pháp câu giờ của giới tướng lĩnh nhằm tìm "một lối thoát", như tập đoàn quân sự Thái Lan đã từng làm trước đây. Một năm tình trạng khẩn cấp, và có thể là 6 tháng gia hạn, sẽ cho phép giới tướng lãnh can thiệp, tạo các điều kiện để kết quả cuộc bầu cử Quốc hội tới có lợi hơn cho họ. Theo hiệp hội Burma Campaign UK, có trụ sở tại Anh (hiệp hội cổ vũ cho nhân quyền và nền dân chủ tại Miến Điện), cuộc đảo chính nói trên "trước hết là một vấn đề cá nhân của tướng Min Aung Hlaing".

Trọng Thành

***********************

Mỹ kêu gọi trả tự do cho Aung San Suu Kyi, trừng phạt giới tướng lĩnh Miến Điện

Thu Hằng, RFI, 11/02/2021

Tổng thống Mỹ Joe Biden lại kêu gọi trả tự do ngay lập tức cho "Quý bà Rangoon" Aung San Suu Ky. Phát biểu ngày 10/02/2021, ông Joe Biden cho biết Hoa Kỳ sẽ ban hành nhiều lệnh trừng phạt nhắm vào giới tướng lĩnh tham gia lật đổ chính quyền dân sự Miến Điện. Trong khi đó, ngày 21/02, người dân Miến Điện tiếp tục ngày biểu tình thứ 6, bất chấp lệnh cấm tụ tập và hàng loạt vụ bắt giam.

myanmar5

Tổng thống Mỹ Joe Biden phát biểu về tình hình chính trị Miến Điện, Nhà Trắng, Washington, ngày 10/02/2021.  Reuters - CARLOS BARRIA

Phó chủ tịch Hạ Viện, một người thân cận của bà Aung San Suu Kyi và nhiều quan chức địa phương nằm trong số những người bị tập đoàn quân sự Miến Điện bắt giam trong đêm thứ Tư 10/02 rạng sáng thứ Năm 11/02.

Theo AFP, kể từ khi quân đội Miến Điện đảo chính ngày 01/02, đã có hơn 200 người bị bắt giam, gồm nhiều thành viên của đảng Liên Đoàn Quốc Gia vì Dân Chủ (LND) và các nhà đấu tranh. Quân đội cũng đã nổ súng vào người biểu tình ở thủ đô Naypyidaw. Hành động này đã bị hai ngoại trưởng Nhật Bản và Hoa Kỳ lên án hôm 10/02, đồng thời yêu cầu quân đội Miến Điện trả tự do cho những người bị bắt và tái lập hệ thống dân chủ sớm nhất có thể.

Phía Liên Hiệp Châu Âu cũng thông báo đình chỉ hỗ trợ tài chính cho chương trình đào tạo cảnh sát Miến Điện, do quân đội kiểm soát. Chương trình được bắt đầu từ năm 2012 và vẫn được duy trì ngay cả khi Miến Điện bị Liên Hiệp Quốc lên án diệt chủng người Rohingya theo Hồi Giáo năm 2017. 

Người dân Miến Điện biểu tình ngày thứ 6 liên tiếp

Còn theo đài NHK Nhật Bản, phong trào của người dân đã thu hút nhiều nhân viên chính phủ thuộc ít nhất 5 bộ (trong đó có bộ Điên Lực, Năng Lượng và Xây Dựng). Khoảng 50 cảnh sát ở bang Kayah (phía đông Miến Điện) đã từ chối làm nhiệm vụ và tham gia biểu tình để phản đối "quân đội độc tài" hôm 10/02.

Trong ngày biểu tình ngày thứ sáu liên tiếp, 11/02, hàng nghìn người ở thành phố Rangoon đã thay đổi chiến lược để tiếng nói phản đối của họ có trọng lượng hơn, theo phóng sự của thông tín viên RFI Juliette Verlin :

"Mới 9 giờ sáng mà đã có hàng nghìn người tập trung trước cửa văn phòng Chương trình Phát triển của Liên Hiệp Quốc ở Rangoon.

Nhiều nhạc sĩ gõ trống theo nhịp những ca khúc cách mạng trước cổng văn phòng. Bên cạnh họ, có rất nhiều người biểu tình nằm dài trên mặt đất, với nhiều tấm biển ghi hàng chữ như : ''Tôi sẽ dậy khi nào Min Aung Hlaing ra đi''.

San San tới đây để thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế. Người phụ nữ trẻ này giải thích không muốn biểu tình trên đường phố nữa, mà đến thẳng văn phòng của Liên Hiệp Quốc, để tăng thêm tầm quan trọng cho tiếng nói của cô. Cô để các phóng viên ảnh có mặt tại chỗ chụp hình với tấm biển ghi : "Tại sao phải đi học, nếu tướng Min Aung Hlaing không màng đến tương lai của tôi ?".

Còn đối với Tun Lwin, một công chức của bộ Giao thông, thì Trung Quốc cần can thiệp. Quốc gia láng giềng này có mối quan hệ chặt chẽ về kinh tế và chính trị với Miến Điện. Theo ông, Bắc Kinh có thế lực để khiến quân đội phải lùi bước.

Trước việc quân đội vẫn chưa chính thức lên tiếng kể từ cú đảo chính, nhiều người dân Miến Điện đã tìm nhiều giải pháp khác để nguyện vọng của họ được tôn trọng".

Thu Hằng

Published in Châu Á
mercredi, 10 février 2021 13:04

Bảo vệ nền dân chủ Myanmar

Dân Myanmar li đi biu tình, liên tiếp trong bn ngày, đòi tr chính quyn li cho nhng người do dân bu lên, tr t do cho bà Aung San Suu Kyi. Hàng ngàn người xung đường, nhiu sư sãi mc áo đ, các sinh viên, hc sinh, gii lao đng, thy giáo, k sư, h mang biu ng "Đòi Công Lý". Xưởng may Dress Up Exports, mi lp năm 2013 sau khi Myanmar m ca, có 1,200 công nhân, ngày thứ Hai đa s đi biu tình, ch có khong 400 làm vic.

myanmar1

Biu tình trước tr s Liên Hip Quc ti Bangkok, chng quân đi đo chính ti Miến Đin. Hình b gch chéo là tướng Min Aung Hlaing, Tng tư lnh Quân đi Miến Đin.

Ngày thứ Ba, Yangon, có c mt cp v chng mc đ đám cưới, cm hai tm bin viết : "Đám cưới ca chúng tôi có th hoãn, nhưng cuc vn đng này thì không !". Chc h kéo c đám phù dâu, phù r đi biu tình. Cnh sát phun vòi rng và bn đn mã t. Nhiu người đng bên đường, ngi trong xe đang đi qua, đưa tay lên hoan hô cô dâu chú r.

Tướng Min Aung Hlaing, tng tư lnh quân đi, đã ra lnh bt giam bà Suu Kyi và v tng thng dân c ; sau khi t cáo có gian ln trong cuc bu c vào tháng 11 năm ngoái. Ông tuyên b "tm nm quyn" mt năm, vì tình trng khn trương.

Ngày 29/01/2021, y ban T chc Bu c đã bác b nhng điu cáo buc này, vì không có bng c nào xác tht. Đng Liên minh Dân tc vì Dân ch (NLD) ca bà Suu Kyi đã chiếm 396 trong s 476 ghế trong quc hi ; còn Đng Liên hip Đoàn kết và Phát trin (USDP) do các tướng lãnh lp ra ch được 33 ghế.

Năm 1962, tướng Ne Win lt đ chính quyn dân ch, x Miến Đin sng gn na thế k dưới ách cai tr đc quyn, dt nát và mê tín ca quân phit. Năm 2011, các v tướng cm đu t b quyn hành đ dân Myanmar b phiếu dân ch. Nhưng theo bn hiến pháp cũ năm 2008, các tướng lãnh nm mt vai trò quan trng đc bit. Quân đi, tiếng Miến Đin gi là Tatmadaw, được c mt phn tư các đi biu quc hi, không cn dn bu. Quân đi có th ph quyết không cho tu chính hiến pháp, có th nm toàn quyn nếu xy ra tình trng khn cp. T năm 2011, tướng Hlaing đã nhân danh quân đi, dành quyn b nhim các b trưởng b quc phòng, b biên gii, lc lượng cnh sát công an.

Cũng theo bn hiến pháp trên, bà Aung San Suu Kyi không được ng c tng thng vì đã tng có chng ngoi quc. Trong năm năm qua, Bà Suu Kyi làm c vn cho chính ph, đã phi tìm cách tha hip, bo đm quyn li các tướng lãnh đang được hưởng, hi ý kiến h v các chính sách. Bà tng đng ra bênh vc quân đi khi, trong nhng năm 2016 và 2017, h tàn sát người thiu s Rohingya phía Nam nhng di dân theo Hi giáo t Bangladesh chy qua Myanmar tri qua nhiu đi. Nhiu người đã ch trích bà Suu Kyi v thái đ này, có người đ ngh tước b Gii Nobel Hòa Bình đã tng bà năm 1991, khi bà còn b chính quyn quân phit qun thúc, sut 15 năm.

Nhưng các tướng lãnh không tha mãn vi nhng nhượng b ca bà Suu Kyi và chính quyn dân s. Bà không gp tướng Hlaing trong hơn mt năm qua. Sau cuc bu c ngày 8/11/2020, trước nhng li vu cáo không bng chng v gian ln bu c, bà Suu Kyi đã đoán trước s có biến c. Đi din ca Hlaing và Suu Kyi gp g nhiu ln, cũng không th đng ý vi nhau. Bà đã đưa ra mt bn tuyên b t cáo âm mưu đo chính, báo đng dân chúng. Ngày thứ Hai quc hi mi bt đu hp đ làm l tuyên th, tướng Min Aung Hlaing ra tay tái lp chế đ quân phit, ít nht trong 12 tháng ; vì có cơ hi bt giam tt c các đi biu đang có mt th đô Naypyidaw.

Lnh gii nghiêm ban hành t 8 gi ti đến 4 gi sáng trên toàn quc, cm không được t hp quá 5 người. Mi phương tin truyn thông, t các đài ti vi, đin thoi ti internet, b cm hay b hn chế.

Nhưng dân chúng đã xung đường phn đi mt cách ôn hòa, và hin mi ch b cnh sát phun vòi rng và bn đn mã t.

Ti sao ông Min Aung Hlaing phi lt đ mt chính quyn được hu hết dân Myanmar ng h ? Mt lý do là, năm nay 64 tui, đến tháng Sáu này ông s phi v hưu. Nhiu nhà quan sát cho rng ông Hlaing cũng nuôi tham vng làm tng thng. Nhưng mun vy thì Đng USDP phi chiếm được nhiu ghế trong cuc b phiếu vào hai tháng trước. Nhưng USDP thua, đng NLD vi bà Suu Kyi đã chiếm 83% s phiếu. Thay vì kêu gi th h tn công chiếm tr s quc hi đ bt buc các đi biu phi bu cho mình làm tng thng, tướng Min Aung Hlaing đã xóa b luôn c h thng chính quyn dân c.

Hành đng này cũng nhm bo v quyn li kinh tế ca các tướng lãnh. H đang lo s chế đ t do dân ch càng ngày càng vng mnh, s các nhà chính tr ch ch khi đ mnh s tước b các đc quyn kinh tế mà h đang hưởng.

K t khi thiết lp chế đ dân ch, Myanmar không còn b các nước Tây phương cm vn, kinh tế bt đu phát trin vì xut cng được nhiu hàng hóa ; khách du lch và đu tư ngoi quc cùng đ vào mt x hơn 60 triu dân nghèo.

T đó, các tướng lãnh đã dùng quyn lc ca h, trên toàn quc hoc mi đa phương, đng ra kinh doanh. Chế đ quân phit cũ đã đng lõa cho Trung Quốc vào khai thác nhng m ngc, đá quý, đn g, xây đp nước cung cp đin cho tnh Vân Nam. Sau khi kinh tế m ca, các tướng lãnh lp ra nhiu công ty liên đi vi nhau trong các ngành khai thác đá quý, sn xut thuc lá, rượu bia, ngân hàng, công nghip dùng sc lao đng r, và chuyên ch công cng.

Năm ngoái, t chc Ân Xá Quc tế (Amnesty International) báo cáo rng tt c các đơn v trong quân đi đu làm ch nhng c phiếu trong Đi Công ty Ch qun Myanmar (Myanmar Economic Holdings Limited - MEHL), có nhiu chi nhánh và làm ăn vi thế gii bên ngoài.

Các tướng tá cũng m các trung tâm du lch, khách sn. Có lúc mt thành ph có hai phòng trà mang th h đánh phá nhau, vì nhng người con ca hai ông tướng mun giành ly đc quyn m hp đêm.

Gia đình tướng Min Aung Hlaing cũng làm giàu nh da vào uy quyn ca ông. Nếu ông v hưu, các quyn li đó s b gim, hoc b mt dn, vì không th cnh tranh vi gii doanh thương trong th trường t do.

Cho nên cuc đo chính trước hết nhm mc đích bo v quyn li kinh tế ca gii nm đu quân đi.

Nhưng đó cũng là mt "ch nhược" đ tn công nếu các nước phương Tây mun h tr đòi t do cho dân Myanmar. Năm 2011 chế đ quân phit đã phi chu nhượng b trước khát vng dân ch ca Miến Đin cũng vì chu áp lc cm vn kinh tế, trong khi toàn dân chng Trung Quốc lũng đon và bóc lt tài nguyên Myanamar. Khi đó, các tướng lãnh chưa biết làm kinh doanh. Bây gi đã tr nên giàu có, h s d thm đòn trước các áp lc kinh tế, khi xut cng và đu tư cn dn.

Người dân Miến đã trông thy cnh kinh tế phát trin nh chế đ dân ch t do. Mc dù còn rt nh, ngành may qun áo đã tiến lên trong my năm qua, khi các công ty quc tế b Trung Quc sang đt hàng, may t nhng áo sơmi đến qun áo đóng b, Myanmar, Vit Nam, Campuchia.

Ngành xut cng hàng qun áo Myanmar, s dng 700 ngàn công nhân, đã tăng lên gp 15 ln t 2010 đến 2019, ti 5 t m kim, trước khi đình tr vì bnh dch Covid 19. Các nhãn nhiu thi trang ni tiếng ca Tây Ban Nha, Thy Đin đã ti đt hàng.

Cuc đo chính ca tướng Aung Hlaing có th khiến Myanmar li b cm vn tr li.

Các công nhân đang lo lng không biết s còn vic làm không, nếu các tướng lãnh b trng pht. Năm 2003, khi chính ph M cm nhp cng t Myanmar đ cnh cáo chế đ quân phit, mt công ty dt may đã phi sa thi bt công nhân, t 2.000 người xung ch còn 300.

Tháng By năm 2019, tướng Min Aung Hlaing và ba viên tướng khác b t cáo ti dit chng khi đem quân đi giết và xua đui nhng người Rohingya, b cm qua nước M. Tháng 12 năm đó, tài sn M ca nhiu tướng lãnh Myanmar b phong ta, các công ty và ngân hàng M không được phép giao dch vi các cơ s kinh doanh ca h.

Sau cuc đo chính, B Ngoi giao M cho nghiên cu các công ty, xí nghip liên can đến gii quân nhân Myanmar đ có th m rng lnh cm vn. Điu khiến chính ph M phi dè dt là h có th đy chính quyn quân phit Myanmar rơi tr li trong vòng nh hưởng ca Trung Quốc. Ngoài vic khai m và xây đp thy đin, các công ty Trung Quốc còn đang theo đui các d án ln, như hi cng trong vùng vnh Bengal ni lin vi n Đ Dương, và h thng dn du khí t đó đi qua Myanmar chy thng đến tnh Vân Nam.

Nhưng áp lc kinh tế ca các cường quc M và Châu Âu ch là mt mũi tn công ngăn cn âm mưu tái lp chế đ quân phit.

Mũi nhn chính, ln nht, là s thc tnh ca người dân Miến Đin. Trong mươi năm qua, kinh tế lên cao cùng vi các quyn t do dân ch, đã thay đi xã hi Myanmar. Nh tp b quán phiếu, chn các lãnh t chính tr tr, và nh đin thoi di đng, người dân đã tp được thói quen t quyết đnh cuc sng ca mình. Mười năm trước, mt cái SIM card đ cài vào đin thoi tn 1.000 m kim, bây gi giá ch có my đng. Gii tr quen vi các mng xã hi như Facebook không khác gì thanh thiếu niên M.

Cho nên các tướng lãnh tham quyn c v s khó lòng giết chết được nn dân ch Myanmar, dù mi ch có 5, 10 tui.

Ngô Nhân Dụng

Nguồn : VOA, 10/02/2021

Published in Diễn đàn

Cộng đồng quốc tế cảnh báo Miến Điện trước nguy cơ đảo chính

Thụy My, RFI, 29/01/2021

Mười bảy đại sứ các nước trong đó có Hoa Kỳ, Anh, Liên Hiệp Châu Âu cùng với tổng thư ký Liên Hiệp Quốc hôm nay 29/01/2021 khuyến khích Miến Điện nên "gắn bó với các tiêu chí dân chủ", trước nguy cơ quân đội đảo chính.

myanmar1

Xe bọc thép của quân đội Miến Điện di chuyển trên đường phố Rangoon, ngày 28/01/2021.  Reuters – Stringer

Đại sứ Hoa Kỳ cùng với đồng nhiệm 16 nước hôm nay ra tuyên bố kêu gọi quân đội "gắn bó với các giá trị dân chủ". Tuyên bố cho biết các nước chờ đợi việc triệu tập Quốc hội vào ngày 01/02 để bầu lên tổng thống, chủ tịch lưỡng viện, đồng thời phản đối mọi mưu toan thay đổi kết quả bầu cử.

Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres cũng bày tỏ "mối quan ngại lớn lao" trước tình hình hiện nay ở Miến Điện. Ông cổ vũ các nhân tố tránh mọi dạng khiêu khích, và chứng tỏ tinh thần trách nhiệm.

Cộng đồng quốc tế đã có phản ứng lo ngại bởi vì từ nhiều tuần qua, quân đội - vốn có quyền lực rất lớn - liên tục tố cáo cuộc tổng tuyển cử tháng 11/2020 có nhiều trường hợp gian lận. Trong cuộc bỏ phiếu này, đảng Liên đoàn Quốc gia vì Dân chủ (NLD) của bà Aung San Suu Kyi thắng lớn. Phía quân đội đòi kiểm tra danh sách cử tri, và phát ngôn viên quân đội không loại trừ việc các tướng lãnh nắm lại quyền lãnh đạo trước cuộc "khủng hoảng chính trị".

Lo ngại càng tăng lên khi hôm thứ Tư 27/01 tổng tư lệnh quân đội Min Aung Hlaing tuyên bố Hiến Pháp có thể "bị hủy" trong một số tình huống.

Cuộc tổng tuyển cử tháng 11/2020 là cuộc bầu cử dân chủ lần thứ hai tại Miến Điện, kể từ khi chấm dứt chế độ tập đoàn quân sự năm 2011. Tuy nhiên phía quân đội cho rằng có 8,6 triệu trường hợp gian lận trên toàn quốc và đòi điều tra.

Ủy ban bầu cử hôm qua ra thông cáo khẳng định cuộc bầu cử là tự do, công bằng và khả tín, phản ánh "ý nguyện của nhân dân". Ủy ban bác bỏ cáo buộc gian lận, nhưng nhìn nhận có những khiếm khuyết trong danh sách cử tri, và hiện đang kiểm tra lại 287 trường hợp.

Thụy My

*********************

Miến Điện : Quân đội tố cáo gian lận bầu cử, không loại trừ khả năng đảo chính

Thu Hằng, RFI, 27/01/2021

Ngày 26/01/2021, Quân đội Miến Điện dọa không loại trừ khả năng đảo chính nếu không được phép kiểm tra lại kết quả bầu cử Quốc hội. Theo phía quân đội, cuộc bầu cử vào tháng 11/2020 "không tự do và không công bằng".

myanmar2

Một điểm bầu cử Quốc hội trong thủ đô Naypyitaw, Miến Điện, ngày 08/11/2020.  AP - Aung Shine Oo

Trong một cuộc họp báo, được AFP trích dẫn, thiếu tướng Zaw Min Tun, người phát ngôn của Quân đội Miến Điện, khẳng định có ít nhất 8,6 triệu trường hợp gian lận, trong đó có hàng chục nghìn cử tri trăm tuổi hoặc trẻ vị thành niên.

Khi được hỏi về khả năng đảo chính, thiếu tướng Zaw Min Tun úp mở về việc "quân đội sẽ nắm quyền", đồng thời nhấn mạnh đến vai trò của lực lượng vũ trang là "bảo vệ Hiến Pháp trước các tổ chức, nước ngoài hay quốc tế, không tôn trọng Hiến Pháp" của Miến Điện.

Phía Quân đội tiếp tục tố cáo gian lận bầu cử, kèm theo đe dọa đảo chính, trong bối cảnh Quốc hội, nơi đảng Liên minh Quốc gia vì Dân chủ (NLD) của bà Aung San Suu Kyi chiếm 396 trên tổng số 476 ghế, đã từ chối triệu tập một phiên họp bất thường để bàn về những cáo buộc được phía Quân đội đưa ra trước đó một tháng.

Quân đội vẫn giữ ba bộ quan trọng, Quốc Phòng, Nội Vụ, Biên giới, trong chính phủ Miến Điện. Theo ông Myo Nyunt, phát ngôn viên của đảng NLD cầm quyền, khi đưa ra các cáo buộc trên, quân đội "muốn cho thấy vẫn giữ vai trò trên tuyến đầu" tại Miến Điện.

Thu Hằng

Published in Châu Á

Cố nhân ơi, có biết chiều nay ta buồn !

Tưởng Năng Tiến

conhan1

Cuối cùng (hay nói chính xác hơn là cuối đời) rồi tôi cũng thấy một cây hoa gạo, mọc cạnh tường thành bao quanh Cung Điện Mandalay - kinh đô cuối cùng của vương triều Miến. Có thể vì mới đầu tháng ba, chưa tới giai đoạn mãn khai, và cũng vì tôi đứng khá xa (khoảng cách là cả một cái hào nước rộng) nên ảnh chụp những cành hoa gạo trông … không rõ nét ! Kể cũng hơi đáng tiếc nhưng dù sao thì tôi cũng đã nhìn được tận mắt, và (tưởng) thế cũng đã đủ vui rồi.

- Sao không đi tới gần hơn ?

- Dạ, hổng dám "tới gần hơn" đâu. Theo tôi, hoa (cũng như người) nên trông từ xa thường vẫn đẹp hơn !

Ở bên này hào nước của Cung Điện Hoàng Gia là ngôi giáo đường của Hội Thánh Tin Lành Giám Lý, Methodist Church. Cách đó không xa là nhà thờ Anh Giáo (St. Mary Church) nằm ngay góc đường 26th Street & 77th St. Kề bên là chùa Chà Shri Mariamman Temple, tất nhiên là nghi ngút và sực nức mùi nhang trầm Ấn Độ.

conhan2

Chỉ trong vòng mươi phút đi bộ thôi mà đã có đến mấy nơi thờ phượng trang trọng của vài tôn giáo khác nhau. Ai dám nói là người Miến Điện kỳ thị tín ngưỡng ? Ấy thế mà mà họ đối xử phân biệt tới nơi, tới chốn, và cách họ ngược đãi sắc dân Hồi giáo Rohingya đã khiến cả thế giới đều phải hãi hùng :

- Tội ác chống loài người ở Myanmar

- Người Hồi giáo thiểu số Myanmar bị tra tấn dã man

- Cáo buộc thanh lọc sắc tộc tại Myanmar

Wikipedia khái quát : "Cuộc đàn áp quân sự lên người Rohingya đã kéo đến những lời chỉ trích từ Liên Hiệp Quốc ; tổ chức nhân quyền Ân xá Quốc tế ; Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ ; và chính phủ Malaysia. Bà Aung San Suu Kyi người đứng đầu của chính phủ trên thực tế đặc biệt bị chỉ trích cho sự không hành động và giữ im lặng của mình về vấn đề này và hành động rất ít để ngăn chặn các lạm dụng quân sự".

Đâu phải chỉ là những lời chỉ trích (xuông) sự việc đã đi xa hơn thế, và tồi tệ hơn nhiều. Tất cả những vòng nguyệt quế mà thế giới phương Tây trao cho Suu Kyi đều đã bị giật lại thẳng tay. Nhật báo Independent, số ra ngày 11/9/2017, còn ái ngại loan tin rằng do cuộc khủng hoảng người Hồi giáo Rohingya mà đã có 400 ngàn chữ ký yêu cầu tước bỏ Giải Nobel của Aung Sang Suu Kyi (Rohingya Muslim crisis : 400.000 sign petition to strip Aung Sang Suu Kyi of Nobel Prize).

Rồi khi mà tình cảm với phương Tây đã hết mặn mà thì Suu Kyi, và cả nước Miến, đã quay trở lại với anh nhân tình cũ - Trung Quốc. Cứ mỗi lần nhìn thấy hình ảnh nàng đứng cạnh Tập Cận Bình là lòng tôi tan nát, gan ruột muốn đứt thành từng khúc luôn.

conhan3

Nói gần nói xa, chả qua nói thật : dù có chút chênh lệch về tuổi tác, tôi không chối được rằng đã có lúc mình phải lòng Suu Kyi. Tuy chỉ là tình yêu đơn phương nhưng giữa chúng tôi không thiếu những kỷ rất… êm đềm và rất khó quên !

Năm 2015, ngay sau khi Đảng Liên Đoàn Quốc Gia Vì Dân chủ (NLD) của Suu Kyi thắng cử vẻ vang là tôi bay qua Yangon tức khắc. Tôi muốn đến tận nơi để chia sẻ niềm vui lớn lao này với mỹ nhân mà mình ái mộ. Bước ra khỏi phi trường, vừa phóc lên taxi là tôi hớn hở hỏi liền :

- Are you happy ?

- Wait and see !

Chú tài xế trẻ xối ngay cho vào mặt tôi một xô nước lạnh.

Wait cái con mẹ gì nữa, hả Trời ? Bọn quân phiệt thua đau và thua đậm. Đảng NLD của Lady nắm quyền rồi. Một thời cơ lịch sử để Burma thoát khỏi độc tài, thoát Tầu, và thoát nghèo luôn. Đất Miến hiện có đủ điều kiện để thực hiện tất cả những ước mơ này : một đảng đối lập có thực lực, một vị lãnh đạo có tâm có tầm và được quần chúng tin yêu. Đây là một cơ hội bằng vàng tụi bay phải nắm lấy ngay, đừng thờ ơ, phải chung ta nhập cuộc với mọi người đi chớ…

Bữa đó, tui nói hơi nhiều, và hoàn toàn tin tưởng vào những suy nghĩ hết sức lạc quan và chân thật của mình. Niềm tin này - tiếc thay - tôi không giữ được luôn và cũng chả nắm được lâu. Sau khi nghe người đẹp của lòng mình tuyên bố một câu nghe rất chướng (nàng sẽ "đứng trên tổng thống" luôn) là tôi bắt đầu hơi bị lăn tăn chút xíu. Tôi ngại rằng quyền lực đã khiến cho mỹ nhân Burma (người vẫn được thiên hạ xưng tụng là "biểu tượng dân chủ") thay lòng đổi dạ.

Sau khi 6.700 người Rohingya (kể cả trẻ con) bị sát hại, và sau khi con số thuyền nhân đào thoát khỏi Myanmar lên đến hơn nửa triệu (503.698) mà Suy Kyi vẫn cứ lặng thinh thì thì tôi biết rằng sự nghi ngại của mình đã thành hiện thực. BBC bình luận : Myanmar's democratic transition, analysts say, appears to have stalled.

conhan4

Vấn đề không chỉ "nghẽn" ở lãnh vực tự do, dân chủ, hoặc nhân quyền. Cái nghèo cũng đẩy Burma vào con đường … kẹt. Ngày 5/4/2016 tôi cũng có mặt ở đất nước này. Hôm đó, theo tường thuật của nhật báo The Global New Light of Myanmar, Bộ trưởng Vương Nghị đến thủ đô Naypyitaw để chúc mừng tân chính phủ - với một thái độ vô cùng nhũn nhặn - cùng lời "cam kết sẽ không can thiệp vào nội bộ của Myanmar" (pledging that China would not interfere in the internal affairs of Myanmar).

Tuy thế, cuối cùng, Miến Điện vẫn không thoát khỏi Tầu. Bỉnh bút của RFA, Hoàng Gia Phúc cho hay :

"Ngày 17/1/2020, ông Tập Cận Bình có chuyến thăm chính thức đến Myanmar - quốc gia thuộc ASEAN. RFI cho biết có hai dự án quan trọng được đề xuất trong chuyến thăm này, đó là : Bắc Kinh đề nghị xây dựng một hành lang kinh tế Trung Quốc-Miến Điện (CMEC) với một cảng nước sâu 1,3 tỉ đô la tại Kyaukphyu ở bang Rakhine, mở lối vào Ấn Độ Dương cho Trung Quốc. Một dự án lớn khác có thể được bàn bạc trong dịp này, đó là đập thủy điện 3,6 tỉ đô la ở Myitsone, bang Kachin. Với chuyến thăm này của ông Tập, Myanmar thể hiện quyết tâm tiến sâu vào quan hệ với Trung Quốc trong Dự án Con đường tơ lụa mới…".

Tôi thành thực không tin rằng Burma có chút tương lai sáng sủa nào trên Con đường tơ lụa mới của Tập Cận Bình, và xem ra thì đất nước này cũng chả còn có lựa chọn nào khác nữa. Cũng y như Miên, Việt với Lào thôi. Suu Kyi của lòng tôi, và Đảng Liên Đoàn Quốc Gia Vì Dân chủ (của nàng) quả đã làm cho không ít người thất vọng !

Cố nhân ơi, có biết chiều nay ta buồn !

conhan5

Điều an ủi là, thỉnh thoảng, tôi vẫn còn bắt gặp mấy cái tuk tuk (trên mọi nẻo đường ở Miến) với chân dung xinh xắn của Suu Kyi - dù hai bên lề vẫn không thiếu những kẻ không nhà đang nằm vật vạ khắp nơi. Hóa ra hô hào tự do, kêu gọi cải cách kinh tế - chính trị vẫn là chuyện dễ ; thực hiện kìa mới gian nan.

Dân chủ, theo nhận xét của nhà báo Ngô Nhân Dụng, không giống như món mì gói cứ đổ nước sôi vào là ăn được ngay. Ấy thế mà ở nước tôi thì ngay cả "nước sôi" cũng chưa mấy ai buồn nghĩ đến.

Tưởng Năng Tiến

Nguồn : RFA, 01/04/2020 (tuongnangtien's blog)

Published in Diễn đàn

Tòa án Công lý Quốc tế ban hành lệnh tạm thời yêu cầu Myanmar ngăn chặn diệt chủng người Rohingya (RFA, 30/01/2020)

Hôm 23/1/2020, Tòa án Công lý Quốc tế đã ban hành một Lệnh tạm thời , đưa ra các biện pháp khẩn cấp theo đề nghị của nhà nước Gambia, yêu cầu nhà nước Myanmar phải thực hiện các hành động ngăn chặn hành vi diệt chủng đối với người sắc tộc thiểu số Rohingya.

Lệnh này đã yêu cầu nhà nước Myanmar "thực hiện mọi biện pháp trong quyền hạn của mình" để ngăn chặn mọi hành vi vi phạm Công ước về Ngăn chặn và Trừng phạt Tội ác Diệt chủng.

lama1

Ngày 23/1/2020, Tòa án Công lý Quốc tế đã yêu cầu nhà nước Myanmar phải ngăn chặn hành vi diệt chủng đối với người sắc tộc thiểu số Rohingya.

Các biện pháp khẩn cấp tạm thời mà nhà nước Myanmar phải thực hiện bao gồm : ngăn chặn giết người, tấn công nghiêm trọng lên thể xác và tinh thần, căn trở sinh đẻ, và cưỡng ép di cư đối với người Rohingya.

Lệnh này cũng yêu cầu nhà nước Myanmar đảm bảo rằng quân đội cũng như bất kỳ đơn vị vũ trang nào của quốc gia này không được thực hiện bất kỳ hành vi nào liên quan tới tội ác diệt chủng hoặc âm mưu thực hiện tội ác diệt chủng. Đồng thời yêu cầu nhà nước Myanmar ngăn chặn việc tiêu hủy chứng cứ, và đảm bảo việc lưu giữ các bằng chứng liên quan đến cáo buộc diệt chủng.

Tòa án cũng yêu cầu Myanmar đệ trình báo cáo lên Tòa án về tất cả các biện pháp được thực hiện theo Lệnh này trong vòng bốn tháng, và sau đó cứ sáu tháng một lần, cho đến khi có quyết định cuối cùng được đưa ra bởi Tòa án.

Một ngày sau khi lệnh tạm thời được ban hành, hôm 24/1, Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc đã hoan nghênh Lệnh của Tòa án Công lý Quốc tế, và kêu gọi Myanmar thực hiện ngay lập tức, vô điều kiện, đầy đủ và nhất quán với các nghĩa vụ của mình theo Hiến chương LHQ và theo Điều lệ của Tòa án. 

Trước đó, hôm 11/11/2019, nhà nước Gambia đã nộp đơn khởi kiện nhà nước Myanmar lên Tòa án Công lý Quốc tế, cáo buộc Myanmar đã vi phạm Công ước về Ngăn chặn và Trừng phạt Tội ác Diệt chủng, khi chính quyền và quân đội nước này thực hiện các hành vi diệt chủng người sắc tộc thiểu số Hồi giáo Rohingya.

Phiên tòa điều trần được mở từ ngày 10 đến ngày 12/12 năm 2019. Bà Aung San Suu Kyi, một "biểu tượng dân chủ", cố vấn nhà nước, đại diện cho Myanmar tham gia phiên tòa chống lại các cáo buộc đến từ Gambia.

Tòa án Công lý Quốc tế là cơ quan tư pháp chính của Liên Hợp Quốc, được thành lập theo Hiến Chương Liên Hợp Quốc, bắt đầu hoạt động vào năm 1946, có trụ sở đóng tại The Hague (Hà Lan). Tòa án gồm 15 thẩm phán được bầu bởi nhiệm kỳ 9 năm. Tòa án có vai trò giải quyết tranh chấp pháp lý được đệ trình giữa các quốc gia. Phán quyết của tòa có hiệu lực ràng buộc và không có kháng cáo cho các bên liên quan.

Minh Luật

******************

Tây Tạng : Hạ Viện Mỹ thông qua dự luật bảo vệ Đạt Lai Lạt Ma (RFI, 29/01/2020)

Hạ Viện Hoa Kỳ hôm 28/01/2020 đã thông qua dự luật trừng phạt những quan chức Trung Quốc can thiệp vào việc chọn lựa người thay thế Đạt Lai Lạt Ma, nhà lãnh đạo tinh thần Tây Tạng 85 tuổi được cho là sẽ luân hồi sang kiếp khác.

INDIA-RELIGION-BUDDHISM-DALAI LAMA

Lãnh đạo tinh thần Tây Tạng Đạt Lai Lạt Ma (G) trong một buổi thuyết giảng ở Bodhgaya, Ấn Độ, ngày 04/01/2020 STR / AFP

Chính quyền Mỹ có thể phong tỏa tài sản và cấm nhập cảnh tất cả các quan chức Trung Quốc nào tìm cách nhận diện và đưa lên ngôi một Đạt Lai Lạt Ma mới do chính quyền Bắc Kinh duyệt xét, sau khi thủ lãnh tinh thần Tây Tạng qua đời.

Dự luật này còn phải được Thượng Viện chấp thuận, và thượng nghị sĩ Cộng hòa Marco Rubio - vốn nhiều ảnh hưởng ở Thượng Viện, đã từng vận động thành công luật nhân quyền Hồng Kông - hứa sẽ ủng hộ. Sau đó sẽ được trình lên tổng thống Donald Trump để phê chuẩn.

Dự luật cũng cấm Trung Quốc mở thêm lãnh sự quán mới, một khi Hoa Kỳ chưa được mở phái bộ ngoại giao ở Lhassa, thủ phủ Tây Tạng.

Theo truyền thống, người Phật giáo Tây Tạng chọn Đạt Lai Lạt Ma theo nghi thức riêng, có thể kéo dài nhiều năm, thông qua một ủy ban có nhiệm vụ tìm kiếm một trẻ em có các dấu hiệu là Đạt Lai Lạt Ma đầu thai.

Tenzin Gyatso, tức Đạt Lai Lạt Ma thứ 14 hiện nay, đã giảm hẳn các cuộc di chuyển và phải vào bệnh viện hồi tháng 4/2019 vì viêm phổi, nhưng ngài cho rằng sức khỏe vẫn tốt. Giải Nobel Hòa Bình 1989 sống lưu vong ở Ấn Độ sau cuộc nổi dậy bị đàn áp năm 1959, đã quyết định không theo tập tục truyền thống để ngăn trở bàn tay của Trung Quốc : ngài có thể tự chọn người kế nhiệm.

Các nhà đấu tranh Tây Tạng và Bắc Kinh đều biết rằng một khi Đạt Lai Lạt Ma thứ 14, vị sư nổi tiếng nhất thế giới qua đời, niềm hy vọng Tây Tạng được tự trị cũng có thể mất theo. Chính quyền Trung Quốc có thể chỉ định một người chấp nhận tuân phục Bắc Kinh lên kế vị. Hồi năm 1995, Trung Quốc đã chọn một cậu bé 6 tuổi làm Ban Thiền Lạt Ma, và các tổ chức nhân quyền coi đây là tù nhân chính trị trẻ tuổi nhất hành tinh.

Thụy My

Published in Quốc tế

LHQ đòi đẩy mạnh việc trừng phạt quân đội Miến Điện về kinh tế (RFI, 05/08/2019)

Theo AFP, các nhà điều tra của Liên Hiệp Quốc hôm nay, 05/08/2019, kêu gọi trừng phạt quân đội Miến Điện về kinh tế. Theo họ, quân đội Miến Điện rất giàu có, với cả một hệ thống công ty, tập đoàn với những khoản lợi kếch xù góp phần tài trợ cho hành vi bạo lực và tội ác. Giới điều tra còn cảnh cáo những công ty nước ngoài làm việc với quân đội Miến Điện sẽ bị xem là đồng lõa.

myanmar1

Trưởng đoàn điều tra về Miến Điện, ông Marzuki Darusman, họp báo tại tại văn phòng Liên Hiệp Quốc ở Jakarta, Indonesia, ngày 05/08/2019. Reuters/Sekar Nasly

Phát biểu tại Jakarta nhân dịp công bố báo cáo về tình hình Miến Điện, trưởng đoàn điều tra Liên Hiệp Quốc, ông Marzuki Darusman, cho rằng việc "cắt đứt quan hệ kinh tế sẽ làm giảm khả năng quân đội Miến Điện tiến hành các chiến dịch và như thế sẽ giảm những vụ vi phạm nhân quyền".

Theo các nhà điều tra, hiện nay, bên cạnh những đối tác lớn tại chỗ, còn có ít nhất 15 công ty nước ngoài có liên doanh với quân đội Miến Điện, trong lúc có 44 công ty ngoại quốc khác có liên hệ thương mại. Theo nhà điều tra Christopher Sidoti, số công ty đó chỉ là phần nổi của tảng băng.

Hai tập đoàn lớn của quân đội Myanmar Economic Holdings Limited (MEHL) và Myanmar Economic Corporation (MEC), với nhiều chi nhánh và công ty "cùng bè", hoạt động hầu như trong mọi lãnh vực, từ địa ốc, đá quý, cẩm thạch đến mỏ rubi, du lịch… Quân đội cũng nắm hai ngân hàng lớn. Các tập đoàn, công ty này không công bố toàn bộ kết quả hoạt động để tránh bị nhòm ngó.

Giới điều tra cho rằng "đế quốc kinh doanh" của quân đội Miến Điện cho phép họ thoát mọi sự kiểm tra và trốn tránh được trách nhiệm.

Báo cáo dầy 111 trang còn nêu chi tiết hàng chục công ty tư nhân đã chi hơn 10 triệu đô la cho quân đội trong lúc diễn ra cuộc trấn áp người Rohingya, sau đó tiếp tục tài trợ cho những dự án phát triển, hỗ trợ cho quân đội trong chiến dịch "xóa bỏ chứng cứ về việc người Rohingya thuộc về Miến Điện".

Các nhà điều tra Liên Hiệp Quốc yêu cầu mở điều tra hình sự về các công ty này vì họ không thể nào nói là không biết gì.

Giới hoạt động bảo vệ nhân quyền cho là sau báo cáo của các nhà điều tra Liên Hiên Hiệp Quốc, các công ty nào có liên hệ với một công ty của quân đội Miến Điện không thể biện minh là họ không biết.

Mai Vân

******************

Miến Điện : Biểu tình phản đối Mỹ trừng phạt các tướng lãnh cao cấp (RFI, 04/08/2018)

Tại Rangoon hôm qua 03/08/2019, cả ngàn người tuần hành để phản đối việc Hoa Kỳ trừng phạt tổng tư lệnh quân đội Miến Điện và nhiều tướng lãnh. Hôm 16/7, Washington ra lệnh cấm các nhân vật trên nhập cảnh vì vai trò của họ trong việc "thanh lọc chủng tộc" đối với người thiểu số Rohingya.

myanmar2

Biểu tình ủng hộ quân đội tại Rangoon ngày 03/08/2019, phản đối Mỹ trừng phạt tổng tư lệnh quân đội Miến Điện Min Aung Hlaing. Reuters/Ann Wang

Thông tín viên Sarah Bakaloglou tường trình từ Rangoon :

"Hai bức chân dung của tổng tư lệnh quân đội đối diện với đám đông. "Mỹ hãy tránh ra !" - người biểu tình hô vang. Tại đất nước này, người thiểu số Hồi giáo Rohingya ít được cảm tình.

Một sinh viên 19 tuổi đến ủng hộ giới quân nhân, nói : "Tôi không muốn Hoa Kỳ can thiệp vào chính trị Miến Điện, và những gì họ nói là sai. Quân đội là thành lũy của đất nước, không thể nào sống mà không có quân đội".

Đám đông còn phản đối mọi tu chính Hiến pháp, cũng để ủng hộ giới quân nhân. Bà Aung San Suu Kyi muốn sửa đổi bản Hiến pháp năm 2008, chủ yếu nhằm làm giảm quyền lực của quân đội.

Một người biểu tình khoảng 60 tuổi phản đối việc này, ông nói : "Chúng tôi cần có sự hiện diện của các quân nhân trong Quốc hội, vì Miến Điện chỉ mới khởi đầu thời kỳ chuyển đổi dân chủ. Bà Aung San Suu Kyi muốn sửa đổi điều khoản trong Hiến pháp đã ngăn trở bà lên làm tổng thống, vì các con bà mang quốc tịch nước ngoài. Tôi không thể chấp nhận được điều này".

Trong những tháng gần đây, các cuộc biểu tình dân tộc chủ nghĩa nhằm ủng hộ giới quân nhân liên tục diễn ra trên cả nước, được tổng tư lệnh quân đội Miến Điện khuyến khích".

Thụy My

Published in Châu Á

Facebook xóa những tài khoản liên hệ với tập đoàn quân sự Miến Điện (RFI, 19/12/2018)

Facebook tiếp tục loại trừ hơn 100 tài khoản có liên hệ với tập đoàn quân sự Miến Điện. Quyết định được đưa ra trong bối cảnh mạng xã hội này liên tục bị lên án đã không hành động gì để ngăn chặn các lời lẽ kích động thù hận chống lại người Hồi Giáo Rohingya, nạn nhân của các vụ đàn áp tàn khốc, do giới quân sự Miến Điện chủ trương.

myanmar1

Ảnh minh họa : Trong một cửa hàng bán điện thoại di động tạ Rangoon, Miến Điện, ngày 08/08/2018. Reuters/Ann Wang

Trong một thông báo hôm qua, 18/12/2018, Facebook tuyên bố xóa bỏ 135 tài khoản, 425 trang, và 17 nhóm trên mạng xã hội này, có dẫn các đường link có liên quan đến tập đoàn quân sự Miến Điện. Đây cũng là các tài khoản, địa chỉ bị cáo buộc phối hợp tung tin giả. Theo Facebook, các trang mạng bị xóa bỏ đăng tải các tin tức có vẻ độc lập, thông tin về các lĩnh vực giải trí, chăm sóc sắc đẹp hay lối sống, nhưng thực chất đều có liên hệ với giới quân sự Miến Điện.

Người phát ngôn của chính quyền Miến Điện Zaw Htay hôm nay, 19/12/2018, không đưa ra bình luận nào, khi Reuters đặt câu hỏi về vấn đề này.

Trước đó, Facebook đã xóa bỏ tài khoản của tư lệnh quân đội Miến Điện. Nhiều trang và tài khoản có liên hệ với quân đội Miến Điện đã bị xóa bỏ hồi tháng 8/2018. Việc Facebook quyết định xóa bỏ nhiều trang và tài khoản diễn ra sau một cuộc điều tra của Liên Hiệp Quốc, với kết luận là các tướng lĩnh Miến Điện phải bị truy tố, bởi chiến dịch thảm sát và cưỡng hiếp tập thể nhắm vào cộng đồng Rohingya, với mục tiêu "diệt chủng". Hơn 700.000 người Rohingya hiện đang tị nạn tại Bangladesh, ít nhất 10.000 người bị quân đội Miến Điện thảm sát trong thời gian vừa qua.

Một báo cáo đặc biệt của Reuters hồi tháng 8/2018 cũng cho thấy là Facebook đã không nhanh chóng chú ý đến các cảnh báo của nhiều tổ chức nhân quyền Miến Điện, báo động về tình trạng tuyên truyền kích động thù hận lan tràn trên các mạng xã hội, chống lại các cộng đồng thiểu số, trong đó có người Rohingya.

Trọng Thành

******************

Aung San Suu Kyi bị Seoul rút giải nhân quyền Gwangju (RFI, 18/12/2018)

Một trong những tổ chức bảo vệ nhân quyền lớn nhất Hàn Quốc, Quỹ tưởng niệm 18 tháng Năm, hôm nay 18/12/2018 loan báo rút lại giải thưởng Gwangju đã trao cho nhà lãnh đạo Miến Điện Aung San Suu Kyi năm 2004, vì sự "dửng dưng" của bà trước thảm cảnh của người thiểu số Rohingya.

myanmar2

Cố vấn Nhà nước Miến Điện Aung San Suu Kyi phát biểu về tình hình tại bang Rakhine, nơi người Rohingya bị đàn áp, Naypyitaw, 19/09/2017. Reuters/Soe Zeya Tun

Vào thời đó, nhà ly khai được thế giới ngưỡng mộ đã không thể đến nhận giải thưởng nhân quyền danh giá này, vì bị tập đoàn quân sự quản thúc. Nay đảng của bà đã lên nắm quyền, Aung San Suu Kyi trở thành người lãnh đạo Miến Điện, nhưng bà lại bị cộng đồng quốc tế chỉ trích vì từ chối lên án bạo lực đối với người Rohingya, không hề tỏ sự cảm thông.

Từ năm 2017 đã có trên 720.000 người Rohingya phải chạy trốn các hành động tàn ác của quân đội và dân quân Phật giáo Miến Điện, cuộc khủng hoảng được Liên Hiệp Quốc đánh giá là "diệt chủng".

Ông Cho Jin Tae, phát ngôn viên của Quỹ tưởng niệm 18 tháng Năm tuyên bố : "Sự vô cảm trước những tội ác tàn bạo đối với người Rohingya đi ngược lại các giá trị mà giải thưởng bảo vệ, sự xúc tiến nhân quyền". Quỹ này được lập ra vào năm 1994 để tưởng niệm vụ nổi dậy đòi dân chủ ở Gwangju năm 1980, bị đàn áp trong biển máu với trên 200 người chết và bị thương.

Giữa tháng 11, Amnesty International cũng đã rút lại giải thưởng trao cho bà Aung San Suu Kyi năm 2009.

Trong khi đó tại Liên Hiệp Quốc, Hội Đồng Bảo An chuẩn bị một dự thảo nghị quyết nhằm thúc đẩy Miến Điện hợp tác để giải quyết cuộc khủng hoảng Rohingya, mặc dù Trung Quốc và Nga tẩy chay đối thoại. Dự thảo đặt ra mốc thời gian hồi hương trên 700.000 người Rohingya đang tị nạn tại Bangladesh, và cảnh báo có thể sẽ trừng phạt, nếu Miến Điện nếu không có tiến bộ nào.

Thụy My

Published in Châu Á
Trang 1 đến 4