Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Nghch lý : Ký sinh khinh… vt ch !

Trân Văn, VOA, 21/08/2020

Vic mt Biên tp viên ca Đài Truyn hình Quc gia ti Vit Nam (VTV) gi nhng người bán hàng rong Thành phố Hồ Chí Minh là… ký sinh trùng đã khuy đng dư lun sut t đu tun ti nay

vtv1

Mt nam biên tp viên ca VTV gi người bán rong là "ký sinh trùng" trong mt bn tin sáng 17/8/2020 nhưng cơ quan này không xem đó là li ca chính mình nên các viên chc lãnh đo VTV không thèm nói gì.

Sau nhng ch trích nhm vào cá nhân Biên tập viên, công chúng đã bình tâm hơn và đòi VTV phi nhn trách nhim. Ba ngày sau, Ban Biên t p Chương trình – không rõ là Ban Biên t p chương trìnhBn tin Tài chính Kinh doanhhay cp cao hơn là Ban Biên t p chương trình ca Ban Thi s – ng li xin li "nh ng người bán hàng rong và quý v khán gi"(1). Còn VTV ? Dường như cơ quan này không xem đó là li ca chính mình nên các viên chc lãnh đo VTV không thèm nói gì !

Đáng lưu ý, ngoài trách nhim ca cá nhân Biên tập viên ví von nhng người bán hàng rong Thành phố Hồ Chí Minh là ký sinh trùng và VTV, khá nhiu người đã xem scandal va k là hu qu tt nhiên do đc đim ca h thng chính tr, h thng công quyn ti Vit Nam

Chng hn Chau Doan. Chau không tin Biên tập viên và x ướng ngôn viên tht ra nhng li tht th có tư tưởng mit th gii bán hàng rong. Theo Chau, scandal xy ra ch vì thiếu kiến thc nêdùng t sai mt cách nghiêm trng thôi

Ging như nhiu người khác đã lên tiếng ngay sau khi VTV gây ra scandal, Chau khng đnh, gi i bán hàng rong là nh ng người lao đng chân chính, nh h, sinh hot ca các th dân thun li hơn.Chau nhn mnh, gii bán hàng rong không sng nh, không da vào sc lao đng ca người khác. Ký sinh trùng chính là nhng tham quan va hô khu hiu vì dân vì nước nhưng hp đng nào cũng cn mt miếng, th tc nào cũng phi có phong bì không nng thì nh, d án nào cũng có phn(2).

Ngoài yếu t hiu biết hn chế v Vit ng, Hu Kc Nguyn là mt trong nhng người t scandal "bán hàng rong = ký sinh trùng" bàn v vic s dng Vit ng ca h thng chính tr, h thng công quyn, h thng truyn thông ti Vit Nam. Ví d vic dùng hai ch THU GOM khi đ cp đếCON NG ƯỜI. Hu Kc Nguyđ ngh các cơ quan hu trách và báo chí nên chm dt s dng THU GOM trên CON NGƯỜI vì không nhân văn và th hin thái đ không tôn trng con người(2).

Phm Trn Hi thân hu ca Hu Kc Nguyn dn ra mt ví d nhm giúp lý gii tường tn hơn v yếu t phi nhân và r rúng đng loi khi các viên chc hu trách ti Vit Nam đã cũng như đang s dng rng rãi hai ch THU GOM đi vi nhng cá nhân yếu thếAnh em S Tài nguyên - Môi trường (cơ quan qun lý c thu dn rác, phân, ca mt đa phương) hay xài cm t chuyên môn "thu gom, vn chuyn, x lý cht thi rn và cht thi nguy hi"...

Nhìn mt cách tng quát, scandal "bán hàng rong = ký sinh trùng" đã tr thành dp đ nhiu công dân Vit Nam nhn ra, h đóng góp đ th đ h thng chính tr, h thng công quyn Vit Nam có đ ngun lc cn thiết trong vic qun tr quc gia, điu hành xã hi nhưng nhng h thng này không nhng không cm kích vì được ph thuc mà còn hết sc trch thượng c trong nhn thc ln hành x, thm chí không ngn ngi bày t s khinh mit vt ch ca mình qua cách s dng t ng

Pham Doan Trang là mt trong nhng người th lit kê mt s t biu hin s khinh mit đng bào. Trang cho biết cô tng bt cười khi nghe Điu tra viên ca Tng cc An ninh thuc B Công an dBÀN GIAO cô cho nơi khác. Trang k, Điu tra viên này hết sc ngc nhiên khi Trang vn hi : Sao l i BÀN GIAO ? Tôi là con người ch đâu phi đ vt ? Theo Trang, s dĩ Điu tra viên y ngc nhiên khi cô cười và thc mc v vic dùng hai ch BÀN GIAO vi con người vì trước nay, ngành công an vn nhìn con người như thế !

Trang cho rng, g c r ca vn đ là não trng không tôn trng nhân quyn, xem thường công dân. Mun thay đi tình trng s dng nhng t ng th hin rõ ràng yếu t phi nhân, khinh mit đng loi, vn là vt ch ca h thng chính tr, h thng công quyn thì t ng lp cai tr và nhng người tưởng mình đa v cai tr hay tinh hoa (như VTV) phi thay đi tư duy, triết lý hành x vi dân. Nếu không, không có v "bán hàng rong = ký sinh trùng" này thì cũng s li có v khác mà thôi(5).

T nhn đnh ca Trang, Quyen Thuc góp thêm : S lng ngôn ca các viên chc hu trách là h qu tt yếu ca hách dch, coi thường dân. Còn Luke Nguyen nhn mnh : Tri ết lý cai tr ca nhng người cng sn không hướng ti phc v con người và xã hi.

Trân Văn

Nguồn : VOA, 21/08/2020

Chú thích

(1) https://tuoitre.vn/vtv-xin-loi-vi-noi-nguoi-ban-hang-rong-la-song-ki-sinh-trung-20200819091258789.htm

(2) https://www.facebook.com/DoanBaoChau21165/posts/10158448676288965

(3) https://www.facebook.com/haukhaoco/posts/3863228367025989

(4) https://www.facebook.com/photo.php?fbid=673902443560381&set=a.102710577346240&type=3&theater

(5) https://www.facebook.com/pham.doan.trang/posts/10158926456643322

***********************

Ký sinh & Tầm gửi

Tưởng Năng Tiến, RFA, 19/08/2020

Họa sĩ Lê Huy Cầm cho biết : "Vừa dứt xong cái tranh cho cựu sinh viên Đại Học Dalat sẽ đấu giá kiếm tiền cho sinh viên nghèo trong ngày họp mặt 20 năm". Bên dưới thông tin này là lời nhắn của FB Hue Chau  ("Nếu dành cho cựu SV ĐH Dalat pre 75 thì trên tháp chuông nhà Nguyện Năng Tĩnh kg phải là cái... ơi Lê Huy") và hồi đáp của tác giả : "Sinh viên ra trường năm 2000 nên vẽ như vậy".

kysinh1

Tôi rời Viện Đại Học Đà Lạt đã lâu, ngay sau Mùa Hè Đỏ Lửa, vào năm 1972. Gần nửa thế kỷ đã vụt đi với không biết bao nhiêu là nước suối, nuớc sông (cùng với nước mưa/nước mắt) đã ào ạt qua cầu và qua cống. Nhìn lại hình ảnh trường xưa không khỏi có thoáng chút bồi hồi, và cũng thấy có hơi hụt hẫng.

Tuy thế, tôi hoàn toàn đồng ý với lời giải thích thượng dẫn của tác giả bức tranh. Thấy sao thì vẽ vậy thôi. Mà sao vàng và cờ đỏ thì được "gắn" vào tất cả những công trình kiến trúc ở Việt Nam (Trường Yersin, Nhà ga Đà Lạt, Bưu điện Sài Gòn, Tòa Đô Chính, Dinh Gia Long, Dinh Độc Lập …) chớ có sót chỗ nào đâu.

Ngó riết rồi cũng quen mắt thôi mà !

kysinh2

Chỉ riêng có "chỗ" này thì phải công nhận là nhìn hơi quá chướng, theo nhận xét của một nhà văn miền Nam – lần đầu đặt chân đến Hà Nội – hồi năm 1989 :

"Ô nhưng cái gì thế kia ? Trên đỉnh Tháp Rùa có một ngôi sao ! Cái này ra ngoài dự kiến của tôi về cảnh trí ở đây. Tôi chợt hiểu và liên tưởng ngay đến các ngọn tháp chuông ở điện Cẩm Linh mà tôi thấy trên báo chí Liên Xô, trên mỗi tháp cũng có gắn một ngôi sao. Dấu hiệu của Cách mạng.

Chỉ tiếc khi nhìn ngôi sao trên đỉnh tháp Rùa thì trí tưởng tượng của tôi về câu chuyện con rùa đòi thanh gươm của Lê Lợi không thể nào hoạt động được, nó tê cứng như con chuột bị con rắn thôi miên vậy.

Tôi tự hỏi có phải trong trường hợp nào cũng cần phải đem cái hiện tại đè lên trên cái cổ truyền như thế không. Thỏa mãn một nhu cầu nhất thời có khi lại làm hại một sự thành tựu đã lâu đời. Và nếu ‘ý chí’ muốn rằng cái nhất thời phải thành vĩnh viễn trong tương lai thì nên tạo ra một công trình mới, ở chỗ khác, chứ sao lại sống tầm gửi vào những gì đã thành lịch sử như thế" (1).

Ah, thì ra thế ! Thế ra là chủ trương "sống tầm gửi" có nguồn gốc tuốt bên Nga, quê hương Cách mạng tháng Mười, từ hồi đầu thế kỷ trước lận (và đã trở thành truyền thống chung của khối anh em vô sản trên toàn thế giới) chớ đâu có phải là chuyện tình cờ hay cá biệt ! Tuy thế, khách quan mà nói, chính sách "tầm gửi" khi vào đến Việt Nam thì mới phát huy được thêm hai "mảng" mới tinh : đám thuyền nhân (boat people) và bọn công nhân xuất khẩu.

Những kẻ trôi sông lạc chợ này sinh sống gần như là một loài cá vậy, cá hồi. Họ được (hay bị) Đảng và Chính phủ đẩy ra khỏi nước, tứ tán khắp nơi, tha phương cầu thực. Tất cả đều chăm chỉ cần mẫn mưu sinh, và cần kiệm từng đồng, để mỗi khi hồi hương thì có được một mớ đô la nặng túi. Đó là chưa kể số tiền gửi về hàng quí, hay hàng tháng, cứ như thể là đóng hụi (chết) vậy.

Theo trang VnEconomy : "Việt Nam tiếp tục trong top 10 nước nhận kiều hối nhiều nhất thế giới. Kiều hối chuyển về năm nay ước đạt 16,7 tỷ USD… tăng nhẹ so với 16 tỷ USD của năm 2018". Nếu không có những đồng tiền thấm đẫm mồ hôi (và nước mắt) của hàng triệu khúc ruột xa ngàn dặm thì cái "chính phủ tầm gửi" hiện hành, chắc chắn, đã không thể nào tồn tại được tới ngày nay.

Trong cái đám dân bá vơ này (thảng hoặc) cũng có vài cá nhân nổi bật, được Nhà nước Việt Nam đặc biệt quan tâm. Nghệ sĩ dương cầm Đặng Thái Sơn là một người như thế. Từ Nga, có lần, ông gửi thư về cho thân phụ (một nhân vật bất đồng chính kiến – nhà thơ Đặng Đình Hưng) với những dòng chữ nhạt nhòa nước mắt :

"Con bị ốm nặng bố ạ, có lẽ vì hành trình đi Vac-sa-va quá dài mà con đi bằng xe lửa. Sứ quán bác đơn xin tiền lộ phí của con để đi thi, họ cũng khước từ bảo hộ cho danh xưng của con trong cuộc thi. Nhưng con quyết định liều và giáo sư Na-ta-xon một lần nữa lại giúp con, ông ấy cho con tiền đi đường, tiền thuê dàn nhạc đệm và tiền trọ… Trong cơn sốt 39,5 độ, con đã chảy nước mắt ròng : Các nước tham dự cuộc thi đều được chào cờ và cử quốc ca của mình, mà Việt Nam thì không có – Con tham dự với tư cách thí sinh tự do… Nhưng cũng nhờ sự cay đắng đó mà con gặp đươc Chopin – Những nỗi đau giao thoa với nhau đã bật lên tiếng đàn của hồn ông…" (2).

Ngay sau khi "cây đắng nở hoa" thì… thánh đế hồi tâm. Đặng Thái Sơn được trao danh hiệu Nghệ Sĩ Nhân Dân, cùng với nhiều lời tung hô (tung toé) thái quá trên khắp những trang báo quốc doanh :

- Âm thanh thế kỷ 20 dưới tiếng đàn Đặng Thái Sơn

- Huyền thoại dương cầm Đặng Thái Sơn

- Cánh chim tìm về tổ

- Đặng Thái Sơn, tiếng đàn vọng lên từ những căn hầm trú ẩn

- Đặng Thái Sơn, những nỗi đau của một dân tộc đấu tranh đòi độc lập

Bên cạnh câu chuyện đắng cay này, có không ít những lời bình vô cùng cay đắng :

Đặng Chương Ngạn : "Tiền đi thi không cho, đến cả cái danh xưng thí sinh Việt Nam cũng không cho, nhưng sau khi đoạt giải lại nhận ông ấy là người Việt Nam".

Lê Công Định : "Tôi nhớ ngày anh Đặng Thái Sơn đoạt giải về nước, cả hệ thống truyền thông bu lại ca ngợi đảng và nhà nước đã hun đúc tài năng của dân tộc !"

Hoàng Khởi Phong : "Cha anh, nhạc sĩ và nhà thơ Đặng Đình Hưng được nhìn thấy con ông như một con cá kình, quẫy thủng cái lưới mà thoát ra biển khơi".

Nhat Vu Hong : "Chính vì sự bội bạc đó nên Đặng Thái Sơn không về Việt Nam mà định cư tại Canada".

Son Nguyen & Bùi Phi Hùng : "Cũng giống như Ngô Bảo Châu, người Việt được chăm bón, vun trồng ở tận đẩu tận đâu rồi thành quả, về ‘báo công’ cho nhà nước hít hà, phả ra đầy khí quyển những lời hào sảng hết cỡ ; đưa tất cả lên đỉnh, tưởng chừng như thế gian này chỉ còn có người Việt ; người Việt sẽ làm cho thế giới thăng hoa…"

Trường hợp của Giáo sư Ngô Bảo Châu thì tương đối vẫn còn mới mẻ, rất nhiều người biết nên cũng chả cần phải rườm lời, trừ sự kiện này : ông không phải là một con cừu nên không quen bám lề, và thỉnh thoảng lại đi "trật đường rầy" một khoảng (hơi) xa. Có lẽ xa nhất là lời bình luận của ông vào hôm 19 tháng 5 năm 2016, nhân ngày sinh nhật lần thứ 126 của Hồ Chí Minh : "Có quý mến ai thì mong h thoát khi vòng luân hi, đừng bt h sng mãi trong s nghip ca chúng ta".

Thế là Nhà nước Việt Nam suỵt chó ra cắn ngay :

  • Ngô Bảo Châu tiếp tục cổ súy cho các hành động sai trái chống phá đất nước của những tên phản động như Lê Công Định, Nguyễn Đình Thục, Đặng Hữu Nam, Mẹ Nấm…
  • Ngô Bảo Châu một con trâu biết làm toán
  • Ngô bảo Châu đã tìm cho riêng mình một con đường khác, đi ngược lại con đường mà đảng, Bác Hồ cùng nhân dân đã chọn hơn 70 năm qua…
  • Ngô Bảo Châu trên con đường ngụy dân chủ phản bội dân tộc.

Ngó bộ thì lũ chó này chưa chắc đã cắn rách được gấu quần của nạn nhân nhưng tư cách của đám chủ thì ai cũng nhìn thấy rõ : đồ ăn hại và phường vô lại.

Tưởng Năng Tiến

Nguồn : RFA, 19/08/2020 (tuongnangtien's blog)

(1) Phạm Xuân Đài, Hà Nội Trong Mắt Tôi, Nhà xuất bản Thế Kỷ, Westminster, 1994

(2) Thế Giang, "Cây Đắng Nở Hoa", Thằng Người Có Đuôi, Nguời Việt, Westminster, 1987

*****************

Ký sinh… trùng ?

Hoàng Hoành Sơn, VOA, 19/08/2020

Đây không phi tên b phim Hàn Quc trình chiếu năm 2019. Nó là phát ngôn t mt nhà đài có tiếng ti Vit Nam : VTV1.

kysinh6

Đoàn xe vật chủ đến thăm Hội An ngày 08/10/2016 nơi có nhiều ký sinh bán rong chen nhau sinh sống

Trong bn tin Tài chính, sáng ngày 17/08/2020, vào phút th 24g24 đến 24g38, người phát ngôn VTV1 đã nói : "...dch Covid 19 đã khiến cho nhng con ph du lch, hay là ch yếu phc v khách nước ngoài ti Thành phố Hồ Chí Minh tr nên tiêu điu. Và khi nhng con ph không còn sc sng, nhng gánh hàng rong vn được là xem sng ký sinh trùng bên trên nhng con ph này s tn ti ra sao ?" (1).

Li phát ngôn thot nghe có v vô thưởng vô pht, người phát ngôn mun ví von nhng người bán hàng rong, luôn là hình nh quen thuc khp hang cùng ngõ hm Việt Nam, vn gn cht vi các con đường, ta con ký sinh trùng nhan nhn nơi các vt ch sng.

Tuy nhiên, h thng tuyên truyn Việt Nam hôm nay đã há ming mc quai. H mc phi li lm không th tha th khi ví von như thế. Trước đây, khi đ phá mt người hay nhóm người bt đng chính kiến, Đng Tâm, Th Thiêm, Thái Hà, vườn rau Lc Hưng... my cái loa tuyên truyn ca VTV1 rt chnh chu, ăn nói liến thong, không h mc phi li nh nào, đ đưa thông tin mt chiu xuyên sut t b thông tin truyn xung. Tt tn tt được ban tuyên giáo nhà đài giám sát cht ch. Vy mà nay, có l ban giám đc k thut lo chng dch Vũ Hán đã đ lt s hai ch ký sinh.

Ký sinh trùng là "mt sinh vt sng trong mt sinh vt khác, được gi là vt ch và thường gây hi cho nó. Nó ph thuc vào máy ch ca nó đ tn ti. Không có vt ch, ký sinh trùng không th sng" (2). Như vy, vt ký sinh là th gây hi, sng l thuc. Nó không làm gì c ngoài vic bám vào vt ch và hút cn sinh lc ca nó. Nhưng anh ch em buôn bán hàng rong li khác. H là nhng người thin lương, sng bng ý chí sinh tn và bng sc lao đng chính đáng ca h. Chng qua h nghèo không có tin thuê mt bng, không đ lc đ mua sm nhng bàn ghế, trang thiết b như nhng hàng quán sang trng khác. Nói gánh hàng rong là th ký sinh gây hi, h thng tuyên truyn đng cng sn Việt Nam mun ám ch điu gì ?

Khi ví von như thế, phi chăng nhà đài VTV1 mun so sánh th chế cng sn kèm theo b máy nhà nước cng knh ban nghành - đoàn th vi hơn 5 ,2 triu đng viên, trong đó có hàng triu ng chí chưa b l", hơn 10 ngàn người trong lc lượng 47... là vt ch sng, người dân mà đi din là nhng con người đu tt mt ti, nghèo kh bán hàng rong đu là vt ký sinh ? Hin thc cho thy đt nước thuc quyn s hu ca đng. Còn dân chúng ch được phép s dng. Và lp lun như thế thì nhng con đường ta khúc rut di dào sinh lc kinh tế mà ai s dng chúng đu biến thành ký sinh trùng lúc nhúc trên đó ?

Th đến, nhà đài này khi biên son kch bn quên bén mt rng : gánh hàng rong là mt nét văn hóa m thc truyn thng ca người dân đen Việt Nam (3). Ai trong chúng ta li không nh nhng gánh xôi cúc, bánh canh, khoai ngào, h tiếu ch ni, bánh bèo - nm - lc, bánh tráng đp dp mà mi sáng các m, các ch gánh do quanh nhng xóm nghèo khp min Bc Trung Nam. Vâng, ch đơn gin đôi quang gánh và ít vt liu dân dã đã to nên nhng món ăn khiến c vua đu bếp Gordon Ramsay kinh ngc (4).

Đây chưa phi là ln đu tiên, gánh hàng rong chu cnh mit th do đài tuyên truyn đng cng sn Việt Nam thc hin. Đi thc nhiu ln minh chng người bán hàng rong phi chu đng nhng ngược đãi t k cm quyn : đp đ quang gánh, cán xe qua trái cây xếp bán. T ch bán rau Bãi Cháy, H Long (5) đến vic mt công an mc qun đùi, áo cc đi xe bin xanh bt hàng rong Hà Ni khiến dư lun xôn xao (6). Ngay c phát ngôn nhiu k chc quyn khiến bao người mun đi ngh đi bán vé s, vì mc lương c trăm triu đng/tháng (7).

Ti sao có s k th vi người hàng rong như thế. Mi người dân sng trên quê hương mình, bt k người đó là ai, đu có quyn có công vic hu lo cho gia đình, con cái. Biết bao người đã thành tài nh gánh hàng rong dãi du mưa nng y Mi người đu có quyn được sng như mt con người. Không ai có quyn xem thường ngh nghip ca người khác, qua đó khinh chê luôn c con người ca h. Ti sao li to tâm lý mit th người bán hàng rong như thế ? Ngun cơn đy đưa các người tàn tt, các bà, các ch em ra đường to tn t đâu ra ? Câu tr li không khó : Nó là h qu ca mt quc gia đc tài toàn tr mà ra.

Th hi nếu tình trng người bán hàng rong tăng cao, xã hi cn phi lý gii : Vì sao cái th chế được gi là siêu vit, là sáng sut, là mây đen bao ph toàn cu, mt tri vn sáng trên đu Việt Nam (8) ; thế mà tiếng rao ca gánh hàng rong li bơ vơ, mt hút gia dòng đi vô vng, nay khoác thêm bit hiu ký sinh trùng trên mt nhà đài có tiếng ca đng ? Nếu h lười biếng không chu lao đng thì không cn bàn. đây, h lao đng bng chính m hôi nước mt ca mình. Xét v phương din văn hóa và đo đc, nhng người bán hàng rong còn thanh cao gp ngàn ln nhng k tham nhũng, hút máu m người dân nghèo đ vinh thân phì gia. Đến mc phó ch tch nước Nguyn Th Doan phi kêu toáng lên : "người ta ăn ca dân không t mt cái gì" (9). Ri ti sao có bng đi hc, cao hc mà vn chy Grab vy (10) ?

Ti sao biết bao người không lười biếng, h mong có vic làm mà vn tht nghip ? H là ký sinh trùng vì h tht nghip chăng ? Hay nhà cm quyn Việt Nam ch xem h là công dân hng hai hèn kém, và tiếng nói h đòi quyn làm người chc buông ra đã b bt li bi nm đm, dùi cui ca k cm quyn đc tài. Ngay c 62 ngàn t h tr dân nghèo trong mùa đi dch đt I, đến nay vn còn là chiếc bánh v hay con cá g lơ lng b mc người dân t vượt khó !

Câu chuyn h thng tuyên truyn Đng cng sn Việt Nam có nhng phát ngôn by b, mit th và thiếu tôn trng người dân vn chng hiếm ha gì. Hn chúng ta còn nh bui phát trên VTV3, ngày 28/11/2017, c súy cho vic ci cách ch quc ng. Trong đon truyn hình đó, ông Bùi Hin, phút th 37'03, nói : "Nhng người hoàn toàn không hiu gì c thì tt nhiên là không tán thành". Bà TS Đoàn Hương, ging viên Trường Đi hc Khoa hc xã hi và nhân văn, tiếp li : "...Vn đ là ng h cái mi...thm chí c Galilê cũng thế, và thm chí người ta còn khiêng c ông lên giàn ha thiêu đt đi.". Cũng bà Tiến sĩ Hương : phút th 3913, đã tuyên b xanh dn : "mt cái đám qun chúng không hiu gì c ào ào vào ném đá".

Vâng, đúng là "cái đám qun chúng không hiu biết gì" hoc là cái đám ký sinh trùng được hé l trên my cái loa, thuc gung máy tuyên truyn, đã cho thy thái đ ca k cm quyn đc tài coi thường người dân đến mc nào. Đng cng sn Việt Nam đã bt mt che tai 91 triu người dân Vit (tôi đã tr bt hơn 5 ,2 triu đng viên khi đám "ký sinh trùng nhân dân" ri đy). Đi vi đng đc tài toàn tr, người dân ch là đàn gì gì đó, ha phi ngoan, làm theo năng lc hưởng theo nhu cu ; k c nhng nhu cu bn năng chăng ?

Hai ch "ký sinh" được tht lên t cp môi mt nam xướng ngôn viên đin trai, theo mt kch bn son sn chnh sa tng câu tng con ch, qua nhiu phòng ban kim duyt, đ nói lên suy nghĩ có sn trong tâm thc vt ch : "lòng có đy ming mi nói ra". Việt Nam không h có chuyn nói buông, các chương trình đu được lên khuôn son trước cho có v đang din ra, ch thc tế nó là chuyn ca ngày hôm qua ri. Ngay c th tướng Phúc cũng c cm giy mà đc c l m v (12) hay ông tướng Võ Trng Vit đc y văn gu g, pê tê bc (13). Mt ông thích chém gió công ngh 4.0, mt ông đòi dch chuyn đám mây đin toán xem nhiêu đó bi hài kch chính trường Việt Nam đ minh chng h xem nhân dân như đám ký sinh qu là chuyn d hiu.

Mt nn văn hóa mit th - trù dp - hy dit đã dn hin rõ. Tuy nhiên, chưa biết ai ký sinh ai. Các c xưa vn dy có biết bao k va ăn cướp va la làng. Nht là nhng k cướp ngày, hin đy dy khp trên quê hương đt nước Vit Nam. Có l s có người vc li, l mm thôi có gì to tát. Vâng ch mi t l y mà biết bao k tham nhũng được đùn đy lên nhng chc v béo b tha h tư túi, rút rut công trình, đưa con cháu cánh hu vào h thng đ táp đp t gc lên ngn. Rt cuc ch có my con tt thí đi tù, chng thy ông b nhim cán b nào t chc hay x khám vì quyết đnh sai lm ca mình ? Ln hi đám ký sinh thc s li biến thành vt ch, vt ch b hô biến thành ký sinh.

Qu đáng ti, bi câm lng đ đám ký sinh cm quyn mà không dám m ming. C cong lưng ra mà chèo thuyn vì chí khí lt thuyn b kim cht. Hãy nêu mt s tên tui : anh Nguyn Hu Tn, c Lê Đình Kình, Phm Chí Dũng, Nguyn Tường Thy, Nguyn Th Tâm, Cn Th Thêu, Trnh Bá Tư, Trnh Bá Phương, Trn Hunh Duy Thc, Lê Anh Hùng, 8 người "nhóm hiến pháp"… Tt c đ nói lên ai là k ký sinh đang dày vò, đàn áp vt ch đ gieo rc ni khiếp s. Chính đám ký sinh đó đang tàn hi đt nước ngày mt suy kit v mi mt, kinh tế, v thế, tài nguyên, văn hóa, con người, biên gii, bin đo...

Tr li quang gánh hàng rong ca nhng m, ch Việt Nam hàng ngày to tn nng mưa. Nhng tiếng rao "ai xôi không ? ai bánh đa bánh đúc không... ?" đa phn lc lõng gia ch đi, vn đang khoác thêm gam màu m đm do đt bùng dch Vũ Hán th hai này ; b kh trn ai vn chng thiếu dm chua, mt đng nay li cht thêm phin não lên đôi vai gy guc người con gái Vit Nam gng gánh bao đi mãi chưa thôi. Xin gi li my câu thơ ca thi sĩ H Dzếnh thay li mun nói :

Cô gái Vit Nam ơi !

Nếu ch hy sinh có đi

Tôi mun nm vàng muôn kh cc

Cho lòng cô gái Vit Nam tươi

Hoàng Hoành Sơn

Nguồn : VOA, 19/08/2020

Tài liu tham kho :

(1) https://vtv.vn/video/tai-chinh-kinhh-doanh-sang-17-8-2020-454605.htm

(2) https://tuvansuckhoegioitinh.webflow.io/posts/ky-sinh-trung-la-gi-cac-loai-ky-sinh-trung-hay-gap

(3) https://dulich.laodong.vn/am-thuc/dong-day-net-dep-hoai-niem-qua-nhung-ganh-hang-rong-655052.html

(4) https://afamily.vn/lien-tuc-duoc-dau-bep-noi-tieng-my-han-quoc-ca-ngoi-thi-ra-day-la-nhung-bi-mat-cua-hu-tieu-cho-noi-cai-rang-20190510215432662.chn

(5) https://thanhnien.vn/doi-song/nu-pho-chu-tich-phuong-bai-chay-chi-ban-rau-o-ha-long-da-co-hanh-vi-chong-doi-1213913.html

(6)  https://kenh14.vn/mot-cong-an-mac-quan-dui-ao-coc-di-xe-bien-xanh-bat-hang-rong-o-ha-noi-khien-du-luan-xon-xao-20200802203931648.chn

(7) https://danviet.vn/nguoi-tan-tat-ban-ve-so-kiem-tram-trieuthang-7777656788.htm

(8) https://tuoitre.vn/may-den-phu-len-toan-cau-nhung-mat-troi-van-dang-toa-sang-o-viet-nam-20191230130828826.htm

(9)  https://tuoitre.vn/an-cua-dan-khong-tu-mot-cai-gi-568432.htm

(10) https://thanhnien.vn/thoi-su/lang-kinh-ban-doc-thac-si-phai-chay-grab-vi-dau-nen-noi-1096269.html

(11) https://laodong.vn/ban-doc/ts-doan-huong-va-mieng-noi-dam-quan-chung-thi-nen-xin-loi-578972.ldo

(12) https://dantri.com.vn/video/thu-tuong-nguyen-xuan-phuc-phat-bieu-khai-mac-hoi-nghi-acmecs-7-va-clmv-8-53737.htm

(13) https://www.voatiengviet.com/a/vo-trong-viet-luat-an-ninh-mang/4437512.html

********************

VTV chính thc xin li v 'hàng rong sng ký sinh trùng’

VOA, 19/08/2020

VTV hôm 19/8 lên tiếng chính thc xin li v v mt biên tp viên ca đài nói nhng người bán hàng rong sng ký sinh trùng trong mt bài phóng s, gây bão mng trong hai ngày qua.

phiban3

Biên tp viên VTV Anh Quang trong bn tin sáng 17/8/2020.

Trong bn tin Tài chính-Kinh doanh vào sáng ngày 19/8, biên tp viên Thu Hương ca VTV nói :

"Do sơ sut trong quá trình biên tp và lên sóng trc tiếp, biên tp viên dn chương trình ca chúng tôi đã s dng t ng không phù hp và ngoài ý mun khiến khán gi hiu sai ni dung mun truyn ti…"

Biên tp viên Thu Hương sau đó thay mt ban biên tp, "gi li xin li chân thành đến nhng người bán hàng rong và khán gi v li tác nghip nghiêm trng này".

Hôm 17/8, cũng trên làn sóng này, biên tp viên Nguyn Anh Quang ca VTV đã dùng t "ký sinh trùng" đ nói v người bán hàng trên các va hè trong mt bài phóng s v nhng người bán hàng rong ti Thành phố Hồ Chí Minh trong dch Covid-19.

"Dch Covid-19 đã khiến cho nhng con ph du lch, hay là ch yếu phc v khách nước ngoài, ti thành ph H Chí Minh tr nên tiêu điu. Và khi nhng con ph không còn sc sng, nhng gánh hàng rong, vn được xem là sng ký sinh trùng lên nhng con ph này, s tn ti ra sao ?"

Bn tin này đã gây bão mng, nhiu người nói nhng người buôn bán trên các va hè không ăn bám, ăn hi ai, mà bương chãi đ mưu sinh.

T Tui tr đăng ý kiến ca mt khán gi tên Mai Hoàng Th góp ý :

"Người bán hàng rong t lao đng kiếm sng ch không ăn bám ai nên không th gi là ký sinh trùng".

Facebooker Phm Minh Vũ đt câu hi : "Ti sao mng người ta là ký sinh trùng ? Ai là ký sinh trùng ?"

Cá nhân biên tp viên Anh Quang cũng đã ng li xin li trên trang Facebook cá nhân, nói "do sơ sut, tôi đã đc nhu mt câu dn" và nhn đây là sai sót ca cá nhân anh, "ch không có bt k mt ý coi thường nào".

Chia s li li xin li ca biên tp viên Thu Hương trong bn tin Tài chính- Kinh doanh ngày 19/8, Anh Quang viết :"Mong tt c các bn chp nhn li XIN LI ca chúng tôi".

Li xin li chính thc ca VTV đã xoa du được phn nào s phn n ca dân mng. Có người, nht là trong gii làm báo, t ra thông cm hơn v "tai nn ngh nghip" này.

"Mun cm thông chia s nhưng ngôn t thì li trái ngược vi lòng tt ca phóng viên. Bài hc này phi nh mãi".

*********************

Người bán hàng rong bị xem là "ký sinh" tự bao giờ ?

Viết từ Sài Gòn, RFA, 18/08/2020

Thân phận người bán hàng rong bị rẻ rúng, xúc phạm và mạ lị không phải là câu chuyện mới mẻ. Hình ảnh những người mẹ, người chị, người em gái, thậm chí có người đã lên tuổi cụ phải chật vật, vất vả từ sớm tinh mơ cho đến chiều tà, đến chợ đầu mối, đến ngã ba đầu làng mua từng trái dưa, trái cà, từng cụm hoa, bó sen… để mang lên thành phố bán kiếm chút tiền lãi, và cuộc đời của họ, cuộc sống của họ bị đẩy xuống tận đáy xã hội bởi chính cái xã hội họ đang sống, đây không còn là chuyện mới mẽ. Có mới mẽ chăng là sự cùng khổ của họ được điển cố hóa, được định dạng bằng mấy chữ của VTV, ấy là "ký sinh trùng". Và câu chuyện cũng dậy sóng trên mạng xã hội. Nhưng giá như chúng ta nhìn ra điều này sớm hơn !

kysinh3

Người phụ nữ 20 năm bán hàng rong khắp các tuyến phố cổ Hà Nội - Zingnews

Sở dĩ có hai chữ giá như ở đây bởi vì không ai khác, chính những người làm việc trong bộ máy công quyền, rồi những chủ cửa hàng trẻ tuổi, những dân quân tự vệ, dân phòng cũng trẻ tuổi, toàn những người trẻ tuổi đã dùng hành động với người bán hàng rong ra sao ? Họ đã không tiếc lời mắng nhiếc một người đáng tuổi mẹ, chị của họ chỉ vì người bán hàng rong ngồi bán hàng trên vỉa hè, trước cửa hàng của họ, mà theo luật pháp thì vỉa hè là của chung, không phải của riêng gia đình họ. Rồi hình ảnh các cô gái trẻ, ăn mặc sang cảnh đã chà bánh xe lên rổ dưa, rổ cà của người bán hàng rong, những thanh niên trai tráng khỏe mạnh trong lực lượng dân phòng đã giằng co, hất đổ, đá văng những trái dưa, trái cà, bó cải, bó rau muống, cành hoa của người bán dạo chỉ vì họ không kịp chạy trước khi nhóm này xuất hiện.

Tất cả chúng ta đã làm gì cho người bán hàng rong ? Không, dường như xã hội rất hiếm người có đủ thời gian hay tỉnh táo để thương yêu, chia sẻ cho người bán hàng rong, chúng ta thấy bất bình, tức giận khi người bán hàng rong bị hắt hủi, bị tịch thu, bị chà đạp gánh hàng… Nhưng nếu giả sử họ đến ngồi trước nhà chúng ta để bán, không chừng chúng ta cũng thấy khó chịu vì bị án ngữ mặt tiền làm ăn. Đó là tâm lý chung, có thể chúng ta không phản ứng thái quá nhưng chắc chắn chúng ta không muốn chia sẻ hiên nhà để họ ngồi bán một cách tự nhiên và thân thiện được ! Dường như xã hội này vốn vậy, bởi cái giá chúng ta bỏ ra để có được mặt bằng, mặt tiền trên phố mà làm ăn, kinh doanh không phải nhỏ, nên chúng ta phải tranh thủ, phải giữ để cái giá ấy bảo toàn (trong chừng mực kinh doanh và trả thuế, trả các loại phí, gồm phí thuê nhà). Chính vì mọi thứ đều khó khăn, quay cuồng nên dường như người ta phai nhạt và mất dần khả năng thông cảm, chia sẻ. Đó là sự thật !

Và, chính sự thờ ơ của mỗi người, chính sự nghi kị của mỗi người và cũng chính cả sự bất minh thân phận của người bán hàng rong ngoài đường bởi thiếu sự hỗ trợ, quản lý và giúp đỡ của nhà nước, chúng ta đâm nghi kị, không dám chìa tay san sẻ một cách trọn vẹn với người bán hàng rong. Và, cũng vì họ không được bảo trợ, họ bị xua đuổi bởi chính quyền địa phương, bởi bộ mặt thành phố, bởi nhiều thứ dường như không gần với đạo đức và nhân tâm nhưng lại sát với các văn bản hành chính… Đâm ra, người bán hàng rong bị lẻ loi, cô độc và họ mang một đời sống khác giữa xã hội này ! Cho đến lúc một biên tập viên của VTV dùng từ "ký sinh trùng" để nói về họ, chúng ta thấy tức giận và phản ứng mạnh mẽ.

Đương nhiên, phản ứng của cộng đồng mạng là đúng, nếu không muốn nói là tín hiệu tích cực, đáng mừng rằng xã hội vẫn còn điều tốt đẹp để sống, để yêu thương và hi vọng. Nhưng giá như, chúng ta đều thấy rằng VTV đã sai về cách dùng chữ, đã hỏng hóc về kiến thức nhưng hình như đâu đó, họ lại vô tình làm toát lên bản chất, số phận và căn để của xã hội này, một xã hội thiếu vắng sự thông cảm và chia sẻ với những người có thân phận thấp cổ bé miệng. Khi theo dõi toàn bộ phim phóng sự, tôi lại cảm thấy người làm phim gửi gắm tình cảm, lòng yêu thương của họ dành cho người bán hàng rong, phải nói là phim chan chứa thông cảm và yêu thương, chỉ mỗi cái lỗi dùng đúng hai chữ "ký sinh". Nhưng, không chừng anh ta lại đúng, bởi anh ta đã dấn thân, đã đi vào từng ngõ ngách đời sống của người bán hàng rong, thậm chí không chừng đã chảy nước mắt vì họ… Nên anh cũng nhận thấy thân phận "ký sinh" mà cái xã hội và hệ thống công quyền địa phương đã phủ lên số phận người bán hàng rong giữa thành phố.

Tôi xin nhấn mạnh là tôi không bênh vực cho hai chữ "ký sinh" đầy mạ lị và phi đạo đức kia. Nhưng nếu cho tôi được nói thật, tôi cũng nói rằng hình như những người bà, người mẹ, người chị, người em bán hàng rong nơi xứ sở của chúng ta cũng đã bị đẩy tới thân phận của ký sinh. Một đời sống chẳng còn được gắn vào xã hội mà chỉ có thể thụ động đeo bám, chịu đựng khó khăn, đau khổ, có thể bị chủ nhà trọ cho ra đường bất kì giờ nào vì thiếu tiền nhà, không làm gì có thu nhập giữa mùa dịch bệnh, vừa có thể bị bắt, bị hất văng gánh hàng, bị ngay cả người đáng con, đáng cháu của họ chà đạp lên rổ dưa, rổ cà… Biết bao nhiêu là đau khổ. Thử hỏi, đời sống như vậy thì liện có phải đã được "cộng sinh" hay chưa ? Hay chúng ta không dám nói ra nhưng chúng ta biết rằng người bán hàng rong đã bị đẩy xuống đời sống của một loại ký sinh giữa thành phố ?!

Ở đây, cái lỗi dùng chữ nghĩa của biên tập viên VTV khiến chúng ta nổi giận, nhưng cái lỗi của xã hội, của thế hệ, của nhà giàu không thông cảm, của chính quyền thờ ơ và chà đạp đã khiến cho chúng ta chảy nước mắt khi nghĩ về hai chữ này !

Viết từ Sài Gòn

Nguồn : RFA, 18/08/2020 (VietTuSaiGon's blog)

*******************

Từ câu nói "ký sinh trùng" nghĩ về những phận đời sống "bên lề"

Song Chi, RFA, 18/08/2020

Dư luận mấy hôm nay đã phản ứng nhiều về việc biên tập viên Nguyễn Anh Quang của VTV1 dùng từ "sống ký sinh trùng" để nói về những gánh hàng rong trong bản tin tài chính phát sóng ngày 17/8.

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII: Lễ khai mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII Đảng Cộng sản Việt Nam

Chính đảng và nhà nước cộng sản mới đang sống bám trên lưng 95, 96 triệu người dân Việt Nam…

Nguyên văn câu biên tập viên Anh Quang nói : "Dịch Covid-19 đã khiến cho những con phố du lịch hay chủ yếu là phục vụ khách nước ngoài tại Thành phố Hồ Chí Minh trở nên tiêu điều. Khi những con phố không còn sức sống thì những gánh hàng rong - vốn được xem là sống ký sinh trùng lên trên những con phố này sẽ tồn tại ra sao ?"

Trước sự phản ứng giận dữ của dư luận, biên tập viên này sau đó đã xin lỗi trên facebook cá nhân và nói rằng do mình "nói nhịu" từ "ký sinh" thành "ký sinh trùng". Thật ra cả hai đều nói về tên gọi, hoặc cách thức mà một loài vật sống bám, sống gửi trên cơ thể sinh vật khác, lấy chất dinh dưỡng từ các sinh vật đó để sống. Nói như vậy vừa sai vì những người bán hàng rong tự lực mưu sinh trên đường phố, không sống bám vào ai, vừa có ý miệt thị, khinh thường họ. Nhất là khi đài truyền hình VTV lại tránh né để cho phóng viên chịu "đòn" mà không chính thức xin lỗi nhân dân.

Từ đó nhiều người khui lại những sai phạm của đài truyền hình VTV, ví dụ bên dưới video đăng tải đoạn phát ngôn trên ở youtube có một ý kiến của một người tên Huy Tran (hiện video này đã bị xóa) :

"đúng là đài VTV - Vua Tin Vịt, hồi trước thì vu khống nông dân người ta dùng chổi chà quét rau, bây giờ thì nó rủa người bán hàng rong là ký sinh trùng, xúc phạm nghề giáo trong phim "Nhặt xương cho thầy", thậm chí kỳ thị luôn mấy đứa nhỏ bị tự kỷ trong cái game "Bố ơi mình đi đâu thế", lấy chiếc khăn của đồng bào dân tộc Thái để đóng khố, biểu diễn trên sân khấu trong X-Factor, dàn dựng nạn phá rừng tại Đắc Lắk, trong 1 bản tin thế giới thì đưa nhầm logo của Qũy Tiền Tệ Quốc Tế IMF thành International Mother Fucker. Những thằng những con Biên Tập Viên của cái đài này thực chất cũng chỉ là cái đám bưng bô, bợ đít, nâng bi cho cái đảng, làm nhiệm vụ tẩy não nhân dân, chúng hoang tưởng mình đang làm nhà bảo tồn văn hóa truyền thống, làm nhà đạo đức học nên muốn nói gì nói, muốn làm má thiên hạ cũng được, miệng chúng kêu gọi bình đẳng, công bằng rồi chính miệng chúng nó phân biệt giai cấp ra thẳng mặt luôn".

Có người thì đặt ra câu hỏi thật ra ai mới đang sống bám vào ai, rằng chính đảng và nhà nước cộng sản mới đang sống bám trên lưng 95, 96 triệu người dân Việt Nam. Có người lại nhắc đến cái văn hóa "ít khi chịu cám ơn hoặc xin lỗi" của người Việt, so với nhiều dân tại nhiều quốc gia văn minh, phát triển khác. Nhà thơ Trần Tiến Dũng thì giận dữ nói đến chính sách phân biệt tinh vi giữa miền Nam, miền Bắc lâu nay :

"Cái thằng ở đài VTV gọi dân mua gánh bán bưng Sài Gòn là : Ký sinh trùng, nó tên gì hả ? Mà cũng không cần biết tên nó, vì đâu chỉ mình nó, cả đài VTV, cả bầy dân mới phất ngoài đó cũng coi khinh dân nghèo Sài Gòn- Miền Nam ! Chúng nó mắng dân nghèo miền Nam nói chung là ký sinh trùng, đó là giây phút nói thật điều chúng thường trực có trong ý nghĩ của chúng.

Đảng của chúng, chế độ của chúng, chiến thắng của chúng, tài nguyên quốc gia trong tay chúng, nhà tù, pháp trường của chúng...Cái thời nằm hầm, ở rừng mở mồm đường mật : gọi má xưng con, để có cái ăn, còn đường sống mà đoạt chính quyền qua rồi.

Nhìn lại đi (cả mấy ông bà cộng sản miền Nam) hơn 45 năm qua người miền Nam có không gian hòa bình bằng thân phận gì ? Không cần phải đưa dẫn chứng thêm nữa về suy kém hạ tầng xã hội - dân sinh hay bị vơ vét lạm thu thuế... chỉ cần dẫn một câu của ông Trọng : "Tổng bí thư phải là người miền Bắc có lý luận" là đủ rõ, chúng chẳng những coi thường, coi khinh và đặt luật miệng xác định người phương Nam kể cả người theo chúng là dân hạng hai…".

Tất cả những phản ứng đó có thể hiểu được. Còn nói như bài báo "Biên tập viên VTV đã xin lỗi, tại sao dân mạng cứ phải 'đánh người chạy lại' đến toác đầu mẻ trán mới hả lòng ?" (Tin tức online) : "Phải chăng vì đang dịch bệnh nên một bộ phận dân mạng hơi rảnh và cần chỗ xả stress ?", hoặc bảo những người chửi mắng kia là "Đu fame' để câu like, câu tương tác" là không đúng, vì như đã nói ở trên, những người chịu trách nhiệm cao nhất từ Trưởng Ban Biên tập cho đến Giám đốc Đài vẫn chưa chính thức xin lỗi.

Báo chí truyền thông là để phục vụ nhân dân mà đi miệt thị nhân dân, những người đã đóng thuế vào ngân sách nhà nước để nhà nước trả lương cho mình, rồi khi làm sai thì những người chịu trách nhiệm cao nhất lại né thì dư luận phản ứng là phải.

Bài viết này không nhằm nhắc lại những chuyện đó, mà nói đến những chuyện khác.

Từ bài viết trên VOA  "VTV gọi người bán rong là ‘ký sinh trùng’, cộng đồng mạng phẫn nộ", chợt giựt mình nhận ra số người sống bằng những nghề nghiệp tự do, buôn gánh bán bưng, mưu sinh trên vỉa hè, lề đường, đường phố… tại Việt Nam quá nhiều. "Một báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc tế ILO hồi năm 2016 cho hay số người lao động phi chính thức, trong đó có một tỷ lệ lớn là người bán rong, lên đến trên 18 triệu người trong tổng dân số hơn 90 triệu của Việt Nam".

Tại các thành phố, tỉnh lỵ lớn nhỏ ởViệt Nam, từ trong hẻm/ngõ ra tới đường cái, ở đâu mà chúng ta chẳng nhìn thấy hình ảnh những con người đang sống nhờ vào cái vỉa hè, cho tới đường phố ? Có bao nhiêu nghề nghiệp khác nhau, từ việc ngồi một chỗ, đặt một cái thúng xôi, một xe bánh mì, một cái tủ sửa đồng hồ, điện thoại, sửa giày, làm khóa, khắc tên trên bút…cho tới lang thang đi bán từng xấp vé số, hàng rong, chè cháo, đậu hũ, hủ tiếu gõ… Đó thực sự là những cuộc sống "bên lề"-bên lề đường và bên lề của cái hệ thống nhà nước, vì tự mưu sinh, lời lỗ tự chịu.

Ở một cái quốc gia có cái tên là một nước "xã hội chủ nghĩa" như Việt Nam nhưng lại không có hệ thống an sinh xã hội để lo cho trẻ em chưa đến tuổi trưởng thành, người thất nghiệp, người bị tai nạn, người không có khả năng làm việc v.v… Ngay cả người già không phải ai cũng được lãnh tiền già và nếu có thì số tiền ấy cũng chả thấm vào đâu.

Đối với số lượng đông đảo những con người phải sống nhờ vào cái vỉa hè hoặc đường phố đó, nhà nước này hoàn toàn không có bất cứ một chính sách hỗ trợ nào. Còn nhớ khi đại dịch Covid-19 xảy ra, từ một vài bài báo nhắc đến đội ngũ bán vé số bị mất nguồn thu nhập vì giai đoạn "đóng cửa", đời sống hết sức lao đao, thế là những người có lòng hảo tâm liền quyên góp giúp họ. Một số đại lý bán vé số cũng chia sẻ chút ít giúp họ qua những ngày khó khăn. Thật trớ trêu. Chính đội ngũ bán vé số ấy đã đóng góp vào cái ngân sách lãi "khủng" hàng tháng hàng năm của ngành bán vé số tại các địa phương cho tới trung ương, nhưng khi có đại dịch thì nhà nước chả hỗ trợ gì cho họ.

Dân mình vốn có lòng thương người, "lá rách đùm lá nát" nên những "sáng kiến" "ATM gạo, "ATM thực phẩm miễn phí"…ra đời, với dòng chữ rất cảm động "Nếu khó khăn hãy nhận một phần, Nếu bạn ổn xin nhường người khác".

Còn nhà nước trước dư luận xôn xao nghe đâu cũng duyệt ra gói hỗ trợ 62 nghìn tỷ VNĐ để hỗ trợ cho các thành phần dân chúng khác nhau… Riêng đội ngũ làm nghề tự do, bán hàng rong có bao nhiêu người được nhận trợ cấp, và nhận được bao nhiêu, không rõ. Nhưng họ cũng quen rồi, không tán thán. Họ không hề biết rằng ở các nước khác, từ Hoa Kỳ, Châu Âu, Bắc Âu, Úc, Canada… khi có đại dịch xảy ra, mọi thành phần trong xã hội đều được chính phủ trợ cấp, giúp người dân sống nhẹ nhàng qua những ngày dịch : người đi làm, người thất nghiệp, người lao động tự do, doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp lớn… Người nào đang mượn nợ ngân hàng thì ngân hàng cho phép hoãn 3 tháng không phải trả, các chủ cho thuê nhà, thuê đất kinh doanh thì giảm tiền thuê v.v…

Trên khắp các nẻo đường Việt Nam, phía sau mỗi một con người đang làm những nghề lao động tự do, bán hàng rong, sống nhờ vào cái vỉa hè, đường phố đó là những câu chuyện đời buồn nhiều hơn vui, là cả một gia đình đang sống nhờ vào thu nhập nhỏ nhoi ấy.

Là những con người từ miền Trung miền Bắc dắt díu nhau vào Sài Gòn, Vũng Tàu, Đà Nẵng… thuê nhà chung với nhau cho đỡ tốn kém, rồi đẩy một chiếc xe mì gõ, một gánh bắp xào, đậu hũ… ra đường dãi nắng dầm mưa tiết kiệm từng đồng gửi về quê nuôi cha mẹ già, con thơ. Là một người mẹ đã già, trên 70 nhưng vẫn phải đi bán vé số nuôi con nuôi cháu bị tâm thần, thiểu năng. Là người mẹ gánh theo con giữa trời nắng chang chang đi bán nuôi những đứa con khác ở nhà. Là người chồng sức khỏe hao mòn cõng thêm vợ tàn tật trên lưng ra đường kiếm thêm chút cháo. Là người lính thương phế binh Việt Nam Cộng Hòa cụt hết hai chân ngồi vá xe đầu đường, thỉnh thoảng cầm cây đàn hát thêm mua vui, v.v.

Tôi đã từng bao nhiêu năm đi ăn bao nhiêu món hàng rong từ Nam ra Bắc, nghe không biết bao nhiêu câu chuyện đời khác nhau của những người nghèo sống "bên lề" ấy.

Không phải vô cớ mà dư luận phẫn nộ khi so sánh những con người lương thiện, không làm hại ai đó với những quan chức to nhỏ có cuộc sống hết sức giàu có, xa hoa, nhưng làm ăn hoang phí, tham nhũng, vung tiền ngân sách như vung mớ giấy vụn qua cửa sổ, làm nghèo đất nước, làm hại cho dân không biết bao nhiêu mà kể. Có đặt những bức tranh tương phản đó bên cạnh nhau mới thấy cái giá máu xương phải trả để có được sự thống nhất ngày hôm nay là quá đắt và là một sự mỉa mai cay đắng !

Mặt khác, nhìn vào đội ngũ những người lao động tự do, buôn gánh bán bưng…ởViệt Nam, để thấy thực chất "sức mạnh của nền kinh tế"Việt Nam. Những nước giàu thường không có nhiều người phải ra đường sống. Họ có việc, mà nếu họ không có việc thì họ có thể xin trợ cấp nhà nước đề sống tạm trong thời gian tìm việc. Vẫn có những người bán thức ăn đường phố nhưng không nhiều và trở thành một thứ văn hóa, tô điểm thêm cho thành phố, chứ không phải hàng chục triệu người phải sống bám vào đó như ởViệt Nam.

Có hai nguồn thu nhập không hề nhỏ trong nền kinh tế Việt Nam, đó là đội ngũ những người làm nghề tự do, buôn gánh bán bưng và những cơ sở kinh doanh nhỏ. Nhà nước Việt Nam từ trước tới nay thường chỉ nghĩ tới việc hỗ trợ cho các doanh nghiệp tập đoàn nhà nước, cho cán bộ công nhân viên đi làm.,. còn hai thành phần này hoàn toàn không được quan tâm gì.

Giữa những giai đoạn khó khăn như đại dịch này, chính họ, không chỉ cần được hỗ trợ mà ngược lại, nếu họ tồn tại và kiếm sống được, thỉ kinh tế Việt Nam cũng có cơ phục hồi.

Song Chi

Nguồn : RFA, 18/08/2020 (songchi's blog)

******************

Ai ký sinh ai ?

Cánh Cò, RFA, 17/08/2020

Khi nhân dân được xem là ký sinh trùng thì phản ứng dữ dội là lẽ đương nhiên, nhất là đối với mạng xã hội, nơi mà thông tin xuất hiện và được nhân rộng nhanh như sấm chớp.

kysinh5

Đám tang của lãnh tụ nào cũng vĩ đại nhưng có thực sự họ yêu mến lãnh tụ đến mức xếp hàng cả ngày hay không ?

Trang Facebook bỗng dưng không còn Covid, không còn đám tang lãnh tụ, không còn Biển Đông hay Hong Kong… chiếm lĩnh hầu hết hiện nay là khuôn mặt điển trai của anh Biên tập viên Anh Quang của VTV1 với bản tin tài chính kinh doanh sáng ngày 17 tháng 8 năm 2020 trong đó có câu giới thiệu cho một chương trình phóng sự về hàng rong tại Thành phố Hồ Chí Minh như sau :

"Dịch covid 19 đã khiến cho những con phố du lịch hay chủ yếu phục vụ khách nước ngoài đến Thành phố Hồ Chí Minh trở nên tiêu điều và khi những con phố không còn sức sống như gánh hàng rong vốn được xem là sống ký sinh trùng bên trên những con phố này sẽ tồn tại ra sao ?"

Câu hỏi đặt ra cho mọi người là tại sao anh chàng Biên tập viên này lại sử dụng một cụm từ hỗn hào như thế trong khi tướng mạo của anh ta không phải là kẻ thiếu giáo dục đến nỗi không hiểu "ký sinh trùng" là gì.

Thật ra không phải Anh Quang là người duy nhất đọc lời giới thiệu cho phóng sự này mà còn một người khác trên hệ thống VTV cũng đọc y khuôn. Như vậy có thể khẳng định người viết những câu chữ này là lãnh đạo hay ít nhất cũng là thủ trưởng của chương trình. Căn cứ vào chỗ ngồi của anh ta có thể giả định hai trường hợp : thứ nhất anh ta mua chức nhưng dốt nát, thứ hai anh ta có học và hiểu nghĩa của từ "ký sinh trùng" nhưng vẫn áp dụng vào người bán hàng rong vì trong tiềm thức anh ta cho rằng mình đang mặc áo cổ cồn và có quyền bực bội, khinh bỉ và tuôn ra nhóm từ làm cho dư luận nổi sóng.

Từ câu nói này nảy sinh một câu hỏi khác : Có phải quả thật những người bán hàng rong là sống ký sinh lên người khác, hay nói rõ hơn là ký sinh trên hệ thống chính quyền để họ phải bực mình mà nói lời khốn nạn như vậy ?

Dĩ nhiên là không, bởi gánh hàng rong là hình thái của nền kinh tế gia đình, từ cái gánh ấy là công sức, mồ hôi, tiền bạc và thời gian mà đôi khi cả gia đình phải bỏ ra như một cách đầu tư kiếm sống. Nếu là người bán bún thì họ phải đi chợ mua hàng, thức rất khuya để nấu bún, nước lèo, nhặt rau quả và vội vàng gánh ra phố bán cho những người cũng nghèo khổ không khác gì họ.

Sự thực này đối lập rất rõ những hình ảnh khác cũng lồ lộ trên đường phố khắp mọi nơi trên đất nước, đó là những quan lớn lẫn bé ngồi trong phòng máy lạnh, áo cổ cồn, nhìn dân bằng nửa con mắt, làm việc qua loa rồi còn tụ tập ăn nhậu hoành tráng trong các nơi kín đáo nhưng đầy vi khuẩn của lòng tham từ những đồng tiền đút lót.

Những đồng tiền mà họ vơ vét lấy ra từ đồng thuế của những người bán hàng rong trước cơ quan mà họ đang ngồi.

Cao hơn một cấp là những chữ ký của cấp bộ, cấp trung ương. Họ ký cho những dự án, những đặc khu, những khu công nghiệp hay chí ít là những mảnh đất vàng của người dân với danh nghĩa phát triển. Những chữ ký làm Thủ Thiêm rướm máu, làm Vũng Án đặc mùi xú uế, làm Hà Nội, Sài Gòn ngập nước, làm đường cao tốc xe chưa chạy đã vênh. Những chữ ký ấy lấy đồng tiền của cả nước trong đó không ít từ những gánh hàng rong nghèo khó.

Ăn dày và bí hiểm hơn là những đồng tiền rút ra từ ngân sách nhà nước để nuôi một hệ thống ăn theo. Chúng là những đơn vị nhà nước dưới cái tên Hiệp hội như Hội Phụ nữ, Hội bảo vệ trẻ em, Hội nhà văn, Hội nông dân…lãnh lương hàng ngàn tỷ nhưng chưa hề có một việc làm nào được báo chí vinh danh.

Nhưng đau lòng nhất cho các bà, các mẹ, các chị hàng rong là đồng tiền gia đình của họ đang bị lấy ra đóng trực tiếp cho Đảng cộng sản Việt Nam sinh hoạt. Họ sinh hoạt hàng tuần, hàng quý, hàng năm… và họ rất hãnh diện về những sinh hoạt ấy và gọi chúng là đại hội.

Với người sống là thế, bọn ký sinh ấy còn bám vào người chết nữa.

Đám tang của lãnh tụ nào cũng vĩ đại nhưng có thực sự họ yêu mến lãnh tụ đến mức xếp hàng cả ngày hay không ? Khó nói lắm, nhất là người dân vẫn nhận xét rằng họ đang bám vào xác chết để kiếm điểm với cơ quan. Vậy là ký sinh trên xác chết.

Người bán hàng rong không thể ký sinh bằng chữ ký, bằng đại hội, bằng xác chết. Vậy thì ai mới là ký sinh đúng nghĩa ? Chắc phải đợi VTV làm một phóng sự khác có cái tựa rất hấp dẫn : Ai ký sinh ai ?

Cánh Cò

Nguồn : RFA, 17/08/2020 (canhco's blog)

Published in Diễn đàn

Từ ý thức an sinh xã hội tới nhận thức chính quyền xã hội

Khi nghiên cứu về các vấn đề xã hội của Việt Nam hiện nay, thì ta thấy chính quyền độc đảng đang ít nhất thiếu hai kiến thức : thứ nhất là về đời sống xã hội, thứ nhì là về luật xã hội để bảo đảm sự ốn định về đời sống xã hội. Sự thiếu vắng kiến thức đôi này tới từ sự thiếu kiến thức đôi về :

h Các sinh hoạt xã hội làm nên quan hệ xã hội, cả hai là nội dung để hiểu đời sống xã hội.

h Các luật xã hội làm nên từ chính sách xã hội, chính là nội dung để làm ra các luật lệ về bảo hiểm xã hội.

xahoi1

Thiếu kiến thức về đời sống xã hội, về luật xã hội… là một trong những thảm bại sâu đậm của Đảng cộng sản Việt Nam từ khi cướp được chính quyền. Địa điểm ATM tư nhân phát gạo miễn phí cho người nghèo giữa đại dịch Covid-19, tháng 4/2020 

Nơi đây hội tụ hai chuyên ngành : xã hội học lao độngluật học xã hội, hoàn toàn thiếu vắng trong kiến thức của các lãnh đạo Đảng cộng sản Việt Nam, nơi mà não trạng của họ chính là thượng nguồn của các chính sách xã hội của một độc đảng nắm quyền, độc tài nhưng bất tài, có thể trở thành bất nhân nếu chính quyền này không bảo đảm được : công bằng xã hội. Thiếu kiến thức về đời sống xã hội, về luật xã hội lại thiếu kiến thức chuyên môn về xã hội học lao độngluật học xã hội, lại mang ý đồ toàn trị trùm phủ lên cả xã hội nhưng không có ý thức đầy đủ về tổ chức một xã hội văn minh, chính đây là một trong những thảm bại sâu đậm của Đảng cộng sản Việt Nam từ khi cướp được chính quyền.

Bộ ba : bảo hiểm xã hội-dịch vụ công cộng-luật xã hội

Từ thiếu vắng kiến thức về xã hội tới trống vắng kiến thức về chuyên môn, các lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam tiếp thu rất chậm chạp các quy luật về tự do cạnh tranh trong kinh tế thị trường của các quốc gia có văn minh của dân chủ, có văn hiến của nhân quyền vì họ có truyền thống văn hóa về luật pháp xã hội. Các quốc gia này có đầy đủ luật để khử ba loại tư bản man rợ đang làm tan nát mọi khả năng đi về phía tiến bộ của xã hội Việt hiện nay, đó là : tư bản gia đình, tư bản thân hữu, tư bản tham nhũng. Từ trống vắng kiến thức về chuyên môn tới hoang vắng ý thức về tiến bộ xã hội nên Đảng cộng sản Việt Nam đủ kiến thức để bất chấp về ba quy luật xã hội đảm bảo sự vận hành bình thường của một xã hội văn minh từ hai thế kỷ qua :

h Bảo hiểm xã hội (sécurité sociale), đã được sáng tạo và lưu hành tại Anh quốc.

h Dịch vụ công cộng (service public), đã được sáng lập và thịnh hành tại Pháp quốc.

h Luật xã hội (droit social), đã được hình thành và luật hóa tại Đức quốc.

Cả ba (bảo hiểm xã hội, dịch vụ công cộng, luật xã hội) mang đặc điểm của mỗi quốc gia, nhưng cả ba biết bổ sung cho nhau từ hợp tác quốc tế tới tự do cạnh tranh, luật pháp luôn có mặt để bảo vệ công bằng qua công lý bằng công pháp. Cả ba hiện nay đã được vận dụng và trở nên phổ quát trong các quốc gia văn minh biết lấy ưu tiên xã hội làm kim chỉ nam cho mọi hành tác lao động và kinh tế. Chính liên minh giữa công bằng-công lý-công pháp là khuyết điểm đã làm nên khuyết tật không sao chữa được của các thể chế toàn trị độc đảng. Thất bại đã làm nên thảm bại của nó, vì không nó đủ kiến thức để nhận ra là quản lý công bằng-công lý-công pháp chính là tiền đề mà cũng là động cơ để làm nên liên minh thịnh vượng-tiến bộ-văn minh.

Xã hội học lao độngluật học xã hội yêu cầu các chuyên gia khi đánh giá về giá trị các chính sách xã hội thì phải đưa ra những nhận định kèm theo những phân tích về tình hình xã hội, mà tình hình xã hội thì không bao giờ tuyệt đối khách quan, vì nó luôn bị chính quyền, nhất là chính quyền của hệ độc (độc đảng, độc quyền, độc tài, độc trị, độc tôn) chi phối, thao túng, giật dây. Vậy thực chất của tình hình xã hội Việt Nam hiện nay, bị tác động, bị phân hóa rồi bị hủ hóa bằng ba độc tố gây nên mọi độc hại trong đời sống xã hội, sinh hoạt xã hội, quan hệ xã hội :

h Độc đảng có độc quyền bằng công an trị.

h Độc tài có độc trị bằng tham nhũng trị.

h Độc tôn chỉ có độc lộ của tham tiền trị.

xahoi2

Tỷ lệ trẻ em thuộc các dân tộc thiểu số suy dinh dưỡng vẫn còn ở mức cao

Hệ đôi : độctham

Ba ngữ pháp : công an trị, tham nhũng trị, tham tiền trị làm lộ ra một liên minh đã sinh sản ra hệ tham (tham quyền, tham quan, tham ô, tham nhũng, tham tiền) được vận hành, được hành tác dựa trên hệ độc (độc đảng, độc quyền, độc tài, độc trị, độc tôn) ; cả hai làm ra ung thư hệ đôi độctham, bắt buộc :

h Cá thể phải có phản xạ mãi lộ để hối lộ công quyền.

h Cá nhân phải có phản ứng tham nhũng để được tham quan mở cửa.

h Công dân không thể phản biện trước tham ô vừa nắm quyền, vừa lách luật.

Nếu cả ba : bảo hiểm xã hội, dịch vụ công cộng, luật xã hội là tiến bộ trong văn minh, thì hệ độc (độc đảng, độc quyền, độc tài, độc trị, độc tôn) trong độc đoán và hệ tham (tham quyền, tham quan, tham ô, tham nhũng, tham tiền) trong độc hại sẽ truy diệt mọi tiến bộ trong văn minh làm nên an sinh xã hội.

Trong phân tích về quyền lực, thì xã hội học chính trịchính trị học quyền lực đều công nhận là một chính quyền luôn mang ba nội chất : tham quyền, lạm quyềnlộng quyền trong các chế độ độc tài quân chủ hay độc tài quân phiệt. Chúng ta càng thấy rõ hơn chân tướng của tham quyền-lạm quyền-lộng quyền trong chế độ độc đảng toàn trị tại Việt Nam hiện nay. Chính ba thực thể : bảo hiểm xã hội, dịch vụ công cộng, luật xã hội gây dựng lên uy tín của một chính quyền, tạo nên tính chính danh của chính quyền, thì uy tín lẫn chính danh đều không hề có trong chế độ độc đảng toàn trị tại Việt Nam hiện nay. Nơi đây hệ bất (bất tín, bất lương bất tài, bất nhân) của Đảng cộng sản Việt Nam, đã ra đời và sinh đôi với hệ gian (gian dối, gian trá, gian xảo, gian manh) mà người dân Việt đã thấy từ cái bất nhân của nó, từ Cải cách ruộng đất tới cái gian xảo che giấu mật nghị Thành Đô, nhận Tàu tặc làm cha đỡ đầu để cứu vãn Đảng cộng sản Việt Nam sau khi chủ nghĩa cộng sản đã thực sự bị khai tử tại Đông Âu từ 1990.

Trong bối cảnh của toàn cầu hóa hiện nay, chính bộ ba : bảo hiểm xã hội, dịch vụ công cộng, luật xã hội sẽ là gốc, rễ, cội, nguồn của mọi chính sách xã hội của mọi chính quyền trước tự do cạnh tranh, trước tự do thương mại, trước tự do đầu tư, sản suất, tiêu thụ… Chính bộ ba này cũng là nền, là móng, để xây tường, xây mái cho ngôi nhà vững chắc của một đất nước. Chính cũng bộ ba này sẽ là nền vững, móng chắc để xây rộng thêm, để xây cao hơn để ngôi nhà xã hội mới vừa được cao rộng, vừa được bền vững. Lý luận này hiện nay đang ở ngoài tầm hệ thức (ý thức, kiến thức, tri thức, trí thức, nhận thức, tỉnh thức) của các lãnh đạo Đảng cộng sản Việt Nam hiện nay.

Khi ý thức hệ cộng sản thành độc sản để phục vụ độc đảng, thì bộ ba bảo hiểm xã hội, dịch vụ công cộng, luật xã hội không hề là ưu tiên hàng đầu của các lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam. Tệ hại hơn nữa là ngày nay Đảng cộng sản Việt Nam đã trở thành một lực lượng tội phạm độc-tài-để-độc-tà. Nếu chúng ta không ngừng lại ngay nguyên nhân và hậu quả của h độc (độc đảng, độc quyền, độc tài, độc trị, độc tôn) đã diệt hệ thức (ý thức, kiến thức, tri thức, trí thức, nhận thức, tỉnh thức) như thế nào, thì chúng ta sẽ không giải thích được tại sao xã hội Việt Nam không có luật lao động, song hành cùng sự vắng mặt của các công đoàn độc lập. Tại sao không có luật xã hội song lứa cùng sự trống vắng các phong trào xã hội dân sự. Nơi mà luật lao động, luật xã hội luôn đồng hội đồng thuyền với công đoàn độc lập, với xã hội dân sự ; mà đây lại là cốt lõi của hiệp ước giữa Liên Hiệp Châu Âu và chính quyền độc đảng toàn trị của Việt Nam ngày 12/2/2020. Tương lai sống còn của hiệp ước này cùng phải dựa vào bộ ba : bảo hiểm xã hội, dịch vụ công cộng, luật xã hội để hình thành ra bộ tứ : luật lao động, luật xã hội, công đoàn độc lập, xã hội dân sự. Ngay trong thời điểm này, 2020, các lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam chỉ thấy lợi nhuận xuất khẩu các mặt hàng nông phẩm, hải sản, thủ công… là số lợi phận lời để họ trả nợ công chồng chất tới chóng mặt, để duy trì thêm tà quyền trong độc đảng của họ, mà họ quên khuấy đi (hoặc là họ không biết) các bộ phận pháp lý khác của Liên Hiệp Châu Âu. Trong đó có một cơ quan tối cao chính là Tòa án tối cao Châu Âu, và chính quyền độc đảng của Việt Nam hiện nay, nên và phải nghiên cứu uy quyền của Tòa án tối cao Châu Âu này. Nơi đây là biểu hiện lương tâm của nhân quyền chống cưỡng bức lao động, chống bóc lột lao động thiếu nhi… vì công đoàn độc lập để từ đó bảo đảm bảo hiểm xã hội, dịch vụ công cộng, luật xã hội với chính nghĩa vì an sinh xã hội.

xahoi3

Tòa án Công lý Châu Âu cũng là Tòa án Tối cao của Liên Liên Hiệp Châu Âu về các vấn đề luật pháp của Liên Hiệp

An sinh xã hội

Không có kiến thức xã hội sẽ không thể hiện được ý thức xã hội. Chính bộ ba bảo hiểm xã hội, dịch vụ công cộng, luật xã hội là tiền đề và là gốc rễ của mọi quan niệm và tri thức về an sinh xã hội. Không có an sinh xã hội thì sẽ không có nền móng để xây dựng một xã hội văn minh, một thể chế vì nhân quyền, nhân dân Việt thấy rất rõ là chính quyền độc tài nhưng hoàn toàn bất tài trong quản lý nạn đại dịch coronavirus đầu năm 2020.

Khi chính quyền Trung Quốc đã phong tỏa rồi cách ly Vũ Hán ngay trước Tết âm lịch tức 25 tháng 1 dương lịch, thì chính quyền của Đảng cộng sản Việt Nam hoàn toàn bị động, không dám đóng cửa như các nước láng giềng với Trung Quốc, mà cũng không có chính sách minh bạch phòng chống đại dịch này. Không những làm tăng số người bị lây của đại dịch này, mà hậu quả là ngày 12 tháng 2 năm 2020 một số quốc gia văn minh đã bắt đầu ngăn dân của họ tới Việt Nam, trong đó có Châu Âu mà cả Hàn Quốc.

Không có nhận thức an sinh xã hội chỉ vì không được giáo dục bằng giáo lý tập thể, bằng đạo lý cộng đồng của tổ tiên Việt có nền là tương thân tương trợ trong nhân lý nhìn xa trông rộng của ăn ở có hậu trong đối nhân xử thế. Đây chính là luân lý xã hội làm nền cho tổ chức xã hội, trợ lực cho bảo hiểm xã hội, dịch vụ công cộng, luật xã hội có chỗ đứng trung tâm trong các cơ chế xã hội văn minh. Nhưng chính h độc (độc đảng, độc quyền, độc tài, độc trị, độc tôn) khi mở cửa cho hệ tham (tham quyền, tham quan, tham ô, tham nhũng, tham tiền) thì :

h sinh hoạt xã hội bị "bôi trơn hóa" ;

h quan hệ xã hội bị "sân sau hóa" ;

h đời sống xã hội bị "chống lưng hóa".

Đây là thực tế xã hội hằng ngày bị thống trị bởi liên minh bạo quyền độc đảng công an trị-tà quyền tham quan trị-ma quyền tham tiền trị. Chính liên minh này đã tha hóa mọi chính sách, mọi tiến bộ tới từ an sinh xã hội, mọi văn minh tới từ bảo hiểm xã hội, dịch vụ công cộng, luật xã hội. Độc trị mà không biết quản trị chỉ là hiện thân của độc tài nhưng bất tài, đã lạc vào quỷ lộ của bất nhân thất đức, ngày ngày trôi dạt xa bờ văn minh của dân chủ, xa bến văn hiến của nhân quyền.

Xã hội dân sự

Xã hội dân sự, có hùng lực của dân chủ để bảo hành bộ ba bảo hiểm xã hội-dịch vụ công cộng-luật xã hội, có sung lực của nhân quyền để trợ lực cho an sinh xã hội, đó là định nghĩa của xã hội dân sự, bằng định chế của công bằng làm nên các cơ chế của công lý. Còn có cả định đề làm nên định luận của xã hội dân sự là công dân thực sự là chủ thể trong chính tư tưởng của họ để có chủ quyết khi bỏ phiếu cho các chính sách xã hội được đại diện bởi các đảng phái, các công đoàn, các hội đoàn, để chủ động qua đa nguyên chính là nơi hẹn của đa trí, đa tài, đa dũng, đa năng, đa hiệu… Hệ chủ (chủ thể, chủ quyết, chủ động) dựa trên tự do biết song hành cùng công bằng để chế tác bác ái chính là nội công làm nên bản lĩnh của xã hội dân sự.

Xã hội dân sự được vận hành và được củng cố bằng chính các thử thách trong khủng hoảng kinh tế, bằng chính các thăng trầm trong lạm phát tài chính, trong đó thiên tai và nhân tai đều được phân tích và giải quyết bằng công pháp dựa trên công lý. Cụ thể là :

h Bảo hiểm xã hội sẽ được bảo hiểm bởi chính quyền và chính phủ khi gặp các biến cố bất thường xảy ra ngay trong đời sống xã hội.

h Dịch vụ công cộng được bảo đảm ở mức nhất định trước các sự cố dị thường đang xảy ra ngay trong sinh hoạt xã hội.

h Luật xã hội được bảo hành trong quan hệ xã hội và được tuân thủ như là hằng số của luật pháp.

Vì vậy, khi Đảng cộng sản Việt Nam độc đảng trong độc quyền, độc trị trong độc tôn, luôn tìm cách hủy hại để huy diệt xã hội dân sự, mà cụ thể là tha hóa bộ ba : bảo hiểm xã hội-dịch vụ công cộng-luật xã hội để duy trì chế độ độc đảng toàn trị mà tha hồ vận dụng trong lạm phát rồi phạm pháp bằng tham quyền-lạm quyền-lộng quyền. Chính đây là thất bại xã hội không chối cãi được của Đảng cộng sản Việt Nam đã không có kiến thức lẫn nhận thức về :

h giá trị của bảo hiểm xã hội,

h đạo lý của dịch vụ công cộng,

h công pháp của luật xã hội.

Chính trên những giá trị, đạo lý, công pháp này đã làm nên văn minh của dân chủ và văn hiến của nhân quyền, tại đây mọi chính sách xã hội tới từ một độc đảng trong độc quyền cai trị mà không có lá phiếu của dân chủ, không có sự đồng thuận với dân tộc trên nền của nhân quyền đều mang lỗi bất tín, và một sớm một chiều trở thành bất nhân nếu nó không tận tâm phục vụ cho bảo hiểm xã hội, dịch vụ công cộng, luật xã hội tức là cho sự thăng hoa của an sinh xã hội.

x-default

Bảo hiểm xã hội, dịch vụ công cộng, luật xã hội tức là cho sự thăng hoa của an sinh xã hội.

Hằng số nhân phẩm

Khi giá trị của bảo hiểm xã hội, đạo lý của dịch vụ công cộng, công pháp của luật xã hội, có chỗ dựa là văn minh của dân chủ và văn hiến của nhân quyền, thì :

h Định chế xã hội không do chính quyền độc đảng quyết định mà do dân tộc quyết định trên định đề nhân phẩm của dân tộc đó.

h Cơ chế xã hội không do chính phủ độc tôn áp đặt mà do dân tộc đề ra qua tự do đầu phiếu trên định luận nhân lý của dân tộc đó.

h Hành chính quản lý xã hội không do bộ máy độc trị của Đảng cộng sản Việt Nam đề ra mà do dân tộc quyết đoán dựa trên bằng quyết luận nhân nghĩa của dân tộc đó.

Đừng xem giá trị của bảo hiểm xã hội, đạo lý của dịch vụ công cộng, công pháp của luật xã hội, bằng xảo luận bất tài kiểu nắng sớm chiều mưa, bằng gian lận bất tín kiểu vật đổi sao dời, mà phải phân tích bộ ba này (bảo hiểm xã hội, dịch vụ công cộng, luật xã hội) như là hằng số của định chế, hằng sản của cơ chế, hàng tâm của hành chính. Đây chính là định nghĩa văn minh của an sinh xã hội, đây chính là định nghĩa thông minh của xã hội dân sự. Chỉ có văn minh của dân chủ và văn hiến của nhân quyền biết dựa trên hệ đa, nơi mà đa nguyên đã tạo nên lực hội tụ của đa trí, đa tài, đa dũng, đa năng, đa hiệu… để :

h bảo hiểm xã hội luôn cao hơn định chế xã hội,

h dịch vụ công cộng luôn rộng hơn cơ chế xã hội,

h luật xã hội luôn sâu hơn hành chính quản lý xã hội.

bảo hiểm xã hội không chỉ là một khung luật lệ mà còn là một không gian công cộng để đối luận được đối thoại trong dân chủ. Vì dịch vụ công cộng có liên minh của nhân tính điều hành nhân lý luôn được trợ lực bởi chỉnh lý của khoa học, bởi toàn lý của lợi ích tập thể bảo đảm. Vì luật xã hội mang nhân đạonhân vị làm nên nhân phẩm có sức mạnh tổng hợp tới từ luật lao độngluật công đoàn. Khi độc đảng dùng độc quyền để vùi dập luật xã hội bằng chính sách ngu dân, để vùi diệt luật lao động bằng tà sách tuyên truyền, và để truy diệt luật công đoàn bằng ma luật mưu hèn kế bẩn, thì chính độc đảng đang tự bất chính không những trước tiến bộ mà cả trước định nghĩa về nhân phẩm, một ngữ pháp luôn vắng mặt trong các văn bản của Đảng cộng sản Việt Nam.

Nhân phẩm vắng mặt thì nhân vănnhân bản cũng trống vắng theo, vì độc đảng để độc trị luôn luồn lách ít nhất các loại chính quyền liêm chính :

h chính quyền bằng hệ lương (lương thiện, lương tâm, lương tri)

h chính quyền bằng hệ công (công bằng, công lý, công pháp)

h chính quyền bằng hệ thức (ý thức, kiến thức, tri thức, trí thức, nhận thức)

h chính quyền bằng hệ tự (tự do, tự trọng, tự chủ, tự tin)

h chính quyền bằng hệ luận (lý luận, lập luận giải luận, diễn luận)

h chính quyền bằng hệ sáng (sáng kiến, sáng chế, sáng lập, sáng tạo)

h chính quyền bằng hệ chuyên (chuyên cần, chuyên môn, chuyên nghiệp)

Tất cả các hệ này đều phải dựa trên hệ đa, nơi mà đa nguyên chính là tụ điểm của đa trí, đa tài, đa dũng, đa năng, đa hiệu…

xahoi5

Văn minh của dân chủ và văn hiến của nhân quyền trong quá trình toàn lý để bảo vệ nhân phẩm trong nhân sinh đã cho xuất hiện chính quyền xã hội là một hình thái cao hơn và đi xa hơn

Chính quyền xã hội

Văn minh của dân chủ và văn hiến của nhân quyền trong quá trình toàn lý để bảo vệ nhân phẩm trong nhân sinh đã cho xuất hiện chính quyền xã hội là một hình thái cao hơn và đi xa hơn :

h chính quyền dân chủ chính trị dựa trên đầu phiếu có ứng cử và bầu cử,

h chính quyền dân chủ pháp trị dựa trên công lý vì thương tôn pháp luật,

h chính quyền dân chủ đối lập trong nghị trường và ngoài xã hội.

Chính quyền xã hội có :

h thế chân kiềng của bộ ba bảo hiểm xã hội-dịch vụ công cộng-luật xã hội.

h lý của an sinh xã hội làm khung cho mọi chính sách xã hội.

h lực của xã hội dân sự chủ động trong đấu tranh vì công bằng.

Thế, lý, lực của chính quyền xã hội không dính dáng gì với :

h chính quyền xã hội chủ nghĩa rỗng luật xã hội,

h chính quyền độc đảng trống an sinh xã hội,

h chính quyền cộng sản vắng xã hội dân sự.

639839480

Mỗi lần nhân loại có luật xã hội được chế tác từ tương trợ xã hội dựa vào đoàn kết xã hội, là văn minh sẽ xuất hiện với dịch vụ công cộng trong sinh hoạt xã hội

Chính quyền xã hội không chỉ là công cụ phục vụ các nhu cầu xã hội, mà nó chính là câu hỏi cần có câu trả lời thỏa đáng cho tất cả các chính quyền muốn đưa dân tộc và đất nước đi về hướng văn minh của công bằng và văn hiến của bác ái. Về mặt lịch sử chính quyền xã hội đã có mặt ngay từ thế kỷ thứ XIX khi nó giải quyết điều kiện lao động phải nhân đạo để chống lại bóc lộc lao động, và nó phát triển không ngừng nghỉ cả thế kỷ XX tại phương Tây với các luật xã hội về bảo hiểm lao động, bảo hiểm hưu trí, bảo hiểm thất nghiệp cho tới luật xã hội được nghỉ lễ và nghỉ hè mà lương bổng vẫn được bảo đảm. Tại đây phải lấy ra một định nghĩa thật văn minh của chính quyền xã hội là chính quyền ra đời để phục vụ lợi ích xã hội bằng an sinh xã hội, luôn vận dụng luật xã hội để thăng trưởng rồi thăng hoa tương trợ xã hội bằng chính đoàn kết xã hội.

Mỗi lần nhân loại có luật xã hội được chế tác từ tương trợ xã hội dựa vào đoàn kết xã hội, là văn minh sẽ xuất hiện với dịch vụ công cộng trong sinh hoạt xã hội, nơi mà đời sống xã hội có bảo hiểm xã hội trong mọi dịch vụ về y tế, có giáo dục miễn phí từ tiểu học lên đại học. Chính sự thảm bại của Đảng cộng sản Việt Nam về y tế với bệnh viện quá tải, người bệnh phải điều trị trong điều kiện của một trại súc vật. Thảm bại thứ hai của Đảng cộng sản Việt Nam mang hậu quả đã thành hậu nạn cho nhiều thế hệ, đó là một nền giáo dục không miễn phí và ngày càng đắt đỏ như một gánh nặng ngộp thở cho mọi gia đình có con em luôn phải trả giá cao học phí, bi đát nhất là nó song hành cùng một hệ thống giáo dục gian lận tạo ra học giả-thi giả-điểm giả-bằng giả để mua chức bán quyền. Kết luận phải có là dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, với chính quyền độc đảng thì chính quyền này là loại chính quyền phản tượng trợ xã hội, phản đoàn kết xã hội, nên nó phản lại mọi định nghĩa liêm chính của một chính quyền xã hội.

Vì tất cả chính quyền loại độc tài này chỉ biến cộng-sản-thành-độc-sản-cho-độc-đảng, không hề có tư tưởng lý luận nên không hề có một sáng tạo gì về năm thực thể : bảo hiểm xã hội, dịch vụ công cộng, luật xã hội, an sinh xã hội, xã hội dân sự. Trên lãnh vực này, thì các lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam có những tuyên bố liều nói lên thực chất ngu của họ, cái tục ngôn đến từ cái vô minh trước các tiến bộ của nhân loại vì nhân quyền. Thí dụ thì quá nhiều về chuyện nói liều vì vô tri ; thí dụ như Lê Duẩn : "chúng ta làm cách mạng thì không cần luật học", lợm giọng nhất vẫn là kiểu nói liều của Chủ tịch nước kiêm Tổng bí thư hiện nay Nguyễn Phú Trọng : "chưa bao giờ đất nước ta được như ngày hôm nay" ; "chưa có đảng nào trên thế giới được nhân dân tin tưởng như Đảng cộng sản Việt Nam" ; "chưa bao giờ nhân dân ta được hạnh phúc bên Đảng cộng sản Việt Nam như ngày hôm nay"… Nói liều ung thư hệ đôi tuyên bố loạn, chính là thảm bại ngay trong thượng nguồn não trạng của các lãnh đạo Đảng cộng sản Việt Nam mà cũng là thảm nạn của Việt tộc đã trao thân gởi phận cho một lực lượng kiêu căng trong vô tri, tự kiêu trong vô minh, đang ngày ngày ngăn chặn mọi tiến bộ xã hội mà các dân tộc khác đã được hưởng từ lâu. Trong quá trình hình thành của mình, chính quyền xã hội mang nội chất văn minh ngay trong lý luận và lập luận của nó :

h Con người không phải là thú vật để chịu những sức ép của nguồn máy sản suất xem con người như công cụ để làm ra sản phẩm.

h Con người từ chối vào nguồn máy sản xuất có tính toán như một loại đồng hồ khổng lồ với giờ giấc áp đặt năng xuất, với hiệu xuất hằng giờ, hằng ngày…

h Con người là chủ thể lao động với chuyên môn của mình được sự hỗ trợ của tượng trợ xã hội, của đoàn kết xã hội.

Trong quá trình trưởng thành của mình, chính quyền xã hội đã vận hành để luật hóa bằng cách nhân đạo hóa quá trình lao động của con người :

h Con người không còn cúi đầu tuân lệnh từ trên xuống, từ nguồn máy, từ chủ nhân, mà con người lao động bằng chuyên môn với kinh nghiệm làm người của mình được chính quyền, đảng phái, công đoàn đồng ý vì đồng lòng trên cùng một thỏa thuận, chính là thượng nguồn của mọi luật xã hội.

h Con người không còn cúi đầu tức là con người không phục dịch một cách vô điều kiện các ý muốn hoặc các ý đồ của kẻ nắm tư liệu sản suất, mà con người trong lao động có khả năng của năng khiếu và của tài năng của mình để có cùng một mục đích giữa kẻ làm chủ và người làm công.

h Con người lao động với khả năng, với năng khiếu, với tài năng của mình thì con người lao động này sẽ có kinh nghiệm trong không gian và thời gian lao động để xem lại các mục đích lao động bằng kinh nghiệm lao động của mình, từ đó xét lại các chỉ tiêu của lao động do tập thể đề ra.

Trong quá trình vận hành của mình, chính quyền xã hội không tự thần tượng hóa các thành tựu của nó trong bảo hiểm xã hội, trong dịch vụ công cộng, trong luật xã hội ; vì nó biết rất rõ là suy thoái kinh tế, khủng hỏang chính trị, tai họa chiến tranh hoặc thiên tai có thể xóa đi hoặc đổi đi các thành tựu này. Nhưng chính quyền xã hội có một nền tảng vững bền tự nhân lý tới nhân đạo, giúp cho nó trụ chắc vào nhân sinh, bắm chắc vào nhân quyền, đó là trải nghiệm về công bằng xã hội làm nên tri thức về công lý xã hội. Từ đây, chính quyền xã hội khi có định hướng về công bằng xã hội, sẽ có chính nghĩa qua công lý xã hội. Hãy trở về câu chuyện của xã hội Việt Nam hiện nay dưới độc quyền lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam với nhận định : mọi chuyện trong nhân sinh đều có cái giá của nó, mọi cái giá đều mang theo sự mất mát hoặc hy sinh của nó. Nhưng nếu bỏ một này để được một kia thì vẫn còn công bằng, và mất một độc đảng mà được đa đảng thì công lý còn đó, mà thắng lợi cũng đoán được. Ngược hẳn với sự mất mát một tiến bộ, một văn minh của một Việt tộc bị thí đi vì một độc đảng độc tài nhưng lại bất tài, ngược hẳn với sự hy sinh một dân tộc, một giống nòi vì một độc đảng độc trị mà không biết quản trị một đất nước thì cái mất mát này, cái hy sinh này quá lớn ! Quá bất công ! Vừa vô nhân lý vừa phản công lý, nên nó không thể chấp nhận được.

Lê Hữu Khóa

(10/05/2020)

---------------------


lhk0 Lê Hữu Khóa

Giáo sư Đại học Lille

Giám đốc Anthropol-Asie

Chủ tịch nhóm Nghiên cứu Nhập cư Đông Nam Á

Cố vấn Chương trình chống Kỳ thị của UNESCOLiên Hiệp Quốc

Cố vấn Trung tâm quốc tế giáo khoa Paris

Thành viên hội đồng khoa học Viện nghiên cứu Đông Nam Á

Hội viên danh dự ban Thuyết khác biệt, Học viện nghiên cứu thế giới.

Các công trình nghiên cứu việt nam học của giáo sư Lê Hữu Khóa, bạn đọc có thể đọc và tải qua Facebook VÙNG KHẢ LUẬN-trang thầy Khóa.

Published in Tư liệu

"Công đoạn thực thi EVFTA, có thể bắt đầu từ tháng 06/2020, sẽ quyết định liệu hiệp định này chỉ phục vụ các đại gia kinh tế, hay còn đem lại lợi ích cho cả những người dân bình thường. Chương 13 của EVFTA, xoay quanh ‘Thương mại và Phát triển Bền vững’, có các cơ chế để báo chí và xã hội dân sự Việt Nam tác động vào quá trình thực thi Hiệp định".

evfta1

Tọa đàm cập nhật EVFTA tại Hà Nội hôm 1/11/2019 - Courtesy of FB Friedrich-Ebert-Stiftung Vietnam

Đó là thông điệp mà ông Bernd Lange, Chủ tịch Ủy ban Thương mại Quốc tế Nghị viện Châu Âu (INTA), đưa ra trong buổi Tọa đàm "Cập nhật EVFTA I", do Viện Nghiên cứu Chính sách và phát triển (IPS), Trung tâm Phát triển và hội nhập (CDI) và Viện Friedrich Ebert Stifung (FES) đồng tổ chức tại Hà Nội sáng 01/11/2019.

EVFTA có thể được phê chuẩn vào tháng 02/2020

Mới đây, ông Lange và phái đoàn INTA đã có chuyến công tác tới Hà Nội, nhằm đánh giá sự chuẩn bị của Việt Nam với việc phê chuẩn Hiệp định Thương mại tự do EU – Việt Nam (EVFTA). Hai bên đã trao đổi nhằm thống nhất cách hiểu về một số vấn đề còn chưa được làm rõ trong Chương 13 của Hiệp định, xoay quanh "Thương mại và Phát triển Bền vững".

evfta2

Ông Axel Blaschke – Trưởng Văn phòng đại diện Viện Friedrich Ebert Stifung tại Việt Nam Hình do tác giả cung cấp

Sau đó, Nghị viện Châu Âu (EP) sẽ tiếp tục thảo luận về Hiệp định vào ngày 06/11, trước khi bỏ phiếu vào ngày 31/01/2020. Nếu đủ phiếu thuận, EP sẽ phê chuẩn Hiệp định vào tháng 02/2020, mở đường cho Quốc hội Việt Nam phê chuẩn Hiệp định vào tháng 5, để EVFTA có hiệu lực từ tháng 6.

Lange cho biết ông "lạc quan" về khả năng phê chuẩn EVFTA, vì Việt Nam đã có nhiều bước tiến trong cả 2 vấn đề chính của Chương 13, là quyền lao động và môi trường.

Cụ thể, về quyền lao động, Việt Nam đã gia nhập Công ước số 98 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), xoay quanh việc áp dụng những nguyên tắc của quyền tổ chức và thương lượng tập thể. Hai bên cũng đã thống nhất rằng Việt Nam sẽ xem xét phê chuẩn Công ước số 87 - Tự do Liên kết và Bảo vệ Quyền Tổ chức, và Công ước số 105 - Xóa bỏ Lao động Cưỡng bức. Lange cho rằng việc Việt Nam bỏ phiếu thông qua Bộ luật Lao động sửa đổi ngay trong kỳ họp Quốc hội tháng 11 sẽ mở đường cho việc phê chuẩn hai công ước cơ bản còn lại của ILO, tạo một bước tiến lớn để thuyết phục EP thông qua EVFTA.

Về lĩnh vực môi trường, Việt Nam là một trong những nước mà EU có thể sớm thảo luận về vấn đề quản lý rừng bền vững, trong khuôn khổ thực hiện Thỏa thuận Paris về Biến đổi Khí hậu.

Tuy nhiên, vì chỉ còn 3 tháng trước thời điểm bỏ phiếu về Hiệp định, ông Lange cho rằng quá trình trao đổi sẽ "khá gai góc".

Xã hội dân sự tác động đến quá trình thực thi EVFTA qua cơ chế nào ?

Trong buổi hội thảo, ông Bernd Lange cho biết quá trình thực thi EVFTA, có thể bắt đầu sau tháng 06/2020, mới là khâu quyết định liệu Hiệp định có hay không đem lại lợi ích cho những người dân bình thường. Chương 13 của EVFTA đã tạo ra một cơ chế giúp xã hội dân sự tác động vào quá trình thực thi Hiệp định, là "Nhóm Tư vấn Trong nước" (Domestic Advisory Group – DAG).

Theo đó, DAG là một hội đồng gồm đại diện của các tổ chức dân sự độc lập, nhóm họp để giám sát, tư vấn cho chính phủ về quá trình thực thi EVFTA. Báo cáo của DAG được công bố công khai sau khi trình lên Ủy ban chuyên trách về Thương mại và Phát triển Bền vững. Việt Nam và EU sẽ tự quyết định thủ tục để thành lập DAG, và bổ nhiệm thành viên cho DAG của mỗi bên. DAG của hai bên sẽ gặp nhau mỗi năm một lần để đối thoại.

Ông Lange cho rằng các tổ chức dân sự ở Việt Nam cần chủ động tận dụng cơ chế DAG để tham gia vào quá trình thực hiện Chương 13 EVFTA. Việt Nam có thể tham khảo trường hợp của Canada, nơi DAG đã tích cực thúc đẩy việc giảm thiểu nhiệt điện than, và việc áp chế tài cụ thể cho các vi phạm.

Trong 5 năm tới, EU sẽ không ký thêm nhiều FTA, để tập trung vào việc giám sát thực hiện các FTA mới ký.

Cuối buổi tọa đàm, ban tổ chức đã khởi động Chương trình Hỗ trợ báo chí viết về EVFTA. Theo đó, IPS, CDI và FES sẽ thành lập nhóm tư vấn, hỗ trợ phóng viên khai thác tuyến đề tài liên quan đến thương mại và phát triển bền vững. Nếu đề tài được duyệt, phóng viên sẽ được hỗ trợ kinh phí để gặp gỡ người lao động và các tổ chức công đoàn, nhằm hoàn thành loạt bài viết.

Những trở ngại trong thực tế và giải pháp

Đa số các tổ chức dân sự Việt Nam sẽ gặp khó khăn trong việc tiếp cận cơ chế DAG, do chính quyền là bên quyết định danh sách thành viên của nhóm tư vấn này, cũng như cấp kinh phí cho nó hoạt động. Dù vậy, người viết cho rằng xã hội dân sự vẫn có thể tận dụng DAG để giám sát quá trình thực thi Chương 13 EVFTA, thông qua hai phương thức.

Một, là cung cấp thông tin về các vụ vi phạm cho DAG của EU.

Hai, là tác động đến các quyết định của DAG của Việt Nam bằng dư luận.

Ngoài ra, cũng nên khuyến khích DAG của Việt Nam tổ chức các cuộc thảo luận mở, cho phép nhiều bên tham gia, để cơ chế DAG nằm trong tầm với của xã hội dân sự.

Tử Dương

Nguồn : RFA, 06/11/2019

Phụ lục 1 – Một số thông tin bổ sung :

- Link sự kiện :

https://www.facebook.com/events/968397890175170

- Thông tin và ảnh chụp của FES về buổi tọa đàm :

https://www.facebook.com/FriedrichEbertStiftung.Vietnam/posts/2768081063231624?__tn__=-R

Published in Diễn đàn

Khoảng hơn 10 năm trước, tại Việt Nam, thuật ngữ xã hội dân sự (civil social) đã trở thành một thuật ngữ thời thượng. Nhiều học giả nhà nước và báo chí nhà nước đã bàn luận về khái niệm xã hội dân sự một cách khá cởi mở. Nhưng rồi, sự sôi nổi và nhiệt tình về xã hội dân sự trên báo chí nhà nước nhanh chóng biến mất, thay vào đó là sự im lặng. Thay vào đó là những quy kết của chính quyền rằng, các tổ chức xã hội dân sự chính là những tổ chức phản động.

hay1

Sự sôi nổi và nhiệt tình về xã hội dân sự trên báo chí nhà nước nhanh chóng biến mất, thay vào đó là những quy kết của chính quyền rằng, các tổ chức xã hội dân sự chính là những tổ chức phản động.

Dù báo chí nhà nước không còn nhắc đến xã hội dân sự, nhưng trên thực tế, ở Việt Nam vẫn xuất hiện các tổ chức xã hội dân sự như là một yêu cầu không thể khác được. Trong các năm 2013 và 2014, khá nhiều tổ chức xã hội dân sự ra đời, có thể kể đến Hội anh em dân chủ, Hội bầu bí tương thân, Mạng lưới bloggers Việt Nam, Hội đồng liên tôn, Hội nhà báo độc lập Việt Nam… Vào tháng 6/2014, 16 tổ chức xã hội dân sự đã có cuộc gặp gỡ tại chùa Liên Trì (Sài Gòn) để bàn luận về hiện tình đất nước. Sự kiện này có ý nghĩa to lớn trong quá trình hình thành và xác lập xã hội dân sự ở Việt Nam trong bối cảnh cả đất nước kể từ ngày bị độc tài đảng trị đã không hề có các tổ chức xã hội dân sự đúng nghĩa. Sau sự kiện diễn ra tại chùa Liên Trì, chính quyền đã không hề đả động đến xã hội dân sự, và chính thức coi các tổ chức xã hội dân sự non trẻ là thù địch.

Nhưng, xã hội dân sự vẫn được một số học giả có tâm huyết và trách nhiệm quan tâm lý giải bằng học thuật. Hai học giả trẻ tuổi là Nguyễn Khắc Giang và Nguyễn Quang Thái ở Viện nghiên cứu kinh tế và chính sách (VEPR) vào năm 2018 đã cho ra đời công trình "Xã hội công dân Việt Nam dưới góc nhìn thể chế" (sách tham khảo). Công trình này được Nhà xuất bản Đà Nẵng xuất bản rất thầm lặng vào cuối năm 2018. Không hề có bài điểm sách, bài bình luận sách nào về công trình nghiên cứu rất công phu này. Cũng dễ hiểu thôi, khi mà hai học giả trẻ tuổi đã phải dùng khái niệm xã hội công dân thay cho khái niệm xã hội dân sự. Dù không thích suy đoán và suy diễn, nhưng những người yêu sách ở Việt Nam đều có chung nhận định rằng, hai học giả trẻ phải dùng một khái niệm tiếng Việt khác (dù vẫn chú thích bằng tiếng Anh), và không sử dụng chiến dịch truyền thông để quảng bá cho cuốn sách hay nhằm tránh sự dòm ngó và kiểm duyệt của chính quyền.

Có gì đặc sắc trong cuốn "Xã hội công dân Việt Nam dưới góc nhìn thể chế" ?

Nếu như học giả Eamonn Butler trong cuốn "Những nền tảng của xã hội tự do" cho chúng ta biết rằng, tự do không phải là một sản phẩm của Châu Âu mà là sản phẩm của Châu Á từ 2000 năm trước, thì hai học giả trẻ tuổi người Việt cũng cho chúng ta biết những điều thú vị không kém, rằng, người Châu Âu khi đến Châu Á vào thế kỷ 13 đã ngạc nhiên về các tổ chức xã hội dân sự ở Châu Á. Cuốn sách của của hai học giả Việt cho biết : "Marco Polo, nhà thám hiểm phương Tây khi đến Hàng Châu (Trung Quốc) vào thế kỷ 13, cho rằng, ông ấn tượng bởi thành phố sầm uất này có những "tổ chức thiện nguyện" mang tính hiệp hội rất mạnh như nhà tế bần, trại dưỡng lão, những phường hội kinh doanh… (Edward, 2004). Có lẽ khắp những đô thị phồn hoa của Châu Á trong thời kỳ trung cổ, từ Nhật Bản, Hàn Quốc, cho đến Việt Nam, những tổ chức mang tính hiệp hội như vậy cũng đã tồn tại rất mạnh mẽ.

Những xã hội mang đậm ảnh hưởng của Khổng tử và hơi hướng Phật giáo ở Đông Á có những đặc điểm rất gần với ý tưởng xã hội công dân ở phương Tây. Trước hết, việc đề cao "việc chung" lên trước "việc riêng", tinh thần cộng đồng, triết lý hòa hợp giữa cá nhân trong xã hội là những cấu phần tư tưởng quan trọng về xã hội công dân của các triết gia phương Tây như Tocqueville hay Putnam. Thứ hai, cùng với sự phát triển kinh tế như đề cập ở trên, các tổ chức hiệp hội phôi thai, đại diện cho quyền lợi của những nhóm dân cư khác nhau ra đời và phát triển rất mạnh ở các đô thị Châu Á như các phường, hội kinh doanh, thủ công mỹ nghệ, thi ca, nhạc họa…" (trang 8 và 9, sách đã dẫn).

Về sự hình thành và phát triển xã hội dân sự ở Việt Nam, cuốn "Xxã hội công dân Việt Nam dưới góc nhìn thể chế" cho rằng, "xã hội Việt Nam từ trước đến nay, với đặc trưng của văn hóa làng xã, mang nặng tính kết nối tự nguyện, đã xuất hiện nhiều dạng thức mà hiện nay được tập hợp chung trong nhóm "xã hội công dân", như, hội, phường, dòng họ, phe giáp… vốn được khai thác, sử dụng để hợp tác và tương trợ không chỉ trong sản xuất kinh doanh mà còn trong các hoạt động khác nhau của đời sống…

Không gian công dân mang tính bán tự nguyện ở làng quê Việt Nam trở nên tự nguyện hơn khi dịch chuyển từ xã hội làng xã sang phường, hội ở các đô thị lớn như Thăng Long, Vân Đồn, Hội An. Qua các thời kỳ lịch sử, hệ thống phường, hội kinh doanh phát triển rất mạnh, là chỗ dựa cho việc phát triển cộng đồng kinh doanh ở đây" (trang 14 và 15, sách đã dẫn).

Có một điều đặc biệt trong cuốn sách "Xã hội công dân Việt Nam dưới góc nhìn thể chế", đó là cuốn sách đánh gia cao về xã hội dân sự thời Việt Nam thuộc Pháp và miền Nam Việt Nam trước năm 1975.

Đánh giá về xã hội dân sự Việt Nam từ thời kỳ đổi mới đến nay, hai học giả Nguyễn Khắc Giang và Nguyễn Quang Thái cho rằng, không gian xã hội công dân bắt đầu được trao quyền trở lại cho tổ chức xã hội, các tổ chức xã hội độc lập phát triển mạnh ; hệ thống pháp luật về tổ chức xã hội phát triển tích cực nhưng chưa đầy đủ ; nhà nước nắm quyền kiểm soát không gian xã hội công dân qua chính sách, quản lý nhà nước, và các tổ chức quần chúng. Từ đánh giá chung đó, hai học giả đã có một cái nhìn điềm tĩnh về xã hội công dân Việt Nam hiện tại : "xã hội công dân, với tư cách là một định nghĩa phương Tây, đòi hỏi những điều kiện mà ở Việt Nam trên thực tế chưa tồn tại. Việc có một "không gian công cộng" hoàn toàn tách biệt khỏi nhà nước, và thậm chí đối lập với nó, ở điều kiện của Việt Nam hiện tại là không thể. Chính vì thế, cần phải xét "xã hội công dân" và "tổ chức xã hội" ở Việt Nam với góc nhìn đặc trưng hơn, và có những đánh giá mang tính thực tiễn hơn" (trang 23, sách đã dẫn). Đánh giá điềm tĩnh của hai học giả trẻ tuổi cần được hiểu rằng, các tổ chức xã hội và tổ chức quần chúng được hưởng lương từ ngân sách hoặc được ngân sách tài trợ một phần không phải là những tổ chức xã hội dân sự- tổ chức xã hội công dân mà chính là những tổ chức nối dài của chính quyền và đảng cầm quyền.

Ở một đất nước từ lâu vắng bóng tự do học thuật, vắng bóng những nhà nghiên cứu độc lập, cần phải ghi nhận rằng, việc hai học giả trẻ tuổi Nguyễn Khắc Giang và Nguyễn Quang Thái tiên phong và can đảm lao vào nghiên cứu một phạm trù nhạy cảm trong nhận thức của chính quyền là một hành động có trách nhiệm của những người có tâm huyết với sự tồn vong của đất nước. Nếu các học giả ở các xứ sở tự do được đi trên con đường thẳng tắp, thì hai học giả Nguyễn Khắc Giang và Nguyễn Quang Thái buộc phải đi trên những con đường vòng vo và quanh co để truyền tải ý niệm của mình đến công chúng. Bạn hãy đọc "xã hội công dân Việt Nam dưới góc nhìn thể chế" trước khi trách móc họ hay khen ngợi họ ! 

Tâm Don

Nguồn : VNTB, 23/10/2019

Published in Diễn đàn

Hôm 16/11/2018, tổ chức Freedom Now công bố báo cáo về tình trạng chính quyền Việt Nam sử dụng luật như một vũ khí để khống chế, đàn áp Xã hội Dân sự.

luat1

Việt Nam dùng luật để khống chế xã hội dân sự - Ảnh bìa bản báo cáo - Screen shot

Buổi công bố báo cáo được tổ chức tại Washington DC với sự tham gia của các diễn giả đại diện cho Freedom Now ; tổ chức Boat People SOS ; tổ chức Voice, Văn phòng Dân Chủ, Nhân Quyền và Lao Động thuộc Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ.

Bản báo cáo được tổ chức Freedom Now và Trường luật Washington thuộc Đại học Hoa Kỳ phối hợp thực hiện. Họ đã phỏng vấn 25 người Việt tị nạn vùng Đông Nam Á cùng một số trường hợp khác và qua đó nêu lên một bức tranh ảm đạm về nhân quyền Việt Nam với những vụ quấy rối, đàn áp, hăm dọa, thậm chí bắt giữ và bỏ tù những nhà hoạt động xã hội.

Cô Anna Nguyễn, Giám đốc chương trình của Voice cho chúng tôi biết một phần trong quá trình hình thành bản báo cáo này :

"Voice với Freedom Now làm việc từ năm 2015. Lúc đó Freedom Now có liên lạc với Voice và muốn có thông tin những người hoạt động từ Việt Nam và muốn viết báo cáo cho Nhóm Làm việc của Liên Hiệp Quốc về Bắt giữ tùy tiện. Đầu năm nay, Freedom Now liên lạc với Voice một lần nữa và cho biết họ muốn viết một bản báo cáo cùng với trường Luật ở DC. Freedom Now muốn nhờ Voice giúp liên lạc phỏng vấn một số người tị nạn ở Thái Lan".

Cô Anna Nguyễn cho biết quá trình phỏng vấn không có gì trở ngại, chỉ có một số người không muốn nêu tên thật của họ mà thôi.

Cô Carol Nguyễn, Điều phối viên chương trình của Tổ chức BPSOS, một trong những tổ chức giúp Freedom Now, là một trong các diễn giả của buổi công bố báo cáo, hôm 16 tháng 11 nói rằng :

"Bất chấp những chỉ trích từ quốc tế này, Việt Nam tiếp tục gia tăng đàn áp tôn giáo với Luật tín ngưỡng, tôn giáo được sửa đổi và có hiệu lực từ ngày 1/1/2018 nhằm gia tăng sự kiểm soát của Chính phủ lên các nhóm tôn giáo và dùng luật này để trừng mạnh mạnh tay những người mà họ cho là vi phạm luật tín ngưỡng. Bởi luật có những quy định cụ thể như cấm lợi dụng tự do tôn giáo gây tổn hại đến an ninh quốc gia, trật tự công cộng".

Bản báo cáo cũng chỉ ra hiện nay Việt Nam có hơn 150 tù nhân lương tâm đang bị giam giữ trong các nhà tù ở Việt Nam. Một số được Freedom Now nhắc đến như Nguyễn Hoàng Quốc Hùng, Nguyễn Hữu Quốc Duy, Trần Hoàng Phúc, Vũ Quang Thuận, Nguyễn Văn Điển, Phan Kim Khánh, bác sĩ Hồ Hải, đặc biệt là trường hợp Nguyễn Văn Hóa.

Người tù chính trị chỉ mới 22 tuổi, Nguyễn Văn Hóa vừa được tổ chức Freedom Now và Công ty luật toàn cầu Dechert LLP thay mặt gửi bản kiến nghị đến Nhóm Làm việc của Liên Hiệp Quốc về Bắt giữ tùy tiện và yêu cầu có hành động ngay lập tức về trường hợp này hôm 6/11/2018.

Bà Kate Barth, Giám đốc pháp lý của tổ chức Freddom Now nói với RFA rằng bà hy vọng Chính phủ Việt Nam sẽ có hành động tích cực về trường hợp này :

"Chúng tôi hy vọng chính phủ sẽ có hành động trong trường hợp Nguyễn Văn Hóa. Đó là lý do mà chúng tôi lập hồ sơ về Nguyễn Văn Hóa. Một phần công việc của chúng tôi là chắc chắn rằng chính phủ Việt Nam biết rằng cộng đồng quốc tế và các chính phủ trên thế giới quan tâm đến trường hợp của Nguyễn Văn Hóa. Và Nguyễn Văn Hóa không thể "biến mất" trong nhà tù Việt Nam".

Khi chúng tôi hỏi rằng nếu Chính phủ Việt Nam vẫn im lặng về trường hợp của Nguyễn Văn Hóa thì bước tiếp theo Freedom Now sẽ làm là gì, bà Barth cho biết :

"Một phần lý do mà chúng tôi lập hồ sơ về đảng cầm quyền để có được những bằng chứng đáng tin về việc chính phủ Việt Nam vi phạm luật quốc tế.. Và khi có đủ bằng chứng, chúng tôi sẽ mang đến cho các thành viên khác nhau của cơ quan luật pháp ở điện Capital cũng như các chính phủ mà chúng tôi nghĩ là có quan tâm để có những áp lực chính trị hữu hiệu lên chính phủ Việt Nam. Đó là bước tiếp theo của chúng tôi".

Bà Barth cho biết thêm về những trường hợp mà Freedom Now lên tiếng đã có kết quả :

"Đã có vài trường hợp thành công là các nhà nhà hoạt động đã được phóng thích sớm như blogger Mẹ Nấm hay luật sư Nguyễn Văn Đài. Cũng có những trường hợp chúng tôi cũng xem là đã thành công không phải đơn thuần là các nhà hoạt động được phóng thích sớm mà là họ không bị lãng quên. Tôi nghĩ điều đó là sự khác biệt lớn không chỉ cho những người trong tù mà cho cả những người bên ngoài vì họ có được niềm hy vọng cũng như là những người trong tù được đối xử tử tế. Khá nhiều trường hợp bị bạo hành và bị dùng nhục hình trong tù và chúng tôi cũng đã tìm kiếm áp lực quốc tế lên những trường hợp đó để giúp bảo vệ họ và có được những điều kiện tốt hơn trong tù và không bị nhục hình".

Ngoài các luật được sửa đổi nhằm sử dụng như vũ khí để tấn công các quyền cơ bản của người dân, bản báo cáo còn nêu bật việc sử dụng các hình thức tra tấn trong quá trình điều tra, giam giữ cũng như điều kiện vệ sinh tồi tệ trong các trại giam, nhà tù ở Việt Nam. Bên cạnh đó là việc các tù nhân không được chăm sóc y tế đúng mức.

Ngoài ra còn có tình trạng bắt giam không đúng quy trình pháp luật, thời gian tạm giam kéo dài, các phiên tòa không công bằng.

Freedom Now và Trường Luật thuộc Đại học Hoa Kỳ kêu gọi chính phủ Việt Nam phải sửa đổi hoặc bãi bỏ một số điều luật nhất định để Việt Nam tuân thủ luật nhân quyền quốc tế và bảo đảm Việt Nam phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều luật đó ; Công khai lên án bất kỳ hành vi vi phạm nhân quyền nào với bất cứ một cá nhân nào ; Cung cấp các khóa đào tạo về nhân quyền cho người dân trong nước ; Phải thả các tù nhân lương tâm.

Diễm Thi

Nguồn : RFA, 16/11/2018

Published in Diễn đàn

Sáng ngày 16/11, tại Tòa nhà Văn phòng H vin Hoa Kỳ, t chc Freedom Now trình bày báo cáo v tình hình nhân quyn ca Vit Nam. Phúc trình mi nhan đ "Đàn áp theo lut : Vit Nam dùng lut làm võ khí chng li xã hi Dân s" do Freedom Now và trường Luật của Đi hc American University hp tác thc hin tp trung chi tiết vào tình trng gia tăng bt b nhng người bt đng chính kiến, nhng nhà báo và nhà hot đng dân ch dám th hin quan đim trái chiu vi chính th ti Vit Nam trong các cuc biu tình chống lut an ninh mng, đc khu kinh tế hay đơn gin ch là th hin quan đim cá nhân trên mng xã hi thi gian gn đây.

freedom1

nh tư liu - Người thân và các nhà hot đng kêu gi tr t do cho các nhà bt đng chính kiến ti Hà Ni, ngày 27/8/2018.

Freedom Now cho biết h thc hin nhng cuc điu tra và phng vn chi tiết hàng chc cá nhân đã b chính quyn bt gi hoc đang b qun chế ti Vit Nam hin nay. Qua đó, 88% nhng người được phng vn khng đnh đã b giam gi trong mt thi gian dài mà không qua xét xử, không được tiếp xúc vi lut sư hoc nếu có thì cũng ch được xét x mt phiên tòa bí mt vi nhng mc án đã được đnh trước. 68% s người được phng vn cũng cho biết h đã tng b tra tn hoc b nhc hình trong quá trình giam gi.

Freedom Now nói điều đáng quan ngi là Vit Nam hin đang tìm mi cách đ xây dng và s dng lut pháp như là mt th vũ khí đ bo v li ích ca chế đ. Điu này, theo Freedom Now, đi ngược hoàn toàn vi giá tr đích thc ca lut pháp là đ bo v công dân.

Trao đổi vi VOA Vit ng, bà Kate Barth, Giám đc Pháp lý ca t chc Freedom Now cho biết :

"Theo tôi thì tình hình thực s đang rt ti t ti Vit Nam hin nay. Các bn có th thy rng trong 2 năm qua các nhà hot đng dân ch hay là bt c người dân nào nếu tham gia vào các cuc biu tình hoc th hin quan đim chính kiến khác bit là lp tc b chính quyn nhm ti sách nhiu hay thm chí là có th b qun chế, b tù. Trong đó nhiu người đã phi chu nhng mc án rt nng n. Nhà cm quyn Việt Nam đang thực s s dng lut pháp đ bo v quyn li chế đ mà không đoái hoài đến người dân".

Báo cáo cũng chỉ ra rng có ti 60% s người được phng vn cho biết b khng b và bc hi bi các lc lượng an ninh khác nhau ti Vit Nam ch vì th hin và thực hành nim tin tôn giáo ca mình. Điu này, theo FreedomNow, cho thy tình hình t do tôn giáo Vit Nam cũng đc bit ti t. Phn ln người dân ch được khuyến khích tiếp cn vi các nim tin tín ngưỡng và cơ s tôn giáo có tha hip vi chính quyền các cp ; thm chí cơ s tôn giáo còn được điu hành bi các nhân viên an ninh nhà nước khoác áo tu hành, báo cáo nói.

Vẫn theo phúc trình ca Freedom Now, trước áp lc quc tế, đc bit là áp lc t phía Hoa Kỳ và các nước phương Tây, chính quyn Vit Nam thường chn gii pháp trc xut, bt buc các nhà hot đng dân ch-nhân quyn phi sng lưu vong nước ngoài trái vi ý mun và nguyn vng ca h mà hai trường hp gn đây nht là lut sư Nguyn Văn Đài trong Hi Anh em Dân ch và blogger M Nm Nguyễn Ngc Như Quỳnh.

y ban Cu người Vượt bin BPSOS có tr s ti bang Virginia, Hoa Kỳ, đã có nhiu năm theo dõi và vn đng cho dân ch-nhân quyn ti Vit Nam.

"Ngày qua ngày, những người dân vô ti b sách nhiu, thm chí là b tù hay tra tn vì thc hiện nhng quyn căn bn ca con người ti Vit Nam. Rõ ràng điu này là không th chp nhn được. Chúng tôi lo s rng nếu chúng ta không có nhng hành đng kp thi thì tình hình s ngày càng xu đi. S ngày càng có nhiu người b b tù hơn đ Vit Nam ly h làm vt trao đi vi Hoa Kỳ và các nước dân ch khác", đi din ca BPSOS, cô Carol Nguyn, phát biu trong bui tường trình.

Giám đốc Pháp lý ca t chc Freedom Now, Kate Barth, cho rng phn ng và áp lc t Hoa Kỳ chưa đ trước đà gia tăng đàn áp các tiếng nói dân ch ti Vit Nam trong thi gian qua.

"Theo tôi, Hoa Kỳ và các nước dân ch đã không có được nhng áp lc đy đ lên chính th ti Vit Nam trong thi gian va qua. Điu này là rt nguy him, bi Hà Ni s nhân cơ hi đó gia tăng bt b, dập tt mi tiếng nói phn kháng đòi t do, dân ch và nhng quyn cơ bn cho con người Vit Nam. Nhng hành đng v kinh tế và pháp lý cn tng bước được tiến hành đ hn chế vic vi phm nhân quyn nghiêm trng ti Vit Nam hin nay".

Báo cáo của t chức Freedom Now cũng trình bày c th v h thng báo chí ti Vit Nam và cách mà đng cng sn cm quyn kim soát truyn thông. Nếu không có nhng tiếng nói phn bin ca các cá nhân t h thng mng xã hi thì người dân Vit Nam s hoàn toàn b bưng bít thông tin, bị cm tù v mt nhn thc và ch được nghe nhng điu đng cm quyn mun, Freedom Now nhn xét.

Kết qu điu tra ca Freedom Now và ý kiến trao đi t các chuyên gia s được tng hp đ trình lên H vin Hoa Kỳ đ thúc đy nhng hành đng cng rn hơn trong vic gia tăng áp lc buc Vit Nam phi tôn trng nhng quyn căn bn ca con người như đã cam kết vi quc tế.

Freedom Now là tổ chc phi li nhun, phi chính ph, phi đng phái, có tr s ti M. Mc tiêu hot đng ca Freedom Now là vận động giúp phóng thích tù nhân lương tâm quc tế thông qua các n lc v tư pháp, chính tr, và quan h quc tế.

Nguyễn Lại

Nguồn : VOA, 17/11/2018

Published in Diễn đàn

Ngày 8/11, tại trường Đại học Thủ Dầu Một (tỉnh Bình Dương) đã diễn ra buổi thành lập Hiệp hội nhà vệ sinh Việt Nam.

Cần thiết ?

Sự kiện này trở thành thời điểm để nhiều người bình luận trên mạng xã hội châm biếm. Tuy nhiên, dưới góc nhìn người viết, thì đây là một điều cần thiết và mang tính nghiêm túc.

hoi1

Ngày 8/11, tại trường Đại học Thủ Dầu Một (tỉnh Bình Dương) đã diễn ra buổi thành lập Hiệp hội nhà vệ sinh Việt Nam.

Thực tế, câu chuyện nhà vệ sinh là nhu cầu cơ bản và nó cũng biểu hiện phần nào tính văn minh của xã hội. Sự ra đời của Hiệp hội này có thể bổ trợ giải quyết các vấn đề liên quan đến nhà vệ sinh công cộng kém chất lượng tại nhiều tỉnh thành trên đất nước, đặc biệt là khu vực Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, cũng như cũng góp phần xóa bỏ tâm lý e ngại nhà vệ sinh ở khu vực bệnh viện, bến xe hay trường học.

Sự ra đời của Hiệp hội này cũng là cơ sở trợ giúp minh bạch hóa các dự án tiền tỷ liên quan đến nhà vệ sinh công cộng ở các tỉnh thành, cũng như kiểm soát chất thải – vốn gây tác động không nhỏ đến đời sống môi sinh người dân.

Người viết từng chứng kiến một cô bé đã kiến quyết không bước vào nhà vệ sinh xí bệt đặt cạnh Hồ Gươm, vì cô bé ấy chưa từng bao giờ chứng kiến và sử dụng cầu xí vốn là sản phẩm của thời bao cấp đó. Nói cách khác, hiệp hội ra đời sẽ là giúp đồng bộ hóa nhà vệ sinh theo hướng thân thiện với con người và môi trường hơn.

Chúng ta cần ủng hộ sự ra đời của tổ chức này, và gạt qua những ‘dị ứng’ liên quan đến câu chuyện nhà vệ sinh, ít nhất, nhu cầu này mang tính tồn tại của một con người. Nếu bản thân điều này là sự giễu cợt hay châm biếm, thì nó chẳng khác gì việc, chúng ta từ chối văn minh của con người, bởi tại Mỹ, Singapore hay Anh Quốc đều có tồn tại hiệp hội này.

Liệu ‘hữu danh vô thực’ ?

Nhưng vấn đề là, mặc dù ông Lê Văn Hiệp kỳ vọng 60% mật độ nhà vệ sinh ở các tỉnh phải được cải thiện chất lượng, miễn phí cho người dùng bằng cách vận động xã hội hóa, không dùng ngân sách nhà nước để xây. Tuy nhiên, hiệp hội này lại đặt dưới sự lãnh đạo của khối nhà nước, cụ thể là chịu sự quản lý nhà nước của Bộ Nội vụ và Bộ Tài nguyên và môi trường (không giống như Hiệp hội các nước khác là phi chính phủ), do đó, hệ thống nhân sự và cơ sở có thể sẽ nhận được nguồn hỗ trợ từ ngân sách nhà nước theo Điều 10, Điều 16 Nghị định 163/2016/NĐ-CP.

Thứ hai, mặc dù mang ý chí và mục đích tốt đẹp, nhưng vì nằm trong sự ‘lãnh đạo của đảng và nhà nước’, nên Hiệp hội này có khả năng sẽ rơi vào tình trạng ‘hữu danh vô thực’, như Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, Hội bảo vệ quyền trẻ em,… trong khi nguồn kinh phí cấp hằng năm cho các hội kiểu này không phải là ít.

Fanpage Chất lượng sống thâu tóm toàn bộ sự hữu danh vô thực của hội đoàn được bảo trợ bởi nhà nước : Bởi nhìn từ thực tế nước ta, cả nghìn hội đoàn tiêu tốn hàng ngàn tỷ đồng ngân sách nhưng hoạt động không hiệu quả. Thậm chí, một số Hiệp hội còn có nhiều hành động đi ngược lại mục tiêu : Hiệp hội Bảo vệ người tiêu dùng thì đi hãm hại người tiêu dùng mà vụ nước mắm bẩn là ví dụ điển hình ; Hiệp hội Chống hàng giả thì tôn vinh doanh nghiệp và thuốc ung thư giả Vinaca ; Hội phụ nữ thì im lặng khi trẻ em xâm hại ; Công đoàn thì lặng thinh trước bữa ăn ngày một đói kém của công nhân...

Ra đời nhằm mục đích ?

Tất nhiên, sự ra đời của Hiệp hội nhà vệ sinh là cải thiện vấn đề nhà vệ sinh trên cả nước, thế nhưng mục đích của sự ra đời này là nhằm tái khẳng định sự tự do lập hội của nhà nước Việt Nam. Thực tế cho thấy, nhà nước Việt Nam sẵn sàng tạo điều kiện cho ra đời rất nhiều hội đoàn (tổ chức xã hội - nghề nghiệp được ngân sách nhà nước hỗ trợ theo nhiệm vụ Nhà nước giao) để làm phong phú cho cam kết nhân quyền cũng như hiện thực hóa Điều 25, nhưng các hội đoàn này buộc phải nằm dưới một cơ quan nhà nước (ví dụ : Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam nằm trong Cục cạnh tranh thuộc Bộ Công thương)... Các hiệp hội này không được chạm đến các vấn đề mà nhà nước Việt Nam đã độc quyền cho 6 tổ chức chính trị - xã hội như Hội sinh viên, Hội nhà báo, Hội phụ nữ…

Sự kiện ra đời Hiệp hội nhà vệ sinh cũng khiến cho nhiều người lầm tưởng rằng, nhà nước Việt Nam đang cởi mở lại xã hội dân sự. Tuy nhiên, cần phải nhìn nhận một thực tế rõ ràng rằng, nếu có điều đó xảy ra thì đó chỉ thể hiện tính hình thức của của xã hội dân sự, bởi mặc nhiên, mọi tổ chức được ra đời bởi bảo trợ nhà nước, dùng nguồn kinh phí nhà nước, hoạt động theo định hướng nhà nước sẽ không tạo ra quá nhiều tác động tích cực cho xã hội, mà ngược lại còn tạo thêm gánh nặng của nền tài chính nước nhà. Và các tổ chức xã hội - nghề nghiệp ấy mặc nhiên là một yếu tố hỗ trợ cho các báo cáo chính trị - dân sự Việt Nam ra thế giới được đẹp đẽ hơn.

Sự ra đời của Hiệp hội nhà vệ sinh cũng cho thấy rằng, nhà nước Việt Nam chưa có một thực tâm hiện thực hóa những điều khoản đã ký kết về dân sự - chính trị, bởi những tổ chức liên quan mật thiết đến đời sống người dân như quyền tự do báo chí, tự do lập hội, tự do xuất bản đến nay vẫn bị nhà nước đặt trong vùng kỳ thị và đấu tố (nếu cần). Hiện tượng một hiệp hội giải quyết vấn đề bài tiết ra đời tại một nước mà nhu cầu nhân quyền chưa được đáp ứng đã trở thành một tấn bi hài kịch trong lịch sử xã hội dân sự Việt Nam ở một khía cạnh nào đó. 

Ánh Liên

Nguồn : VNTB, 11/11/2018

Published in Diễn đàn

Báo Quân đội Nhân dân trong bài viết ngày 1/4/2018 đã phác họa một cảnh tượng đầy mơ hồ : Cảnh giác với chiêu trò cổ vũ cho sự ra đời, hoạt động của tổ chức xã hội dân sự độc lập.

xhds1

Xã hội dân sự độc lập cũng là nằm trong khối xã hội dân sự với tính chất - vị trí và vai trò được quy định như pháp luật cho phép mà thôi. Ảnh : minh họa

Nội dung bài viết quy nạp xã hội dân sự độc lập là đến từ các thế lực thù địch ; quy chụp thiếu cơ sở về một luận điểm của một ít người để đả phá xã hội dân sự độc lập – "chỉ có xã hội dân sự độc lập mới bảo đảm được dân chủ và quyền con người" ?

Bài viết cũng không quên nhắc lại về câu chuyện Ba Lan với tổ chức ‘công đoàn đoàn kết’ cũng như sự sụp đổ của Liên Xô do xã hội dân sự độc lập được gán như nguyên nhân chính.

Bài viết cũng đánh tráo khái niệm khi gán giữa tổ chức bạo động vũ trang – FULRO trở thành một thành tố của xã hội dân sự độc lập.

Và bằng những thủ thuật như vậy, bài viết đã kết luận : sử dụng các tổ chức xã hội dân sự độc lập là thủ đoạn chính trị của các thế lực thù địch, nhằm "cài cấy" người của chúng chi phối hoạt động của nhân dân. Thậm chí còn đi xa hơn, tác giả bài viết còn nâng cao luận điểm chính trị rằng, ‘chúng [xã hội dân sự độc lập] "rèn luyện" lực lượng chống phá chế độ’.

Bài viết này có lẽ là phần kế tiếp, sau khi Công văn từ Ban tuyên giáo trung ương gửi Bộ giáo dục đòi hỏi phải loại bỏ những tác phẩm của thành viên Ban vận động Văn đoàn độc lập ra khỏi đề án sách giáo khoa ngữ văn mới.

Bối cảnh bài viết cũng ra đời khi lãnh đạo Việt nam liên tục công du ra nước ngoài để tìm kiếm các tín hiệu hỗ trợ về mặt kinh tế lẫn quân sự. Và trong số lần tìm kiếm đó, bản thân nhân quyền cũng được thường xuyên đề cập đến.

Trở lại câu chuyện ‘cảnh giác’, đến nay cần phải thừa nhận, Nhà nước đã bớt ‘đấu tố’ hơn đối với các xã hội dân sự độc lập về mặt truyền thông. Tuy nhiên, mức độ ‘hành xác’ các thành viên trong các tổ chức xã hội dân sự độc lập không phải vì thế mà giảm. Từ câu chuyện ngăn chặn các thành viên tham gia hoạt động mít-tinh, biểu tình ; cho đến câu chuyện gây áp lực khi tham gia hội thảo về nhân quyền….

Câu chuyện ‘cảnh giác’ vẫn cứ lập lại đều đều khi mà quan điểm giữa Nhà nước Việt nam và các tổ chức xã hội dân sự độc lập vẫn chưa gặp nhau. Đó là giữa một sự thành lập, hoạt động trên cơ sở đề ra của Hiến pháp về quyền lập hội ; trên nền tảng của một khối tồn tại như một quy luật cần thiết của thị trường là "xã hội dân sự" với một nguyên tắc là tất cả các tổ chức xã hội nghề nghiệp đều thuộc sự quản lý, lãnh đạo của Đảng.

Tuy nhiên, thực tế cuộc sống sẽ tự điều chỉnh những gì nó được coi là phù hợp. Kể cả hiện tượng năm 2014, khi hàng loạt các hội đoàn dân sự độc lập ra đời trong sự phản ứng dữ dội của báo chí nhà nước, và cho đến nay, chỉ có một vài hội đoàn còn hoạt động về mặt thực chất. Đặc điểm này ngoài sự góp phần của áp lực nhà nước thì phải thừa nhận, hoạt động của các hội đoàn vẫn chưa thực sự lan tỏa về mặt hiệu quả, định hướng lẫn sự chuyên nghiệp. Qua đó để thấy rằng, bản thân các tổ chức xã hội dân sự độc lập còn tồn tại được, hoặc cao hơn là sự trưởng thành, nó vừa là nỗ lực hoàn thiện, vừa là một sự chấp nhận của thực tiễn đời sống.

Chấp nhận của thực tiễn đời sống hiện đại, đồng nghĩa bản thân những tổ chức xã hội dân sự độc lập đáp ứng các tiêu chí về nhân quyền trên cơ sở của sự ôn hòa. Và thực tế đã cho thấy, các tổ chức xã hội dân sự độc lập còn tồn tại được không rơi vào khuynh hướng như cổ vũ hoạt động ra đời của một đảng phái ; gây mâu thuẫn sắc tộc ; kêu gọi lật đổ - xóa bỏ chế độ nhà nước. Lý do đơn giản, vì bản thân xã hội dân sự độc lập cũng chỉ là một tổ chức xã hội dân sự mà thôi.

Ví như Hội Cựu tù nhân lương tâm ra đời để thông tin và chăm sóc các cựu tù nhân lương tâm ; Ban vận động Văn đoàn độc lập ra đời để anh chị em nghệ sĩ tập hợp lại sáng tác thi ca ; Hội nhà báo độc lập Việt Nam cũng là để mọi người tự do bày tỏ quan điểm của mình theo công ước mà Việt nam đã ký kết. Nghĩa là tất cả những hoạt động này hoàn toàn nằm trong các quyền tự do căn bản mà Pháp luật nhà nước Việt nam quy định. Chỉ vậy thôi, mà Nhà nước không những ‘cảnh giác’, mà còn áp đặt cho các tổ chức này là ‘thế lực thù địch’, sao mà nghe nó chuyên chính vô sản quá đà đến thế !

Thứ nữa, quan điểm áp đặt ‘chỉ có xã hội dân sự độc lập mới bảo đảm được dân chủ và quyền con người’ thực ra chỉ có ở một số cá nhân, hàm nghĩa - nó không được thừa nhận một cách rộng rãi bởi các hội đoàn dân sự độc lập. Bởi đây là một quan điểm gây hiềm khích, chia rẽ giữa các tổ chức NGO thuộc sự quản lý nhà nước và khối NGO độc lập. Bất cứ tổ chức xã hội dân sự nào ra đời đều đặc tính riêng của nó, nhưng mục đích chung nhất là ‘phụ’ Nhà nước làm trong những công việc mà tiềm lực (hoặc năng lực) nhà nước chưa làm tốt được ; cũng như giám sát chính sách/chủ trương nhà nước sao cho không làm tổn thương xã hội hoặc đi ngược lại các các văn kiện, công ước về quyền con người mà Nhà nước đã giao kết với quốc tế. Vậy nên, đừng lấy cụm từ ‘độc lập’ ra để gây chia rẻ và gán ghép nó như một tổ chức chính trị, bởi đó là cách áp đặt hèn hạ, thô bỉ.

Cuối cùng, tiền thân của xã hội dân sự độc lập hay xã hội dân sự là quá trình nảy nở xã hội dân sự từ trước đó, ngay trong thời kỳ thuộc Pháp với những hội đoàn thiện nguyện, rồi kể cả trong thời kỳ miền Bắc xây dựng xã hội chủ nghĩa và cho đến nay. Các tổ chức xã hội dân sự Việt nam hiện nay không hoạt động về mặt đối kháng chính trị, hay thành lập tổ chức vũ trang để chống lại nhà nước, kêu gọi bạo động, mà ngược lại chính các tổ chức xã hội dân sự (trong đó có cả hội/nhóm xã hội dân sự độc lập) đã thúc đẩy một tiến trình hòa bình bằng những lần biểu tình trong sự ôn hòa (mặc cho sự kích động từ phía quần chúng tự phát), đòi hỏi những quyền dân sinh và dân chủ để nhà nước nắm lấy và thực hiện tốt hơn phương châm nhà nước của dân - do dân và vì dân. Điều quan trọng là các xã hội dân sự độc lập xuất hiện nhiều hơn khi lần đầu tiên Hiến pháp 2013 có hẳn 1 chương về quyền con người – cho phép một địa vị pháp lý, cổ vũ cho sự ra đời của Luật về Hội. Và xã hội dân sự độc lập đã đi trên cơ sở nền tảng về quyền, theo đúng chủ trương – chính sách Pháp luật, vậy hà có sao tác giả bài báo lại dẫn dụ xã hội dân sự độc lập đi ra từ một tổ chức bạo động – vũ trang có màu sắc tôn giáo là FULRO ? Đây có phải là cách thức bẻ cong ngòi bút để đạt được một mưa đồ nào đó chăng ?

Còn quá nhiều thứ để bàn cãi về xã hội dân sự độc lập, nhưng đó phải là làm sao để các tổ chức này góp phần cùng Nhà nước để thúc đẩy xã hội đi lên, chứ không phải vì chữ ‘độc lập’ mà ‘bức cung, nhục hình’ cho các tổ chức này chết dần, chết mòn chỉ vì nỗi sợ vô cớ và phi khoa học về một ‘thế lực thù địch’ qua hình hài xã hội dân sự độc lập.

Ánh Liên

Nguồn : VNTB, 04/04/2018

Published in Diễn đàn

Nhà giáo Vi Đức Hồi trả lời phỏng vấn của nhà báo Trần Quang Thành

Sự phát triển của xã hội dân sự là tất yếu - Không qui định nào ngăn chặn được !

Ngày 15/11/2017 vừa qua, Bộ chính trị Đảng cộng sản Việt Nam ban hành Qui định 102 về xử lý kỷ luật đảng viên. Có thể nói đây là một bộ luật của đảng kiểm soát toàn diện đảng viên trong mọi hoạt động xã hội nhằm ngăn chặn sư suy thoái, tự diễn biến, tự chuyển hóa trong nội bộ đảng cộng sản mà như đảng trưởng Nguyễn Phú Trọng đã phải thú nhận : lòng dân ngày càng "mờ đảng, khô đoàn, nhạt chính trị".

Trong Qui định 102, họ cấm đảng viên bàn đến xã hội dân sự, đa nguyên đa đảng và tam quyên phân lập.

Từ Lạng Sơn, nhà giáo Vi Đức Hồi trong cuộc trả lời phỏng vấn của nhà báo Trần Quang Thành đã khẳng định : "sự phát triển của xã hội dân sự là tất yếu - Không qui định nào ngăn chặn được !".

Nội dung như sau, mời quí vị cùng nghe :

Trần Quang Thành thực hiện

Nguồn : Tieng DanViet Media, 14/12/2017

Published in Video

"Đảng viên s b k lut bng hình thc khai tr nếu đòi thc hin th chế "tam quyn phân lp", "xã hi dân s", "đa nguyên, đa đng" ; bôi nh lãnh t, lãnh đo Đng, Nhà nước".

tamquyen1

Ông Trần Quc Vượng th 5 t trái sang.

Báo điện t Viêtnamnet ca B Thông Tin và Truyn Thông ti Hà Ni hôm Th Tư 6/12/2017 thuật ni dung li cnh cáo ti tt c đng viên đng cộng sản Việt Nam qua mt ch th t ông Trn Quc Vượng.

Theo nguồn tin va k, ông Trn Quc Vượng, y viên B Chính tr, thành viên Thường trc Ban Bí thư, Ch nhim y ban Kim tra Trung Ương đng cộng sản Việt Nam vừa thay mt B Chính tr ký ban hành quy đnh v "x lý k lut đng viên vi phm".

Quy định này mang s 102-QĐ/TW được ông Trn Quc Vượng ký t ngày 15 tháng 11 năm 2017 nhưng không thy được qung cáo rng rãi, mãi ba tun sau mi thy Vietnamnet đ cập.

Trong đó, 5 chương vi 37 điu nêu các loi ti trng và các hình thc t khin trách, cnh cáo, cách chc đến khai tr đng. Trong trường hp các vi phm "đến mc phi truy cu trách nhim hình s thì phi truy cu trách nhim hình s, không "x lý ni b".

Tại điu 7 ca quy đnh trng pht đng viên , khi b coi là vi phm nh thôi thì ch b "khiến trách" nếu "B người khác xúi gic, lôi kéo, mua chuc mà có hành vi nói, viết, lưu tr, tán phát, xut bn, cung cp thông tin, tài liu, hin vt có ni dung trái vi đường li, quan đim ca Đng, pháp lut ca Nhà nước".

Hoặc là "Ph ha, a dua theo nhng quan đim trái vi quan đim ca ch nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng H Chí Minh, đường li ca Đng, mc tiêu đc lp dân tc và ch nghĩa xã hi ; thiếu trách nhiệm trong đu tranh chng biu hin suy thoái v tư tưởng chính tr, đo đc, li sng, các biu hin "t din biến", "t chuyn hóa" trong ni b, chng din biến hòa bình".

Nhưng nếu "gây hu qu rt nghiêm trng hoc vi phm mt trong các trường hợp sau thì k lut bng hình thc khai tr :

a. Cố ý nói, viết có ni dung xuyên tc lch s, xuyên tc s tht, ph nhn vai trò lãnh đo và thành qu cách mng ca Đng và dân tc.

b. Phản bác, ph nhn ch nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng H Chí Minh, nguyên tắc tp trung dân ch, nn dân ch xã hi ch nghĩa, nhà nước pháp quyn xã hi ch nghĩa, nn kinh tế th trường đnh hướng xã hi ch nghĩa ; đòi thc hin th chế "tam quyn phân lp", "xã hi dân s", "đa nguyên, đa đng".

c. Cố ý đưa thông tin sai lệch, xuyên tc đường li, chính sách ca Đng, Nhà nước ; bôi nh lãnh t, lãnh đo Đng, Nhà nước ; truyn thng ca dân tc, ca Đng và Nhà nước.

d. Lợi dng dân ch, nhân quyn, dân tc, tôn giáo hot đng gây nguy hi đến an ninh chính tr, trt t, an toàn xã hội.

đ. Móc nối, cu kết vi các thế lc thù đch, phn đng và các phn t cơ hi, bt mãn chính tr đ truyn bá tư tưởng, quan đim đi lp ; vn đng, t chc, tp hp lc lượng đ chng phá Đng và Nhà nước.

e. Hoạt đng trong các đng phái, t chc chính tr phn đng.

g. Kích động tư tưởng bt mãn, bt đng chính kiến, chng đi trong ni b. Li dng và s dng các phương tin thông tin, truyn thông, mng xã hi đ nói xu, bôi nh, h thp uy tín, vai trò lãnh đo ca Đng.

Vào ngày ông Trần Quc Vượng ký văn bn "Quy đnh v x lý k lut đng viên vi phm' Hà Ni thì ông tng bí thư đng cộng sản Việt Nam Nguyn Phú Trng ti hp vi các đng viên ch cht ca đng b tnh Hi Phòng. Ông nhc nh các ông cm đu tnh này phi "ngăn chn tình trng chán Đảng, khô Đoàn, nht chính tr" ti đa phương.

Đảng viên đng cộng sản Việt Nam cũng đu có đin thoi thông minh, có máy đin toán ti nhà và truy cp internet toàn cu. H có th biết được mi th thông tin "ngoài lung" t các t chc, cá nhân không trong h thng đng và nhà nước.

Sự dao đng tinh thn dn ti "chán Đng" là điu khó tránh nên Bộ chính trị cộng sản Việt Nam đã nhiu đt đưa ra các kế hoch đi phó vi các vn đ "din biến hòa bình" và ngay trong ni b đng thì "t din biến, t chuyn hóa".

Tờ Quân Đi Nhân Dân, cơ quan tuyên truyn ca B Quc Phòng cộng sản Việt Nam có hn mt chuyên mc "chống diễn biến hòa bình", hay "Phòng chng t din biến, t chuyn hóa". Không my ngày là t QĐND không có mt bài bình lun, phân tích v các ch đ va k, đng thi vi các đ nghị gii pháp đi phó.

Ngô Đồng

Nguồn : VOA, 13/12/2017

Published in Diễn đàn
Trang 1 đến 2