Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Dân Pháp chuẩn bị đón mùa Giáng sinh trong lo âu dịch Covid-19

Các tờ báo chính của Pháp ra hôm nay tập trung chủ yếu vào các chủ đề đang được người Pháp quan tâm là mùa Giáng sinh năm nay sẽ như thế nào trong lúc tình hình dịch Covid-19 vẫn khó lường. Từ nay đến cuối năm chưa có gì bảo đảm lệnh phong tỏa giãn cách xã hội sẽ được dỡ bỏ hoàn toàn.

phap1

Người Pháp chuẩn bị đón mùa Giáng sinh - Năm Mới trong bối cảnh đại dịch Covid-19.  Getty Images/Tetra Images

Nhật báo Le Figaro chạy tựa chính : "Người Pháp đau đầu về lễ Noel trong ràng buộc". Việc tổ chức lễ hội cuối năm chắc chắn sẽ bị đảo lộn đối với số đông dân Pháp. Theo một thăm dò dư luận của Viện Odoxa thực hiện cho Le Figaro, đa số người dân sẽ đành chấp nhận đón Noel và năm mới theo những quy định hạn chế của chính phủ. Nhưng mọi người đều không biết sẽ đón kỳ lễ quan trọng nhất của năm, vốn vẫn là biểu tượng cho sự đoàn tụ ấm cúng, chia sẻ tình cảm gia đình, như thế nào ? Mặc dù chính phủ đã hết sức cố gắng từng bước tháo gỡ dần hạn chế, để người dân có được một kỳ lễ hội cuối năm gần như bình thường, như cho mở cửa dần dần các cửa hàng ; từ giữa tháng 12 mọi người có thể đi lại giữa các vùng không cần giấy khai báo ; các cửa hàng bán hoa, cây thông được phép hoạt động, đường phố vẫn giăng đèn kết hoa…

Dù gì, mùa Giáng sinh năm nay vẫn sẽ là kỳ lễ hội trong đe dọa của dịch bệnh, khi mà giới khoa học vẫn cảnh báo cần phải duy trì nhiều hạn chế giãn cách xã hội. Người dân đang ngơ ngác thắc mắc : Liệu các ông bà bố mẹ có còn được đón con cháu về quây quần bên bàn tiệc vui vẻ trong đêm Giáng sinh hay đêm giao thừa như truyền thống hay không ? Giới hạn bao nhiêu người trong bàn tiệc ?  Các buổi lễ tôn giáo chỉ cho phép tụ tập 30 người có còn giữ được không khí thiêng liêng hay ý nghĩa gì nữa hay không ? Mỗi người ở mỗi vùng trong những hoàn cảnh khác nhau đang cố tìm cho mình một giải pháp khả dĩ nhất. Có điều chắc chắn là mùa Noel và cuối năm 2020 này "sẽ là kỳ lễ hội mà người nghèo sẽ cảm thấy nghèo hơn và những người cô đơn sẽ cảm thấy đơn độc hơn", mọi người đã quá lo âu vì bệnh dịch và kinh tế, sẽ lại càng cảm thấy bị suy sụp tinh thần hơn, Le Figaro nhận định.

Sức khỏe tâm thần suy sụp vì dịch bệnh kéo dài

Về vấn đề sức khỏe tâm thần của người dân Pháp dưới tác động của dịch Covid 19, là chủ đề lớn của báo Le Monde. Tờ báo chạy tựa lớn trang nhất : "Covid : hệ quả với sức khỏe tâm thần". Qua nhiều bài viết, tờ báo cho thấy tâm trạng lo âu vì bệnh dịch và những hiệu ứng của phong tỏa xã hội đang gây những hậu quả nghiêm trọng về mặt tinh thần đối với một bộ phận dân Pháp. Tình trạng trầm cảm tăng mạnh. Người ta ghi nhận trầm cảm gia tăng ở những người bị nhiễm virus. Các chuyên gia y tế báo động về hiện tượng suy sụp tinh thần, rối loạn tâm lý ngày càng phổ biến ở những người nhiễm bệnh, cũng như chưa nhiễm, và đặc biệt trong giới trẻ.

Pháp : Bạo lực cảnh sát lại gây nhức nhối dư luận

Một vấn đề thời sự khác liên quan đến nội tình nước Pháp được nhật báo Libération đưa lên trang nhất đó là vụ bạo hành của cảnh sát vừa bị phát giác, đang làm rúng động dư luận xã hội và giới chính trị ở Pháp.

Đó là vụ một đoạn video cực kỳ bạo lực, cho thấy nhiều cảnh sát lao vào đánh đấm liên tục một người đàn ông da đen tại một căn hộ ở Paris tối thứ Bảy vừa rồi. Những hình ảnh trên được trích xuất từ camera bảo vệ nhà. Người bị cảnh sát đánh dã man là một nhà sản xuất âm nhạc tại phòng thu của ông ở quận 12 Paris. Nguyên cớ ban đầu được cho là chỉ vì người đàn ông không mang khẩu trang sợ bị phạt bỏ chạy và bị cảnh sát truy đuổi vào tận nhà riêng. Và bạo lực xảy ra. Đoạn video được tung lên mạng internet hôm thứ Năm và ngay lập tức thu hút hàng triệu lượt người xem. Điều nghiêm trọng là những hình ảnh thô bạo của cảnh sát Pháp đã làm dấy lên một làn sóng phẫn nộ trong nhiều giới xã hội Pháp, cho dù nguyên nhân vụ việc vẫn chưa được kết luận rõ ràng.

Sự việc xảy ra khiến bộ trưởng Nội vụ Pháp phải lên truyền hình ngay trong tối qua giải thích. Ông khẳng định đã cho điều tra, đình chỉ công tác 4 cảnh sát liên quan, đồng thời lên án hành động thô bạo của họ. Thủ tướng và tổng thống cũng tỏ bất bình với vụ việc rất nhạy cảm với nội tình nước Pháp lúc này.

Sự việc xảy ra khiến chính phủ khó xử, khi mà cách đây vài ngày, những hình ảnh cảnh sát giải tán một cách thô bạo một tụ điểm của người nhập cư trái phép trong Paris đã khiến dư luận bất bình và trong lúc chính phủ vừa cho thông qua luật an ninh, trong đó có điều luật cấm ghi hình cảnh sát đang thi hành công vụ. Bộ luật đã gây lên làn sóng phản đối từ giới truyền thông cho đến các chính đảng.

Vụ bạo lực cảnh sát mới bung ra này trong những ngày tới có nguy cơ cơ làm dấy lên làn sóng phản kháng xã hội và những hệ quả chính trị không nhỏ cho chính phủ Pháp, mà tâm điểm là bộ trưởng Nội vụ Gérald Darmanin.

Ấn Độ : Làm thế nào tiêm chủng cho 1,3 tỷ dân

Liên quan đến Châu Á, nhật báo kinh tế Les Echos nhìn sang Ấn Độ với bài "Ấn Độ đối mặt với thách thức của chiến dịch tiêm chủng chưa từng có".

Hy vọng duy nhất của cả thế giới để đẩy lùi đại dịch virus corona là vac-xin phòng Covid-19, sắp ra đời. Dù chưa có vac-xin trong tay, các nước đều đã chuẩn bị triển khai chiến dịch tiêm chủng mở rộng trong dân chúng. Với một đất nước rộng lớn với 1,3 tỷ dân, nhưng cơ sở hạ tầng y tế không đồng bộ như Ấn Độ, đây quả là một thách thức lớn cả về nhân lực, hậu cần cũng như tài chính, tờ báo kinh tế nhận xét. Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, hôm 24/11 tuyên bố khi có vac-xin, Ấn Độ sẽ triển khai để tất cả người dân đều được tiêm chủng. 

Hiện Ấn Độ có hơn 9 triệu người nhiễm virus corona, đứng thứ 2 thế giới, chỉ sau Hoa Kỳ, về số ca nhiễm. Theo thống kê chính thức, có hơn 134 nghìn người Ấn Độ đã thiệt mạng vì Covid-19. Đó là lý do vì sao mà chính phủ Ấn Độ quyết tâm tiêm chủng cho toàn dân, ngay khi có được liều thuốc hy vọng, dự tính ít nhất là cho khoảng 300 triệu người trong năm 2021. Theo chuyên gia virus học Shahid Jameel, được Les Echos trích dẫn, với hiện trạng của Ấn Độ, phải mất ít nhất 3 năm mới tiêm đủ hai liều miễn dịch cho khoảng 250 triệu người.

Maradona :  Người anh hùng Argentina

Một thời sự quốc tế khác cũng được các báo Pháp chú ý : huyền thoại bóng đá thế giới người Argentina, Diego Maradona, vừa qua đời hôm 25/11, chỉ ít ngày sau sinh nhật 60 tuổi. Nhiều báo đã có các bài viết tưởng nhớ đến một con người tài năng, nhưng cũng không thiếu tật xấu.

Trang bìa nhật báo Le Monde tóm tắt sự nghiệp của siêu sao bóng đá thế giới bằng hàng tựa "Maradona của những chiến công và của những thái quá".  Tờ báo dành hai trang để điểm lại hành trình cuộc đời của một thiên tài bóng đá thế giới. Từ một cậu bé nhà nghèo trong khu phố bình dân của thủ đô Buenos Aires, Maradona đã sớm bước lên đỉnh vinh quang danh vọng còn nhờ tài năng chơi bóng thiên phú. Maradona đã làm cả thế giới bóng đá phát cuồng trong suốt nhiều thập kỷ. Nhưng cuộc đời huyền thoại của danh thủ Argentina không chỉ có hào quang, mà còn có cả những khoảng tối. Trên sân cỏ, người ta thấy ở Maradona một thần đồng bóng đá thực sự, với tài nghệ chơi bóng không ai sánh được. Nhưng bên ngoài sân cỏ, đó là một Maradona sống phóng túng, nghiện ngập, tính khí ngang tàng, quan hệ mờ ám với giới tội phạm. Le Monde nhận xét, Maradona là một thiên tài bóng đá đã phung phí cuộc sống của mình.

Mặc dù vậy, người hâm mộ bóng đá khắp hành tinh không thể phủ nhận là Maradona đã sống hết đời vì bóng đá. Với người Argentina và nhiều nơi khác nữa, Maradona vẫn là vị thánh của họ. Le Figaro ghi nhận, thiên tài bóng tròn ra đi đã gây một làn sóng xúc động ở Argentina. Maradona đã là thần tượng của cả một dân tộc. Tình cảm người dân Argentina dành cho ông vẫn nguyên vẹn như với cậu bé vàng của thập niên 1970 -1980, với cầu thủ số 10 đã góp công mang Cúp vàng bóng đá thế giới về cho người Argentina năm 1986.

Từ hôm thứ Tư, hàng ngàn người dân đã tập trung trước dinh tổng thống, nơi quàn linh cữu Maradona để tiễn biệt người anh hùng của họ. Ở Argentina chưa bao giờ có một cầu thủ nào khi qua đời được hưởng nghi lễ quốc tang trong ba ngày như Maradona. Tổng thống Argentina, Alberto Fernandez đã dành cho Maradona những lời đầy xúc động : "Bạn đã đưa chúng tôi đến đỉnh cao thế giới. Bạn đã làm cho chúng tôi vô cùng hạnh phúc. Bạn đã là người vĩ đại nhất. Cảm ơn Diego vì đã tồn tại trong cuộc đời này". 

Anh Vũ

Published in Quốc tế

Trung Quốc lại tìm cách gieo nghi vấn về xuất xứ của virus

Mai Vân, RFI, 23/11/2020

Thoạt nhìn không có gì quan trọng, nhưng nếu được lồng vào trong một loạt động thái gần đây của một số quan chức y tế Trung Quốc khác, tuyên bố này dường như nằm trong một chiến dịch mới của Bắc Kinh nhằm phủ nhận thực tế là virus gây dịch Covid-19 có xuất xứ từ Trung Quốc.

covi1

Chữ "Covid-19" phản chiếu trên một giọt thuốc từ đầu kim ống chích. Ảnh chụp ngày 09/11/2020.  Reuters – Dado Ruvic

Theo SCMP, trong một hội nghị khoa học trực tuyến hôm 19/11 vừa qua, ông Tăng Quang (Zeng Guang), nguyên trưởng nhóm chuyên gia dịch tễ học thuộc Trung Tâm Kiểm Soát và Phòng Ngừa Dịch Bệnh Trung Quốc (CDC), đã khẳng định trở lại rằng tất cả các bằng chứng hiện có đều chỉ ra rằng con virus corona, vốn đã gây bệnh cho hơn 56 triệu người trên toàn thế giới, dù được nhận diện lần đầu tiên ở thành phố Vũ Hán, miền trung Trung Quốc, nhưng không hề xuất xứ từ đó.

Virus có thể xuất hiện ở nước khác trước Vũ Hán ?

Phát biểu tại hội nghị do nhà xuất bản Mỹ Cell Press và Ủy Ban Khoa Học và Công Nghệ Bắc Kinh tổ chức, nhà khoa học thuộc diện hàng đầu của Trung Quốc này tuyên bố : "Vũ Hán là nơi virus corona được phát hiện đầu tiên, nhưng đây không phải là nơi con virus bắt nguồn".

Để bảo vệ cho lập luận của mình, ông Tăng Quang đã trích dẫn một công trình nghiên cứu Ý cho rằng Sars-CoV-2, tên chính thức của virus corona, đã lưu hành nơi những người không có triệu chứng bệnh tại Ý vài tháng trước khi được tìm thấy ở Vũ Hán vào tháng 12/2019.

Theo ghi nhận của nhật báo Hồng Kông, trong những tuần lễ gần đây, ông Tăng Quang là nhà dịch tễ học cao cấp thứ hai của Trung Quốc đã lên tiếng về chủ đề đang gây tranh cãi liên quan đến nguồn gốc con virus.

Virus nhập vào Trung Quốc qua thực phẩm đông lạnh ?

Vào tuần trước đó, ông Ngô Tôn Hữu (Wu Zunyou), hiện là trưởng nhóm dịch tễ học của CDC Trung Quốc, đưa ra nêu lên ý kiến tương tự, cho rằng mầm mống gây dịch bệnh có thể đã xâm nhập vào Trung Quốc qua sản phẩm từ thịt hoặc hải sản đông lạnh.

Đối với chuyên gia về Trung Quốc Sari Arho Havrén, làm việc tại Bruxelles và Hồng Kông, Bắc Kinh quả là đang tung chiến dịch phủ nhận việc virus gây dịch Covid-19 xuất xứ từ Trung Quốc. Trên mạng Twitter ngày 20/11, chuyên gia Châu Âu này cho rằng "kiểu nói bóng gió" liên tục gần đây tại Trung Quốc về thực phẩm đông lạnh nhập khẩu bị nhiễm virus corona chủng mới "bắt đầu có ý nghĩa", gợi lên khả năng Covid-19 từ nước nước ngoài du nhập vào Trung Quốc để rồi bùng lên tại Vũ Hán.

Nhật báo phổ thông đại chúng Mỹ The New York Post ngày 20/11 vừa qua, khi đề cập đến việc Trung Quốc nêu bật bản nghiên cứu Ý, đã cáo buộc đích danh : "Trung Quốc đang sử dụng một nghiên cứu mới về sự lây lan sớm và thầm lặng của virus corona ở Ý để gieo rắc nghi ngờ về giả thuyết vững chắc theo đó quốc gia Châu Á này là nơi sinh ra đại dịch".

Bài nghiên cứu về giả thuyết Covid-19 có mặt ở Ý trước Vũ Hán

Công trình nghiên cứu Ý được Trung Quốc nhắc đến đã phát triển một giả thuyết từng được gợi lên vào mùa xuân vừa qua, theo đó con virus chủng mới đã lưu hành bên ngoài Trung Quốc sớm hơn người ta nghĩ.

Theo hãng tin Anh Reuters ngày 18/11, đây là một nghiên cứu do Viện Ung Thư Ý tại Milano công bố, theo đó các kháng thể đặc thù của con virus corona chủng mới đã được phát hiện trong các mẫu máu được thu thập trong một chiến dịch thử nghiệm tầm soát ung thư phổi tại Ý từ tháng 9 năm 2019 đến tháng 3 năm 2000.

Tính ra, trong số 959 người khỏe mạnh tham gia thử nghiệm, có 11,6% đã phát triển kháng thể của virus - có nghĩa là đã tiếp xúc với virus corona – đa số là trước tháng Hai, tức là trước ngày bệnh nhân Covid-19 đầu tiên được ghi nhận là hôm 21/02/2020.

Theo Reuters, nếu các dữ liệu trong bản nghiên cứu Ý chính xác, điều đó sẽ thay đổi lịch sử của đại dịch Covid-19, và đặt lại vấn đề về thời điểm và nơi virus xuất hiện, vì cho đến nay, quan điểm chung vẫn là virus gây dịch Covid-19 được nhận dạng lần đầu tiên ở thành phố Vũ Hán, miền trung Trung Quốc vào tháng 12.

Ý kiến dè dặt về công trình của Ý

Hãng tin Anh tuy nhiên cũng trích dẫn nhiều nhà khoa học đã tỏ ý rất dè dặt trước công trình của Viện Ung Thư Ý và cho rằng cần phải kiểm tra thêm để xác minh.

Giáo sư Mark Pagel, giảng dạy tại Trường Khoa học Sinh học tại Đại học Reading (Anh Quốc), nhận xét : "Những kết quả này đáng để báo cáo, nhưng cần phải được xem là một vấn đề cần phải bổ sung bằng những thử nghiệm khác".

Vị giáo sư nêu bật thắc mắc : "Tất cả các bệnh nhân trong nghiên cứu đều không có triệu chứng Covid-19, mặc dù hầu hết đều từ 55-65 tuổi và đã từng hút thuốc. Đấy thường là nhóm có nguy cơ cao về nhiễm Covid-19, vì vậy thật khó hiểu là tại sao tất cả các bệnh nhân đều không có triệu chứng".

Nhiều nhà nghiên cứu cũng hoài nghi về tỷ lệ khá cao của người bị "nghi nhiễm" trong số những người tham gia thử nghiệm. Giáo sư trợ giảng Stephen Griffin tại Đại học Leeds (Anh Quốc) cho rằng : "Sẽ là một vấn đề nghiêm trọng nếu quả thực là một dạng dịch bệnh (mặc dù dường như không có triệu chứng) tồn tại trên quy mô như vậy ở Ý một năm trước khi đại dịch bùng lên như đang diễn ra, mà không được chú ý".

Ngành ngoại giao Trung Quốc "gợi ý" về xuất xứ từ nước ngoài

Cho dù vậy, sau khi thông tin về "những phát hiện" của các nhà nghiên cứu Ý được loan báo, giới chức chính quyền Trung Quốc đã nhấn mạnh đến công trình này để hàm ý rằng virus corona không hề xuất phát từ Trung Quốc.

Trong cuộc họp báo thường kỳ ngày 17/11 vừa qua, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Triệu Lập Kiên đã nhanh chóng tuyên bố rằng công trình nghiên cứu của Ý và các nghiên cứu tương tự khác cho thấy nguồn gốc của virus của bệnh Covid-19 là một "vấn đề khoa học phức tạp" và việc truy tìm nguồn gốc là một quá trình liên tục.

Và phát ngôn viên Trung Quốc nói thêm là nguồn gốc của con virus "có thể liên quan đến nhiều quốc gia".

Tuyên bố của ông Triệu Lập Kiên không có gì đáng ngạc nhiên, vì chính nhà ngoại giao này vào tháng Ba vừa qua đã không ngần ngại rêu rao trên tài khoản Twitter của ông rằng "rất có thể là Quân đội Mỹ đã mang dịch bệnh đến Vũ Hán", lập lại luận điệu của một trang web chuyên về thuyết âm mưu.

Ngay cả ngoại trưởng Trung Quốc cũng gieo rắc nghi vấn

Lập luận phủ nhận xuất xứ của virus corona từ Vũ Hán đã được chính ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đưa ra, mà gần đây nhất là nhân chuyến công du Châu Âu cuối tháng 8 vừa qua.

Phát biểu với báo chí tại Na Uy, ông Vương Nghị cho rằng dù Trung Quốc là quốc gia đầu tiên báo cáo sự tồn tại của virus corona chủng mới, nhưng "điều đó không có nghĩa là virus có nguồn gốc từ Trung Quốc". Và ngoại trưởng Trung Quốc khẳng định : "Chúng tôi đã thấy các báo cáo cho thấy virus đã xuất hiện ở nhiều nơi khác nhau trên thế giới và có thể xuất hiện sớm hơn ở Trung Quốc".

Mai Vân

*************************

Covid và Bắc Triều Tiên : Những con đường lây nhiễm ngoài sức tưởng tượng

Tú Anh, RFI, 23/11/2020

Nếu tin vào chính quyền Bình Nhưỡng thì Bắc Triều Tiên hoàn toàn không có một ca Covid-19 nào. Thế nhưng, Tổ chức Y tế Thế giới thẩm định có hơn 6.000 trường hợp đáng nghi ngờ. Hư thực ra sao ? Điều chắc chắn là ở xứ sở khép kín này đang tràn ngập những tin đồn vượt trí tưởng tượng. Để giải thích siêu vi bằng đường nào lây vào Bắc Triều Tiên, truyền thông nhà nước phải cố sức thêu dệt.

covi2

Một nhân viên an ninh công cộng chận xe để buộc phải tẩy trùng nhằm ngăn ngừa dịch Covid-19. Ảnh chụp ngày 29/10/2020, trên đường dẫn vào thành phố Wonsan, tỉnh Kangwon (Bắc Triều Tiên).  AFP – Kim Won Jin

Từ Seoul, thông tín viên Nicolas Rocca tường thuật :

"Trong số những lời giải thích thiếu cơ sở gần đây nhất là thứ Năm vừa qua, truyền thông Bắc Triều Tiên cho rằng hàng hóa nhập từ nước ngoài đã mang theo siêu vi của ác qủy vào lãnh thổ, theo cách gọi của Rodong nhật báo, tờ báo của nhà nước.

Giả thuyết hoang tưởng này được đài truyền hình trung ương loan truyền thêm qua một bài phỏng vấn một bác sĩ Bắc Triều Tiên.

Bác sĩ này khẳng định siêu vi corona có thể đã theo các trận mưa tuyết và chim di trú. Cuối tháng 10, chính quyền Bình Nhưỡng đưa ra một giả thuyết khác : một đám mây bụi bí ẩn đã mang siêu vi vào Bắc Triều Tiên.

Thế là tất cả các công trình xây dựng ngoài trời đều ngưng lại hết, dân chúng trên toàn quốc bị bắt buộc ở trong nhà, cửa nẻo đóng kín.

Đám mây bí ẩn đó thật ra là bão cát từ sa mạc Gobi nằm giữa Trung Quốc và Mông Cổ, thường xuyên bao phủ miền bắc Hoa Lục và bay đến tận Hàn Quốc.

Đám mây cát này có thể mang theo hóa chất công nghệ đôc hại và kim loại nặng, nhưng xác quyết là nó mang theo siêu vi corona thì quả là một lời cáo buộc thiếu cơ sở".

Tú Anh

***********************

Covid-19 : Hàn Quốc chuẩn bị đối phó với làn sóng dịch thứ 3

Anh Vũ, RFI, 21/11/2020

Trong khi Châu Âu đang vất vả chống đỡ với làn sóng dịch Covid-19 thứ 2 thì tại Hàn Quốc, liên tiếp trong 4 ngày qua, số ca nhiễm virus corona thường nhật đã vượt qua ngưỡng 300 người. Quốc gia Châu Á từng được đánh giá là thành công trong kiểm soát hai đợt dịch hồi đầu và giữa năm. Chính phủ đã chính thức khẳng định làn sóng dịch thứ 3 đã xuất hiện và khẩn trương hành động nhằm ngăn chặn đà lây lan của virus.

covi3

Khách bộ hành tại trung tâm Seoul (Hàn Quốc) ngày 19/11/2020. Vùng thủ đô Seoul đang là nơi tập trung 1/3 số ca nhiễm Covid-19 mới  Reuters – Heo Ran

Thông tín viên Nicolas Rocca, tại Seoul :

"Hãy tránh tụ tập trong các lễn hội cuối năm" và "hãy hạn chế các hoạt động ở bên ngoài trừ khi thiết yếu", đó là thông điệp được thủ tướng Chung Sye-kyun chuyển đến dân chúng qua truyền hình tối hôm 20/11.Nhìn từ bên ngoài Hàn Quốc, mỗi ngày có thêm 300 ca nhiễm dường như là ít, nhưng thực tế này kéo theo việc gia tăng các biện pháp y tế.

Các hạn chế và giãn cách xã hội, quy định theo 5 cấp độ, giờ được đặt ở mức 1,5 trong nhiều thành phố, đặc biệt trong vùng thủ đô Seoul, nơi tập trung 1/3 số ca nhiễm mới. Việc nâng ngưỡng cảnh báo trước hết mang tính tượng trưng, bởi vì điểm mới duy nhất liên quan đến việc đeo khẩu trang được mở rộng ra những nơi tập thể thao ngoài trời. Mục đích là chuẩn bị cho dân cư chuyển sang mức báo động 2, nghiêm ngặt hơn.

Cho đến giờ, nguồn gốc của các ca nhiễm mới đều được xác định một cách hiệu quả. Đây cũng chính là một trong những chìa khóa đối phó thành công với Covid-19 ở Hàn Quốc. Nhưng mới đây, hiệu quả kém dần, 15% các ca nhiễm mới không thể xác định được nguồn gốc. Những số liệu mới khiến người ta lo lắng trong khi mà 15 ngày nữa, gần 500 nghìn học sinh trung học sẽ bắt đầu kỳ thi vào đại học.

Anh Vũ

Published in Châu Á

Theo một nghiên cứu huyết thanh học được thực hiện trong những tuần qua, gần một phần hai dân thủ đô New Dehli dường như đã bị nhiễm Covid-19. Với kết quả này, New Dehli, một trong những thành phố bị ảnh hưởng dịch bệnh nặng nhất, có lẽ sắp đi đến miễn dịch cộng đồng.

ando1

Một góc khu phố cổ ở thủ đô New Delhi, Ấn Độ, ngày 17/10/2020.  AFP-JEWEL SAMAD

Từ thủ đô Ấn Độ, thông tín viên đài RFI, Sébastien Farcis giải thích :

"Trung tâm New Dehli là khu phố cổ của thủ đô, bao gồm nhiều hẻm nhỏ chật hẹp, đông đúc dân cư và là nơi có nhiều chợ đầu mối và chợ thủ công đông người lui tới.

Đây cũng chính là môi trường lý tưởng cho Covid-19 lây lan. Theo nghiên cứu huyết thanh học được thực hiện trong tháng 10/2020, có đến 49,5% trong số 580.000 dân cư của khu phố cổ này bị nhiễm virus, thường thì không có biểu hiện các triệu chứng.

Điều này giúp cho người dân ở đây có khả năng miễn dịch tạm thời. Tuy nhiên, ở bên ngoài khu phố cổ, khả năng miễn dịch lại ít hơn : chỉ có 25,5% dân cư toàn thành phố có dấu vết của virus trong cơ thể.

Hiện tại, thủ đô New Dehli đang trải qua một đợt dịch mới do tình trạng tụ họp đông người trong mùa lễ hiện nay gây ra. Mỗi ngày có hơn 7.000 ca nhiễm mới, tức chiếm gần 20% tổng số ca nhiễm được phát hiện tại Ấn Độ. Chính quyền liên bang có kế hoạch khẩn trương mở thêm nhiều giường bệnh chăm sóc tích cực và điều bác sĩ quân y để hỗ trợ cho ngành y dân sự".

Minh Anh

Published in Châu Á

Covid-19 "vuột khỏi tầm kiểm soát", Pháp sắp bị "tái phong tỏa"

Cơn sốt dâng cao tại Pháp trước đà lây lan theo cấp số nhân của dịch Covid-19 trên toàn quốc là chủ đề thời sự được phân tích, bình luận nhiều nhất trên báo chí Pháp ra ngày 28/10/2020. Bên cạnh đó, cuộc vận động tranh cử tổng thống nước rút ở Mỹ cũng tiếp tục được chú ý vào lúc còn không đầy một tuần nữa là đến ngày bầu cử.

vuot1

Thủ tướng Pháp Jean Castex (phải) và bộ trưởng Giáo Dục Jean-Michel Blanquer trên bậc thềm Điện Elysée, Paris, ngày 28/10/2020.  AFP - LUDOVIC MARIN

Riêng về Châu Á, các báo mỗi tờ một trọng tâm : Trong lúc Le Monde chú ý đến một sáng kiến khác thường của phong trào thanh niên đòi cải tổ chế độ quân chủ Thái Lan, thì Les Echos để mắt đến việc Hoa Kỳ và Ấn Độ củng cố liên minh chống Trung Quốc, La Croix quan ngại trước cuộc đọ sức càng lúc càng gay go giữa Bắc Kinh và Washington trên vấn đề Đài Loan, và Le Figaro quan tâm đến thế kẹt của ngân hàng Anh Quốc HSBC dưới sức ép của Mỹ và Trung Quốc.

Về tình hình dịch Covid-19 tăng tốc độ lây lan tại Pháp, phân tích của các báo đều xoay quanh hai cụm từ khóa : "vuột khỏi tầm kiểm soát" và "tái phong tỏa".

Covid-19 trở thành bất khả kiểm soát

Trang nhất Le Monde chạy một tựa lớn hết sức bi quan : "Dịch bệnh giờ đây đã vuột khỏi tầm kiểm soát". Theo tờ báo, tình hình đã trở nên cực kỳ nghiêm trọng. Khắp nơi trên lãnh thổ Pháp, các bệnh viện đều đã kích hoạt hệ thống đối phó với khủng hoảng, chuẩn bị đón làn sóng bệnh nhân Covid-19, được cho là sẽ tràn vào các cơ sở y tế trong một hai tuần lễ sắp tới.

Tại vùng Paris-Ile de France, các bệnh viện đã được chỉ thị tạm hoãn đại bộ phận các ca giải phẫu không khẩn cấp, để dành giường điều trị đặc biệt cho các bệnh nhân Covid-19. Về phần chính phủ, các hạn chế sẽ được siết chặt thêm, và nhiều biện pháp mới được quyết định vào sáng hôm nay thứ Tư, 28/10.

Thủ tướng Castex từ giảm phong tỏa đến tái phong tỏa

Một trong những biện pháp mới đó sẽ là việc tái phong tỏa nước Pháp để kềm hãm tốc độ truyền nhiễm của virus corona. Đối với Libération, đây sẽ là một thực tế thật oái oăm đối với thủ tướng Jean Castex.

Ngay trên trang nhất, trên một bức ảnh chụp thủ tướng Pháp đang cúi đầu đeo khẩu trang, nhật báo thiên tả Pháp chạy hàng tít lớn vỏn vẹn vài ba từ "Coronavirus : Ngài Tái phong tỏa – Monsieur Reconfinement". Đây là một danh hiệu thật mỉa mai đối với người mà cách đây vài tháng từng được ca ngợi là tác giả của một kế hoạch giảm phong tỏa thành công.

Theo Libération, chiến lược giảm nhẹ phong tỏa vừa qua coi như đã thất bại. Dịch bệnh bùng phát trở lại, dữ dội hơn, lệnh giới nghiêm ban hành để đối phó không hiệu quả. Tình hình đó đã buộc tổng thống Pháp Emmanuel Macron phải công bố các biện pháp hạn chế nghiêm khắc hơn nhiều, và chính thủ tướng Castex sẽ phải đệ trình kế hoạch ra trước Quốc hội để được thông qua vào ngày mai.

Tái phong tỏa sẽ đánh qụy nền kinh tế

Không hẹn mà gặp, cả hai tờ Le Figaro Les Echos đều có vẻ không mấy tán thành biện pháp tái phong tỏa khi nêu bật nguy cơ nền kinh tế Pháp bị đánh gục hoàn toàn vào lúc vừa ngoi ngóp được trở lại sau hàng tuần lễ phong tỏa.

Le Figaro chạy trên trang nhất tựa lớn dưới dạng câu hỏi "Có thể nào tái phong tỏa mà không làm kinh tế phá sản hay không ?".

Theo nhật báo cánh hữu Pháp, giới chủ doanh nghiệp đã rất lo ngại trước nguy cơ hy vọng hồi phục kinh tế đang manh nha sau cú sốc của lần phong tỏa đầu tiên sẽ bị dập tắt hoàn toàn nếu chính phủ áp đặt các biện pháp y tế quá mạnh bạo để chống dịch.

Le Figaro khẳng định rằng hiện nay nhiều ngành nghề đang lâm nguy, và theo giới chủ doanh nghiệp, nếu chính quyền quyết định tái phong tỏa ở cấp toàn quốc, một số lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng như cửa hàng kinh doanh sẽ không còn gượng dậy được nữa.

Nỗi lo ngại của giới doanh nhân

Cùng một quan điểm như Le Figaro, nhật báo kinh tế Les Echos cũng thấy là tại Pháp : "Nền kinh tế đang bị nguy cơ tái phong tỏa đe dọa". Tờ báo nhắc lại rằng chính quyền dự trù một biện pháp phong tỏa trên bình diện quốc gia, nhưng không gắt gao như vào mùa xuân vừa qua.

Theo Les Echos, các doanh nghiệp, từng bị đại dịch Covid-19 làm cho điêu đứng từ tháng 3 vừa qua, giờ đây đang nơm nớp trước nguy cơ gọng kềm y tế lại siết chặt trở lại. Đối với tờ báo Pháp, chính quyền cũng sẽ bị ảnh hưởng. Các hoạt động kinh tế trong quý IV sẽ tuột dốc, buộc chính phủ phải ban hành các biện pháp hỗ trợ nếu không muốn toàn bộ nền kinh tế sụp đổ.

Tuổi 20 và những hạn chế thời Covid-19

Trái với các đồng nghiệp, nhật báo công giáo La Croix không nói dông dài về các diễn biến mới nhất liên quan đến dịch Covid-19, mà nêu bật tác động của đại dịch trên tầng lớp thanh niên Pháp.

Ngay trang nhất, La Croix chạy hàng tít lớn : "Được 20 tuổi vào năm 2020", kèm theo câu hỏi : "Thanh niên Pháp nhìn cuộc sống của mình bị dịch Covid-19 đảo lộn như thế nào ?".

Ở trang trong, trong bài phóng sự mang tựa đề "Sống tuổi 20 trong thời giới nghiêm", La Croix chua chát nhận định : "Ở vào độ tuổi khi người ta thích vui chơi, nhảy múa, sẵn sàng thức thâu đêm để bàn luận về việc cải tạo thế giới, lệnh giới nghiêm đã vang lên như tiếng chuông báo hiệu giờ ra chơi đã kết thúc".

Thế nhưng, theo ghi nhận của tờ báo, giới trẻ không hề bi quan. Cho dù đối với một số thanh niên, bước đầu tiên vào đời sống trưởng thành đã trông giống như một bước hụt chân, thế nhưng họ vẫn tiếp tục mơ ước về một tương lai tươi sáng.

Cái hay của biện pháp tự nguyện cách ly

Cũng liên quan đến dịch Covid-19, rất đáng chú ý là bài xã luận trên La Croix mang tựa ngắn gọn : "Tự kiểm soát".

Tờ báo nhắc lại ý tưởng ngày càng được chia sẻ là dịch bệnh tại Pháp có lẽ đã trở thành bất khả kiểm soát. Đối với La Croix, quả thực là những tuần lễ sắp tới đây mang tính then chốt và đặc biệt rất khó khăn. Tuy nhiên, nếu virus ngày càng lan rộng thì chính phủ vẫn còn những công cụ để khống chế đà lây nhiễm.

Trong những biện pháp dự kiến có việc tái phong tỏa - một phần hoặc theo đối tượng cụ thể - thậm chí biện pháp gọi là "tự phong tỏa tự chọn" như một số bác sĩ chủ trương. Đây là việc các cá nhân tự nguyện tuân thủ các hạn chế để góp sức chống đại dịch, điều mà trong thực tế nhiều người cao niên và các đối tượng dễ bị tác hại nhất đã áp dụng để tránh giao lưu với người ngoài và tự bảo vệ mình.

Đối với La Croix, đây là một bài tập dân chủ khá tế nhị, đòi hỏi một sự cân bằng giữa tự do cá nhân và biện pháp cưỡng chế, nhưng đó cũng là một thái độ tự giác, có trách nhiệm để bảo vệ mình và bảo vệ cả tập thể. Và nhất là để không hẳn mất quyền kiểm soát.

Nga "bầu" cho Trump

Chủ đề lớn thứ hai được các báo khai thác là cuộc đua nước rút tại Mỹ giữa hai ứng cử viên Donald Trump và Joe Biden trong cuộc tranh cử tổng thống Mỹ, khi chỉ còn không đầy một tuần là đến ngày bầu cử.

Le Monde đặc biệt ghi nhận sự kiện nữ thẩm phán Barrett được Thượng Viện Mỹ bầu vào Tối Cao Pháp Viện mà tờ báo xác định là "Một chiến thắng của ông Trump", tựa bài báo trong chuyên mục Bầu Cử Mỹ 2020.

Đối với Le Monde, bà Amy Coney Barrett là thẩm phán Tối Cao Pháp Viện Mỹ thứ ba được chính tổng thống Trump đề cử. Việc bà được vào Tối Cao Pháp Viện được cho là rất quan trọng trong bối cảnh định chế này rất có thể sẽ phải xử lý nhiều vấn đề nẩy sinh nhân cuộc bầu cử tới đây.

Trong một bài phân tích thứ hai về cuộc đua vào Nhà Trắng nhìn từ phía Nga, Le Monde chạy tựa rất dí dỏm, biến cụm từ thường thấy trên đồng đô la Mỹ "In God We Trust" thành "In Trump We Still Trust" tạm dịch là "Chúng tôi vẫn tin vào Trump".

Theo Le Monde, cho dù quan hệ Nga-Mỹ có nhiều dấu hiệu thụt lùi trong 4 năm nhiệm kỳ của ông Trump, nhưng Moskva đã tận dụng được những hỗn loạn và khoảng trống do tổng thống Mỹ Trump tạo ra để hưởng lợi.

Mặt khác, dù chính quyền của ông rất cứng rắn với Moskva, nhưng bản thân ông Trump thường tìm cách tránh đụng chạm hoặc dàn hòa với Nga, vì vậy nhìn từ phía Nga, việc ông Trump làm tiếp một nhiệm kỳ thứ hai được nhiều người hoan nghênh.

Những người Cộng hòa không thích Trump

Cũng nhìn về cuộc bầu cử Mỹ, nhật báo Libération trong số ra hôm nay đã xoáy mạnh trên những cử tri hay thành phần trong đảng Cộng hòa chống ông Trump.

Một phóng sự của đặc phái viên Le Monde tại Ohio và Florida đã tìm hiểu xem lý do vì sao một số cử tri thất vọng vì ông Trump đã quyết định bầu cho ông Joe Biden lần này.

Một bài thứ hai đề cập đến hoạt động của nhóm được mệnh danh là "Never Trumpers", tạm dịch là "Không bao giờ theo Trump nữa". Đây là các nhóm đảng viên đảng Cộng hòa, như nhóm mang tên là Lincoln Project chẳng hạn, đã dùng mọi hình thức để thuyết phục những ai còn do dự hay đang thất vọng vì ông Trump là nên ủng hộ Joe Biden. 

Mỹ và Ấn Độ liên thủ chống Trung Quốc

Về Châu Á, hai bài viết lý thú nhất là bài về tương quan tay ba Ấn Độ, Hoa Kỳ và Trung Quốc trên tờ Les Echos, và bài trên tờ Le Monde đề cập đến sự kiện phong trào biểu tình tại Thái Lan yêu cầu nước Đức hỗ trợ trong cuộc đấu tranh đòi cải tổ chế độ quân chủ. 

Trong bài "Mỹ và Ấn Độ trên "cùng một làn sóng" chống Trung Quốc", nhật báo Les Echos ghi nhận sự kiện mới đây khi đến New Delhi để gặp gỡ các đồng nhiệm, bộ trưởng quốc phòng Mỹ Mark Esper và ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đã chủ yếu nói về thái độ của Bắc Kinh trong khu vực.

Điểm đáng nói được Les Echos ghi nhận là nếu các bộ trưởng Mỹ lớn tiếng tố cáo đích danh Trung Quốc hiếu chiến, xâm lược, thì hai đồng nhiệm của họ thì không nêu cụ thể tên Trung Quốc trong cuộc họp, nhưng ngoại trưởng Ấn nói rằng hòa bình chỉ có thể thực hiện được nếu tất cả các nước tôn trọng "sự toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của tất cả các quốc gia".

Theo Les Echos, dù là Ấn Độ hay Mỹ, quan hệ với Trung Quốc ngày càng trở nên căng thẳng. Hoa Kỳ đang tham gia vào một cuộc chiến thương mại trong khi gia tăng những lời cảnh báo chống lại sức mạnh kinh tế và quân sự ngày càng lớn của Bắc Kinh. New Delhi thì đang tìm kiếm sự hỗ trợ quốc tế sau một cuộc đụng độ chết người vào tháng 6 ở Ladakh, vùng biên giới với Trung Quốc, vụ đầu tiên trong 45 năm, khiến 20 người chết ở phía Ấn Độ và một số nạn nhân chưa xác định trong hàng ngũ Trung Quốc.

Thanh niên Thái Lan biểu tình cầu viện Đức

Le Monde thì chú ý đến sự kiện phong trào sinh viên biểu tình tại Thái Lan lại mong chờ hỗ trợ từ phía Đức, nơi mà Quốc Vương Thái Lan thường xuyên cư ngụ, cho dù vẫn điều hành đất nước.

Một trong những lý do giải thích điều trên, đó là việc vua Maha Vajiralongkorn, một trong những đối tượng bị phong trào sinh viên Thái Lan phản đối hiện đang làm cho Berlin bất bình vì vi phạm một nguyên tắc bất thành văn trong ngành ngoại giao là không điều hành đất nước từ nơi ông chỉ có tư cách là khách.

Trọng Nghĩa

Published in Quốc tế

Covid-19 : Trước làn sóng dịch thứ 2, Pháp không loại trừ trở lại phong tỏa

Nước Pháp chuẩn bị siết chặt thêm các biện pháp đối phó với làn sóng dịch Covid-19 thứ 2 ngày thêm dữ dội; căng thẳng ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ-Pháp lên cao, lợi ích của Pháp ở Trung Đông bắt đầu bị tấn công ; bầu cử tổng thống Mỹ, cuộc đua của hai ứng cử viên Trump- Biden bước vào chặng nước rút gay cấn. Trên đây là những chủ đề chính của các báo Pháp ra hôm nay.

covi1

Các bác sĩ chăm sóc một bệnh nhân Covid-19 trong một phòng điều trị tích cực của bệnh viện Robert Ballanger, ngoại ô Paris. Ảnh chụp ngày 26/10/2020.  Reuters- GONZALO FUENTES

"Covid : Pháp chuẩn bị siết chặt thêm" là hàng tựa lớn trang nhất nhật báo Le Figaro và cũng là tựa mà độc giả có thể bắt gặp ở khắp các phương tiện truyền thông Pháp hôm nay. Trước tình hình mỗi ngày có thêm hàng chục nghìn ca nhiễm, lệnh giới nghiêm dường như không đủ để ngăn chặn đà lây lan của virus corona, liên tiếp trong ngày hôm nay và ngày mai, tổng thống Macron triệu tập hai cuộc họp khẩn với Hội Đồng Quốc Phòng về y tế để tìm các biện pháp nghiêm ngặt hơn để đối phó với đà lây lan của Covid -19.

Theo Le Figaro, cuối tuần qua, tổng thống Pháp Macron đã phát biểu rằng "không có sự lựa chọn nữa", tình hình y tế của cả nước đang nghiêm trọng, trước sự bùng lên của trận dịch "không còn kiểm soát được". Trong tuần này, chính phủ phải thông báo các biện pháp siết chặt hơn nữa để đối phó với làn sóng dịch thứ 2. Có nhiều kịch bản giải pháp đã được đặt lên bàn : Bắt đầu lệnh giới nghiêm sớm hơn ; Toàn bộ dân cư có thể bị phong tỏa trong những ngày cuối tuần ; Cho phong tỏa toàn bộ trong nhiều tuần ở các vùng dịch đang bùng nổ. Khả năng lựa chọn của chính phủ không nhiều, trong lúc họ phải cân nhắc giữa một bên là sức khỏe người dân và một bên là kinh tế. Nếu một lần nữa đặt cả nước trong phong tỏa thì sẽ là một "tai họa cho kinh tế". Đây chính là điều khiến chính phủ đau đầu.

Nhật báo Les Echos ghi nhận : "Covid : làn sóng dịch thứ 2 dữ dội buộc Macron ra các biện pháp thắt chặt mới". Theo tờ báo thì tình hình chưa bao giờ nghiêm trọng như thế này kể từ đợt dịch thứ nhất mùa xuân vừa rồi. Làn sóng dịch thứ 2 mới bắt đầu đã tăng tốc mạnh chưa từng thấy, có ngày ghi nhận thêm 52 nghìn ca nhiễm mới, buộc chính phủ và tổng thống Macron phải hành động ngay. Còn báo Le Monde nhận thấy, "khi mối hoài nghi về các biện pháp xử lý khủng hoảng dịch của chính phủ vẫn ngày càng lớn, tổng thống Macron buộc phải chứng tỏ là một tổng thống quyết đoán, thậm chí độc đoán".

Làn sóng dịch thứ 2 dâng trào khắp Châu Âu

Các báo cũng ghi nhận, không chỉ riêng nước Pháp đang phải hứng chịu đợt bùng phát dữ dội của virus corona mà cả Châu Âu. Có thể nói là khắp châu lục, các nước đều đã và đang khẩn trương ban hành những biện pháp nghiêm ngặt, đồng thời vẫn cố gắng tìm cách duy trì hoạt động kinh tế.

Phong tỏa, không còn là kiêng kỵ nữa. Một số nước như Ý đã áp dụng phong tỏa cục bộ từng vùng. Tây Ban Nha thì siết thêm lệnh giới nghiêm… Các báo đều có chung nhận xét "những tháng tới dự báo sẽ còn rất khó khăn". Báo Le Monde chạy tựa : "Châu Âu căng thẳng trước viễn ảnh tái phong tỏa". Căng thẳng với tốc độ bùng phát của dịch bệnh, lo lắng kinh tế đất nước suy sụp vì các biện pháp chống dịch, trong khi đó ở một số nước như Ý và Ba Lan, việc xử lý khủng hoảng y tế cùng các biện pháp giới hạn tự do bị chỉ trích, thậm chí còn bị một bộ phận dân chúng phản đối.

Khi Erdogan nhân danh người bảo vệ đạo Hồi

Chuyển qua với một thời sự khác đang nóng thêm từng ngày ở Pháp, nhưng liên quan đến ngoại giao. Vài câu lăng mạ của ông Recep Tyyip Erdogan nhắm vào đồng nhiệm Emmanuel Macron đã đẩy căng thẳng quan hệ Pháp – Thổ, vốn đã nhiều bất hòa, lên một nấc mới.

Nhiều tờ báo đều cố gắng lý giải "Vì sao Erdogan công kích thô bạo Macron", tựa chính của Le Monde. Trong khi La Croix đặt câu hỏi : Vì sao Erdogan nhằm vào nước Pháp".

Quan hệ Paris – Ankara thời gian gần đây đã có không ít căng thẳng trên nhiều hồ sơ địa chính trị khu vực do Thổ Nhĩ Kỳ của tổng thống Erdogan không ngừng bành trướng ảnh hưởng, hành động ngạo mạn. Căng thẳng bùng lên khi tổng thống Erdogan liên tiếp có các phát biểu sỉ vả ông Emmanuel Macron bị thần kinh chỉ vì tổng thống Pháp khẳng định quan điểm bảo vệ tự do ngôn luận xung quanh các tranh biếm họa đấng tiên tri Mohamed của người Hồi giáo liên quan đến vụ khủng bố chặt đầu thầy giáo Samuel Paty vừa xảy ra tại Pháp hôm 16/10 vừa qua.  

Xã luận báo Le Monde đặt câu hỏi : Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ tìm kiếm gì ? Trước tiên ông tìm cách khuấy thêm các xung đột ở bên ngoài và để xuất hiện trước dân chúng trong nước như là một người kiến tạo một đế chế Ottoman mới, trong lúc Erdogan đang gặp nhiều khó khăn về kinh tế, chính trị ở bên trong. Ở bên ngoài, Tayyip Recep Erdogan muốn chứng tỏ mình là người bảo vệ chính cho thế giới Hồi giáo, nhằm cạnh tranh ảnh hưởng với Saudi Arabia.

Theo tờ báo, phản ứng thô lỗ của tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ còn thể hiện sự hậm hực trước việc Paris đang chuẩn bị một dự luật về Đạo Hồi, điều đó sẽ ngăn chặn Thổ Nhĩ Kỳ gây ảnh hưởng trong cộng đồng người Hồi giáo tại Pháp.

Theo Le Monde"Pháp, trên tuyến đầu ở phía đông Địa Trung Hải, không thể bị đơn độc đối mặt với chính sách phiêu lưu của tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ". Các lãnh đạo Châu Âu đã lên tiếng bày tỏ đoàn kết ủng hộ Pháp, đây là điều quan trọng. Tờ báo kêu gọi lãnh đạo các nước thành viên Liên Hiệp Châu Âu, đặc biệt là Đức, phải lên tiếng, cũng như tổng thư ký khối NATO Jens Stoltenberg đã tỏ lập trường cứng rắn hơn trước những hành động lệch lạc của Ankara trong liên minh này.

Cũng về hồ sơ này, nhật báo công giáo La Croix  đồng quan điểm với các báo khác, cho rằng việc "tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ đả kích thô bạo ông Emmanuel Macron còn nhằm cố gắng chia rẽ Châu Âu và che giấu những thất bại kinh tế, cũng như quân sự". Xã luận La Croix khẳng định : Tất cả những việc làm thái quá, ngang ngược của tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ vừa qua chỉ có thể được coi như là cơn bốc đồng của một lãnh đạo dân túy đang suy yếu.

Mặc dù bị lên án vì những phát ngôn thóa mạ đồng nhiệm Pháp, tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ vẫn không lùi bước. Ông còn khuấy động làn sóng bài Pháp ở khắp nơi trong thế giới Hồi giáo và đặc biệt trong vùng Ả rập.

Nhật báo Les Echos ghi nhận : "Kêu gọi tẩy chay : Ankara tiếp tục cuộc tấn công Paris". Lời kêu gọi tẩy chay hàng hóa Pháp của ông Erdogan đã kích động được ít nhiều ở các nước Hồi giáo Ả rập. Nhật báo Libération nhận thấy phong trào bài Pháp ở các nước Ả rập tuy quy mô mới manh nha, phản ứng ở từng nơi có khác nhau tùy theo tính chất quan hệ chính trị và ngoại giao với Paris. Ở chiều ngược lại đang hình thành ở khu vực Trung Cận Đông một trục chống Thổ bảo vệ Pháp, đi đầu là Ai Cập và Saudi Arabia.

Bầu cử tổng thống Mỹ : Cuộc đua tập trung ở vài bang chủ chốt

Một chủ đề thời sự khác mà các báo Pháp không để bỏ qua lúc này là cuộc bầu cử tổng thống Mỹ 2020, chỉ còn một tuần nữa sẽ chính thức diễn ra.

Le Figaro ghi nhận, trong chặng cuối cuộc chạy đua vào Nhà Trắng, hai đối thủ Trump-Biden vẫn tiếp tục bám sát nhau. Nhưng hơn thua giữa hai đối thủ vẫn sẽ chỉ được phân định ở một vài bang.

Các cuộc thăm dò về ý định bỏ phiếu của những ngày này vẫn cho kết quả ứng cử viên đảng Dân chủ vượt trên ứng viên đảng Cộng hòa với khoảng cách cả chục điểm trên phạm vi toàn quốc. Điều này cũng giống như kỳ bầu cử tổng thống 2016. Lần này cũng vậy, chiến trường phân định thắng thua vẫn chỉ ở một vài bang chủ chốt.

Nhưng theo Le Figaro, ở ít nhất 3 bang chủ chốt như Michigan, Pennsylvania và Wisconsin, Donald Trump đang thu hẹp khoảng cách, Joe Biden chỉ còn vượt trên Donald Trump có 3 điểm. Đây cũng là 3 bang mà ông Trump đã giành chiến thắng cách đây 4 năm. Ứng viên Dân chủ cũng đang mất dần ưu thế ở 3 bang miền nam : Florida, Georgia và Bắc Carolina.

Tình hình ở các bang quyết định khác cũng đang biến động lên xuống khó lường. Chính vì thế mà cả hai ứng viên trong tuần qua đã dồn tổng lực vận động ở các bang chiến trường. Ông Trump thậm chí có ngày làm tới 2-3 cuộc mít tinh tranh cử. Phe Dân chủ huy động cả cựu tổng thống Obama vào cuộc. Đường đua càng ngắn lại thì càng thêm gay cấn. Không một dự báo nào có thể đáng tin cậy.

Xã luận của Le Figaro phân tích chút hy vọng cho cả 2 đối thủ. Tờ báo đặt câu hỏi : Liệu nước Mỹ có thay đổi so với kỳ bầu cử 2016 ? Thái độ miệt thị coi thường giới chính trị của ông Trump đã mất hẳn chưa ? Không có gì bảo đảm, nếu cứ nhìn vào sự phấn khích của những người ủng hộ vị tổng thống sắp mãn nhiệm thì thấy không có dấu hiệu nào chứng tỏ ông Doanld Trump đang suy yếu. Tuy nhiên kỳ bầu cử này diễn ra trong bối cảnh hoàn toàn khác cách đây 4 năm. Có điều cần ghi nhận : Trump vẫn là Trump, nhưng Joe Biden không phải là Hillary Clinton. Ứng viên Dân chủ hiện tại không bị ghét bằng cựu ngoại trưởng của Barack Obama. Ý thức được điểm yếu, ông Biden tỏ ra kín đáo một cách khéo léo, tận dụng tối đa sự chán trường, mệt mỏi của người dân Mỹ. Trump lúc này đang phải chiến đấu với chính mình.

Còn nhật báo Les Echos thì đề cập đến cuộc bầu cử tổng thống Mỹ dưới khía cạnh kinh tế qua bài viết ghi nhận bảng thành tích kinh tế của Trump bị Covid 19 phá hỏng. Kinh tế là vũ khí chủ đạo để giúp ông Donald Trump tái đắc cử. Thế nhưng, trận đại dịch virus corona tràn vào nước Mỹ đang cản trở tham vọng của ông Trump. Đồng thời, việc phát động cuộc chiến thương mại với Trung Quốc nhằm mục tiêu là bảo hộ kinh tế Mỹ, nhưng chính nó đã làm thâm hụt ngân sách, tăng trưởng chậm lại và làm kinh tế Mỹ bị suy yếu, Les Echos dựa trên các số liệu của viện nghiên cứu Oxford Economic khẳng định.

Trong một bài viết khác, Les Echos cho rằng trong 4 năm làm tổng thống, ông Trump đã "không làm biến đổi được nước Mỹ như ông hứa hẹn nhưng ông đã thành công trong việc làm biến đổi diện mạo, cục diện thế giới".

Anh Vũ

Published in Quốc tế

Ni lo khó khăn khi đi dch Covid kéo dài

Nguyễn Lai, VOA, 24/10/2020

Ni lo cơm áo go tin và ám nh tht nghip đang on nng đôi vai người lao đng trong nước gia lúc đi dch Covid kéo dài chưa có hi kết.

noilo1

Nhân viên y tế thc hin vic kim soát và kh khun ti nhà hàng nơi bnh nhân Covid-19s 447 làm vic ti Hà Ni. (nh chp màn hình VnExpress)

Ni lo cơm áo go tin và ám nh tht nghip đang on nng đôi vai người lao đng trong nước gia lúc đi dch Covid kéo dài chưa có hi kết.

Hot đng kinh tế b ngưng tr, khách du lch quc tế không có, nhiu cơ s kinh doanh, sn xut tm đóng ca khiến tình trng tht nghip gia tăng và nhiu h gia đình lâm cnh túng thiếu.

Trong căn h cht chi và cũ nát trên đường Kim Mã, qun Ba Đình, Hà Ni, anh Đoàn Quc Anh, mt nhân viên giao nhn ca mt tp đoàn ln, cho biết t khi b sa thi my tháng nay, anh chưa th tìm được vic làm mi. Thi bui phn ln các công ty, doanh nghip đang tìm cách ‘đui bt người đ gim nh gánh nng chi phí, anh và nhng người đng cnh ng không có hy vng gì. Toàn b chi phí sinh hot ca gia đình bn ming ăn gi trông c vào người v.

"Mình thì vn liên lc vi anh em đng nghip cũ trong công ty đ xem có vic gì không thì gii thiu cho mình, nhưng sut my tháng qua chng nơi nào cn người c. Ngay c dàn lãnh đo ch làm cũ h cũng đã đui mt na, ch gi li my người thôi", Quc nh bun ru chia s.

Ngay c nhng gia đình có điu kin kinh tế khá gi, ni lo lm phát và đi sng kinh tế khó khăn kéo dài cũng đang len li vào tâm trí h.

Bà Nguyn Minh Hương, mt cư dân khu vc ph c, qun Hoàn Kiếm, cho biết t vài tháng nay, căn nhà mt đường ca bà vn cho thuê dài hn làm home stay cho khách ngoi quc đã phi min và gim hơn na tin thuê hàng tháng bi không có khách. Nhng thu nhp thêm t tin c phiếu ca mt s công ty cũng không còn được bao nhiêu, do li nhun st gim nghiêm trng trong sut gn mt năm nay k t khi Covid bùng phát. Cu con trai đi làm thì thu nhp cũng bp bênh nên mi chi phí sinh hot gia đình đu trông vào đng lương hưu ít i ca bà. Trước tình hình đó, bà Hương đã phi tiêu dn tin tiết kim và bán bt nhng món đ giá tr đ trang tri cuc sng. Bà e rng nếu tình hình này còn kéo dài thì gia đình bà cũng s lâm vào cnh khó khăn, túng thiếu.

"Khó khăn tht s đy ch không đùa đâu. Nói chung nhiu người bây gi là phi tiêu vào lõi ri, ch không phi là chi tiêu bng s tin người ta kiếm được như trước na. Khách du lch không có, hàng quán cũng không có khách my vì nhiu người hn chế chi tiêutht nghip ngày càng nhiu... Giá vàng thi gian gn đây cũng tăng vt ri", bà Hương chia s vi VOA.

Đi vi nhng người cao tui, có nhiu kinh nghim sng như bà Hương, thì giá vàng tăng không phi là mt tín hiu tt. Đây là du hiu cho thy lm phát có th tăng cao, đng tin đang mt giá do tình trng kinh tế và sn xut m đm kéo dài.

Ni lo đi dch chưa hết mà tai ương lũ lt đã p ti Vit Nam. Bà Hương s rng nhng tháng ti không ch người dân min Trung mà c nhng gia đình th đô Hà Ni như bà cũng phi chu cnh qun bách khi đng tin thì kiếm không ra mà giá c mi th c theo nhau phi mã.

Nguyễn Lại

Nguồn : VOA, 24/10/2020

***************************

Chuyên gia : Covid s nguy him hơn vàomùa l hi cui năm

VOA, 24/10/2020

Nhng tháng cui năm khi tiết tri lnh hơn vào mùa đông s có ri ro v cúm mùa cng vi vic mi người đi li, t tp đông trong mùa l hi càng làm tăng nguy cơ dch Covid-19 din biến phc tp M, mt chuyên gia cnh báo và kêu gi mi người cn trng.

noilo2

Nhng nơi mua sm tp trung đông đúc vào ngày th Sáu Đen s rt ri ro vi dch Covid-19

Mi đây, Trung tâm Kim soát và Ngăn nga Dch bnh M (CDC) đã đưa ra hướng dn v vic t hp trong mùa l và nhng điu người M cn lưu ý trước khi đi li, t chc hoc tham d các ba tic.

‘Cng li s nguy him

T tháng 9 đã có cúm mùa trong khi Covid-19 đang tăng cao tr li, chúng ta phi cn thn vì hai th này mà cng li s rt nguy him, bác sĩ Võ Đình Hu t thành ph Pomona, bang California, khuyến cáo.

Ông cho biết cho đến thi đim này chưa có báo cáo có ca nào va nhim virus corona va nhim cúm và kêu gi mi người, nht là các c già và tr nh, nên chích nga cúm.

Ông nói dù chưa có bng chng cho thy virus corona suy yếu khi tri nóng hay mnh lên khi tri lnh, nhưng tri nóng có cái tt là ít có kh năng b cúm hay sưng phi.

Điu mu cht ca vic phòng nga trước virus corona, theo ông, là gi cho cơ th khe mnh và tăng sc đ kháng.

"Ti sao trong 100 người nhim ch có 10 người b nng thôi, nhng người còn li không có triu chng hoc t lành ?"

"Vn đ quan trng nht là th cht ca chúng ta. Nếu chúng ta khe, ăn ung đy đ, ng đy đ, ra tay sch s, tránh tiếp xúc nhiu, ra ngoài đeo khu trang thì cơ hi b bnh rt ít", ông khuyên. (6 :55)

Bác sĩ Hu lưu ý mc dù s ca nhim M đang tăng nhưng s t vong đã gim đi nhiu so vi giai đon đu ca dch bnh. "Có v là bnh đã bt nguy him hơn vì bây gi đã có nhng cách cha tr tt hơn mc dù không đng nht trên thế gii", ông nói.

Lưu ý trong mùa l hi

Trong dp l Halloween cui tháng 10, v bác sĩ này đ ngh các em nh đi xin ko nên đeo khu trang, đi trong nhng nhóm nh và cách xa nhau.

"Nếu ph huynh nào thy ngi quá thì t mua ko v làm ba tic cho con cái ăn ung thôi".

Còn v L T ơn cui tháng 11, vn là dp người M đoàn t vi gia đình và t tp bn bè, bác sĩ Hu khuyên bn bè thì nên gim đi, ch có gia đình và bà con vi nhau thôi.

Vn theo li ông, trong lúc này người Vit nên tm thi dng thói quen ăn ung chung như dùng chung chén nước chm và nên ngi xa nhau trong các ba tic.

Ngày mua sm Black Friday sp ti, vn thu hút rt đông người dân xếp hàng chen nhau mua đ gim giá, v bác sĩ này khuyên ‘đng nên đimà nên mua sm trc tuyến cho an toàn cũng như hn chế du hành dp l cui năm.

"Chng nào có vaccine thì đi li thoi mái. Nếu khong cách không quá xa thì lái xe riêng là hay nht, còn nếu phi đi máy bay thì phi rt thn trng", bác sĩ Hu lưu ý.

Ba nhóm ri ro

Trong khuyến ngh ca mình, CDC kêu gi người dân đánh giá mc đ lây nhim Covid-19 ti nơi mình đ quyếtđnh có nên hoãn, hy b hoc gii hn s lượng người đến tic tùng hoc có nên tham d hot đng nào đó hay không. Nếu t l lây nhim cao, cơ quan này khuyến ngh ch nên t tp hn chế.

CDC phân ra ba nhóm hot đng tùy theo mc đ ri ro là ri ro thp, ri ro va phi và ri ro cao.

Theo đó, nguy cơ thp nht đ không lây nhim hoc không b lây nhim là t chc L T ơn nhà mình vi gia đình nh và t chc qua mng vi đi gia đình.

Vào ngày l, mi người có th nu nướng đ ăn cho các thành viên gia đình không chung nht là nhng người có nguy cơ cao ri đem đến cho h mà không cn phi tiếp xúc. H cũng có th t chc ba ti o như bin pháp gim thiu ri ro.

Nếu ai vn mun t chc ba tic vào L T ơn, CDC khuyên nên t chc ngoài tri vi gia đình và bn bè trong khu ph.

"Các cuc tp hp vi thêm nhiu bin pháp phòng nga, chng hn như đeo khu trang, giãn cách xã hi và ra tay…ít có ri ro hơn là các cuc t tp ch có ít hoc không có các bin pháp đ phòng", CDC khuyến cáo.

Các hot đng có nguy cơ va phi bao gm thăm vườn bí ngô hoc vào vườn cây ăn trái vi điu kin phi sát khunra tay trước khi chm vào bí ngô hoc hái táo, có đeo khu trang và gi giãn cách xã hi.

Ngoài ra, đến xem các cuc tranh tài th thao ngoài tri, ngay c khi đã áp dng các bin pháp đ phòng, vn có nguy cơ lây nhim mc trung bình.

Có nguy cơ lây bnh cao nht là các cuc t tp đông đúc trong nhà, ăn ti hoc tic tùng, đc bit vi nhng ngườikhách không phi thành viên trong gia đình.

"Nhng cuc t hp trong nhà có h thng thông gió kém tim n nhiu ri ro hơn nhng nơi được thông gió tt, chng hn như nhng nơi có ca s hoc ca chính được m ra", CDC nhn đnh.

Nhng cuc t tp kéo dài s nguy him hơn nhng cuc t tp chóng vánh. Và càng có nhiu người tham d thì ri ro càng cao.

Mua sm trong các ca hàng và trung tâm mua sm đông đúc trước hoc sau L T ơn là mt hot đng khác mang tính ri ro cao, cũng theo CDC.

Đi li trong k ngh, đi máy bay hoc đi giao thông công cng tăng kh năng nhim và lây lan Covid-19, CDC cho biết.

" nhà là cách tt nht đ bo v bn thân và người khác", CDC nói.

‘Phi hy sinh

"Mt s người đt nước này có th s có mt L T ơn tương đi bình thường, nhưng nhng vùng khác, đó s là Anh nên hoãn li và có th ch t chc trong phm vi gia đình, và cn đm bo rng nên t chc làm sao mà mi người đeo khu trang, và không t tp quá đông đúc", giám đc Vin D ng và Các bnh truyn nhim Quc gia Anthony Fauci nói vi CNN.

"Nhng gì chúng ta đang bt đu thy bây gi - và chúng ta không th nào thoát khi - chúng ta đang bt đu thy Trung Tây và Tây Bc các ca xét nghim dương tính gia tăng, vn có kh năng là ch du d đoán rng chúng ta s thy đà tăng ca dch bnh", bác sĩ Fauci nói.

"Bn có th phi cn răng hy sinh t hp, tr phi bn khá chc chn rng nhng người tham d không b nhim. Hoc là h được xét nghim mi đây hoc h không có bt k tương tác nào vi bt k ai ngoi tr bn và gia đình bn",chuyên gia này khuyến cáo trong cuc phng vn vi CBS News.

Nguồn : VOA, 24/10/2020

**********************

Châu Á tr thành khu vc th hai có hơn 10 triu ca nhim virus corona

VOA, 24/10/2020

Tính đến th By 24/10, Châu Á có s ca nhim virus corona mi vượt quá 10 triu người, là khu vc đng th hai trên thế gii v tng s ca nhim, theo thng kê ca Reuters.

noilo3

Mt đim xét nghim Covid-19 Hyderabad, n Đ, 20/10/2020

Tình trng này xy ra khi các ca nhim tiếp tc tăng n Đ, bt chp thc tế là các nước khác, s ca nhim tăng chm li hoc gim mnh.

Ch đng sau Châu M Latinh, Châu Á chiếm khong 1/4 trong tng s 42,1 triu người nhim virus trên toàn cu. Vi hơn 163.000 người chết, Châu Á chiếm khong 14% tng s người t vong vì Covid-19trên toàn cu.

Cho dù có s gia tăng đt biến Châu Á, Châu lc này nhìn chung ghi nhn có s ci thin trong vic x lý đi dch trong nhng tun gn đây, vi s lượng ca nhim hàng ngày tăng chm li nhng nơi như n Đ - đây là mt s tương phn rõ rt vi s ca Covid-19tăng cao tr li Châu Âu và Bc M.

Trong khu vc, vùng Nam Á mà đng đu là n Đ b nh hưởng nng n nht, ghi nhn gn 21% s ca nhim virus corona toàn cu và s ca t vong chiếm 12%. Điu này trái ngược vi các quc gia như Trung Quc và New Zealand đã dp được dch, hay Nht Bn, nơi Covid-19vn còn tn ti nhưng không tăng s ca lây nhim.

n Đ là quc gia b nh hưởng nng n th nhì trên toàn thế gii, ch sau Hoa K, mc dù t l lây nhim đang chm li quc gia đông dân th hai thế gii. Theo phân tích ca Reuters, tính trung bình trong 1 tun, n Đ ghi nhn hơn 57.000 trường hp nhim virus mi ngày, vi 58 ca nhim mi trên 10.000 dân nn kinh tế ln th ba Châu Á.

Trung bình mi ngày, n Đ có 764 ca t vong do Covid-19, là mc ti t nht trên thế gii, và chiếm t l 1 trên 13 ca t vong do đi dch trên toàn cu.

Quc gia này ghi nhn gn 7,8 triu ca nhim, thp hơn con s 8,5 triu ca ca Hoa K, và có gn 118.000 ca t vong, so vi 224.128 ca Hoa K. Tuy nhiên, trong khi s ca Hoa K tăng lên gn đây, s lây nhim n Đ đã chm li, vi s ca nhim hàng ngày đt mc thp nht trong gn ba tháng vào hôm 21/10.

Đông Nam Á, vào tun trước, Indonesia đã vượt qua Philippines, tr thành quc gia b nh hưởng nng n nht vi hơn 370.000 ca nhim.

Theo Reuters

Nguồn : VOA, 24/10/2020

Published in Diễn đàn
lundi, 19 octobre 2020 20:52

Tự do trong đại dịch Covid-19

Đã gn đến cui năm 2020 nhưng thế gii vn bt đnh hơn bao gi hết. Đu năm còn nhiu người mong đi con s 2020 tròn tra s đem li nim tin và kh quan hơn so vi năm 2019, một năm cũng có đy biến s. Nhưng thc tế thì tht là khác.

tudo1

Đi dch Covid-19 đã gây ra khng hong toàn cu mt cách sâu sc nht trong nhiu thp niên qua, và nhng h qu sau cùng thì vn chưa khng đnh được - Hình minh ha.

Đi dchCovid-19 cho đến lúc viết bài này đã gây ra gn 40 triu ca nhim, hơn 1 triu 113 ngàn người chết. Riêng nước M có hơn 8 triu 154 ngàn người b nhim và hơn 219 ngàn người chết [1].

Ngân hàng Thế gii (World Bank)nhn đnh rng, đi dch Covid-19 đã gây ra khng hong toàn cu mt cách sâu sc nht trong nhiu thp niên qua, và nhng h qu sau cùng thì vn chưa khng đnh được [2]. Ti thiu là 5,2% kinh tế toàn cu s b suy gim. Phn ln các nn kinh tế đang phát trin và các th trường đang tri lên (EMDEs) s b suy gim vì đi dch, và nó cũng s gây ra thit hi lâu dài đi vi năng sut lao đng và sn lượng tim năng. D kin mi nht cho thy, s phc hi kinh tế toàn cu đã b chm li tuy là có nhng du hiu ci thin t gia năm nay [3].

Đó là nhng nh hưởng ca Covid-19 v y tế và kinh tế. Còn nh hưởng ca nó v chính tr, nht là nn dân ch và nhân quyn, trong thi gian qua thì sao ?

Ch không lâu sau khi đi dch bùng phát, quyn t do con người, ngay c trong các nn dân ch hàng đu, cũng b gii hn ngt nghèo như chưa tng có. Ch vài tun sau đi dch, s đi li và các hot đng bình thường khác ca con người đu b kim soát hoc gii hn mc đ chưa tng thy [4].

Ti Úc,tiu bang Victoria đã b hn chế nghiêm ngt trong bn tháng qua [5]. Người dân phi đeo khu trang khi đi ra ngoài. Không được đi đâu quá 5 cây s, ngoi tr đi làm trong nhng công vic cn thiết. Nhiu doanh nghip và dch v b đóng ca sut my tháng nay. Thế mà s ca nhim, tuy ch còn dưới 5 ca lúc viết bài này, vn còn lây lan trong cng đng. Tác hi ca chính sách hn chế kéo dài này lên sc khe tinh thn ca người dân ti Victoria, và nht là s bt đnh không biết khi nào được ni lng, đã đến mc báo đng. TiManchester và Wales ca Anh có th b hn chế nghiêm ngt như thế đ đi phó vi tình trng lây nhim hin nay [6].

Nhưng mc đ nh hưởng ca Covid-19 v nhân quyn và t do trên bình din toàn cu ra sao thì vn chưa rõ ràng hay đy đ, cho đến khi t chc Freedom House ph biến bn báo cáo vào đu tháng 10 va qua. Michael J. Abramowitz, ch tch ca Freedom House, được chính ph M tài tr,cho biết : "Nhng gì bt đu như mt cuc khng hong sc khe trên toàn thế gii, đã tr thành mt phn ca cuc khng hong toàn cu v dân ch. Chính ph mi nơi trên thế gii đã lm dng quyn lc ca h, bằng cách nhân danh sc khe cng đng, nm ly cơ hi đ phá hoi dân ch và nhân quyn" [7].

Freedom House cho biết, bn báo cáo này da trên kho sát ca h vi 398 ký gi [8]. Trong đó bao gồm các nhà làm vic xã hi dân s, nhà hot đng, và các chuyên gia khác. Không những thế, bản báo cáo cũng da trên nghiên cu ca chính Freedom House trên 192 quc gia qua các mng lưới phân tích toàn cu ca h.

Bn báo cáo toàn cu ca Freedom House cho biết, điu kin dân ch và nhân quyn đã tr nên ti t hơn trong 80 quc gia k t khi Covid-19 lan truyn. Không ch dân ch trên 80 quc gia này yếu đi, mà vn đ trở nên tht ti t trong các nn dân ch đang gp khn khó và trong các th chế mang tính đàn áp cao đ. Vì thế mà nhng đm bo yếu t đi vi s lm dng quyn lc ti nhng nơi này đã b soi mòn đáng k. Ti Campuchia, chng hn, mt phn ng ti đó cho biết, "Chính quyn đã li dng coronavirus đ tiêu dit không gian dân ch". Ti Sri Lanka thì chính quyn đã "tăng cường n lc kim soát báo cáo đc lp và các phát ngôn bt li bng cách ra lnh bt gi bt k ai ch trích hoc mâu thun vi quan đim chính thc v coronavirus".

Freedom House nhn đnh rng, khng hong v qun tr dân ch đã có t trước đi dch Covid-19, nhưng nó có l s tiếp tc sau khi cuc khng hong y tế này đi qua, vì các lut l và chun mc đang được áp dng hin nay s khó có th đo ngược. Có 64% các chuyên gia được kho sát đng ý rng, nh hưởng này s kéo dài t 3 đến 5 năm ti. Thêm vào đó, Freedom House quan ngi rng kinh nghim ca Trung Quc trong 9 tháng qua, dù rt tiêu cc, nhưng có th tr nên mt chun mc cai tr cho tương lai : "Tăng cường lun điu mang tính ch nghĩa dân tc và tuyên truyn trong nước trong n lc dp tt các li kêu gi v tính minh bch và trách nhim gii trình, công ngh giám sát nâng cao và sáng to, đàn áp các cá nhân trong và ngoài nước chia s thông tin mâu thun vi thông đip ca chế đ, và đàn áp các tim năng phê bình trong gii tinh hoa trong nước".

Bn báo cáo nêu ra mt s trường hp tiêu biu. Ti Nigeria, Covid-19 cho thy có mt nn dân ch cho người nghèo, và mt nn dân ch khác cho người giàu ; ti Ba Lan, chính tr gia đưa ra nhng quan đim nhn đnh không da trên chng c ; ti Belarus, di trá, kim soát trng trn, thiếu thông tin nhưng không th b thách thc ; ti Singapore, lut được thông qua để cho là ngăn chn coronavirus nhưng thc cht là đ ngăn chn t do. Tóm lại, trong 192 quc gia, điu kin dân ch và nhân quyn ti 80 nước ti t hơn, 111 nước vn vy, và 1 nước tt hơn.

Báo cáo ca Freedom House cũng cho biết, tình hình chung v 5 tr ct nn tng ca dân ch, to ra khng hong chung v t do toàn cu. Năm tr ct đó là : tính minh bch ; t do truyn thông và truyn đt ; bu c kh tín ; kim soát đi vi vn nn lm dng quyn lc ; bo v các nhóm d b tn thương. Bn kho sát nhn đnh rng, 62% tham gia cho biết h không tin tưởng nhng thông tin liên quan đến Covid-10 đến t chính ph ca h. Có 91% quc gia gp phi gii hn mi hay b gia tăng đi vi các cơ quan truyn thông v tin tc. Trong 22 quc gia có bu c thì 7 cuc bu c b di ngày, trong đó 4 bu c b thay đi lut, vì lý do Covid-19. Có 59 quc gia trải qua kinh nghim bo lc từ phía cnh sát liên quan đến phn ng đi vi Covid-19. Có 25% tham gia kho sát cho biết là có s gii hn mi hay gia tăng đi vi các thiu s sc tc và tôn giáo. Các quan chc và nhân viên an ninh đã gây ra bo lc đi vi thường dân, giam gi người dân không lý do, và vượt quá thm quyn pháp lý ca h. Hu hết, các v bo lc cnh sát xy ra trong các m ôi trường kém dân ch, trong đó có 49% các quc gia Mt phn T do (Partly Free) và 41% các quc gia Không T do (not Free) đang được xem xét, đã tri qua nhng hành vi lm dng như vy.

Trên đây là mt vài nét tng quát v tình hình nhân quyn và dân ch k t khong tháng Hai năm nay khi đi dch bt đu lan tràn xuyên quc gia. Nhng ai mun tìm hiu thêm có thể đc bn báo cáo dài gn 20 trang này.

Tp chí The Economistnhn đnh rng chính quyn các nơi s dng quyn khn cp đ đi phó vi đi dch Covid-19 [9]. Tuy chính đáng, quyn lc này li b lm dng đ ngăn cm biu tình, bt ming phê bình và dê tế thn thiu s, cũng như sách nhiu các nhà đi kháng. Các k cường quyn ti nhiu nơi làm đ th t hi vì thế gii hu như không đ ý, nói gì đến phn đi. S có Vaccine cho Covid-19 nhưng không có Vaccine nào cho s tàn bo. Tuy s s hãi toàn cu đi kèm vi Covid-19 trong lúc này s làm cho tình hình thêm m đm, nhưng nó s vơi dn và nhường ch cho s quan tâm cho nhau khi đi dch này đi qua.

Mc du Vit Nam cũng nm trong các quc gia được nghiên cu nhưng không thy Freedom House đ cp c th, như v án Đng Tâm, chng hn. Còn trường hp bt giam Phm Đoan Trang thì ch mi xy ra nên không nm trong chng c nghiên cu ca Freedom House trước tháng 10.

Dù tình hình bi quan như thế, Freedom House cũng đưa ra mt nhn đnh lc quan qua bn báo cáo này. Freedom House cho rng, tuy dân ch b thương hi trên toàn cu, nhưng yêu cu ca người dân khp nơi cho dân ch cũng không h vì vậy mà b dp tt.

Úc Châu, 19/10/2020

Phm Phú Khi

Nguồn : VOA, 19/10/2020

Tài liu tham kho :

1. Coronavirus Resource Centre, "COVID-19 Dashboard by the Center for Systems Science and Engineering (CSSE) at Johns Hopkins University (JHU) ", John Hopkins University – Medicine ; Accessed on 18 October 2020.

2. "Global Economic Prospects ", World Bank ; Accessed on 18 October 2020.

3. World Bank Group, "Global Monthly – September 2020 ", World Bank ; Accessed on 2 October 2020.

4. Stan Grant, "Has coronavirus shown us the limits of democracy, as life in the West mimics China ?", ABC News, 11 May 2020.

5. "Victoria's coronavirus cases rise by four as Premier Daniel Andrews clashes with Federal Treasurer Josh Frydenberg ", ABC News, 19 October 2020.

6. "Coronavirus Australia live news : The toughest COVID-19 restrictions in the UK could be imposed in the country's worst infection hotspots ", ABC News, 19 October 2020.

7. Jessie Yeung, "Global democracy is in crisis during the coronavirus pandemic, report finds ", CNN, 18 October 2020.

8. Sarah Repucci and Amy Slipowitz, "Democracy under Lockdown, The Impact of COVID-19 on the Global Struggle for Freedom ", Freedom House, October 2020.

9. "The pandemic has eroded democracy and respect for human rights ", The Economist, 17 October 2020.

Published in Diễn đàn
vendredi, 16 octobre 2020 21:53

Tập Cận Bình bị dính Covid-19 ?

Phía Đài CNN (1) có ý bênh vực ông Tập Cận Bình khi đưa ra lý giải đại khái là, "có thể do khô cổ vì ông nói trong gần 1 giờ, còn tòa nhà thì bật điều hòa".

Trong đoạn câu Anh ngữ tiếp theo trên CNN, viện dẫn theo lập luận, "cũng cần chú ý việc Trung Quốc ghi nhận chưa tới 100 ca bệnh Covid-19 khắp cả nước trong tuần qua. Điều đó khiến khả năng ông Tập mắc Covid-19 là không thể".

Đài CNN đã mang vị Tổng thống của nước họ để ‘đọ’ với sức khỏe của ông Tập Cận Bình.

ho1

Chủ tịch Trung Quốc - ông Tập Cận Bình - đã liên tục ho trước ống kính truyền hình hôm 14/10/2020. Dư luận đồn đoán rất có thể ông Tập Cận Bình đã bị dính Covid-19.

"Chuyến đi đến Thâm Quyến, cho thấy Trung Quốc đã phục hồi được sau đại dịch virus corona, ông Tập gần như đã được miễn dịch với virus cúm Vũ Hán. Điều này trái ngược với các nhà lãnh đạo thế giới khác, một số người trong số họ đã bị nhiễm virus corona, chẳng hạn như Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump và Thủ tướng Anh Boris Johnson".

Ghi nhận từ nhật báo Anh ngữ của Hong Kong là tờ Apple cho biết, về hình thức đang cho thấy dường như con virus cúm Vũ Hán đã hiện diện trong cơ thể của ông Tập Cận Bình :

"Trong nửa đầu bài phát biểu, ông Tập nói với tốc độ chậm. Nửa phần còn lại, ông thường ngưng lại để uống nước và ho liên tục. Cảnh quay của Đài truyền hình trung ương Trung Quốc (CCTV) cho thấy trong một khoảnh khắc ông Tập đưa tay lên miệng. Khi ông Tập dừng lại và ho, Đài CCTV quay camera sang các khách mời đang ngồi. Tuy nhiên, tiếng ho vẫn liên tục vang lên trong phòng.(2)

Trong các bản tin của Đài CCTV tường thuật về bài phát biểu của ông Tập sau sự kiện trên không có tiếng ho và nhiều phần phát biểu của ông Tập được tắt tiếng. Lồng vào đó là lời dẫn của đài".

Trong một bài tường thuật khác cũng trên nhật báo Apple của Hong Kong, nhận xét rằng trước chuyến đi, các báo cáo liên quan cho biết hành trình của ông Tập sẽ kéo dài một tuần, và chủ tịch Trung Quốc sẽ thăm Triều Châu, Sán Đầu, Thâm Quyến, Quảng Châu và Chu Hải. Tuy nhiên trên thực tế, ông Tập đã không đi đến Quảng Châu và Chu Hải.

Chuyên gia về Trung Quốc Willy Lam (Lâm Hòa Lập) nói với Apple Daily, rằng các chuyến thăm trước đây của ông Tập tới miền nam Trung Quốc thường kéo dài từ 5 đến 6 ngày, nhưng chuyến đi lần này chỉ dài có 3 ngày mà thôi.

Tác giả bài báo đoán già – đoán non là có thể ông Tập không bị dính Covid-19, mà đó là lịch trình thay đổi liên quan đến phiên họp toàn thể lần thứ năm của Ban Chấp hành Trung ương Đảng cộng sản khóa 19, sẽ bắt đầu vào ngày 26 tháng 10, ông Willy Lam nói. Theo đó, ông Tập có thể cần chuẩn bị cho phiên họp toàn thể, đây sẽ là một dịp quan trọng để ông củng cố quyền lực và chuẩn bị cho động thái cuối cùng là kéo dài nhiệm kỳ vào năm 2022 (3).

Còn theo ghi nhận của báo South China Morning Post (SCMP), ông Tập đã nhấn mạnh những gì Thâm Quyến đã đạt được trong 40 năm qua là rất to lớn, rằng các nước khác sẽ phải "mất cả trăm năm mới làm được như vậy" (4).

Phát biểu ‘tự sướng’ về Thẩm Quyến của Tập Cận Bình dường như là cùng mẫu câu như Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng, "Hà Nội chưa khi nào có được quy mô, vị thế, tầm vóc và cơ hội phát triển như bây giờ…" (5), được ông ‘đọc diễn văn’ tại phiên khai mạc Đại hội lần thứ XVII Đảng bộ Thành phố Hà Nội ngày 12-10.

Trở lại với nghi vấn là nếu ông Tập Cận Bình bị nhiễm Covid-19, liệu dân chúng Việt Nam sẽ mua bia về mở tiệc, hay là họ cũng cầu nguyện cho sức khỏe giống như mới đây đã nguyện cầu cho ngài Donald Trump ?

Loan Thảo

Nguồn : VNTB, 16/10/2020

Chú thích :

(1)https://edition.cnn.com/2020/10/15/asia/xi-jinping-shenzhen-speech-cough-intl-hnk/index.html

(2)https://hk.appledaily.com/news/20201014/Y7WBXVSNRNEM3LAEJMGSITCJHQ/

(3)https://hk.appledaily.com/news/20201016/NTIJUEQVTVF4ZNGC6NR4BTK27E/

(4)https://www.scmp.com/economy/china-economy/article/3105537/chinas-xi-jinping-praises-shenzhen-economic-model-country

(5)http://baochinhphu.vn/Tin-noi-bat/Tong-bi-thu-Chu-tich-nuoc-Nguyen-Phu-Trong-Dang-bo-Ha-Noi-phai-nhin-xa-hon-nua/410158.vgp

Published in Diễn đàn

Covid-19 : Giờ giới nghiêm

Pháp sẽ giới nghiêm từ 21 giờ đêm đến 6 giờ sáng tại 9 thành phố lớn, trong đó có Paris và vùng phụ cận, ít nhất là trong một tháng, để chống Covid-19 là hồ sơ số một của báo chí Pháp ngày 15/10/2020. Các chủ đề quốc tế không thiếu : từ căng thẳng Ấn-Trung, bầu cử tổng thống Mỹ đến sự kiện Bắc Kinh và Moskva được (tái) đắc cử vào Hội Đồng Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc. Trang nước Pháp của Libération đưa độc giả trở lại "ngôi làng Việt Nam" ở Sainte Livrade-sur-Lot.

gioinghiem1

Thủ tướng Castex (trái) và bộ trưởng Y tế Olivier Véran họp báo chi tiết hóa lệnh giới nghiêm, Paris, ngày 15/10/2020.  Reuters - POOL

Giới nghiêm để giành lại thế chủ động chận siêu vi corona

"Giới nghiêm", "Đi ngủ sớm", kèm theo bức ảnh chụp màn hình khi tổng thống Emmanuel Macron trả lời phỏng vấn của hai đài truyền hình Pháp thực hiện tại điện Elysée đêm hôm qua là tựa chung của các nhật báo Pháp hôm nay.

Với tựa "Giới nghiêm để giành lại thế chủ động", Le Figaro tóm ý thông điệp của chủ nhân Điện Elysée : Do tình hình nghiêm trọng, cần phải có một chiến lược đối phó với đợt tấn công thứ hai của Covid-19 theo nghĩa hạn chế sinh hoạt xã hội nhưng không làm ngưng trệ hoạt động kinh tế. Kể từ thứ Bảy, gần 20 triệu dân Pháp phải ở nhà sau 21 giờ đêm cho đến 5 giờ sáng, ít nhất là trong một tháng. Người vi phạm sẽ bị phạt 135 euro lần đầu tiên. Chiến lược này tuy có nhiều trói buộc nhưng nếu áp dụng triệt để, theo giải thích của tổng thống, sẽ tránh cho nước Pháp phải tái diễn tình trạng phong tỏa xã hội như hồi tháng Ba. Còn đối với Le Figaro, viễn ảnh "sống, sinh hoạt, làm việc từ xa" trong nhiều tháng, có thể phải sống chung với siêu vi đến mùa Hè đưa nước Pháp vào "thời kỳ buồn thảm". Đã thế, chiến lược này có cơ may thành công hay không ? Le Figaro nhấn mạnh vào hai lời kêu gọi của tổng thống Pháp : Mọi công dân cùng góp tay và tôi cần tất cả mọi người. Nhưng theo tác giả bài phản biện "Tìm lại niềm tin đã mất", cần phải chờ xem lời kêu gọi "đoàn kết" và "nỗ lực cộng đồng" của Macron chỉ là một ước mơ hay là một phương tiện để nhìn thấy ngõ ra khỏi đường hầm.

Phải ủng hộ lời kêu gọi "toàn dân liên đới"

Khác với thái độ "chờ xem" của đồng nghiệp thiên hữu, nhật báo công giáo, La Croix ủng hộ quyết định của tổng thống Pháp qua bài xã luận "Một cách thẳng thừng".

La Croix mô tả chủ nhân Điện Elysée là một nhân vật chính trị "đáng kinh ngạc" theo nghĩa tốt. Ông có thể đi sâu vào từng chi tiết nhỏ như là tiền phạt gia tăng bao nhiêu nếu tái phạm nhưng cũng có khả năng làm rung động người nghe khi ca ngợi giá trị đạo đức của tinh thần toàn dân liên đới. Nhật báo công giáo tiên liệu sẽ có nhiều phản ứng chống đối quyết định của tổng thống Macron. Vì thế, cần phải nói thẳng thừng là đại dịch này rất nghiêm trọng, nguy hiểm cho người già, hoặc người có bệnh mãn tính. Siêu vi cũng hoành hành rất mạnh trong tầng lớp dân nghèo. Chưa hết, người ta đã thấy hệ thống y tế, bệnh viện đã bị tràn ngập bệnh nhân Covid như thế nào đến mức phải hạn chế số ca mổ các bệnh nhân khác. Vậy thì, chúng ta phải hợp sức với nhau để tránh tình trạng rủi ro tái diễn vào mùa thu năm nay, La Croix kết luận.

Gần như đồng quan điểm về mặt y tế, nhật báo thiên tả Libération làm một loạt phóng sự ở một số bệnh viện công, sau đợt một, tổn hao sinh lực và nhân lực. Từ bác sĩ, y tá cho đến những nhân công cấp thấp nhất trong nhà thương tự biết là trong mọi hoàn cảnh, họ phải tận lực "chèo chống" một mình bởi vì đa số người dân Pháp "mặc kệ". Trong bài xã luận, Libération đánh đồng tổng thống Pháp với đa số dân Pháp : Macron tìm cách câu giờ theo sở trường quen thuộc vì cho phép dân vui chơi đến 21 giờ. Như vậy có ngăn cản được siêu vi lây lan hay không ? Tổng thống biết nói những lời chín chắn nhưng có đáp ứng những mong chờ của nhân viên y tế hay không ? Dân Pháp cũng thế, Libération kết luận chua chát.

Các nước láng giềng đối phó ra sao ?

Đối chiếu với Pháp, mối đe dọa của Covid-19 tại các thành viên khác trong Châu Âu còn nghiêm trọng hơn. Các nước láng giềng chật vật không kém ? Thái độ của công luận như thế nào ?

Tại Đức, nhiều biện pháp trói buộc khó được chấp nhận, cụ thể như cấm cho người từ vùng dịch đến ở tạm. Doanh nhân di chuyển thì được nhưng du khách thì không. Tại Anh, các biện pháp mạnh như đóng cửa các quán rượu, tụ điểm truyền thống của người Anh (đàn ông) làm thủ tướng Boris Johnson mất điểm tín nhiệm. Trái lại tại Ý, dân chúng tin cậy vào thủ tướng Giuseppe Conté, đó là loạt bài trên La Croix.

Với nhãn quan kinh tế, Les Echos cho biết thủ tướng Đức đàm phán rất gay go với lãnh đạo các bang nhưng vẫn chưa đạt đồng thuận trên các biện pháp chống dịch nghiêm ngặt. Cùng lúc đó, giới kinh tế Đức lên tiếng chống các biện pháp quá khắc nghiệt có thể làm nản lòng giới chủ nhân xí nghiệp.

Cũng cùng một chiều hướng, Le Monde kêu gọi Liên Hiệp Châu Âu "đừng bắn vào kế hoạch vực dậy kinh tế". Ngân sách tài trợ dự kiến gần 1000 tỷ euro nhưng Ba Lan và Hungary vẫn đe dọa ngăn cản. Chính quyền hai nước này không nhiệt tình với điều kiện gắn liền trợ giúp tài chính với nguyên tắc Nhà nước thượng tôn pháp luật.

Biên giới Ấn–Trung : Quân Ấn kéo lên tăng viện

Trang quốc tế, thông tín viên của La Croix tại Ấn Độ cho biết tình hình tại biên giới Ấn-Trung căng thẳng thêm.

Bài phóng sự được minh họa qua bức ảnh một người lính Ấn Độ đeo súng canh gác trên một con đường trong vùng Ladakh, nơi xảy ra những cuộc xung đột giữa hai đơn vị Ấn Độ và Trung Quốc hồi tháng Sáu. Nhà báo Vassana Dougnac cho biết "bốn tháng sau vụ đụng độ làm 20 binh sĩ Ấn thiệt mạng, Ấn Độ tăng cường lực lượng đồn trú trong khu vực trước khi băng giá phủ xuống. Từng đoàn quân xa chở binh lính, vũ khí, lương thực được không quân yểm trợ, mỗi ngày vượt qua các ngọn đèo cao ngất về thung lũng ở phía đông sát biên giới Trung Quốc. 50.000 quân đôi bên quan sát nhau như bày chó sói.

Mùa đông là thời điểm bất trắc. Chiến tranh Ấn-Trung đầu tiên nổ ra vào năm 1962 cũng vào tháng 10. Theo giới chuyên gia, quân đội Trung Quốc được trang bị tốt hơn nhưng lính Ấn nắm vững địa hình hơn đối phương ở vùng cao nguyên hiểm trở này. Theo một viên tướng hồi hưu, tương quan lực lượng có lợi cho Ấn Độ.

Lực lượng Ấn có thể sẽ được tăng cường hơn nữa vì mọi vị trí giành được trong tháng 10 sẽ tồn tại cho đến mùa xuân, theo phân tích của một chuyên gia quốc phòng Ấn Độ.

Nga và Trung Quốc "len lỏi sâu" vào nhân quyền

Sự kiện Nga và Trung Quốc được bầu vào Hội đồng Nhân quyền Liên Hiệp Quốc gây một làn sóng phẫn nộ trong giới tranh đấu bảo vệ quyền làm con người.

La Croix cũng phê bình định chế nhân quyền của Liên Hiệp Quốc đón nhận một số thành viên không tôn trọng nhân quyền. Nhưng tại sao các chế độ phi dân chủ lại tìm cách gia nhập ?

Hội đồng Nhân quyền là một cơ quan "liên Nhà nước" mà "các Nhà nước là tác nhân làm luật quốc tế"

Theo giải thích của một nhà nghiên cứu Pháp về công pháp quốc tế, Nga và Trung Quốc chui vào Hội đồng Nhân quyền vì cơ quan này đang xem xét tình trạng nhân quyền ở 42 nước và có thể lập nhóm điều tra. Thành viên được tự do quyết định tuân thủ hay không. Là thành viên, Bắc Kinh có thể ngăn chặn mọi quyết định liên quan đến Trung Quốc. Cho dù Hội đồng Nhân quyền không có cách chế tài để làm ngưng các hành động chà đạp nhân quyền tại một nước nhưng các phiên họp luôn công khai. Những lời tố cáo vang động khắp thế giới cũng là cho các chế độ độc tài nhức nhối lắm.

Làng Việt Nam Sainte-Livrade 65 năm sau với nỗi buồn không nguôi

Ở mục "Nước Pháp", và với tựa "Tiểu Việt nam", Libération trở lại thăm ngôi làng Sainte-Livrade nằm giữa Bordeaux và Toulouse như một cuộc hành hương. 65 năm sau từ khi các gia đình tị nạn chiến tranh Đông Dương di tản về khu doanh trại của quân đội Pháp bỏ hoang, thời gian không làm ngôi làng Việt thay đổi nhiều.

Những người mẹ đầu tiên đã khuất, thế hệ sau này cũng gần 60, thế hệ thứ ba muốn tiếp tục sống chung cộng đồng như các thế hệ trước. Một phần lớn nhà trại bị phá hủy sau vụ cháy năm 2005. Chính quyền địa phương xây cất những chung cư mới và các gia đình bám trụ được cấp căn hộ mới tiện nghi hơn. Một số cơ sở cũ vẫn được bảo tồn với một "ngôi chùa" trong căn nhà chung và hai quán ăn. Nhưng 65 năm sau, theo phóng viên Libération, người ta còn cảm nhận được nỗi bất bình của thế hệ thứ tư. Nước Pháp không một lời xin lỗi, không một cử chỉ cám ơn. Một số cụ bà lúc trẻ là giáo viên tại Việt Nam. Có cả một công nương. Lẽ ra chính quyền Pháp phải đối xử tốt hơn với ông bà chúng tôi, bố trí một nơi định cư thuận lợi hơn để làm lại cuộc đời và bồi thường cho những mất mát.

Libération khéo léo đưa tâm trạng bất bình này trong phần kết luận với giai thoại ma (*) ở làng Sainte- Livrade sur Lot "Có những đêm khuya, đôi khi có ma xuất hiện. Đó là những oan hồn trong trại, mặc áo đẹp với nhiệm vụ canh chừng linh hồn của trại".

Về bầu cử Mỹ, Le Monde để hai trang báo nói về thuyết âm mưu và mạng lưới QAnon lây lan tại nước Mỹ, ủng hộ Donald Trump.

Phóng viên La Croix kể lại kinh nghiệm sống ba tuần với Lực lượng đặc biệt Pháp, trong cuộc tập trận hàng năm. Năm nay, các đơn vị viễn chinh của Pháp tập huấn theo kịch bản chiến trường ở bán đảo Crimea và Donbass

Về thám hiểm không gian, Les Echos cho biết Châu Âu sẽ hợp tác với NASA để thám hiểm sao Hỏa và Mặt trăng. Tập đoàn Airbus của Pháp sẽ cộng tác với chuơng trình hỏa tinh, còn Thalès chọn chị Hằng.

Tú Anh

(*) Phải từng một lần đến làng Sainte-Livrade sur Lot (tỉnh Lot et Garonne) trong thập niên 70, 80 mới thấm thía.

Published in Quốc tế

Khi đại dịch corona tấn công New York vào tháng Ba, Sylvia LeRoy đã mang thai nặng nề và đang làm việc toàn thời gian như một y tá. Giờ đây, cô bị tổn thương não và cần được chăm sóc, nhưng trận chiến chống lại công ty bảo hiểm là gay go nhất.

"Đừng sợ Covid. Đừng để nó chi phối cuộc sống của mình", Tổng thống Mỹ Donald Trump, sau 3 ngày nằm điều trị Covid-19 tại Trung tâm Y tế Quốc gia Walter Reed, đã tweet như vậy ngay trước khi ông xuất viện.

Nhưng đối với Sylvia LeRoy (35 tuổi) và gia đình cô, thực tế lại khác hẳn. Nỗi sợ hãi định hình cách sống của họ.

sylvia01

Sylvia LeRoy và chồng - Ảnh minh họa

"Những gì Trump nói là điên rồ", chị gái của Sylvia, cô Shirly Licin (42 tuổi) nói. Bản thân cô vô cùng khiếp sợ". Cả bố mẹ tôi đều bị bệnh. Em gái tôi suýt chết. Tim nó ngừng đập trong 8 phút và nó bị tổn thương não".

Hoa Kỳ không giống như Na Uy. Hệ thống chăm sóc sức khỏe của Hoa Kỳ dựa trên bảo hiểm y tế, điều trị và thuốc men là mặt hàng kinh doanh tốt. Là y tá, Sylvia được bảo hiểm thông qua nơi cô làm việc. Nhưng không đủ khi thảm họa ập đến. Gia đình lo sợ bị hủy hoại. Tiền bạc quyết định khả năng cô sẽ được phục hồi tất cả các chức năng nếu chịu trả chi phí đắt hơn, hay chỉ "được chăm sóc" tại một viện dưỡng lão.

Khi corona tấn công Hoa Kỳ vào giữa tháng Ba, những người bị nhiễm corona bắt đầu chết ở New York. Sylvia đang mang thai 7 tháng. Tuy thế, cô vẫn tiếp tục làm việc trong khoa sản tại bệnh viện Brookdale ở Brooklyn. Bệnh viện này sẽ là một trong những bệnh viện bị khủng hoảng nặng nhất ở thành phố.

sylvia02

Khi corona tấn công Hoa Kỳ vào giữa tháng Ba, những người bị nhiễm corona bắt đầu chết ở New York, Sylvia đang mang thai 7 tháng.

Đến cuối tháng Ba, cô bắt đầu cảm thấy không được khỏe. Bác sĩ, một đồng nghiệp tại bệnh viện, cho cô dùng thuốc kháng sinh để chữa trị nhiễm trùng đường tiết niệu và cho cô về nhà.

Sylvia bị sốt nhẹ và cảm thấy mệt mỏi. Cô trở lại bệnh viện để nói chuyện với bác sĩ nhưng ông ta không có mặt ở đó. Hầu như tất cả các đồng nghiệp của cô đã biến mất. Họ bị nhiễm Covid-19. Không ai báo tin cho cô cả.

sylvia03

Sylvia bị cô lập trong một căn phòng riêng biệt tại bệnh viện. Bệnh viện đã quá tải và thiết bị bảo hộ y tế thiếu hụt. Sylvia có kết quả xét nghiệm dương tính với Covid-19, và nhân viên tránh cô. Họ sợ bị nhiễm bệnh.

Cô được giao cho một cây lau nhà với thông điệp để tự chùi rửa sàn nhà. Cô quá yếu để có thể tự đi vệ sinh nhưng không được giúp đỡ, và phải tiểu tiện tại chỗ trong quần. Đài truyền hình Mỹ chiếu cảnh các xác chết được bọc kín và được đưa vào những tủ đông lạnh bên ngoài bệnh viện, nơi Sylvia nằm. Gia đình hoảng sợ và chị gái Shirley phải can thiệp.

Bệnh viện Brookdale chỉ có hai máy trợ thở. Sylvia là nhân viên ở đó nhưng không được ưu tiên trong hàng đợi dành cho những bệnh nhân cần máy thở. Shirley chuyển em gái mình đến một trong những bệnh viện lớn ở New York, Núi Sinai. Ở đó, Sylvia được dùng máy trợ thở. Mọi chuyện diễn tiến tốt đẹp, và sau 7 ngày cô ấy không cần đến nó nữa.

"Chúng tôi vui mừng khôn xiết", Shirley nói với NRK qua Zoom. Ngày Sylvia được đưa về nhà, cô thấy khó thở và bị hoảng loạn. "Khoảng hơn 3 giờ chiều ngày 12 tháng Tư, viên bác sĩ kê toa thuốc cho em ấy gọi điện thoại và nói rằng tim em đã ngừng đập. Tôi có thể nghe tiếng bác sĩ khóc".

Qua điện thoại, cô theo dõi cuộc đấu tranh để cứu mạng em gái mình. Phải mất 8 phút nhịp tim đầu tiên mới đập trở lại. Sau đó, Sylvia được mang thẳng lên bàn mổ để sinh em bé bằng phương pháp mổ lấy thai. Người ta sợ thai nhi bị nguy hiểm do thiếu oxy. May mắn thay, mọi việc diễn tiến tốt đẹp. Bé Esther được đưa đến phòng chăm sóc đặc biệt dành cho trẻ sơ sinh. Nhưng Sylvia hôn mê. Cô không biết mình đã trở thành mẹ của một cháu bé thứ hai.

sylvia04

Esther phải nằm lại bệnh viện 6 tuần. Viện phí hơn 875.000 dollars, được bảo hiểm của người mẹ thanh toán.

Viện dưỡng lão hoặc điều trị ?

Khi Sylvia thức dậy, cô không phản ứng trước bất cứ thứ gì xung quanh mình. Cô bị tổn thương não. Các bác sĩ sẽ đưa cô ấy đến một viện dưỡng lão. Người chị từ chối. Cô muốn Sylvia được chữa trị tại một trong những trung tâm phục hồi chức năng tốt nhất của Hoa Kỳ.

Vấn đề là bảo hiểm chỉ trả 30 ngày. Cô điện thoại đến tất cả các tổ chức cung cấp phục hồi chức năng do chấn thương não ở Hoa Kỳ. Họ nói rằng, thời gian tối thiểu là 60 ngày và yêu cầu gia đinh cung cấp tài liệu chứng minh có thể trả tiền.

Gia đình Sylvia không có khả năng làm việc này một mình.

Gây quỹ

Shirley đã liên tục viết về số phận của em gái mình trên Facebook. Có người giúp khởi động một trang gây quỹ trên GoFundMe. Các phương tiện truyền thông bắt đầu viết về vụ này. Rồi CNN phỏng vấn Shirley, và việc quyên góp thành công. Sylvia đã huy động được gần 1 triệu đô la. Ít người nhận được sự hưởng ứng như vậy.

sylvia05

Số tiền này cho phép cô được gửi đến trung tâm phục hồi chức năng trong 11 tuần ở Pennsylvania. Công ty bảo hiểm cuối cùng đồng ý chi trả 60 ngày, gia đình phải trả phần còn lại. Để cô được ở đó, gia đình trả 2.200 dollars một ngày. Bệnh trạng của Sylvia phục hồi đáng kể.

Sylvia có thể hiện cảm xúc. Nhưng vì cô không nói nên gia đình không biết cô ấy hiểu được bao nhiêu.

Tốn gần 328.000 USD

Bây giờ cô ấy có thể nhấc một tay hoặc một chân khi được hỏi, nhưng bàn tay quá yếu nên không thể cầm nắm bất cứ cái gì. Sylvia không thể nuốt và cũng không nói được. Cô phát ra âm thanh không ai hiểu cả. Thức ăn lỏng được truyền trực tiếp vào ruột thông qua một cái ống. Cơ bắp ở bàn tay và bàn chân của cô rất cứng nên cô phải có thuốc xoa bóp nhiều lần trong ngày. Sylvia phải có người giúp thay tã ngày đêm, và tã người lớn rất tốn kém.

Jeffry, chồng cô, mất việc vì đại dịch. Ông, Sylvia, cậu con trai ba tuổi và em bé hiện sống với gia đình Shirley ở New Jersey.

Tình thương tràn đầy trong gia đình của Sylvia. Nhưng đôi vợ chồng không thể ở với chị gái mãi mãi.

Cho đến nay, họ đã chi tiêu gần 328.000 dollars cho việc điều trị, thuốc men và chăm sóc. Mỗi ngày, một y tá đến làm việc 10 tiếng với chi phí 900 dollars hoặc 8.300 dollars mỗi ngày.

Shirley nghĩ rằng số tiền còn đủ cho đến khoảng năm mới. Ưu tiên hàng đầu trong danh sách mong muốn là thiết bị kỹ thuật có thể giúp Sylvia giao tiếp. Ngay bây giờ họ thực sự không biết cô hiểu được bao nhiêu.

Bà mẹ 5 con

Bản thân Shirley có 3 người con và một công việc toàn thời gian trong bộ phận nhân sự của một công ty viễn thông. Với bé Esther và cháu trai 3 tuổi của Sylvia, cô có năm đứa con nhỏ trong nhà. Hàng ngày, có 9 người trong gia đình.

Chồng của Sylvia, tôi, và những người khác giúp đỡ - chúng tôi hoàn toàn kiệt sức. Chúng tôi đau ở vai và lưng. Sylvia cao 1,75. Chúng tôi phải nâng cô ấy lên để thay tã nhiều lần trong ngày. Cô ấy cần tắm rửa, và chúng tôi xoa bóp bàn tay và bàn chân cứng.

 Y tế như một doanh nghiệp

Câu chuyện của Sylvia cho thấy bạn có nguy cơ bị hủy hoại bởi thời gian nằm bệnh viện và điều trị tại Hoa Kỳ như thế nào – cho dù bạn đã có bảo hiểm. Nếu không có GoFundMe và CNN, câu chuyện sẽ khác.

Các công ty bảo hiểm, công ty thuốc và bệnh viện có lợi nhuận có thể cạnh tranh với hầu hết các cộng đồng doanh nghiệp Mỹ.

Mức lương trung bình của một bác sĩ cấp cứu là 350.000 dollars/năm.

Đứng đầu chuỗi mắt xích kinh doanh là các công ty bảo hiểm. Trong hầu hết mọi trường hợp, chủ nhân quyết định nơi bạn được bảo hiểm. Với bảo hiểm tư nhân, bạn quyết định cho chính mình. Các công ty bảo hiểm chọn bệnh viện, bác sĩ, vật lý trị liệu và nhà tâm lý học mà họ muốn ký kết thóa thuận. Điều này được gọi là "mạng lưới" của các công ty bảo hiểm. Bạn, bệnh nhân, phải sử dụng mạng lưới của công ty bảo hiểm của bạn. Bất kể như thế nào, bạn vẫn phải trả các loại khấu trừ (deductible) khác nhau.

Ví dụ, một bệnh nhân chọn hoặc nằm điều trị tại một bệnh viện khác với bệnh viện mà công ty bảo hiểm có trong mạng lưới của họ, ông/bà ta phải tự thanh toán mọi chi phí.

Nếu bạn sử dụng một bệnh viện trong một mạng lưới khác, bạn phải tự thanh toán mọi chi phí.

Công việc của tôi là nói dối

Khi mua một chiếc áo len mới trong cửa hàng, bạn đánh giá kiểu mẫu, phẩm chất và giá cả. Chính sự tự do chọn lựa này tốt cho hệ thống Mỹ, những người bênh vực nó – và hầu hết các chính trị gia, kể cả các đảng viên đảng Dân chủ - nói như vậy. Vấn đề là nó không giống như chiếc áo len, cái bạn đã biết giá cả và phẩm chất trước rồi.

Công việc của tôi là nói dối. Chúng tôi lừa dối công chúng để tăng lợi nhuận, và không thể biết trước chi phí điều trị. Nếu bạn hỏi, câu trả lời sẽ luôn luôn là "chúng tôi không biết", ông Wendell Potter nói với NRK.

Hàng chục ngàn người Mỹ đến với Go Fund Me, ngay cả những người đã có bảo hiểm. Họ không có đủ tiền trong ngân hàng để trang trải các khoản khấu trừ, Wendell Potter nói. Ông đã từ chức sau 20 năm làm phát ngôn viên cho những công ty bảo hiểm y tế khổng lồ Cigna và Humana. Ông hiện đang điều hành Center for Health and Democracy, một tổ chức nghiên cứu,vận động chính sách (think tank), gần Philadelphia. Potter nói rằng, mạng lưới các công ty bảo hiểm quyết định những gì sẽ tăng trong các hóa đơn.

Bạn gặp nguy cơ khi bác sĩ điều trị cho bạn ở bệnh viện chỉ được thuê tạm thời, và ở ngoài mạng lưới của bệnh viện. Bạn phải tự thanh toán mọi phí tổn. Xe cứu thương chở bạn có thể nằm ngoài mạng lưới. Bạn phải tự trả "hóa đơn bất ngờ", Potter nói và tiếp tục :

- Tôi cũng thuyết phục các chính trị gia và bệnh nhân rằng, điều quan trọng là phải có khoản khấu trừ chắc chắn trước khi công ty bắt đầu các khoản thanh toán. Lập luận thay thế là tăng phí bảo hiểm cho tất cả mọi người, ông nói. Trong thực tế, một tỷ lệ đáng kể phí bảo hiểm được sử dụng vào việc vận động hành lang chính trị.

- Rất dễ dàng mua chuộc các chính trị gia. Một trong những nhiệm vụ của tôi ở công ty bảo hiểm CIGNA là đưa ra quyết định nên đưa tiền cho những ứng cử viên nào. Yếu tố quyết định là họ muốn ủng hộ chúng tôi, tại địa phương hay tại Quốc hội, Potter nói.

Nếu Sylvia thật nghèo…

Nếu Sylvia thật nghèo, cô hội đủ điều kiện để được sự đóng góp từ các chương trình bảo hiểm công cộng với phí bảo hiểm có trợ cấp.

Những người nghèo nhất ở Hoa Kỳ có bảo hiểm y tế công cộng Medicaid. Và để được hưởng Medicaid, họ phải có thu nhập dưới 18.600 dollars một năm.

Mỗi tiểu bang thành lập chương trình Medicaid riêng, và ở một số tiểu bang, chỉ những người nghèo có trách nhiệm với trẻ em mới nhận được bảo hiểm này.

Hơn 27 triệu người Mỹ hoàn toàn không có bảo hiểm khi đại dịch corona bùng phát. Kể từ đó, ít nhất 6 triệu người Mỹ đã mất cả việc làm và bảo hiểm y tế mà họ có thông qua chủ nhân nơi họ làm việc. Tổng cộng là 33 triệu người, bằng tổng số người sống ở 5 quốc gia Bắc Âu, cộng thêm toàn bộ dân số nước Na Uy.

Lauren không có bảo hiểm

Lauren (34 tuổi), không nghèo, là bartender ở Dallas, Texas. Cô kiếm được khoảng 5.000 USD một tháng, chủ yếu từ tiền bồi dưỡng. Khi corona đến, Lauren bị thất nghiệp. Vào tháng Tám, cô bị nhiễm coronavirus và phải nhập viện. Cô nằm ở  bệnh viện một tuần. Các hóa đơn phải trả tăng lên khoảng 18.000 dollars. Thời hạn thanh toán đã hết. Lauren không có số tiền này. Từ giường bệnh, Lauren đưa lên GoFundMe một video. Cô không nhận được phản hồi nào cả. Câu chuyện của cô không thể so sánh với một y tá bị chấn thương não và sinh con trong tình trạng hôn mê.

Quốc hội đã quyết định rằng, bệnh nhân Covid 19 không có bảo hiểm sẽ được điều trị mà không phải trả tiền. Nhưng hệ thống không vận hành như ý muốn. Các hóa đơn vẫn được gửi đến.

- Bây giờ tôi quá yếu để tranh cãi với bệnh viện. Tôi chỉ cần cho họ biết là tôi không thể trả tiền, Lauren nói.

Hiện cô và con trai của cô phải sống nhờ vào lợi tức của người bạn trai. Bản thân cô chỉ nhận được 800 dollars trợ cấp thất nghiệp mỗi tháng. Số tiền này không đủ để sinh sống trong một thành phố lớn như Dallas.

Tốn kém cho xã hội

Sự kiện này không những gây tốn kém cho bệnh nhân mà còn tốn kém cho xã hội.

Hoa Kỳ chi tiền về sức khỏe cho người dân nhiều hơn bất kỳ quốc gia phương Tây nào khác.

Hoa Kỳ dành 17% tổng sản phẩm nội địa cho y tế. Ở nước láng giềng Canada, tỷ lệ này là 11%. Ở Na Uy, tỷ lệ này là 10%.   Một trong những lời giải thích là Hoa Kỳ chi khoảng 1/3 số tiền y tế vào việc quản lý, đặc biệt cho việc in ấn hóa đơn và đối phó với các hệ thống bảo hiểm khác nhau.

Giá thuốc cũng cao hơn nhiều so với Canada và Châu Âu. 1 trong 4 người Mỹ không thể trả tiền thuốc. 1 trong 4 người Mỹ nói rằng họ gặp khó khăn khi trả tiền cho các loại thuốc cần thiết.

Trump và Biden nói gì ?

Bernie Sanders đã có câu trả lời rõ ràng : Quên hệ thống cũ, tạo ra một chương trình bảo hiểm công cộng được tài trợ thông qua các hóa đơn thuế, giống như ở Scandinavia. Nhưng Sanders đã thua trong trận chiến để trở thành ứng cử viên tổng thống của đảng Dân chủ. Joe Biden thay mặt đảng Dân chủ chống lại Donald Trump.

Y tế là vấn đề quan trọng thứ nhì đối với cử tri, sau tài chính, theo một cuộc khảo sát được Pew Research Center thực hiện vào cuối tháng Tám đầu tháng Chín. Hai ứng cử viên tổng thống có mục đích khác nhau. Trump muốn loại bỏ cải cách bảo hiểm y tế của Obama. "Obamacare" bảo đảm rằng, khoảng 30 triệu người Mỹ không có bảo hiểm đã nhận được bảo hiểm, qua chủ trương giảm phí bảo hiểm, cả cho cá nhân và giới chủ nhân. Biden sẽ giúp nhiều người tiếp cận với bảo hiểm gía rẻ của nhà nước, nhưng các công ty bảo hiểm tư nhân và bệnh viện vẫn đóng vai trò chính yếu.

Mặc dù Trump vẫn chưa đưa ra được kế hoạch cho chính sách y tế như đã hứa trong nhiều tháng để thay thế "Obamacare", các vở kịch cá nhân ông đang trình diễn vẫn có thể được xem như một "kế hoạch" tạm thời. Trump muốn nhà nước quyết định ít hơn, không nhiều hơn, như Biden gợi ý.

Bị từ chối bồi thường thương tích nghề nghiệp

Nhiều người Mỹ bị thương vĩnh viễn do đại dịch đang phải đối phó với các vấn đề cấp bách trước mắt hơn là hệ thống chăm sóc sức khỏe trong tương lai. Bởi vì Sylvia bị nhiễm bệnh tại nơi làm việc như một y tá, Shirley đã thay mặt cô nộp đơn xin bồi thường thương tích nghề nghiệp. Để được bồi thường chấn thương nghề nghiệp ở tiểu bang New York, bản thân Sylvia phải chứng minh cô đã bị nhiễm bệnh tại nơi làm việc. Đây là việc gần như không thể thực hiện, mặc dù hầu như tất cả các nhân viên trong bộ phận của cô đã bị nhiễm bệnh. Và cũng chẳng dễ dàng gì khi cô ấy không thể nói chuyện hoặc giao tiếp. Công ty bảo hiểm của Sylvia đã từ chối đơn xin bồi thường thương tích nghề nghiệp.

Bây giờ gia đình đang chờ đợi Sylvia được chấp thuận hỗ trợ thông qua Medicare. Đây là hệ thống bảo hiểm y tế giá phải chăng dành cho người khuyết tật và người trên 65 tuổi ở Hoa Kỳ. Quá trình cứu xét mất vài tháng, có thể vài năm. Gia đình hy vọng được chấp thuận trước khi số tiền quyên góp từ GoFundMe hết. Thách thức là họ không biết Sylvia nhận được loại hỗ trợ nào, và liệu cô ấy có nhận được sự giúp đỡ cho phép cô sống ở nhà hay không. Có thể công ty bảo hiểm sẽ yêu cầu gia đình chuyển cô đến một trung tâm nào đó.

"Sylvia mất tế bào não. Bộ não của cô ấy đang bị thu hẹp lại", Shirley nói. "Cô ấy rất nhạy cảm và khóc rất nhiều. Khi cô thấy con trai 3 tuổi của mình bị đau mà không thể giúp cháu, nước mắt cô chảy dài". Mặc dù Sylvia đã khỏe hơn, Shirley cho rằng tương lai vẫn rất tối tăm. Với chút tiến bộ trong 6 tháng đầu tiên, sự chẩn đoán đối với những chấn thương như vậy là ảm đạm. Sylvia sẽ mãi mãi cần thuốc để nới lỏng các cơ bắp ở tay và chân, nhưng nó cũng làm cho cô ấy yếu hơn. Cô sẽ không bao giờ có thể cài khuy áo hoặc chải tóc cho con gái mình.

Shirley quyết định sẽ bỏ phiếu cho ứng cử viên tổng thống đảng Dân chủ Joe Biden.

"Trước khi Sylvia bị bệnh, tôi luôn nghĩ rằng chúng tôi có một hệ thống y tế tốt, rằng mọi người đều được bảo hiểm và có thể trả các khoản khấu trừ. Chúng tôi không muốn có một nhà nước Big Brothe ở Mỹ. Bây giờ tôi nhận ra rằng, thiên tai có thể gây hậu quả cho tất cả mọi người. Những gì chúng tôi đang có không đủ. Cuộc sống có ý nghĩa gì nếu bạn không khỏe mạnh, và nếu những thứ gây trở ngại cho bạn là sự túng quẫn vì tiền bạc hay bảo hiểm", cô nói.

"Khi nhìn vào cách sống của mọi người ở Châu Âu và Canada, nơi người ta không phải nằm trằn trọc vào ban đêm, tôi nghĩ đến cảm giác của chúng tôi ở đây"… "Tôi sẽ nói với các con tôi rằng, di chuyển đến Châu Âu có lẽ là điều khôn ngoan. Chắc chắn là như thế".

Gro Holm

Nguyên tác : Sylvias kostbare kamp, NRK, 09/10/2020

Hoàng Thủy Ngữ dịch

(15/10/2020)

Published in Diễn đàn
Trang 1 đến 30