Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Bốn tương lai khả dĩ cho liên minh xuyên Đại Tây Dương

mohinh1

Trong một thế giới liên tục thay đổi, sự bền vững của quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương quả là điều đáng chú ý. NATO còn "lớn tuổi" hơn tôi, dù tôi không còn trẻ nữa. Nó đã tồn tại lâu hơn cả triều đại của Nữ hoàng Elizabeth II ở Anh. Lý do tồn tại ban đầu của nó – "loại trừ Liên Xô, giữ chân Mỹ, và kiềm chế Đức" ("keep the Soviet Union out, the Americans in, and the Germans down") – đã không còn hợp thời như trước (bất chấp cuộc chiến của Nga ở Ukraine), nhưng nó vẫn tạo ra sự tôn trọng ở cả hai bên bờ Đại Tây Dương. Nếu bạn là một chính khách đầy tham vọng đang mong muốn để lại dấu ấn của mình ở Washington, Berlin, Paris, London, học cách ca ngợi những đặc điểm bền bỉ của NATO vẫn là một nước cờ có ích cho sự nghiệp.

Sự trường tồn của NATO là đặc biệt đáng chú ý nếu xét đến những thay đổi đã xảy ra kể từ khi tổ chức này được thành lập và ý tưởng về một "cộng đồng xuyên Đại Tây Dương" bắt đầu thành hình. Khối Hiệp ước Warsaw nay đã tan rã, và Liên bang Xô viết đã sụp đổ. Người Mỹ đã dành hơn 20 năm chiến đấu trong những cuộc chiến tốn kém và không thành công ở Trung Đông. Trung Quốc đã vươn lên từ một quốc gia nghèo khó với ít ảnh hưởng toàn cầu trở thành quốc gia quyền lực thứ hai thế giới, và các nhà lãnh đạo của nước này đang kỳ vọng vào một vai trò toàn cầu lớn hơn nữa trong tương lai. Bản thân Châu Âu cũng đã trải qua sự thay đổi sâu sắc : nhân khẩu học thay đổi, khủng hoảng kinh tế lặp đi lặp lại, nội chiến ở Balkan, và một cuộc chiến hủy diệt nổ ra vào năm 2022 và có lẽ sẽ còn tiếp diễn thêm một thời gian nữa.

Thật ra, "quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương" cũng không hoàn toàn đứng yên. NATO đã có thêm nhiều thành viên mới xuyên suốt lịch sử của mình, bắt đầu với Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ vào năm 1952, tiếp theo là Tây Ban Nha vào năm 1982, sau đó là một loạt các cựu thành viên của Liên Xô kể từ năm 1999, và gần đây nhất là Thụy Điển và Phần Lan. Sự phân bổ gánh nặng trong liên minh cũng đã có biến động : phần lớn Châu Âu cắt giảm đáng kể đóng góp quốc phòng của họ sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc. NATO cũng đã trải qua nhiều lần thay đổi về học thuyết, một vài trong số đó quan trọng hơn so với những thay đổi khác.

Do đó, chúng ta cũng nên đặt câu hỏi về hình thức của liên minh xuyên Đại Tây Dương trong tương lai. NATO nên xác định sứ mệnh và phân bổ trách nhiệm của mình như thế nào ? Giống như một quỹ tương hỗ, thành công trong quá khứ không đảm bảo cho hiệu quả hoạt động trong tương lai, đó là lý do tại sao các nhà quản lý danh mục đầu tư thông minh có mong muốn đạt được lợi nhuận tốt nhất sẽ điều chỉnh tài sản của quỹ mỗi khi các điều kiện thay đổi. Xét đến những thay đổi trong quá khứ, các sự kiện hiện tại và các hoàn cảnh có thể xảy ra trong tương lai, tầm nhìn bao quát nào sẽ định hình quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương trong thời gian tới, giả sử rằng nó vẫn sẽ tiếp tục tồn tại ?

Cá nhân tôi xin đề xuất ít nhất bốn mô hình riêng biệt.

Mô hình 1 : Giữ nguyên như cũ

Cách tiếp cận dễ thấy nhất – và nếu tính đến sự cứng nhắc của bộ máy và sự thận trọng về chính trị, theo đó có thể là cách tiếp cận khả thi nhất – là giữ nguyên các thỏa thuận hiện tại và thay đổi càng ít càng tốt. Trong mô hình này, NATO sẽ vẫn chủ yếu tập trung vào an ninh Châu Âu (đúng như cụm từ "Bắc Đại Tây Dương" trong tên gọi của nó). Mỹ sẽ vẫn là "bên phản ứng đầu tiên" của Châu Âu và là nhà lãnh đạo không thể chối cãi của liên minh, như những gì đang xảy ra trong khủng hoảng Ukraine. Chia sẻ gánh nặng sẽ vẫn có chênh lệch : khả năng quân sự của Mỹ sẽ tiếp tục khiến Châu Âu hạn chế các lực lượng quân sự của mình, và chiếc ô hạt nhân của Mỹ sẽ tiếp tục che chở cho các thành viên khác của liên minh. Nhiệm vụ "ngoài khu vực" sẽ bị ngó lơ để tập trung nhiều hơn vào chính Châu Âu, một quyết định có thể hiểu được nếu dựa trên kết quả đáng thất vọng của những cuộc phiêu lưu trong quá khứ của NATO tại Afghanistan, Libya và Balkan.

Công bằng mà nói, mô hình này có một số ưu điểm rõ ràng. Nó là điều quen thuộc và giúp giữ vững vai trò duy trì hòa bình của Mỹ ở Châu Âu. Các quốc gia Châu Âu sẽ không phải lo lắng về những xung đột nảy sinh giữa họ, miễn là chú Sam vẫn ở đó để ngăn cản những cuộc cãi vã. Các chính phủ Châu Âu không muốn cắt giảm chương trình phúc lợi quốc gia hào phóng của họ để chi trả cho chi phí tái vũ trang sẽ rất vui lòng khi để Chú Sam gánh lấy phần lớn gánh nặng, và các quốc gia gần Nga nhất sẽ đặc biệt mong muốn một sự đảm bảo an ninh mạnh mẽ từ Mỹ. Trong một liên minh có bản chất cực kỳ phức tạp, việc có một nhà lãnh đạo rõ ràng với năng lực nổi trội sẽ tạo điều kiện để ra quyết định được nhanh chóng và nhất quán hơn. Do đó, tồn tại những lý do chính đáng khiến những người trung thành ủng hộ chủ nghĩa Đại Tây Dương luôn lên tiếng cảnh báo mỗi khi ai đó đề xuất thay đổi công thức này.

Tuy nhiên, mô hình giữ nguyên như cũ này cũng có một số nhược điểm nghiêm trọng. Rõ ràng nhất là chi phí cơ hội : việc giữ Mỹ làm "nhân viên ứng phó khẩn cấp" của Châu Âu khiến Washington khó mà dành đủ thời gian, sự chú ý, và nguồn lực cho Châu Á, nơi các mối đe dọa với cân bằng quyền lực lớn hơn đáng kể và môi trường ngoại giao còn đặc biệt phức tạp. Một cam kết mạnh mẽ hơn của Mỹ với Châu Âu có thể giúp loại trừ một vài nguyên nhân tiềm ẩn của xung đột ở Châu lục này, nhưng nó đã không ngăn cản được các cuộc chiến tranh Balkan trong thập niên 1990, và nỗ lực do Mỹ dẫn đầu nhằm đưa Ukraine vào quỹ đạo an ninh của phương Tây đã góp phần khơi mào cho cuộc chiến hiện tại. Tất nhiên, điều đó không phải là ý định ban đầu của bất kỳ ai ở phương Tây, nhưng hậu quả mới là điều quan trọng. Những thành công gần đây của Ukraine trên chiến trường là rất đáng mừng, và tôi hy vọng họ sẽ tiếp tục như vậy, nhưng sẽ tốt hơn rất nhiều cho tất cả các bên nếu chiến tranh không xảy ra ngay từ đầu.

Thêm nữa, mô hình giữ nguyên như cũ còn khuyến khích Châu Âu tiếp tục là kẻ ngoài cuộc trong việc bảo vệ Châu lục, đồng thời góp phần gây ra thái độ tự mãn và thiếu hiện thực trong việc triển khai chính sách đối ngoại của Châu Âu. Nếu bạn tự tin rằng cường quốc hùng mạnh nhất thế giới sẽ đến giúp mình ngay khi rắc rối xảy ra, thì bạn sẽ dễ dàng bỏ qua những rủi ro khi phụ thuộc quá nhiều vào nguồn cung năng lượng nước ngoài, và sẽ khoan dung hơn với chủ nghĩa chuyên chế ở gần biên giới nước mình. Dù hầu như không ai muốn thừa nhận, nhưng mô hình này có khả năng kéo Mỹ vào các cuộc xung đột ngoại vi không thực sự quan trọng đối với an ninh hoặc thịnh vượng của chính nước Mỹ. Chí ít thì mô hình này không còn là cách tiếp cận mà chúng ta có thể ủng hộ mà không cần cân nhắc.

Mô hình 2 : Dân chủ quốc tế

Mô hình thứ hai cho hợp tác an ninh xuyên Đại Tây Dương nêu bật tính dân chủ chung của (hầu hết) các thành viên NATO, cũng như sự chia rẽ ngày càng tăng giữa các nền dân chủ và các chế độ chuyên chế (đặc biệt là Nga và Trung Quốc). Tầm nhìn này chính là nền tảng cho nỗ lực của chính quyền Biden nhằm nhấn mạnh các giá trị dân chủ chung, và cho mong muốn mà họ đã công khai : chứng minh rằng dân chủ vẫn có thể vượt trội hơn chuyên chế trên phạm vi toàn cầu. Tổ chức Liên minh các nền dân chủ (Alliance of Democracies Foundation) của cựu Tổng Thư ký NATO Anders Fogh Rasmussen cũng phản ánh quan điểm tương tự.

Khác với mô hình giữ nguyên như cũ, vốn tập trung chủ yếu vào an ninh Châu Âu, mô hình mới này bao hàm một chương trình nghị sự toàn cầu rộng lớn hơn. Nó xem nền chính trị thế giới đương đại như một cuộc cạnh tranh ý thức hệ giữa dân chủ và chuyên chế, đồng thời tin rằng cuộc đấu tranh này phải được tiến hành trên quy mô toàn cầu. Nếu Mỹ đang "xoay trục" sang Châu Á, thì các đối tác Châu Âu của họ cũng cần phải làm như vậy, nhưng với mục đích rộng hơn là để bảo vệ và thúc đẩy các hệ thống dân chủ. Phù hợp với tầm nhìn đó, chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương mới của Đức đã kêu gọi tăng cường quan hệ với các nền dân chủ của khu vực này, và Bộ trưởng Quốc phòng Đức gần đây đã tuyên bố mở rộng sự hiện diện hải quân tại đây vào năm 2024.

Tầm nhìn này có ưu điểm là sự đơn giản – dân chủ thì tốt, chuyên chế thì xấu – nhưng những thiếu sót của nó lại quá lớn. Trước tiên, một khuôn khổ phân định rõ ràng như vậy chắc chắn sẽ làm phức tạp mối quan hệ với các chế độ chuyên chế mà Mỹ và/hoặc Châu Âu đã lựa chọn ủng hộ (chẳng hạn như Ả Rập Saudi, hoặc các chế độ quân chủ vùng Vịnh khác, hoặc các đối tác Châu Á tiềm năng như Việt Nam), và khiến cho hợp tác xuyên Đại Tây Dương phải đối mặt với những cáo buộc đạo đức giả. Thứ đến, việc phân chia thế giới thành các nền dân chủ thân thiện và các chế độ chuyên chế thù địch nhất định sẽ củng cố mối quan hệ giữa nước chuyên chế, và ngăn cản các nền dân chủ chơi trò chia để trị. Từ góc độ này, chúng ta nên thấy mừng vì cựu tổng thống Richard Nixon và cố vấn Henry Kissinger đã không áp dụng cách phân chia này vào năm 1971, khi mối quan hệ hợp tác của Mỹ với Trung Quốc của Mao Trạch Đông khiến Điện Kremlin phải đau đầu lo lắng.

Cuối cùng, việc đặt các giá trị dân chủ lên hàng đầu có nguy cơ biến quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương thành một tổ chức thập tự chinh chuyên tìm cách xây dựng nền dân chủ ở bất cứ nơi nào có thể. Dù mục tiêu này có hấp dẫn đến mức nào về mặt lý thuyết, thì 30 năm qua đã cho chúng ta thấy rằng không thành viên nào của liên minh biết cách hiện thực hóa mục tiêu một cách hiệu quả. Xuất khẩu dân chủ là việc cực kỳ khó thực hiện và thường sẽ thất bại, đặc biệt là khi những kẻ ngoại bang cố gắng áp đặt nó bằng vũ lực. Chưa kể, nếu xét đến tình trạng dân chủ lộn xộn ở một số nước thành viên NATO hiện tại, việc coi mô hình này là lý do tồn tại của tổ chức nghe thật viển vông.

Mô hình 3 : Thế giới đối đầu Trung Quốc

Mô hình 3 là người em họ hàng gần của Mô hình 2, nhưng thay vì đưa quan hệ xuyên Đại Tây Dương xoay quanh dân chủ và các giá trị tự do khác, nó tìm cách lôi kéo Châu Âu vào nỗ lực rộng lớn hơn của Mỹ, nhằm kiềm chế một Trung Quốc đang trỗi dậy. Trên thực tế, nó tìm cách hợp nhất các đối tác đa phương ở Châu Âu của Mỹ với các thỏa thuận song phương đã tồn tại ở Châu Á, và tận dụng tiềm năng sức mạnh của Châu Âu để chống lại đối thủ ngang hàng duy nhất mà Mỹ có thể phải đối mặt trong nhiều năm tới.

Thoạt nhìn, đây là một mô hình hấp dẫn, và người ta có thể viện dẫn thỏa thuận AUKUS giữa Mỹ, Anh và Australia là một biểu hiện ban đầu của nó. Như Michael Mazarr của Tập đoàn Rand đã quan sát gần đây, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy Châu Âu không còn coi Trung Quốc đơn giản là một thị trường béo bở và một đối tác đầu tư có giá trị, và đang bắt đầu "cân bằng mềm" chống lại nước này. Đứng trên quan điểm riêng của Mỹ, việc có thêm tiềm lực kinh tế và quân sự của Châu Âu để cùng chống lại kẻ thách thức chính sẽ là điều cực kỳ hấp dẫn.

Nhưng mô hình này có hai vấn đề rõ ràng. Thứ nhất, các quốc gia không chỉ cân bằng chống lại quyền lực mà còn chống lại các mối đe dọa, và địa lý đóng một vai trò quan trọng trong các đánh giá đó. Trung Quốc có thể ngày càng hùng mạnh và tham vọng, nhưng quân đội của họ sẽ không hành quân xuyên qua Châu Á và tấn công Châu Âu, đồng thời hải quân của họ sẽ không đi vòng quanh thế giới và phong tỏa các cảng Châu Âu. Nga yếu hơn nhiều so với Trung Quốc nhưng lại gần hơn rất nhiều, và lối hành xử gần đây của họ là rất đáng lo ngại, ngay cả khi các hành động của họ đã vô tình bộc lộ những hạn chế về quân sự. Do đó, chỉ nên mong đợi sự cân bằng mềm nhẹ nhàng từ Châu Âu, chứ không phải là một nỗ lực nghiêm túc để chống lại Trung Quốc.

Các thành viên Châu Âu của NATO không có khả năng quân sự để ảnh hưởng đến cân bằng quyền lực ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương theo bất kỳ cách nào đáng kể, và họ khó mà đạt được khả năng đó trong tương lai gần. Cuộc chiến ở Ukraine có thể khiến các quốc gia Châu Âu nghiêm túc hơn trong việc xây dựng lại lực lượng quân sự của mình, nhưng phần lớn nỗ lực của họ là để đạt được các khả năng tấn công và giám sát trên bộ, trên không, được thiết kế để chống lại và ngăn chặn Nga. Điều đó có thể hiểu được từ góc nhìn của Châu Âu, nhưng hầu hết các lực lượng này sẽ không can dự vào bất kỳ cuộc xung đột nào liên quan đến Trung Quốc. Điều một vài tàu khu trục nhỏ của Đức đến khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương có thể là một cách tốt để báo hiệu sự quan tâm của Đức đối với môi trường an ninh đang thay đổi trong khu vực, nhưng nó không đủ để làm thay đổi cân bằng quyền lực trong khu vực hoặc tạo ra nhiều khác biệt trong tính toán của Trung Quốc.

Dĩ nhiên, Châu Âu có thể giúp cân bằng Trung Quốc theo những cách khác – chẳng hạn như đào tạo lực lượng quân sự nước ngoài, bán vũ khí, tham gia các diễn đàn an ninh khu vực, … – và Mỹ nên hoan nghênh những nỗ lực đó. Nhưng không nên tin tưởng rằng Châu Âu sẽ đảm nhiệm phần lớn trọng trách cân bằng khó khăn ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Cố gắng triển khai mô hình này là công thức dẫn đến thất vọng và gia tăng mâu thuẫn giữa hai bờ Đại Tây Dương.

Mô hình 4 : Phân công lao động kiểu mới

Đây là mô hình mà tôi cho là phù hợp. Như tôi đã lập luận trước đây (và lần gần nhất là trên tạp chí Foreign Policy ), mô hình tương lai tối ưu cho quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương là một sự phân công lao động mới, trong đó Châu Âu chịu trách nhiệm chính cho an ninh của mình và Mỹ dành sự quan tâm lớn hơn nhiều cho khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Mỹ sẽ vẫn là một thành viên chính thức của NATO, nhưng thay vì là nhân viên ứng phó khẩn cấp, nước này sẽ trở thành phương án cuối cùng của Châu lục. Nghĩa là Mỹ sẽ chỉ quay trở lại Châu Âu khi cân bằng quyền lực trong khu vực bị ảnh hưởng nghiêm trọng, ngoài ra không còn trường hợp nào khác.

Mô hình này sẽ không thể triển khai trong một sớm một chiều và cần được đàm phán trên tinh thần hợp tác, với việc Mỹ giúp các đối tác Châu Âu thiết kế và phát triển những khả năng mà họ cần. Bởi vì nhiều nước trong liên minh sẽ làm mọi cách để thuyết phục Chú Sam ở lại, Washington cần phải nói rõ rằng, từ giờ trở đi, đây là mô hình duy nhất mà họ ủng hộ. Trừ khi và cho đến khi các thành viên Châu Âu của NATO thực sự tin rằng mình sẽ phải tự lực cánh sinh, họ sẽ không thực sự quyết tâm thực hiện các cải tổ cần thiết, và sẽ lại tiếp tục lần lữa không thực hiện các cam kết của mình.

Khác với Donald Trump, người với những lời lẽ hung hăng suốt thời gian làm Tổng thống Mỹ đã khiến các đồng minh khó chịu chẳng vì lý do gì, người kế nhiệm Joe Biden đang ở một vị trí lý tưởng để bắt đầu quá trình này. Ông nổi tiếng là một người ủng hộ mạnh mẽ chủ nghĩa Đại Tây Dương, vì vậy việc thúc đẩy sự phân công lao động mới sẽ không bị coi là một dấu hiệu của sự bất bình hay giận dữ. Ông và đội ngũ của mình sở hữu một lợi thế để nói với các đối tác Châu Âu rằng bước đi này là vì lợi ích lâu dài của mọi người. Xin lưu ý, tôi không thực sự mong đợi chính quyền Biden sẽ thực hiện bước đi này — vì những lý do mà tôi đã giải thích trong một bài viết khác — nhưng họ nên làm như vậy.

Stephen M. Walt

Nguyên tác : "Which NATO Do We Need ?", Foreign Policy, 14/09/2022

Nguyễn Thị Kim Phụng biên dịch

Nguồn : Nghiên cứu quốc tế, 05/10/2022

Stephen M. Walt là chuyên gia bình luận của tạp chí Foreign Policy và là giáo sư về quan hệ quốc tế tại Đại học Harvard.

Published in Diễn đàn

Lần đầu tiên NATO coi Trung Quốc là "thách thức" đối với an ninh của khối

Trọng Thành, RFI, 30/06/2022

Cuộc thượng đỉnh của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) họp tại Madrid, Tây Ban Nha, khép lại hôm 30/06/2022, sau ba ngày hội nghị. Lần đầu tiên một "tài liệu chiến lược" của Liên minh quân sự NATO, được thông qua coi Trung Quốc là một "thách thức" đối với "các lợi ích" và "an ninh" của khối.

madrid1

Tổng thư Ký NATO Jens Stoltenberg phô trương tài liệu về những cam kết mới của khối này tại thượng đỉnh Madrid, Tây Ban Nha, ngày 29/06/2022.  AP - Paul White

Khối NATO cũng đặc biệt lên án "quan hệ đối tác chiến lược" giữa Trung Quốc và Nga đang được tăng cường, "các nỗ lực chung của Moskva cùng Bắc Kinh trong việc làm sói mòn trật tự quốc tế dựa trên luật pháp". Theo giới quan sát, thượng đỉnh NATO tại Madrid có ý nghĩa "lịch sử". Ngoài thay đổi nói trên, thượng đỉnh này cũng mở ra cánh cửa cho Thụy Điển và Phần Lan gia nhập khối. Hỗ trợ Ukraine về quân sự và tài chính cũng là một trọng tâm của hội nghị. 

Đặc phái viên Romain Lemaresquier tường trình từ Madrid :

Cuộc thượng đỉnh này đã thực hiện được tất cả các hứa hẹn. Chấm dứt các bất đồng giữa Thổ Nhĩ Kỳ với Thụy Điển và Phần Lan, hai quốc gia muốn gia nhập NATO. Một thỏa thuận giữa ba nước đã được ký kết, và kể từ giờ, tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ đã từ bỏ quyền phủ quyết đối với việc kết nạp hai thành viên mới. Chiến tranh tại Ukraine, sợi chỉ đỏ thực sự của thượng đỉnh này, cũng đã được đề cập đến nhiều trong suốt thời gian hội nghị.

NATO cam kết cung cấp nhiều hỗ trợ tài chính và quân sự hơn cho Kiev. 30 quốc gia thành viên đã thông qua cương lĩnh chiến lược mới, xác định các mục tiêu chính trị và quân sự trong những năm tới. Trong tài liệu này, Nga được khẳng định là mối đe dọa lớn nhất đối với các quốc gia thành viên, và đây là lần đầu tiên Trung Quốc được dẫn ra trong văn bản về chiến lược của NATO. Một bước ngoặt thực sự trong tiến trình hoạt động của Liên minh NATO.

Sáng nay 30 quốc gia thành viên NATO đã họp phiên cuối cùng. Nội dung cuộc họp liên quan chủ yếu đến thông cáo chung của thượng đỉnh. Thượng đỉnh sẽ phải khép lại với cuộc họp báo của tổng thư ký NATO, ông Jens Stoltenberg, người Na Uy. Nguyên thủ các nước cũng sẽ phát biểu trong cuộc họp báo trước khi rời khỏi Madrid vào buổi chiều, khép lại cuộc thượng đỉnh, chắc chắn sẽ để lại dấu ấn trong lịch sử.

Trọng Thành

*******************

NATO vẫn tranh cãi trong nội bộ về đối sách chống Trung Quốc

Trọng Nghĩa, RFI, 29/06/2022

Tại thượng đỉnh NATO 2022 trong hai ngày 29-30/06/2022, các lãnh đạo 30 nước trong Liên Minh Bắc Đại Tây Dương sẽ thông qua bản "khái niệm chiến lược" mới đầu tiên trong một thập kỷ, nêu bật mối đe dọa ngày càng tăng đến từ Nga và Trung Quốc. Thế nhưng, nếu hầu như tất cả các thành viên đều nhất trí trên cách đối phó với Nga, thì đối sách chống Trung Quốc vẫn gây chia rẽ trong nội bộ NATO.

madrid2

Lãnh đạo các nước dự thượng đỉnh NATO tại Madrid, Tây Ban Nha, chụp hình lưu niệm, ngày 29/06/2022. Reuters - Pool

Đối với giới quan sát, không phải là ngẫu nhiên mà một tài liệu chiến lược của NATO lần đầu tiên nêu đích danh Trung Quốc như là một đối tượng cần quan tâm. Lý do đến từ xu hướng của Bắc Kinh xích lại gần Moskva nhiều hơn sau khi Nga khởi động cuộc chiến xâm lược Ukraine và việc Trung Quốc ngày càng sử dụng sức mạnh địa chính trị và sức ép kinh tế để lấn lướt ở nước ngoài. 

Vấn đề là khi đi vào chi tiết, các thành viên NATO đang bất đồng với nhau trên hai điểm nổi bật : cách mô tả quốc gia hiện có quân đội lớn nhất thế giới và mối quan hệ của nước đó với Nga. 

Theo hãng tin Anh Reuters, một số nhà ngoại giao tại hội nghị NATO đã tiết lộ rằng hai nước Anh và Mỹ đã thúc đẩy việc dùng lời lẽ mạnh mẽ hơn để phản ánh những gì được hai nước này coi là tham vọng quân sự ngày càng tăng của Trung Quốc và những mối lo ngại ngày càng nhiều về việc Bắc Kinh có thể tấn công Đài Loan.

Anh Quốc gần đây đã chính thức mô tả Nga là "mối đe dọa nghiêm trọng và trực tiếp (acute, direct threat)" và Trung Quốc là "thách thức chiến lược (strategic challenge)".

Còn báo cáo thường niên mới nhất của Lầu Năm Góc trước Quốc hội Hoa Kỳ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc "đáp ứng được thách thức về tốc độ mà quân đội ngày càng có năng lực của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và tham vọng toàn cầu của nước này đặt ra."

Trái với hai nước trên, Pháp và Đức lại muốn NATO sử dụng một ngôn từ chừng mực hơn khi đề cập đến Trung Quốc. 

Theo một nhà ngoại giao, một thỏa hiệp đang được đàm phán, theo đó Trung Quốc dù vẫn bị coi là một "thách thức hệ thống", nhưng vẫn được NATO gượng nhẹ với ý muốn "sẵn sàng làm việc trên các lĩnh vực có lợi ích chung" với Bắc Kinh.

Theo Reuters, vấn đề đánh giá quan hệ Trung-Nga cũng gây bất đồng và các nhà đàm phán cũng đang điều chỉnh cách mô tả mối quan hệ này. 

Theo một nhà ngoại giao, Cộng hòa Czech và Hungary là hai thành viên phản đối mạnh mẽ việc sử dụng thuật ngữ "hội tụ chiến lược" để định nghĩa quan hệ Trung-Nga hiện nay.

Hoa Kỳ, nước đứng đầu NATO, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đưa Trung Quốc vào khái niệm chiến lược được cập nhật của Liên Minh Bắc Đại Tây Dương. Chính vì lý do đó mà 4 nước Châu Á-Thái Bình Dương là Úc, New Zealand, Nhật Bản và Hàn Quốc lần đầu tiên được mời tham dự hội nghị thượng đỉnh NATO. Mục đích là để báo hiệu rằng NATO không hề "rời mắt khỏi Trung Quốc" ngay cả vào lúc toàn khối đang tập trung vào việc tăng cường khả năng phòng thủ của Ukraine.

Một quan chức Châu Âu đồng ý : "NATO không thể phớt lờ Trung Quốc… Châu Âu đã nhận thức ra điều này hơi muộn, nhưng rõ ràng đã phải thay đổi cái nhìn sau những gì diễn ra ở Hồng Kông". 

Một quan chức Nhà Trắng hôm 26/06 cho biết ông tin rằng tài liệu này sẽ bao gồm ngôn từ "mạnh mẽ" đối với Trung Quốc, nhưng xác nhận rằng đàm phán giữa các phái đoàn vẫn đang tiếp tục để hoàn thành bản khái niệm chiến lược kịp lúc mở ra thượng đỉnh Madrid. 

Trọng Nghĩa

***********************

Thổ Nhĩ Kỳ chấp thuận cho Thụy Điển, Phần Lan gia nhập NATO

Thu Hằng, RFI, 29/06/2022

Tổ chức Hiệp Ước Bắc Đại Tây Dương - NATO chính thức mời Thụy Điển và Phần Lan gia nhập liên minh quân sự ngày 29/06/2022 sau khi Thổ Nhĩ Kỳ dỡ bỏ phủ quyết. Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg cho biết, trong một cuộc họp hôm 28/06 bên lề thượng đỉnh Madrid, ba nước đã ký một biên bản ghi nhớ giải tỏa "những lo ngại của Thổ Nhĩ Kỳ về vấn đề xuất khẩu vũ khí và chống khủng bố"

madrid3

Lễ ký biên bản ghi nhớ Thổ Nhĩ Kỳ chấp thuận cho Phần Lan và Thụy Điển gia nhập NATO ngày 28/06/2022, bên lề thượng đỉnh Madrid, Tây Ban Nha.  AP - Bernat Armangue

Thông tín viên RFI Anne Andlauer tại Istanbul giải thích :

"Thổ Nhĩ Kỳ đã nhận được những gì mình muốn". Tất cả các cơ quan truyền thông thân chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ đều nói như vậy khi thông báo quyết định của Ankara không còn chống việc Thụy Điển và Phần Lan gia nhập NATO.

Thực vậy, trên giấy tờ, tổng thống Recep Tayyip Erdogan dường như nhận được tất cả những gì ông yêu cầu : Stockholm và Helsinki cam kết ngăn chặn hoạt động của PKK (Đảng Những người lao động Kurdistan) tại Thụy Điển và Phần Lan, đồng thời không ủng hộ việc lực lượng vũ trang Kurdistan YPG mở rộng hoạt động sang lãnh thổ Syria. Hai nước Bắc Âu cũng hứa xử lý "nhanh chóng" những đề nghị dẫn độ của Thổ Nhĩ Kỳ hoặc dỡ bỏ cấm vận vũ khí đối với Ankara.

Tổng thống Recep Tayyip Erdogan có thể trình bày thỏa thuận nói trên như là một chiến thắng của Thổ Nhĩ Kỳ, cũng như là chiến thắng của chính bản thân ông đối với công luận Thổ Nhĩ Kỳ, vì ông đã từng để truyền thông đưa tin rầm rộ về việc ông phản đối hai nước Thụy Điển và Phần Lan gia nhập NATO.

Giờ còn phải xem liệu sự thay đổi thái độ này có kéo dài không. Ba nước đã thông báo thành lập một "cơ chế thường trực" để theo dõi việc thực hiện những cam kết trên. Thổ Nhĩ Kỳ cho biết là nước này vẫn có thể ngăn cản việc gia nhập của hai nước Bắc Âu, nếu Ankara thấy rằng những yêu cầu của họ cuối cùng lại không được thỏa mãn".

NATO "sẽ hùng mạnh hơn và vững chắc hơn"

Theo thông cáo của tổng thống Phần Lan Sauli Niinisto, bản ghi nhớ được ngoại trưởng ba nước ký trước ống kính truyền hình. Thủ tướng Thụy Điển Magdalena Andersson coi đây là "một bước tiến quan trọng". Nhiều nước thành viên NATO đã nhanh chóng hoanh nghênh quyết định của Thổ Nhĩ Kỳ. Thủ tướng Anh Boris Johnson đánh giá việc kết nạp Thụy Điển và Phần Lan sẽ giúp NATO trở nên "hùng mạnh hơn và vững chắc hơn". Trên mạng Twitter, tổng thống Mỹ Joe Biden hoan nghênh ba nước đã có "một bước quyết định cho việc kết nạp Thụy Điển và Phần Lan", đồng thời đây cũng là "cách tuyệt vời để khởi động thượng đỉnh".

Theo AFP, quyết định chính thức kết nạp hai nước Bắc Âu còn phải được Nghị Viện của 30 nước thành viên NATO phê chuẩn. Như vậy, con đường sẽ còn dài.

Thu Hằng

**********************

Lãnh đạo Mỹ - Nhật - Hàn sẽ gặp nhau bên lề thượng đỉnh NATO

Trần Công, RFI, 29/06/2022

Hôm 27/06/2022, tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol đã lên đường đến Madrid, Tây Ban Nha để dự hội nghị thượng đỉnh NATO. Trong chuyến đi lần này, ba nước Mỹ - Nhật - Hàn cũng sẽ họp với nhau lần đầu tiên sau gần 5 năm.

madrid4

Quốc vương Tây Ban Nha Felipe chụp hình lưu niệm với các lãnh đạo tham dự thượng đỉnh khối NATO ở Madrid, Tây Ban Nha, ngày 28/06/2022.  Reuters – Jonathan Ernst

Nhân lời mời của NATO, tổng thống Yoon Suk-yeol đã bắt đầu chuyến công du nước ngoài đầu tiên của ông tại Madrid, Tây Ban Nha. Ông sẽ có bài phát biểu trước các đồng minh NATO. Thông điệp mà tổng thống Hàn Quốc gửi tới NATO là "tự do và hòa bình chỉ được đảm bảo bằng sự đoàn kết trong cộng đồng quốc tế". Dự kiến NATO cũng sẽ đánh giá cao các quyết định của Hàn Quốc về vấn đề hạt nhân của Bắc Triều Tiên và yêu cầu các đồng minh ủng hộ và hợp tác để "phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên".

Trong chuyến đi lần này, 3 nước Mỹ - Hàn - Nhật cũng sẽ có cuộc họp thượng đỉnh đầu tiên sau gần 5 năm. Việc tăng cường hợp tác về vấn đề hạt nhân Bắc Triều Tiên, an ninh khu vực và phát triển kinh tế của ba nước dự kiến nằm trong chương trình nghị sự của cuộc họp.

Vấn đề cũng được quan tâm là liệu hội nghị thượng đỉnh song phương giữa Hàn Quốc và một loạt quốc gia phát triển như Nhật Bản, Úc, và New Zealand có được tổ chức hay không. Các quốc gia này cũng được NATO mời dự thượng đỉnh Madrid với tư cách là đối tác Châu Á - Thái Bình Dương.

Tổng thống Yoon Suk-yeol và phu nhân cũng đã dự buổi dạ tiệc do nhà vua Tây Ban Nha khoản đãi. Sau đó, ông sẽ có một loạt hoạt động ngoại giao kinh tế với Châu Âu và đàm phán song phương với các nước Hà Lan, Ba Lan và Đan Mạch.

Sau khi phóng thành công tên lửa Nuri, Hàn Quốc đã chính thức bước vào nhóm 7 cường quốc vũ trụ của thế giới. Vị thế của Hàn Quốc trên trường quốc tế sẽ được nâng cao hơn và chắc chắn chuyến đi lần này của ông Yoon Suk-yeol sẽ mang lại rất nhiều lợi ích cho Hàn Quốc cả về an ninh, kinh tế và ngoại giao. 

Trần Công

Published in Quốc tế

Phần Lan, Thụy Điển gia nhập NATO và những hệ lụy đối với Châu Âu

Minh Anh, RFI, 16/05/2022

Nga tiến hành cuộc chiến xâm lược Ukraine khiến các nước Bắc Âu, vốn chủ trương trung lập và không liên kết, lo sợ. Phần Lan thông báo đệ đơn xin gia nhập khối NATO – Liên Minh Quân Sự Bắc Đại Tây Dương. Một tiến trình tương tự cũng đang được đảng cầm quyền tại Thụy Điển ủng hộ và nhắm tới thực hiện. Phải chăng đây là một bước ngoặt chiến lược thật sự cho NATO ? 

phanlan1

Thụy Điển, Phần Lan trước ngưỡng cửa NATO.  Reuters - Dado Ruvic

Một hồi chuông báo tử cho chiến lược tự chủ quốc phòng của Châu Âu ? Hay một hồi kết vĩnh viễn cho quan hệ Nga – phương Tây ?  

Ngần ấy câu hỏi đang được một số nhà quan sát độc lập đặt ra. Chủ nhật, 15/05/2022, hai nước Bắc Âu là Phần Lan và Thụy Điển lần lượt thông báo ý định gia nhập Liên Minh Quân Sự Bắc Đại Tây Dương NATO. Với những quyết định này, Helsinski xem như chấm dứt thế trung lập duy trì từ hơn nửa thế kỷ nay – một điều kiện cho việc ký kết hiệp ước hòa bình với Moskva, chấm dứt cuộc chiến với Liên Xô.  

Về phía Stockholm, việc đảng cầm quyền Xã Hội – Dân Chủ, quyết định bật đèn xanh cho việc đệ đơn xin gia nhập, cũng đặt dấu chấm hết cho chính sách "không liên kết" - kim chỉ nam cho đường lối đối ngoại của Thụy Điển từ hơn 200 năm qua.   

Đang trong giai đoạn căng thẳng với Nga vì cuộc chiến tại Ukraine, những quyết định trên được cho là mang tính lịch sử, một bước ngoặt chiến lược của khối NATO. Từ chỉ có 12 nước thành viên lúc ban đầu (1949), NATO nay đã là một liên minh quân sự lớn nhất hành tinh có đến 30 nước tham gia, nhân danh chính sách "mở rộng cửa" được quy định trong điều khoản số 10.  

Nếu như Thụy Điển và Phần Lan được kết nạp, với sự hậu thuẫn của Na Uy (một trong số 12 nước sáng lập ban đầu), biên giới của NATO với Nga mở rộng thêm 1.000 km về phía bắc. Liên minh quân sự này có thể tổ chức tập trận và thiết lập các cơ sở quân sự ngay sát biên giới với Nga. Và nhất là vùng biển Baltic có nguy cơ biến thành "ao nhà" của NATO, cô lập hơn nữa cảng biển Saint-Petersbourg và vùng lãnh thổ lọt thỏm Kaliningrad của Nga. Báo Pháp Le Figaro nhắc lại, việc mở rộng NATO luôn là chiếc gai trong quan hệ NATO – Nga.  

Nhưng ông Anatol Lieven thuộc Quincy Institute for Responsible Statecraft, đặt câu hỏi : Thụy Điển và Phần Lan có nhất thiết phải gia nhập khối NATO, vốn dĩ đều là thành viên của Liên Hiệp Châu Âu, và đều được hưởng một hình thức bảo vệ chung cho dù không mạnh mẽ bằng điều khoản số 5 của NATO ?   

Một lần nữa, nhà nghiên cứu về Nga và Châu Âu, nhắc lại, trước những màn trình diễn tồi tệ của quân đội Nga hiện nay ở Ukraine, chưa có gì cho thấy là Nga đe dọa đến NATO và hai nước Bắc Âu. Ngay cả trong thời Chiến Tranh Lạnh, Liên Xô luôn tuân thủ nghiêm túc các điều khoản trong hiệp ước với Phần Lan. Và cũng giống như Ukraine, cuộc chiến anh dũng của người dân Phần Lan đã thuyết phục Nga hiểu rằng Moskva khó thể đè bẹp được Helsinski.  

Thế nên, đối với ông Anatol Lieven, Thụy Điển xin vào NATO chỉ vì những lợi thế an ninh, muốn hưởng lợi chiếc ô quân sự của Mỹ mà không phải đóng góp gì nhiều, nhưng đồng thời vẫn tự do chỉ trích chính sách chủ nghĩa đế quốc và kỳ thị sắc tộc của Mỹ.  

Còn với Phần Lan, nhà nghiên cứu người Anh lấy làm tiếc rằng Helsinksi đang từ bỏ vai trò cầu nối Đông – Tây, nhà trung gian giữa Nga và phương Tây. Ông Louis Clerc, trường đại học Turku ở Phần Lan, trên đài RFI không quên nhắc lại rằng "cuộc gặp thượng đỉnh giữa Vladimir Putin và Donald Trump từng được diễn ra ở Helsinki, Phần Lan – một nước hiểu rõ Nga và trung gian giữa Nga và thế giới".  

Cuối cùng, từ những phân tích trên Anatol Lieven rút ra hai kết luận : Thứ nhất, sự việc cho thấy Châu Âu một lần nữa chối bỏ trách nhiệm và không muốn từ bỏ hoàn toàn sự phụ thuộc an ninh vào Mỹ. Chính sách của Hoa Kỳ và NATO đối với Nga trên thực tế là một "trò chơi có tổng bằng không" và Châu Âu ngoan ngoãn đi theo. Quan hệ tốt đẹp với Nga khó thể tái lập bất kể chế độ nào lên cầm quyền. Thứ hai là việc đẩy Nga ra khỏi các cấu trúc Châu Âu sẽ làm cho Moskva, về lâu dài, sẽ lệ thuộc chiến lược vào Trung Quốc và đưa siêu cường Châu Á này tiến gần hơn nữa đến biên giới phía đông của Châu Âu. 

Minh Anh

*********************

Thụy Điển từ bỏ chính sách "không liên kết", muốn gia nhập NATO

Minh Anh, RFI, 16/05/2022

Theo chân Phần Lan, đến lượt Thụy Điển tiến thêm một bước mới. Đảng Xã Hội – Dân Chủ cầm quyền ở Thụy Điển hôm 15/05/2022, thông báo ủng hộ xin ứng cử gia nhập NATO – Khối Liên Minh Quân Sự Bắc Đại Tây Dương.  

phanlan2

Thủ tướng Thụy Điển Magdalena Andersson tại cuộc họp báo ở trụ sở đảng Dân Chủ Xã Hội về quyết định gia nhập NATO, tại Stockhom, Thụy Điển, 15/05/2022  via Reuters - TT News Agency

AFP nhận định, điều đó có nghĩa là kể từ giờ không gì có thể ngăn cản Thụy Điển tham gia Liên Minh Quân Sự Bắc Đại Tây Dương. Tuy nhiên, cuộc tham vấn nội bộ đảng cầm quyền cho thấy có những chia rẽ, nhiều tiếng nói chỉ trích lên án một quyết định quá vội vã, nhằm đi theo lịch trình của Phần Lan.  

Với sự thay đổi đường hướng đối ngoại này của đảng cầm quyền, Nghị Viện giờ đã có một đa số rõ nét hậu thuẫn cho tiến trình xin gia nhập. Các đảng cánh hữu và cực hữu từ lâu ủng hộ Thụy Điển tham gia vào khối quân sự này với điều kiện quy trình phải được tiến hành cùng Phần Lan. 

Thông tín viên đài RFI, Frédéric Faux, đánh giá, đây thật sự là một bước ngoặt lịch sử, do việc từ hơn hai thế kỷ nay, vương quốc Thụy Điển luôn theo đuổi một chính sách "phi liên kết". 

"Thông báo được đưa ra vào Chủ nhật, cuối buổi chiều, trong một buổi họp báo do nữ thủ tướng Thụy Điển chủ trì. Bà Magdalena Andersson tuyên bố : "Chúng tôi, đảng Xã Hội – Dân Chủ, nghĩ rằng điều tốt nhất cho Thụy Điển và an ninh của người dân Thụy Điển chính là chúng ta phải gia nhập NATO. Điều đó có nghĩa là chúng ta sẽ rời xa một chính sách an ninh mà chúng ta đã ít nhiều theo đuổi từ hơn 200 năm qua". 

Thụy Điển từ bỏ chính sách không liên kết, kim chỉ nam cho chính sách đối ngoại kể từ khi thống chế Bernadotte lên ngôi vua của vương quốc Thụy Điển. Đương nhiên, đảng Xã Hội – Dân Chủ cầm quyền đã đề nghị không nên có căn cứ quân sự thường trực của NATO trên lãnh thổ quốc gia, hay vũ khí hạt nhân, nhưng quả thực đây là một sự sang trang cho đảng này và cho cả đất nước nữa, vốn dĩ từ lâu luôn ngờ vực về một liên minh quân sự do Mỹ thống trị. 

Nhưng chiến tranh ở Ukraine đã thay đổi tất cả, và tiến trình tương tự cũng được thực hiện tại Phần Lan. Chủ nhật, nước này đã trình bày một dự án xin gia nhập, còn phải được bỏ phiếu thông qua ngay ngày thứ Hai này. Phần Lan và Thụy Điển muốn phối hợp hành động, và đây chính là những gì họ muốn thể hiện nhân chuyến thăm cấp Nhà nước mà tổng thống Phần Lan sẽ tiến hành trong hai ngày thứ Ba và thứ Tư (18/5) tại Thụy Điển".

Minh Anh

Published in Quốc tế

Phần Lan - Thụy Điển tăng viện cho NATO

Tổng thống Pháp đã chọn được thủ tướng mới cho nhiệm kỳ thứ 2, bà Elisabeth Borne, nguyên là bộ trưởng Lao Động của chính phủ trước. Thông tin rơi xuống chiều 16/05 đã chiếm trang nhất tất cả các tờ báo Pháp ra hôm nay, trừ nhật báo Le Monde lên trang sớm từ trưa hôm trước.

aide1

Các máy bay tiêm kích Mỹ ở miền bắc Thụy Điển trong các cuộc tập trận của NATO hồi tháng 05/2015. AP - Susanne Lindholm

Trang bìa các báo in phủ kín hình ảnh của bà Elisabeth Borne cùng với những dòng tựa lớn ghi nhận những đánh giá ban đầu. Các báo đều dành rất nhiều trang bài để phân tích về tính cách, năng lực và xu hướng lãnh đạo cùng những thách thức sắp tới cho tân thủ tướng Pháp dưới nhiệm kỳ 2 của tổng thống Emmanuel Macron. Cũng như sau bất kỳ cuộc bầu cử tổng thống nào, danh tính của người lãnh đạo chính phủ mới luôn được dư luận Pháp mong chờ, nhất là lần này, tổng thống Macron dường như phải cân nhắc rất lâu để chọn được một người thực thi các chính sách và quyết định của mình, trong bối cảnh chính trị - xã hội mới của nước Pháp có rất nhiều thách thức, khó khăn.

Nhật báo Le Figaro chạy tựa lớn : "Macron chọn Elisabeth Borne, một nhân vật cải cách "kỹ trị" xuất thân từ cánh tả". Tờ báo tập trung phản ánh hậu trường của quyết định, cho thấy tổng thống Pháp đã phải chịu nhiều áp lực trong việc chọn bà Elisabeth Borne liên quan đên nhiều khía cạnh tính cách con người cũng như năng lực. Bởi vì bà sẽ là người thực thi các ưu tiên chính sách của tổng thống và nhiều cải cách gai góc sắp tới đây. Quyết định cuối cùng đã gây nhiều tranh cãi trong giới cố vấn thân cận của tổng thống. 

Báo La Croix nhận định : "Elisabeth Borne, sự lựa chọn hiệu quả". Theo tờ báo : "Emmanuel Macron đã bổ nhiệm vào phủ thủ tướng (Matignon) người phụ nữ nắm rất rõ các thách thức về vấn đề môi trường, đồng thời cũng rất nổi tiếng về năng lực làm việc và nghiêm khắc". 

Nhật báo kinh tế Les Echos thì ghi nhận trên trang bìa : "Người phụ nữ của những thách thức". Tờ báo cho rằng "với bà Borne, ông Macron đã chọn năng lực và sự ổn định" vì bà đã từng là bộ trưởng của nhiều bộ trong nhiệm kỳ trước của ông và đã quá quen thuộc với các cải cách gai góc nhất. Theo Les Echos, bà Elisabeth Borne hội đủ các tiêu chí mà tổng thống đặt ra, nhất là bà rất thạo hồ sơ chuyển đổi năng lượng, môi trường sinh thái.

Trong khi đó, Libération hoài nghi, cho rằng việc bổ nhiệm bà Elisabeth Borne thay thế ông Jean Castex chẳng có gì thay đổi, "ông Emmanuel Macron chọn sự tiếp nối chính sách khi chỉ định một người từng là bộ trưởng các bộ Giao thông, Môi trường rồi đến bộ Lao động". Tờ báo cũng liệt kê những hồ sơ nóng đang ở trên bàn của bà tân thủ tướng Elisabeth Borne : Sức mua, môi trường, cải cách hưu trí.  

Bản thân việc bà Elisabeth Borne, 61 tuổi, một người đã từng kinh qua các chức vụ quan trọng trong chính phủ của nhiều thời tổng thống, cả tả lẫn hữu, trở thành thủ tướng và đặc biệt bà là nữ thủ tướng thứ 2 trong nền Đệ ngũ Cộng Hòa Pháp, đã là một sự kiện của chính trị Pháp.  

Phần Lan, Thụy Điển bỏ trung lập, gia nhập NATO 

Chuyển qua các trang quốc tế, sự kiện gây ồn ào dư luận báo chí Pháp nhất là hai nước Bắc Âu, Phần Lan và Thụy Điển, quyết định gia nhập Liên Minh Bắc Đại Tây Dương - NATO.  

Đây là hồ sơ chính của nhật báo Le Monde với tựa chính trang nhất "Phần Lan, Thụy Điển sẵn sàng tăng viện NATO". Tờ báo dành nhiều bài viết đề cập đến các nội dung : Đoạn tuyệt với chủ trương không liên kết về quân sự, Stockholm và Helsinki hôm Chủ nhật đã chính thức quyết định xin gia nhập khối NATO vì những lo ngại từ cuộc chiến tranh xâm lược của Nga tại Ukraine. Bước ngoặt này của hai nước khiến Moskva không khỏi tức giận. Kremlin coi đó là mối đe dọa và hứa sẽ có biện pháp trả đũa.  

Về phần NATO, các thành viên tỏ ý muốn đẩy nhanh quy trình thủ tục để kết nạp hai nước, đồng thời tổng thư ký Jens Stoltenberg cũng khẳng định Thổ Nhĩ Kỳ cuối cùng sẽ không chống lại việc hai nước gia nhập NATO.  

Ở một khía cạnh khác, Le Monde cũng cho thấy việc hội nhập Liên Minh của hai nước cũng là một thách thức cho NATO. Một khi kết nạp Phần Lan, đường biên giới của NATO với Nga sẽ dài thêm gấp đôi, từ 1215 km lên 2555 km trong tương lai. Nhưng hai ứng viên xin gia nhập NATO cũng có những thế mạnh về quân sự. Đó là họ có ngân sách quốc phòng khá cao, được trang bị vũ khí khí tài hiện đại và là những nước có vị trí chiến lược trong vùng biển Baltic. Việc gia nhập NATO của hai nước phát triển ở Bắc Âu này không hề là gánh nặng mà còn là sự chi viện cho Liên minh. 

Le Monde cho biết, như trường hợp của Phần Lan, dù đất nước có 5,5 triệu dân chỉ có 12 nghìn quân nhân chuyên nghiệp, nhưng lại có tới 870 nghìn quân dự bị và có thể huy động ngay lập tức 280 nghìn quân. Phần Lan có lực lượng hải và không quân hiện đại, chủ yếu trang bị vũ khí Mỹ. Phần Lan dành 1,9% GDP cho ngân sách quốc phòng hàng năm, khoảng 5,1 tỷ euro. Tháng Tư vừa qua, Helsinki thông báo tăng thêm 2,2 tỷ trong 4 năm tới. Về phần Thụy Điển, năm 2021, chi tiêu quân sự của nước này lên tới 6,6 tỷ euro, tức chiếm 1,26% GDP. Tháng trước, chính phủ Thụy Điển dự kiến tăng ngân sách quốc phòng lên 2% GDP, tuy chưa cho biết vào khi nào.  

Le Monde trích dẫn các chuyên gia quân sự đều nhận định với việc gia nhập của Phần Lan và Thụy Điển, NATO sẽ diện diện quân sự trên biển, trên không và trên bộ ở khắp vùng Baltic, điều này sẽ đặt ra vấn đề chiến lược lớn cho nước Nga. 

NATO hướng về đông Châu Âu ? 

Cùng chủ đề, báo La Croix có bài : "NATO, trọng tâm Châu Âu chuyển về phía đông" đề cập đến tác động đến Châu Âu trong việc mở rộng Liên Minh Bắc Đại Tây Dương đang diễn ra. 

Theo La Croix, việc Phần Lan và Thụy Điển gia nhập NATO, hệ quả trực tiếp của việc Nga xâm lược Ukraine, sẽ không làm thay đổi đáng kể cân bằng quân sự trong NATO, nhưng sẽ góp phần làm thay đổi bàn cờ địa chính trị Châu Âu. La Croix dẫn phân tích của chuyên gia Andrew A. Michta, thuộc Trung nghiên cứu an ninh Châu Âu : "Chiến tranh Ukraine sẽ tổ chức lại việc phân chia quyền lực ở Châu Âu. Trọng tâm sẽ dịch chuyển từ phía tây sang trung tâm của lục địa. Một Ukraine tự do, phồn thịnh, nối với Ba Lan, Romania, Phần Lan và các quốc gia vùng Baltic sẽ tạo ra trong không gian giữa Baltic và Biển Đen một sự ảnh hưởng kinh tế và chính trị chưa từng có. Cấu hình mới này sẽ làm thay đổi căn bản tương quan lực lượng tổng thể tại Châu Âu". 

Một câu hỏi La Croix đặt ra là chiến tranh ở Ukraine và việc gia nhập NATO của Phần Lan và Thụy Điển có làm tăng thêm sức mạnh quốc phòng Châu Âu, vốn đang bị giằng co giữa tự chủ và sự bảo hộ của Mỹ ?  Chuyên gia Jean-Yves Haine, giáo sư trường Khoa học Chính trị (Science Po) cho rằng : "Về ngắn hạn, chừng nào mối đe dọa Nga còn, phòng thủ của Liên Minh Bắc Đại tây Dương vẫn là ưu tiên. Việc này sẽ tăng cường sức mạnh của những nước ở sườn đông của NATO". Nhưng về cơ bản, tự chủ chiến lược Châu Âu sẽ không thay đổi, vẫn cần thiết cho Châu Âu để bảo vệ lợi ích của mình. 

Ukraine hy vọng chiến thắng 

Về tình hình chiến sự tại Ukraine, các báo đều phản ánh tin, bước sang ngày thứ 81 của cuộc chiến tranh, ngày 16/05 vừa qua, Kiev thông báo đã đẩy lùi quân Nga ra khỏi vùng Kharkov, về bên kia biên giới nước Nga. Tuy nhiên, tình hình chiến sự tiếp diễn ác liệt ở vùng Donbass, nhất là tại các khu vực Lugansk và Donetsk, chưa thể phân định thắng thua cho bên nào.  

Báo Le Monde có bài "Phát ngôn chiến thắng của Kiev vấp phải những hạn chế trên thực địa". Bài viết của Le Monde ghi nhận : "Ukraine bắt đầu mơ đến việc giải phóng toàn bộ lãnh thổ của mình, không chỉ những vùng đang bị chiếm đóng từ hôm 24/02 vừa rồi, mà cả vùng Donbass "ly khai" và cả bán đảo Crimea bị sáp nhập vào Nga hồi năm 2014".  

Liên tiếp thất bại về chiến thuật, quân Nga bị cầm chân trên chiến trường Donbass từ một tháng rưỡi qua và đang làm dấy lên tâm lý và phát ngôn hân hoan chiến thắng ở Kiev. 

Quả thực, theo tờ báo, viện trợ quân sự của phương Tây ùn ùn đổ cho Ukraine đang tạo điều kiện thuận lợi để làm đảo lộn tương quan lực lượng theo hướng có lợi cho quân đội Ukraine. Quân Ukraine từ thế phòng thủ chống đỡ đã dần chuyển sang thế tấn công. Tuy nhiên, theo các chuyên gia quân sự được tờ báo trích dẫn thì đến giờ vũ khí nước ngoài cung cấp cho Ukraine vẫn không đủ để đẩy lui quân Nga trong vùng Donbass và miền nam Ukraine. 

Vẫn trong đề tài chiến sự Ukraine, Libération có bài "Nga trả giá đắt cho tổn thất chiến xa". Bài viết cho biết : Ngay đầu cuộc xâm lược, trong vòng 13 ngày Nga đã mất ở Ukraine số lượng chiến xa bằng tổng số tổn thất trong 8 năm Liên Xô tham chiến ở Afghanistan. Ngày 08/03, blog Oryx, dựa trên các hình ảnh thu thập, đã thống kê được 148 chiến xa Nga bị phá hủy tại Ukraine. Từ đó đến nay, các tổn thất về chiến xa không ngừng tăng, giờ đã lên tới con số 671 chiếc, chiếm gần 20% toàn bộ lực lượng thiết giáp của Nga trước chiến tranh (khoảng 3.400 chiến xa). Quân đội Ukraine còn đưa ra con số chiến xa Nga bị họ phá hủy lên tới 1.195 chiếc, tuy nhiên không thể kiểm chứng được số liệu này.   

Anh Vũ

Published in Quốc tế

NATO mở rộng : Vĩnh biệt giải pháp "Phần Lan hóa" cho Ukraine

Phần Lan và Thụy Điển xin gia nhập NATO là sự kiện nổi bật nhất trên báo chí Pháp hôm 16/05/2022.

finland1

Các binh sĩ Anh tham gia cuộc tập trận Swift Response 22 của NATO tại căn cứ Krivolak, Bắc Macedonia ngày 12/05/2022.  Reuters – Ognen Teofilovski

Le Figaro nhận thấy sự phối hợp gần như tuyệt hảo giữa hai chính phủ Bắc Âu hôm Chủ nhật 15/05. Đề án được chính quyền Phần Lan trình bày ở Helsinki, tổng thống Sauli Niinisto tuyên bố là "ngày lịch sử", "mở ra một kỷ nguyên mới". Tuần trước, hướng về Moskva, ông nói : "Quý vị đã tạo ra việc này, hãy nhìn vào gương trước đã !". Vài giờ sau tại Stockholm, đảng Dân chủ Xã hội cầm quyền loan báo ý định gia nhập NATO - trừ việc cho lập căn cứ quân sự và đặt vũ khí nguyên tử trên lãnh thổ. Theo nữ thủ tướng Madgalena Andersson, điều này sẽ bảo vệ tốt hơn an ninh của nhân dân Thụy Điển trước các hành động của Nga.

Đáng chú ý là sự nhanh chóng của các quyết định. Công luận đã quay sang ủng hộ đông đảo việc tham gia NATO (48% ở Thụy Điển và 76% tại Phần Lan). Helsinki đang có quan hệ hòa dịu với Nga, Stockholm từ hai thế kỷ qua không biết đến chiến tranh, thoát được hai trận đại chiến thế giới. Nhưng cuộc xâm lăng Ukraine và ý định lập lại trật tự an ninh của Putin đã làm thay đổi tất cả. Công chúng hai nước hiểu rằng cuộc khủng hoảng không chỉ liên quan đến Ukraine. Trước sự coi thường sinh mạng con người và độc lập của một nước nhỏ, Phần Lan đã ngả về phía NATO và Thụy Điển cũng đi theo. Hai nước Bắc Âu cũng nằm trong số những quốc gia đầu tiên gởi vũ khí cho chính quyền Volodymyr Zelensky.

Nghịch lý : Ukraine, nạn nhân bị Nga xâm lược vẫn phải đứng ngoài NATO

NATO sắp thu nhận hai tân binh sáng giá, có thể nhanh chóng hội nhập và đóng góp vào việc bảo vệ khu vực chiến lược là vùng Baltic và Bắc Cực, với quân đội được hiện đại hóa. Le Figaro coi đây là một sự chuyển đổi chiến lược đối với NATO. Việc mở rộng Liên minh vẫn là vấn đề nhạy cảm trong quan hệ với Nga. Năm 2008, Ukraine và Gruzia muốn gia nhập NATO nhưng Pháp và Đức phản đối vì không muốn "khiêu khích" Moskva.

Khá là ngược đời : Ukraine bị Nga tấn công thì phải đứng ngoài NATO, còn Phần Lan và Thụy Điển trước mắt chưa hề hấn gì, thì sắp sửa đặt chân vào Liên minh Bắc Đại Tây Dương. Là thành viên Liên Hiệp Châu Âu (EU), hai nước Bắc Âu đã được bảo vệ, cho dù không mạnh bằng điều 5 của NATO. Nhưng tất cả những nước kẹt giữa NATO và Nga đều lo lắng.

Với sự tham gia của Phần Lan và Thụy Điển, chiều dài biên giới giữa NATO và Nga tăng gấp đôi, biển Baltic trở thành "ao nhà của NATO", cảng Saint Petersburg và Kaliningrad bị cô lập. Một quan niệm chiến lược mới sẽ được xem xét trong hội nghị thượng đỉnh tháng Sáu tới tại Madrid, vì văn bản cũ có từ năm 2010, vào thời điểm Nga có thể là đối tác tiềm năng. Bảo vệ lãnh thổ sẽ có tầm quan trọng hơn, trong khi từ cuối chiến tranh lạnh NATO tập trung cho các cuộc khủng hoảng quốc tế, từ Nam Tư cũ đến Afghanistan. Hoa Kỳ muốn nhắm vào cạnh tranh chiến lược với Trung Quốc, nhưng cuộc chiến tranh ở Châu Âu khiến Washington phải xem lại.

Phần Lan có đến 870.000 quân dự bị trong đó 280.000 người có thể huy động lập tức. Hải quân nước này quen hoạt động trong điều kiện thời tiết biển Baltic, không quân cũng rất mạnh, vừa đặt mua thêm 64 chiếc F-35. Về phía Thụy Điển có 50.000 quân nhân trong đó phân nửa là dự bị. Nhưng sức mạnh chính nằm ở kỹ nghệ vũ khí hiện đại với phi cơ tiêm kích JAS 39 Gripen tự sản xuất, năm tàu ngầm, nhiều chiến hạm và một hệ thống cảm biến thu thập được dữ liệu ở toàn bộ biển Baltic. Với 2.400 km bờ biển và một phần lãnh thổ ở Bắc Cực, Thụy Điển mang tầm vóc quan trọng về địa chính trị.

Moskva sẽ trả đũa ra sao ?

Trong khi chờ đợi được Quốc hội của 30 nước thành viên thông qua, Phần Lan và Thụy Điển liệu có thể bị Nga tấn công hay không ? Ngay từ tối thứ Sáu 13/05, Moskva đã ngưng cung cấp điện (chiếm 1/10 nhu cầu của Phần Lan) và đã từng đe dọa dùng biện pháp quân sự ngay cả trước thời điểm xâm lược Ukraine.

Chuyên gia Jakob Hallgren nhận định, Vladimir Putin có hẳn một "catalogue" biện pháp trả đũa, từ bóp méo thông tin đến tấn công tin học, nhưng quân sự thì khó thể xảy ra. Ông ta quá bận rộn ở Ukraine, và NATO sẽ không khoanh tay đứng nhìn. Những rủi ro tiềm tàng sẽ được nêu ra khi tổng thống Phần Lan công du cấp nhà nước ở Thụy Điển thứ Tư tới.

Trong khi đó, tin vui từ hai nước Bắc Âu mà các ngoại trưởng NATO đón nhận trong cuộc họp không chính thức cuối tuần qua tại Berlin, đã bị một thành viên ưa gây lộn xộn nhất là Thổ Nhĩ Kỳ phá ngang : Ankara dọa phủ quyết. Ý thức được cơ hội lịch sử - toàn bộ Bắc Âu nằm trong NATO - ngoại trưởng Luxembourg tuyên bố "Không nước nào trong số 30 thành viên có thể ngăn cản", còn thủ lãnh phe Dân chủ Thiên Chúa giáo ở Nghị Viện Châu Âu chỉ trích thẳng thừng "sự tự cô lập" của Thổ Nhĩ Kỳ. Ankara biện minh "không muốn đóng cửa NATO", nhưng chỉ trích Helsinki và Stockholm ủng hộ đảng PKK của người Kurdistan, đồng thời đòi hỏi một số thành viên như Canada bỏ cấm vận vũ khí xuất khẩu của Thổ Nhĩ Kỳ.

Helsinki hướng về NATO : Vĩnh biệt phương án "Phần Lan hóa" cho Ukraine

Trong bài xã luận "Mở rộng NATO : Vĩnh biệt Phần Lan hóa", Le Figaro nhận thấy Vladimir Putin đi từ thất bại này đến thất bại khác kể từ đầu cuộc xâm lăng Ukraine. Sau 80 ngày chiến tranh, Putin không đạt được bất cứ mục tiêu nào của cuộc chiến : lật đổ chế độ Kiev, vô hiệu hóa quân đội Ukraine (mà ông ta gọi là "phi phát-xít hóa"). Thay vào đó, ông chủ điện Kremlin đã làm hại chính năng lực răn đe của mình, khi bộc lộ một quân đội Nga bệ rạc trước sự kháng cự anh dũng của Ukraine vốn sử dụng cách đánh vượt trội hơn từ NATO.

Sau khi lần lượt rút quân khỏi Kiev và Kharkov, Moskva lại lãnh chịu một thất bại chiến lược. Putin gây chiến để "rửa nhục" trước phương Tây và tránh NATO hiện diện sát bên ở Ukraine, nhưng sắp tới ngay bên cạnh Nga sẽ là Phần Lan và Thụy Điển !

Emmanuel Macron từng nói NATO "chết não", Putin nghĩ rằng sẽ hạ gục hẳn Liên minh qua cuộc chiến với Ukraine. "Sa hoàng" cảm thấy được khuyến khích trước sự do dự của Obama ở Syria và Mỹ rút khỏi Afghanistan. Nhưng thay vì giết được NATO, Putin đã chôn vùi khái niệm "Phần Lan hóa", có thời gian được cho là Ukraine nên đi theo. Gấu Nga tham lam đã làm hồi sinh và giúp NATO mở rộng gấp đôi đường biên giới với Nga. Thêm 1.340 km phải bảo vệ, trong khi Saint-Petersburg chỉ cách tầm đạn đối phương 150 km, và NATO có thể khống chế biển Baltic.

Muốn lập ra lằn ranh ngăn chặn dân chủ lan đến thế giới độc tài của mình, nhưng kết quả là cuộc chiến tranh này trở thành cuộc chiến ủy nhiệm của phương Tây. Giờ đây Âu-Mỹ sẵn sàng ủng hộ Ukraine "cho tới khi chiến thắng". Điều này là hiện thực cho dù phải nỗ lực lâu dài. Khi đó, ai có thể từ chối việc Kiev gia nhập NATO ? Tuy nhiên Le Figaro cho rằng cũng nên cảnh giác với nút bấm nguyên tử, khi con gấu bị dồn vào chân tường.

Xâm lăng Ukraine, Putin giúp NATO phục hồi sinh khí

Le Monde cũng nhận thấy khi đưa quân sang xâm lăng Ukraine "Vladimir Putin làm NATO mạnh lên", gây phản ứng trái ngược với mong muốn của mình : hai nước Bắc Âu chính thức muốn xin gia nhập Liên minh Bắc Đại Tây Dương.

Từ lâu vẫn do dự, hai quốc gia trung lập đã có quyết định lịch sử khi thấy hệ thống quyền lực Nga tập trung trong tay một con người duy nhất, trong khi thời Liên Xô cũ còn có tập thể Bộ Chính trị. Đề nghị này nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ - trừ Thổ Nhĩ Kỳ - nhưng cũng đặt ra nhiều câu hỏi về quân sự và chính trị mà tình trạng khẩn cấp hiện nay ở Ukraine đang che khuất. NATO sẽ phải xem lại việc phòng vệ ở đường biên giới rất dài Phần Lan-Nga, và cách bố trí lực lượng ở biển Baltic, vai trò của dải đất Kaliningrad thuộc Nga nằm giữa Ba Lan và Lithuania (Litva).

Là một liên minh phòng vệ như hiến chương của tổ chức này đã quy định, nhưng Putin coi việc mở rộng NATO là mối đe dọa, nhất là năng lực quân sự đáng kể của hai ứng cử viên mới. Tuy nhiên ông ta chỉ có thể tự trách chính mình. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và đồng nhiệm Mỹ Joe Biden đã hết sức cố gắng để tránh thảm kịch, nhưng Putin vẫn quyết xâm lược nước láng giềng. Vladimir Putin nay là đối tượng hàng đầu mà liên minh phương Tây muốn làm yếu đi, tự ông ta đã siết lại gọng kềm quanh mình.

Les Echos nhìn cuộc chiến tranh ở Ukraine theo góc độ "Cuộc ly dị cảm xúc trên thế giới".Nếu ở Châu Âu, Anh quốc cảm thấy gần gũi nhất với Ukraine, có thể vì những hình ảnh trong métro Kiev nhắc lại métro Luân Đôn trong Đệ nhị Thế chiến. Trong ký ức tập thể của người Anh, sự kháng cự của Ukraine trước kẻ thù mạnh hơn đưa họ quay lại 80 năm về trước, với vinh quang xưa cũ.

Kharkov : Thất bại cay đắng hơn cả trận Kiev đối với Nga

Trên thực địa, Le Monde ghi nhận "Kharkov, thất bại mới của quân đội Nga". Lực lượng Ukraine đang phản công xung quanh thành phố lớn thứ nhì của đất nước, và quân Nga đang trong tư thế bại trận, mỗi ngày càng bị đẩy lùi về biên giới.

Các pháo thủ Ukraine khi nói chuyện với phóng viên tờ báo Pháp khẳng định sẽ tiến đến tận Crimea. Tuy hiện chưa phải là mục tiêu, nhưng điều này cho thấy tinh thần binh sĩ đang lên cao và quyết tâm chiến thắng quân xâm lược. Cuộc phản công được lặng lẽ tung ra trong tháng Tư, đã tăng tốc trong mười ngày qua, khoảng 20 làng đã được giải phóng. Trong khi biên giới Nga gần nhất chỉ cách Belgorod của Nga 35 km, các đơn vị Nga bị truy đuổi đến 20 km ở hướng bắc và 40 km ở phía đông. Kharkov sau hơn hai tháng dưới bão lửa, nay không còn bị pháo binh Nga đe dọa. Về mặt quân sự, bị đuổi khỏi Kharkov là một thất bại còn cay đắng hơn thất trận ở Kiev.

Cựu đại sứ Trung Quốc : Việc Nga bị đánh bại chỉ là vấn đề thời gian

Cũng theo Le Monde, "Trung Quốc rút ra những bài học đầu tiên từ những khó khăn của Nga ở Ukraine", xem xét lại chiến lược đối với Đài Loan. Các chuyên gia quân sự Bắc Kinh hiện vẫn giữ im lặng. Nhật báo của quân đội, Đại học Quốc phòng hay Viện hàn lâm Khoa học Xã hội không đưa ra phân tích chính thức nào, do chính sách nhập nhằng của Tập Cận Bình trước đối tác Vladimir Putin. Nhưng theo chuyên gia Mathieu Duchâtel của Viện Montagne, Trung Quốc đang quan sát kỹ lưỡng những diễn biến ở Ukraine. "Trước thất bại toàn diện của việc tấn công ồ ạt với sự hỗ trợ của 1.500 hỏa tiễn nhằm giành cho được chiến thắng trong vòng ba ngày, chắc chắn Bắc Kinh phải xem lại kịch bản tương tự đối với Đài Loan để vô hiệu hóa bộ máy quốc phòng, buộc đối thủ phải đầu hàng lập tức trước khi Hoa Kỳ can thiệp".

Thất bại của Moskva cũng gây ngạc nhiên cho Bắc Kinh như với phương Tây. Theo nhà phân tích David Finkelstein, không phải Vladimir Putin - kẻ tấn công, mà là tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky đã thực hành rất tốt chiến lược "ba cuộc chiến tranh" của Đảng cộng sản Trung Quốc. Đó là chiến tranh dư luận, chiến tranh cân não và chiến tranh pháp lý. Quân đội Trung Quốc nhất định phải chú ý đến các báo cáo về tinh thần suy sụp của quân Nga, thông tin liên lạc vô kỷ luật và các cáo buộc tội ác chiến tranh. Ông Duchâtel nhấn mạnh, Bắc Kinh cũng phải đặt câu hỏi về quyết tâm của người dân Đài Loan trong việc tổ chức du kích chiến lâu dài dọc theo duyên hải phía tây nếu quân Trung Quốc đổ bộ.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn Phoenix News hôm 10/05 nhưng đã nhanh chóng bị kiểm duyệt, cựu đại sứ Trung Quốc ở Ukraine là Cao Ngọc Sinh (Gao Yusheng) công khai nói về sự "suy tàn" của Nga từ sau chiến tranh lạnh. Theo ông Cao, "Sức mạnh kinh tế tài chánh của quân đội Nga không tương xứng với siêu cường quân sự, không thể theo đuổi một cuộc chiến tranh công nghệ cao tốn kém hàng trăm triệu đô la mỗi ngày".Hơn nữa"Chiến tranh hiện đại phải là chiến tranh phức hợp gồm quân sự, kinh tế, chính trị, ngoại giao, công luận, tuyên truyền, tình báo và thông tin. Nga không chỉ thụ động trên chiến trường, mà còn thất bại trên các phương diện khác. Việc Nga bị đánh bại chỉ còn là vấn đề thời gian".

Hiệu lực của các hỏa tiễn vác vai phòng không và chống tăng (Stinger và Javelin) được Mỹ cung cấp cho Ukraine cũng làm Bắc Kinh lo lắng, vì đã gây thiệt hại nặng nề, bắn hạ các chiến đấu cơ Su-30 và Su-35 Nga, mà Trung Quốc cũng sử dụng. Một bài học khác là từ vụ soái hạm Moskva bị đánh đắm, Bắc Kinh sẽ phải củng cố lại các phương tiện như radar, thiết bị đánh lạc hướng... trong trường hợp tấn công Đài Loan.

Bao trùm lên tất cả, thất bại của Nga khiến Trung Quốc nhận ra tầm quan trọng của việc chỉ huy và nắm vững thông tin, khi những chỉ dẫn rất cụ thể của tình báo phương Tây mang lại ưu thế quyết định cho Kiev trên chiến trường.

Thụy My

Published in Quốc tế

Khi ông Putin chính thc yêu cu NATO phi ngưng thâu nhn các hi viên mi, các nước Âu M đã tr li bng quan nim ch quyn quc gia : Không nước nào có th ép buc các nước khác gia nhp hay không gia nhp bt c liên minh nào.

phanlan1

Th tướng Phn Lan Sanna Marin (phi) và người đng nhim Thy Đin Magdalena Andersson trong ln gp g báo chí ti Helsinki, Phn Lan, 5 tháng Ba, 2022.

Hai nước Phn Lan và Thy Đin có th tr thành hi viên Minh ước Bc Đi Tây Dương (NATO) trong my tháng ti. Ch trương ngoi giao ca ông Vladimir Putin tht bi. Đây cũng là mt bài hc cho ông Tp Cn Bình.

Vladimir Putin và Tp Cn Bình quan nim rng nước ln có quyn ra lnh cho các nước nh. Đó là li suy nghĩ ca các v hoàng đế ngày xưa, k c các "Sa hoàng" cm đu đế quc Nga hay các v "thiên t" thay tri "bình thiên h".

Trước khi đánh Ukraine, Putin nêu mt lý do là khi NATO đã bành trướng v phía Đông, đe da an ninh Nga. Trung Quốc không kết án Nga xâm lăng Ukraine vì cũng đng ý, thông cm vi mi lo lng này. Nếu có ngày mt nước láng ging ca Trung Quc như Vit Nam, Lào, Miến Đin hay Kyrgyzstan mun liên minh vi mt khi an ninh khác, Trung Quốc có th nói mình b đe da đ ra tay trước.

Thế gii phi lo có ngày các nước nh b mt cường quc nêu cùng mt lý do đó đ xâm lăng, như s phn Ukraine. H đã công khai bác b ch trương cường quyn đó. Mt tun sau khi ông Putin đánh Ukraine, Đi Hi Đng Liên Hip Quc nhc li ch trương phi tôn trng ch quyn các quc gia, 141 nước đã b phiếu yêu cu Nga rút quân. Ch có 5 phiếu chng và 35 nước không t ý kiến.

Đi s Martin Kimani nước Kenya đã ví cuc xâm lăng ca ông Putin như mt nước thc dân tr li đánh thuc đa cũ. Ông Kimani rút kinh nghim Châu Phi, nơi nhiu sc dân sng ri rác trong các quc gia mi thành lp, biên gii d gây tranh tng. Ông nhn mnh quy tc chng các nước ln bành trướng bng vũ lc, ép nước khác phi theo mình.

Nhưng các nước đng ý phong ta kinh tế Nga vì xâm lăng Ukraine ch chiếm mt phn ba dân s thế gii ; phn ln là các nước Âu M. Mt phn ba thuc nhng nước ng h Nga, trong đó có Trung Quc. Mt phn ba còn li sng trong các nước không bày t thái đ, đc bit là n Đ, các nước Saudi Arabia và United Arab Emirates vn là đng minh ca M.

Nhng nước nh ng h Nga hoc gi thái đ trung lp không biết rng chính h có th đến ngày b xâm lăng vi nhng lý do dng đng như ông Putin đã nêu ra. Cng sn Vit Nam, Lào, quân phit Miến Đin ng h Nga đánh Ukraine thì đến lúc b Trung Quốc đánh s ch được nước nào cu giúp ?

Ông Putin nói rng chính ph Ukraine theo ch nghĩa Quc Xã (Nazi) và đàn áp người nói tiếng Nga. Tng thng Volodymyr Zelensky nói tiếng Nga t lúc ra đi ; ông gc Do Thái, mt sc dân đã b Đc Quc Xã giết sáu triu người ! Nước Ukraine có hàng trăm sc tc thiu s, dân Nga đông nht. Khi b tn công nhiu người gc Nga đã chng c hoc b chy v phía quân đi Ukraine. Các nước khác Âu Châu cũng rt nhiu dân gc Nga ; không nhng trong các nước thuc Liên bang Xô Viết cũ mà ngay nước Đc cũng có ba bn triu người nói tiếng Nga. Rt nhiu nước s b đe da nếu ông Vladimir Putin tiếp tc tham vng.

Tham vng ca ông Putin không ch gii hn trong vic đánh chiếm lãnh th mt nước láng ging. Đánh Ukraine ch là mt bước đu ; nếu thng thế, ông s có cơ hi xếp đt mt "trt t" mi Âu Châu ; dùng áp lc buc các nước nh chung quanh ký hay không được ký các hip ước an ninh, thương mi, ngoi giao.

Đó cũng là ước mun ca ông Tp Cn Bình. Ngoi trưởng Trung Quốc đã tng nói thng rng các nước nh phi biết phn mình, không th đng ngang hàng nước ln. Tt c các lãnh t đc tài đu mun mt "trt t thế gii" kiu như vy.

Trong thế gii văn minh, loài người sng vi lut l. Mt trt t thế gii da trên pháp lut, các quc gia ln nh đu phi được tôn trng, như vy mi hy vng có hòa bình. Các quc gia t do dân ch vn có tranh chp nhưng thường không gây chiến vi nhau bao gi. Nhng lãnh t hiếu chiến chc s không được c tri tín nhim ln th hai.

Ông Putin gieo gió nên gt bão. Dân Ukraine đoàn kết chiến đu, không phi vì ông tng thng kêu gi mà vì trong lch s các b lc Cossacks là mt thành phn quan trng lp nên dân tc này. Tên Cossack gc t tiếng Th Nhĩ K "kazak" có nghĩa là "dân t do," gm các nhóm dân Tartar t Châu Á qua t tp trong vùng sông Dnieper t thế k 15. H đã được các Nga hoàng công nhn quyn t tr.

Nhưng tht bi ln nht ca ông Putin là ch hai tháng sau khi đánh Ukraine, các nước trong NATO đoàn kết vi nhau hơn và sp m rng thêm khi Phn Lan và Thy Đin xin gia nhp. C hai nước này đu bo v vai trò trung lp trong c thế k trước. Trong ba nước Bc Âu ch có Na Uy ký kết vào NATO.

Tháng Giêng năm 2022, Th tướng Phn Lan Sanna Marin còn nói rng tham gia khi NATO là mt chuyn xa vi, khó xy ra. Ngày 13 tháng 4, Bà Marin gp Th tướng Thy Đin Magdalena Andersson ; ri tuyên b đang xin khi NATO thu nhn. Bà Andersson cũng nói s quyết đnh sm.

Các chính ph Phn Lan và Thy Đin hành đng theo ý mun ca c tri. Năm 2019 hơn mt na trong 5.5 triu dân Phn Lan chng vic gia nhp NATO. Ngày 28 tháng Hai năm nay, bn ngày sau khi Putin đánh Ukraine, tâm lý đã đo ngược, theo báo Economist. Ngày 30 tháng Ba, 61% mun vào, ch còn 16% chng, 23% không có ý kiến.

NATO là liên minh quân s ra đi trong Chiến Tranh Lnh gm M và các nước Tây Âu nhm đi phó vi Liên Xô. Trong hơn na thế k, NATO và Nga ch chung mt đường biên gii dài 196 cây s, nơi Nga giáp vi Na Uy. Sau khi Liên Xô và các chế đ cng sn Đông Âu sp đ, nhiu nước Đông Âu đã xin vào NATO. Năm 1999, thêm Ba Lan, ranh gii gia NATO và Nga dài thêm 428 cây s, gia Ba Lan và vùng Kalinigrad. Năm 2004, ba nước Estonia, Latvia và Lithuania min Baltic mi tách khi Liên Xô cũng xin vào NATO, đường ranh dài thêm 1.233 km. Nếu thêm Phn Lan biên gii gia NATO và Nga s dài gp đôi, thêm 1.340 km na.

Khi ông Putin chính thc yêu cu NATO phi ngưng thâu nhn các hi viên mi, các nước Âu M đã tr li bng quan nim ch quyn quc gia : Không nước nào có th ép buc các nước khác gia nhp hay không gia nhp bt c liên minh nào.

Sau năm 1990, khi các chế đ cng sn sp đ, Ba Lan, Romania, Hungary, Bulgaria Đông Âu ln lượt xin vào NATO. Các nước thuc Liên Xô cũ như Moldova, Lithuania, Latvia và Estonia cũng ln lượt gia nhp.

Bây gi, ông Putin đánh Ukraine vì mun chn không cho NATO m rng, nhưng kết qu ngược li. Đây s là mt bài hc cho Tp Cn Bình. Dân Ukraine chu gian kh, đã hy sinh giúp c thế gii ý thc v tai ha nước ln bt nt nước nh. Các quc gia nm cnh Trung Quc cn phi ng h dân Ukraine, vì không biết bao gi s đến lượt mình !

Ngô Nhân Dụng

Nguồn : VOA, 20/04/2022

Published in Diễn đàn

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ : Nguyên thủ Pháp "chết não, nghiệp dư" (RFI, 30/11/2019)

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan hôm 29/11/2019 đã chỉ trích thô bạo đồng nhiệm Pháp Emmanuel Macron, cho rằng nguyên thủ Pháp đang "trong tình trạng chết não".

nato1

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan và đồng nhiệm Pháp Emmanuel Macron sau cuộc họp báo tại điện Elysée, Paris ngày 05/01/2018. LUDOVIC MARIN / POOL / AFP

Erdogan đặc biệt tức giận vì Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã chỉ trích việc chính quyền Ankara tấn công lực lượng Kurdistan tại Syria. Nguyên thủ Thổ Nhĩ Kỳ thậm chí còn chê bai đồng nhiệm Pháp là "nghiệp dư" và "không có kinh nghiệm" về chống khủng bố.

Phát biểu của Erdogan bị chính quyền Pháp coi là mang tính lăng nhục. Paris đã triệu mời đại sứ Thổ Nhĩ Kỳ đến bộ Ngoại Giao Pháp và yêu cầu quan chức này giải thích. Tuy nhiên, nhìn từ Thổ Nhĩ Kỳ, những phát biểu của Tổng thống Erdogan nhắm vào Tổng thống Pháp Macron, cho dù có cay độc đến mấy đi chăng nữa, thì cũng không có gì thực sự gây ngạc nhiên.

Từ Istanbul, thông tín viên RFI Anne Andlauer giải thích :

"Trong những tháng gần đây, qua những câu từ khi trả lời phỏng vấn hoặc tuyên bố trên diễn đàn, người ta cảm nhận được là Tổng thống Erdogan ngày càng oán giận và bực tức đồng nhiệm Pháp, người mà ông Erdogan đã từng hy vọng sẽ quan hệ chặt chẽ hơn gần gũi khi mới được bầu lên.

Vào tháng trước, Tổng thống Recep Tayyip Erdogan khẳng định đã nói với đồng nhiệm Pháp Emmanuel Macron là nên "tự soi mình trong gương" sau khi chủ nhân điện Elysée chỉ trích chính quyền Ankara về chiến dịch tấn công lực lượng Kurdistan tại Syria.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ không hài lòng chút nào với đồng nhiệm Pháp, vì khác lãnh đạo các nước Châu Âu khác, ông Macron không chỉ phản đối Ankara bằng lời nói, mà còn mời đại diện lực lượng Kurdistan đến thăm điện Elysée để bày tỏ sự ủng hộ.

Trong một số hồ sơ khác, chẳng hạn như về vị trí của Thổ Nhĩ Kỳ tại Liên Minh Quân Sự Bắc Đại Tây Dương (NATO), quan hệ của Ankara với Liên Hiệp Châu Âu, hay việc khai thác khí đốt trên vùng biển của Chrypre, ông Tayyip Erdogan cho rằng điện Elysée đều có quan điểm bài Thổ Nhĩ Kỳ.

Đương nhiên là khi công khai trước công luận mối oán giận ông Macron thay vì trao đổi riêng với nguyên thủ Pháp, Tổng thống Recep Tayyip Erdogan chủ yếu nhắm tới công chúng Thổ Nhĩ Kỳ. Erdogan đang xây dựng hình ảnh một vị lãnh đạo đối đầu với phương Tây".

Thùy Dương

******************

Tổng thống Pháp hài lòng vì đã "đánh thức" được NATO (RFI, 29/11/2019)

Sau cuộc gặp kéo dài một tiếng đồng hồ với tổng thư ký khối NATO Jens Stoltenberg tại điện Elysée hôm 28/11/2019, Tổng thống Pháp Emmuanuel Macron một lần nữa lên tiếng bảo vệ nhận định gây tranh cãi của ông theo đó Liên Minh Bắc Đại Tây Dương NATO đang ở trong trạng thái "chết não".

nato2

Ảnh tư liệu : Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (P) tiếp tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg tại điện Elysée, Paris, ngày 15/05/2018 Reuters

Phát biểu với báo chí, Tổng thống Pháp khẳng định : "Tôi sẵn sàng chịu trách nhiệm hoàn toàn về việc đã vạch rõ những điểm mập mờ" trong hiện trạng của khối NATO. Đồng thời, ông kêu gọi Liên Minh tập trung nhiều hơn cho những mục tiêu chiến lược, nhất là chống khủng bố.

NATO sẽ tổ chức cuộc họp thượng đỉnh trong hai ngày 03-04/12/2019 tại Luân Đôn nhân dịp kỷ niệm 70 năm ngày thành lập Liên Minh. Công việc chuẩn bị cho sự kiện này, với sự hiện diện của Tổng thống Mỹ Donald Trump, đã phần nào bị xáo trộn sau phát biểu gây sốc của Tổng thống Pháp về NATO khi trả lời tuần báo Anh The Economist, ngày 07/11.

Phát biểu của ông Macron đã lập tức làm dấy lên những lời phản đối từ Washington, Berlin, Luân Đôn, cho đến Vacxava, Ankara.

Khi được hỏi là vì sao ông lại đưa ra nhận định gây sốc như vậy, Tổng thống Pháp giải thích là sau khi thấy rằng NATO, trong hai thượng đỉnh gần đây nhất, đã hoàn toàn lơ là các mục tiêu chiến lược của mình để chỉ bàn về việc "giảm gánh nặng tài chánh cho Mỹ", nên ông nghĩ rằng "cần phải có một lời đánh thức".

Tổng thống Pháp nói tiếp : "Lời đánh thức đó đã được đưa ra và tôi rất hoan nghênh việc ưu tiên đề ra lúc này : Suy nghĩ về vai trò thực thụ và những mục tiêu chiến lược" của NATO.

Về phần mình, tổng thư ký Liên Minh Jens Stoltenberg bảo đảm là NATO vừa hiện đại hóa học thuyết và cách vận hành của mình, vừa tăng cường phương tiện hành động đặc biệt là ở phía đông Châu Âu, những nơi giáp giới với Nga.

Nhưng ông cũng nhấn mạnh là trong tình hình hiện nay, một mình Liên Hiệp Châu Âu không thể bảo vệ cho Châu Âu và không thể thay thế NATO. Hai khối Liên Âu và NATO, theo ông, là hai mặt của một chiếc mề đai.

Quan điểm này cũng đã được tân Chủ tịch Ủy Ban Châu Âu, Ursula von der Leyen, chia sẻ. Hôm 28/11/2019, bà nhận định là Liên Hiệp Châu Âu và NATO không "đối địch" mà "bổ sung" cho nhau.

Theo điện Elysée, từ đây cho đến cuộc họp thượng đỉnh, Tổng thống Pháp sẽ còn gặp một số lãnh đạo khác. Tại Luân Đôn, ông Macron sẽ có một cuộc gặp 4 bên với Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan, thủ tướng Đức Merkel và thủ tướng Anh Boris Johnson.

Trọng Nghĩa

Published in Quốc tế

NATO ngậm bồ hòn làm ngọt trước thành viên ngỗ nghịch Thổ Nhĩ Kỳ (RFI, 25/10/2019)

Là một thành viên của Liên Minh Bắc Đại Tây Dương NATO, nhưng mới đây, Thổ Nhĩ Kỳ lại ngang nhiên đưa quân sang Syria tấn công vào đồng minh của khối trong cuộc chiến chống Daesh là lực lượng người Kurdistan, sau đó lại liên kết với Nga, đối thủ của khối, để kiểm soát vùng chiếm đóng. Trước các hành động trên, nhiều tiếng nói đã vang lên đòi trục xuất Ankara ra khỏi liên minh.

trungdong1

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Erdogan (P) và tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg. YASIN BULBUL / TURKISH PRIME MINISTER PRESS OFFICE / AFP

Thế nhưng vào hôm qua, 24/10/2019 nhân cuộc họp đầu tiên của NATO từ khi Thổ Nhĩ Kỳ đưa quân qua Syria, các lãnh đạo Liên Minh như đã phải ngậm bồ hòn làm ngọt, chấp nhận các lập luận của thành viên ngỗ nghịch, để khỏi bị mất đi một đồng minh chiến lược của toàn khối.

Theo hãng tin Pháp AFP, chính tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg đã xác nhận rằng tranh cãi đã bùng lên gay gắt giữa các thành viên NATO, mà theo các nhà quan sát là giữa các nước Phương Tây với Thổ Nhĩ Kỳ. Thế nhưng, ông Jens Stoltenberg từ chối lên án các hành đông của Thổ Nhĩ Kỳ, thậm chí tán thành "những lo ngại chính đáng về an ninh quốc gia" mà Ankara đưa ra để biện minh cho sự can thiệp quân sự vào Syria.

Một nhà ngoại giao cấp cao tham gia cuộc họp đã nói thẳng thừng rằng NATO không thể trừng phạt hay trục xuất Thổ Nhĩ Kỳ vì hai lý do : Một là trong điều lệ NATO không có thủ tục trục xuất, và hai là "NATO không muốn mất Thổ Nhĩ Kỳ vì đây là một đồng minh chiến lược".

Về giá trị chiến lược của Thổ Nhĩ Kỳ trong hệ thống bố phòng của khối NATO, trả lời câu hỏi của đài truyền hình Pháp BFMTV mới đây, ông Jean Marcou, giáo sư trường Khoa Học Chính trị (Sciences Po) ở Grenoble, đồng thời là chuyên gia về Thổ Nhĩ Kỳ đã nhấn mạnh đến thực tế theo đó Ankara là cường quốc quân sự lớn thứ hai của NATO.

Bên cạnh đó, về mặt địa dư, Thổ Nhĩ Kỳ nhìn ra cả Hắc Hải lẫn Địa Trung Hải, là giao lộ của các luồng di cư và là cầu nối giữa Châu Âu và toàn bộ vùng Cận Đông.

Do vậy, theo giáo sư Jean Marcou, cho dù bị Ankara gây căng thẳng, Phương Tây không thể mạo hiểm cắt cầu với Thổ Nhĩ Kỳ.

Thổ Nhĩ Kỳ như đã hiểu rất rõ điều đó. Ngay từ trước khi nổ ra vụ tấn công vào Syria, Ankara đã phớt lờ các khuyến cáo của NATO để đăt mua hệ thống tên lửa S400 của Nga. Thế mà NATO vẫn không thể trục xuất Thổ Nhĩ Kỳ.

Trên bình diện pháp lý cũng vậy, NATO khó có thể đụng tới Thổ Nhĩ Kỳ. Trả lời đài truyền hình France24, nhà nghiên cứu Jean-Sylvestre Mongrenier, thuộc Học Viện Địa Chính Trị Pháp và Viện Thomas More, cho biết là trường hợp trục xuất không hề được dự trù trong khối NATO. Dĩ nhiên là giới lãnh đạo NATO có quyền đề ra khả năng này, nhưng do vị trí địa chính trị của Thổ Nhĩ Kỳ, một quyết định trục xuất nước này có nguy cơ làm cho NATO suy yếu hẳn đi.

Vả lại, theo chuyên gia Mongrenier, dù chiến dịch của Thổ Nhĩ Kỳ đánh vào người Kurdistan ở Syria đặt ra một vấn đề đạo đức đối với NATO, nhưng chiến dịch này không gây tổn hại cho lợi ích thiết yếu của các thành viên NATO.

Chỉ cần Thổ Nhĩ Kỳ hoàn thành nghĩa vụ trong khuôn khổ phòng thủ chung, và đừng gây nên những chuyện quá đáng tại Syria, thì các thành viên còn lại của NATO sẽ chấp nhận sự đã rồi.

Nhìn chung, chính những tính toán chiến lược kể trên đã khiến cho Liên Minh Bắc Đại Tây Dương nhẹ tay với Thổ Nhĩ Kỳ cho dù nước này đã tỏ ra ngang bướng.

Theo giới quan sát, tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan biết rất rõ điều đó, và trong thời gian sắp tới đây, ông sẽ tiếp tục đóng vai ngỗ nghịch, nhưng sẽ cẩn thận để không đi quá trớn.

Trọng Nghĩa

******************

Syria : Ankara và Damascus đấu khẩu tại Hội đồng Bảo an (RFI, 25/10/2019)

Washington thông báo sẽ tăng cường quân sự, hợp tác với lực lượng Dân chủ Kurdisatan-Syria FDS để bảo vệ các mỏ dầu hỏa ở miền bắc Syria. Tại Liên Hiệp Quốc hôm qua 24/10/2019, đại sứ của Damascus lên án Thổ Nhĩ Kỳ xâm lược.

trungdong2

Một đoàn quân xa Thổ Nhĩ Kỳ ở Kilis gần biên giới Thổ-Syria, ngày 09/10/2019. Mehmet Ali Dag/ Ihlas News Agency (IHA) via Reuters

Cuộc tấn công của Thổ Nhĩ Kỳ đã làm cho 300.000 thường dân Kurdistan đi lánh nạn. Tình trạng nạn nhân chiến cuộc được thảo luận tại Hội đồng Bảo an ngày thứ Năm. Đại diện Syria và Thổ Nhĩ Kỳ làm bầu không khí căng thẳng.

Từ NewYork, thông tín viên Carrie Nooten tường thuật :

Lần đầu tiên tại Hội đồng Bảo an, các thành viên dường như đồng thuận với nhau trên hồ sơ Syria : cần phải có một hành lang nhân đạo an toàn ở vùng biên giới bắc Syria. Tất cả thành viên, kể cả nước Nga, tỏ ra hài lòng thấy được bước đầu của một giải pháp chính trị : Hội đồng (soạn thảo) Hiến pháp Syria sẽ họp trong vài ngày nữa đây tại Genève.

Thế rồi, khi cuộc họp của Hội đồng Bảo an đến những giờ cuối thì bầu không khí trở nên căng thẳng : Đại diện của Syria cực lực lên án Thổ Nhĩ Kỳ xâm lược và kêu gọi mọi lực lượng ngoại nhập bất hợp pháp phải rút khỏi Syria. Đáp lại lời công kích này, đại sứ Thổ Nhĩ Kỳ tại Liên Hiệp Quốc khẳng định, đối với Ankara, "mục tiêu đích thực" của chiến dịch quân sự "Nguồn hòa bình" là để "tiêu diệt khủng bố" mà thôi, và không có ý đồ gây hấn với Damascus.

Đại sứ Thổ Nhĩ Kỳ cũng nhân cơ hội phát biểu để công kích các nước Tây phương đang lo âu về viễn ảnh thánh chiến Hồi giáo trốn thoát : Ankara cam kết sẽ giam giữ nghiêm ngặt các chiến binh Daesh bị lực lượng Kurdistan-Syria bắt được và canh giữ trong thời gian qua, nhưng giải pháp hay nhất vẫn là đem các chiến binh Hồi giáo này về quê hương gốc.

Mỹ tăng quân tại Syria

Một viên chức Bộ Quốc phòng Mỹ tiết lộ sẽ tăng cường quân sự cùng với lực lượng Dân chủ Kurdisatan-Syria FDS, bảo vệ các mỏ dầu hỏa ở miền bắc Syria, chống khủng bố Daesh. Diễn biến mới này chứng tỏ Hoa Kỳ không có ý định rút khỏi Syria. Trái lại, các đơn vị còn ở lại sẽ được tăng viện "ngăn chận Daesh và những phần tử gây rối" đánh phá trung tâm dầu khí. Theo AFP, hiện nay vẫn còn 200 binh sĩ Mỹ ở Deir Ezzor, miền đông Syria, gần biên giới Irak, nơi có khu mỏ dầu lớn nhất của Syria.

Trên thực địa, Tổ chức Nhân quyền Syria, một cơ quan phi chính phủ có mạng lưới quan sát đáng tin cậy cho biết thêm là lực lượng FDS đã rời một số căn cứ ở miền đông, gần biên giới Thổ Nhĩ Kỳ. Trái lại, nhiều đơn vị YPG, dân quân bảo vệ dân nhân Kurdistan mà Ankara xem là khủng bố, vẫn tiếp tục bám trụ dọc theo 440 km chiều dài biên giới.

Theo AFP, tuy lên án Mỹ phản bội, nhưng phe Kurdistan ở Syria vẫn giữ quan hệ tốt với Washington và phương Tây. Đại diện của FDS, ông Mazloum Abdi tuyên bố ủng hộ một đề xuất của bộ trưởng Quốc Phòng Đức, thành lập một vùng an toàn do Liên Hiệp Quốc bảo trợ ở miền bắc Syria, một sáng kiến rất khó thực hiện vì Nga sẽ dùng quyền phủ quyết. Quân đội Nga hôm nay loan báo đưa thêm 300 biệt kích từ Tchetchenia sang vùng biên giới Syria.

Tú Anh

Published in Quốc tế

Tổng thống Trump tấn công mạnh mẽ Đức trong ngày đầu tiên họp hội nghị Châu Âu (CaliToday, 11/07/2018)

The Guardian – Ngay trong ngày đầu tiên họp hội nghị thượng đỉnh NATO hôm thứ tư 11/7 ở Brussels, Tổng thống Trump đã tung ra những chỉ trích mạnh mẽ nhắm vào Đức, khi cho là Nga đã "kiểm soát" Đức và Đức đóng góp quá ít cho tài chính của NATO.

nato1

Trong ngày đầu tiên họp hội nghị thượng đỉnh NATO hôm thứ tư 11/7 ở Brussels, Tổng thống Trump đã tung ra những chỉ trích mạnh mẽ nhắm vào Đức - Photo Credit : The Guardian

Nữ thủ Tướng Đức Angela Merkel đã bác bỏ những nhận định của Tổng thống Trump và cho hay ‘bà biết phải làm sao đối đầu với các thể chế độ tài’, vì bà nhắc lại mình xuất thân từ Đông Đức ngày trước, vốn là quốc gia bị Moscow ảnh hưởng rất nặng nề trước những năm 1990.

Bà Merkel nói : "Tôi có kinh nghiệm bản thân khi một phần nước Đức bị Liên Xô kiểm soát, cho nên hôm nay tôi rất hạnh phúc là chúng tôi đã là một khối thống nhất, vì thế chúng tôi luôn có những quyết định độc lập, điều này rất tốt cho dân chúng vùng Đông Đức cũ"

Bà nói về NATO như sau : "Đức đóng góp rất nhiều, chúng tôi cung cấp quân số cho NATO cao vào hàng thứ nhì, nhưng chiếm hạng đầu trong đóng góp khả năng quốc phòng, ngày nay vẫn còn giữ cam kết mạnh ở Afghanistan, vì thế có thể nói chúng tôi cũng chiến đấu bảo vệ quyền lợi cho Hoa Kỳ".

Tổng thống Trump trong cuộc gặp gỡ với Tổng Thư Ký NATO là ông Jens Stoltenberg, nhận định là mối quan hệ giữa Nga và Đức là ‘hoàn toàn không thích hợp’.

Những tuyên bố đầu tiên của Tổng thống Trump cho thấy đây là cuộc họp thượng đỉnh ‘sóng gió nhất’ của NATO trong 69 năm tồn tại của tổ chức này. Tổng thống Trump than phiền chính trị gia Đức thì làm việc cho các công ty dầu khí Nga, sau khi về hưu, khiến Moscow được lợi lộc nhiều tỉ đô la. Tổng thống Trump bảo : "Nga đã kiểm soát hoàn toàn Đức".

Tổng thống Trump cho là những tổng thống Hoa Kỳ trước đây từng nêu vấn đề tài chính của NATO, nhưng ông cho hay ông sẽ là người ‘giải quyết’ chuyện này. Tổng thống Trump nói : "Chúng tôi bảo vệ Đức, chúng tôi bảo vệ Pháp, Đức chỉ đóng góp có 1% GDP của họ cho ngân sách của NATO, tôi nghĩ thật không công bằng, tăng 2% vào năm 2030 cũng không tốt, tăng ngay ngày mai thì tốt hơn".

Trần Vũ

**********************

Khẩu chiến Trump - Merkel trước thượng đỉnh NATO (BBC, 11/07/2018)

Tổng thống Donald Trump bất đồng quan điểm với Thủ tướng Đức Angela Merkel về ảnh hưởng của Nga và chi tiêu quân sự ngay trước khi hội nghị thượng đỉnh NATO diễn ra.

nato2

Thủ tướng Đức Angela Merkel và Tổng thống Mỹ Donald Trump dự lễ khai mạc Hội nghị Thượng đỉnh NATO ở Brussels hôm 11/7.

Ông Trump nói Đức "hoàn toàn bị Nga chi phối" vì Đức nhập lượng khí thiên nhiên lớn từ Nga, và đây là "một điều tồi cho NATO".

Bà Merkel phản ứng lại bằng lời khẳng định nước Đức độc lập và ra các quyết định và chính sách riêng của mình.

Tại cuộc họp bữa sáng ở Brussels với Chủ tịch NATA ông Jens Stoltenberg, ông Trump nói : "Đức hoàn toàn bị chi phối bởi Nga vì họ sẽ nhập từ 60% đến 70% nhiên liệu từ Nga, và một đường ống mới, và các vị nói cho tôi biết xem điều đó có phải là đúng đắn không, bởi vì tôi nghĩ nó không đúng và tôi nghĩ đó là một điều rất xấu cho Nato".

Theo số liệu của EU, Nga cung cấp từ 50% đến 75% nguồn khí nhập khẩu của Đức, nhưng khí đốt chỉ chiếm chưa đầy 20% năng lượng của Đức.

Vị tổng thống Mỹ cũng chỉ trích nước Đức chỉ dành "hơn 1% một chút" GCP cho quốc phòng, so với 4,2% của Mỹ "theo con số thực".

Theo ước tính mới nhất của NATO, Đức chi 1,24% và Mỹ chi 3,5% GDP cho quốc phòng.

Dùng ngôn từ không thẳng thừng như vị tổng thống Mỹ, bà Merkel đáp trả rằng bà không cần bài học nào về cách quan hệ với các chế độ chuyên quyền, và nhắc lại bà đã từng lớn lên ở Đông Đức, nơi từng chịu ảnh hưởng của Liên Xô.

Tới trụ sở NATO chỉ vài giờ sau khi ông Trump chỉ trích nước Đức, bà Merkel nói : "Bản thân tôi đã trải nghiệm cuộc sống ở một phần nước Đức bị kiểm soát bởi Liên Xô. Tôi rất vui là hôm nay chúng tôi thống nhất trong tự do, Cộng hòa Liên bang Đức. Vì điều đó chúng tôi có thể nói rằng chúng tôi có thể đưa ra các chính sách độc lập và đưa ra các quyết định độc lập. Điều đó rất tốt, nhất là cho những người ở Đông Đức".

Tại hội nghị thượng đỉnh NATO lần trước, hai vị lãnh đạo cũng có ý kiến bất đồng về thương mại. Hai vị lãnh đạo sẽ gặp nhau hôm thứ Tư ở Brussels.

nato3

Bà Merkel (giữa) dẫn đầu nỗ lực đàm phán với ông Trump về thương mại tại Thượng đỉnh G7 ở Canada hồi tháng trước

Thượng đỉnh NATO lần này diễn ra chỉ chưa đầy một tuần trước khi ông Trump có cuộc gặp thượng đỉnh đầu tiên với tổng thống Nga Vladimir Putin ở Helsinki, làm dấy lên lo ngại một lần nữa của các đông minh Mỹ về mức độ gần gũi giữa Trump và Putin.

Ông Trump nói Mỹ đang bị "lợi dụng" bởi những thành đồng minh khác trong khối NATO, được thành lập năm 1946 để đối trọng với Liên Xô.

Vị tổng thống Mỹ cũng gây sốc khi cho rằng thượng đỉnh NATO có thể sẽ khó khăn hơn cuộc gặp với ông Putin vào thứ Hai tuần sau.

Ông Trump sẽ sang thăm Anh quốc vào hai ngày 12 và 13/7. Các cuộc biểu tình hòa bình phản đối ông Trump dự tính sẽ diễn ra ở một số địa điểm tại thủ đô London.

Chủ tịch Hội đồng Châu Âu Donald Tusk hôm 10/7 cáo buộc ông Trump chỉ trích Châu Âu "gần như hàng ngày".

Ông viết trên Twitter : "Nước Mỹ thân mến, hãy tri ân các đồng minh của các bạn, rốt cuộc thì các bạn cũng không có nhiều [đồng minh]".

**************************

Chủ tịch Hội Đồng Châu Âu : Mỹ sẽ không thể nào có được đồng minh nào tốt hơn EU (CaliToday, 10/07/2018)

CNN – Chủ tịch Hội Đồng Châu Âu Donald Tusk hôm thứ ba 10/7 có viết trên Twitter cho Tổng thống Trump là ‘Hoa Kỳ sẽ không thể nào có được đồng minh nào tốt hơn là EU cả’, trước khi Tổng thống Trump thực hiện chuyến đi sang Châu Âu trong tuần này.

nato4

Ông Donald Tusk, Chủ tịch Hội Đồng Châu Âu - Photo Credit : CNN

Ông Tusk viết như sau : "Hoa Kỳ không sao có được, trong quá khứ cũng như trong tương lai, một đồng minh nào tốt hơn EU đâu. Chúng tôi chi xài về quân sự nhiều hơn Nga và tương đương với Trung Quốc đấy".

Ông Tusk là nhân vật từng chỉ trích mạnh mẽ thái độ của Tổng thống Trump đối với NATO. Khi Tổng thống Trump ra lệnh rút Hoa Kỳ ra khỏi Hiệp định nguyên tử đã ký với Iran, ông từng viết trên Twitter vào tháng 5 như sau : "Với kiểu bạn bè như ông Trump thì cần chi đến kẻ thù làm gì".

Trong tuyên bố chung hôm nay của NATO và khối EU có đoạn được ông Tusk nhắc lại như sau : "ông luôn luôn cần biết ai là chiến hữu chiến lược của mình và ai là kẻ gây cho ông vấn đề có tính cách chiến lược".

Ngoài ra trên bức điện Twitter gửi cho Tổng thống Trump, ông Tusk còn viết : "Tôi hy vọng ông hiểu đây là mối đầu tư vào an ninh của chúng ta, không thể cho là chi tiêu của Trung Quốc hay của Nga giống như với chúng ta được".

Tổng thống Trump cứ nhắc đi nhắc lại, trước khi tham dự hội nghị thượng đỉnh của NATO ở Bỉ là ‘Hoa Kỳ chi xài nhiều lần hơn bất cứ thành viên nào của NATO chỉ để bảo vệ họ, thật là không công bằng cho người thọ thuế ở Mỹ, đó là chưa kể chúng tôi còn thua thiệt 151 tỉ đô la về mậu dịch với EU nữa’.

Ngoài vấn đề đóng góp tài chính cho quốc phòng, bầu không khí nặng nề ở hội nghị ở Bỉ lần này còn u ám thêm do cuộc chiến mậu dịch giữa Mỹ và Châu Âu, sau khi Tổng thống Trump loan báo cho tăng thêm thuế đánh vào các mặt hàng nhập cảng từ Châu Âu vào Mỹ.

Trường Giang

Published in Quốc tế

Các đồng minh NATO đang phn bác ch trích ca M nói rng h chi tiêu chưa đ cho quc phòng, trong khi Tng thng Donald Trump gia tăng sc ép trước mt hi ngh thượng đnh ca liên minh quân s này vào tun sau.

nato1

Một bn ca lá thư mà Tng thng M Donald Trump gi cho Th tướng Na Uy Erna Solberg đòi Na Uy tăng chi tiêu quc phòng cho NATO, chp Washington, ngày 3 tháng 7, 2018.

Trong những tun gn đây trước hi ngh thượng đnh din ra vào ngày 11 và 12 tháng 7 ca NATO ti Brussels, ông Trump đã gi thư đến Na Uy, các đng minh Châu Âu khác và Canada yêu cu h gia tăng chi tiêu quc phòng.

Sau khi Nga sáp nhập Bán đo Crimea ca Ukraine vào năm 2014, các đng minh NATO đã nhất trí vào năm đó là s chm dt ct gim ngân sách quc phòng, bt đu chi tiêu nhiu hơn trong khi nn kinh tế ca h tăng trưởng và tiến ti mc tiêu 2 phn trăm GDP cho chi tiêu quc phòng trong vòng mt thp niên.

Trong một email gi hôm th Ba cho hãng tin AP, Bộ trưởng Quc phòng Na Uy Frank Bakke-Jensen nói "Na Uy vn tán thành quyết đnh ca Hi ngh thượng đnh NATO năm 2014 và đang có hành đng theo sau quyết đnh này".

Na Uy đã chi "nhiều hơn nhiu" so vi mc tiêu ca NATO v thiết b quân sự mi, ông nói thêm.

Bộ trưởng Quc phòng Đc Ursula von der Leyen hôm th Ba nói "chúng tôi vn tán thành mc tiêu 2 phn trăm mà chúng tôi đã n đnh". Bà nói thêm "chúng tôi đang trên đường đt được mc tiêu đó. Và chúng tôi đã sn sàng… gánh vác trách nhiệm đáng k trong liên minh".

Khi nghe ý kiến nói rng nhng li gii thích ca Đc v vic không chi tiêu 2 phn trăm GDP có th vn không gây n tượng vi ông Trump, bà vn li : "Chúng tôi không mun gây n tượng vi bt c ai".

Hội ngh thượng đỉnh NATO sp ti là cuc hp quan trng đu tiên k t các cuc hp G7 đy nhng bt đng Canada vào tháng trước. Các quan chc NATO lo ngi nhng chia r xuyên Đi Tây Dương v vn đ thuế quan thương mi và vic M rút khi hip đnh khí hu toàn cu Paris và thỏa thun ht nhân Iran có th làm suy yếu s thng nht liên minh.

Trong thư gi Th tướng Na Uy Erna Solberg, đ ngày 19 tháng 6, ông Trump viết rng dù đt nước ca bà đóng vai trò quan trng trong liên minh, song Na Uy "vn là đng minh NATO duy nhất có chung đường biên gii vi Nga mà vn không có mt kế hoch kh tín đ chi tiêu 2 phn trăm tng thu nhp quc ni cho quc phòng".

Lập trường này được nhc li trong mt lá thư tương t gi cho B, trong đó ông Trump nói rng "s ngày càng khó biện minh vi người dân M là ti sao mt s nước tiếp tc không đáp ng các cam kết an ninh tp th ca chúng ta".

Năm ngoái, ông Trump đã phê phán gay gắt các đi tác NATO ca M, công khai ch trích h vì chi tiêu chưa đ và tuyên b h n tin ca M. Khi ông mới nhn nhim s, ông thm chí còn gi ý rng M - ti gi là đng minh hùng mnh nht ca NATO - có th không phòng v cho các quc gia không làm tròn nghĩa v ca h.

Bất chp nhng lun điu chính tr t chính quyn Trump, con s 2 phn trăm không liên quan đến chi tiêu cho NATO và không nước nào n liên minh hay bt kì đng minh nào bt kì khon tin nào.

Mỹ chi tiêu cho quc phòng nhiu hơn so vi tt c các nước khác cng li — 3,61 phn trăm GDP trong năm 2016, hoc khong 664 t đôla.

Published in Quốc tế