Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Ai đang ‘tẩy chay’ người Sài Gòn ?

Phú Nhuận, VNTB, 07/06/2021

Trả lời ngay và luôn : đó là những đồng chí cấp ủy ở một số tỉnh, thành, mà cụ thể nhất là Đồng Nai.

dongnai6

Vì sao lại là cấp ủy ? Đơn giản thôi, ở Việt Nam muốn làm được các chức quan dù bé hay to, tất cả đều phải trước tiên là đảng viên. Đảng viên đó khi được ‘bề trên’ chọn làm chủ tịch, phó chủ tịch các thứ, thì thủ tục tiếp theo là cơ cấu các đồng chí đó vào ‘ghế’ cấp ủy. Câu cửa miệng tuyên truyền, "cả hệ thống chính trị chống dịch", là theo ý nghĩa quyền lực phẩm trật ấy của Đảng.

Thế thì với quyết định ‘cấm cửa người đến từ thành phố Hồ Chí Minh’, cho thấy rõ nhất là Đảng bộ tỉnh Đồng Nai đang kỳ thị ra mặt với cả quần chúng lẫn đảng viên nào có liên quan về mặt địa lý với thành phố Hồ Chí Minh.

Gọi là Đảng bộ Đồng Nai, vì chức danh của ông Thái Bảo luôn được báo chí viết theo thứ tự phẩm trật : Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai. Trước đó nữa, ông Thái Bảo là Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Đồng Nai.

Sở dĩ phải truy trách nhiệm từ ‘vai vế’ của ông Thái Bảo trong Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Nai, vì theo lý lịch đăng công khai, ông có đến 3 bằng cấp lần lượt thứ tự như sau: cử nhân Khoa học lịch sử, cử nhân Chính trị, thạc sĩ Xây dựng Đảng.

Trước tiên xét về "cử nhân Khoa học lịch sử", chắc chắn thời còn là sinh viên Thái Bảo, ông được dạy rất cặn kẽ rằng Gia Định xưa, bao gồm cả Bình Dương hiện nay, và Đồng Nai tuy hai mà một. Ông cha ta kết luận, gắn kết hai nơi này từ lâu lắm rồi : "Nhà Bè nước chảy chia hai – Ai về Gia Định – Đồng Nai (hai vùng dễ làm ăn) thì về".

Trước 1975, xa lộ lớn nhất miền Nam là xa lộ Biên Hòa, nối hai vùng này. Khu công nghiệp Biên Hòa trước 1975 thuộc vệ tinh của Đô thành Sài Gòn. Xưa hơn nữa, Biên Hòa phát triển đầu tiên, sau đó bị Tây Sơn thảm sát hàng vạn người, dân Biên Hòa mới chạy về Chợ Lớn, Sài Gòn. Biên Hòa hiện còn công viên Trấn Biên – nghĩa trấn vùng biên giới Đại Việt, khi chưa có Sài Gòn.

Hủ tíu, thịt quay Biên Hòa ăn rất giống hủ tíu, thịt quay Chợ Lớn.

Hiện nay, thu ngân sách ba tỉnh thành Sài Gòn, Bình Dương, Đồng Nai gần bằng một nửa thu ngân sách quốc gia.

Tiếp theo là nói về "cử nhân Chính trị", thì chắc chắn rằng bằng cấp này chi có khi ông Thái Bảo đã là đảng viên bắt đầu được Đảng ‘cơ cấu’. Không rõ ông học hành đến đâu trong chuyện ấy, chỉ biết rằng "Chính trị" của đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Nai rất đáng xét lại vì có dấu hiệu của "tự diễn biến".

Bộ Chính trị đã phê chuẩn việc quy hoạch Thành phố Hồ Chí Minh – Đồng Nai – Bình Dương – Long An, Tây Ninh… là trục gắn kết không "biên giới", kiểu như siêu đô thị. Thường vụ tỉnh Đồng Nai chắc chắn biết điều đó. Động thái dựng biên giới hành chính, cách ly 21 ngày người từ thành phố mang tên Bác sẽ phá vỡ cấu trúc siêu đô thị và gây tác hại không thể hình dung được cả về mặt chính trị.

Bởi không phải không có lý do mà Bộ Chính trị đã đồng ý với Chính phủ trong quy hoạch Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương, Long An, Bà Rịa Vũng Tàu là vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Ở đây, là quan hệ phụ thuộc nhau về hạ tầng cơ sở : Cảng Sài Gòn ‘dời’ ra Phú Mỹ, phi trường Tân Sơn Nhất sẽ ‘dời’ ra Long Thành…, chuỗi cung ứng hàng hóa, dịch vụ, và nguồn cung ứng lao động cũng tương tự.

Giờ bàn sang chuyện "thạc sĩ Xây dựng Đảng"

Có lẽ cần kíp ‘tầm soát’ đảng viên Thái Bảo cùng toàn bộ Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Nai xem coi có con vi rút ‘tự chuyển hóa’ nào trong đầu không ?

Bởi nếu không ‘tự chuyển hóa’, vậy thì Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Nai cần trả lời những sát hạch sau đây: thứ nhất, tài xế, tài công chở hàng từ Sài Gòn đến ranh giới Đồng Nai sẽ bị cách ly 21 ngày, thì xe tải, tàu và xà lan tự vận hành tiếp được không ? Hay Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Nai cử tài xế và tài công có "quốc tịch" Đồng Nai đứng sẵn tại ranh giới để "đổi tài" với đồng nghiệp có "quốc tịch" Sài Gòn ?

Thứ hai, hệ lụy khi 6.000 công nhân "quốc tịch" Đồng Nai làm việc tại các khu chế xuất, khu công nghiệp Sài Gòn sẽ không được trở về nhà, cũng như 10.000 công nhân "quốc tịch" Sài Gòn làm việc ở Đồng Nai phải tự trả tiền cách ly 21 ngày và tiền 2 lần thử Covid – họ sẽ nhìn những người nhân danh Đảng dưới con mắt nào đây ?

Nhà máy nước Thủ Đức có họng lấy nước thô ở Hóa An, không lẽ công nhân nhà máy nước đến họng nước hàng ngày đều bị cách ly ?

(May cho đồng chí Lê Hoàng Quân không còn làm chủ tịch Sài Gòn, nếu không ông cũng khốn khổ !).

Thứ ba, phải đâu chỉ có 6.000 công nhân Đồng Nai làm việc ở Sài Gòn, còn bao nhiêu lao động, xe ôm, mua gánh bán bưng và xin lỗi có đĩ điếm, ăn mày, xì ke từ Đồng Nai đến Sài Gòn kiếm sống… Họ sẽ oán trách Đảng – thậm chí réo cả tên của đồng chí Tổng bí thư đến mức độ nào?

Phú nhuận

Nguồn : VNTB, 07/06/2021

**********************

Khi chúng ta đang ngủ…

Vũ Kim Hạnh, 05/06/2021

1. Náo loạn xảy ra cho hàng loạt khu công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai (với hơn 16.000 lao động) và cả nền kinh tế 

Khi gõ những dòng này, tay tôi run và tim đập mạnh vì lo âu và bối rối… Thật là khó quá cho tình hình bùng phát dịch và tự bảo vệ của các địa phương. Còn hàng vạn gia đình bị ảnh hưởng ngay và cả nền kinh tế ?

dongnai1

Đồng Nai đã lp cht chn tc thì trên quc l 1K, đon đi qua tnh (nh : báo Tui Tr)

Chiều ban hành thì nửa đêm áp dụng. Cuộc "đánh úp" này diễn ra vào đúng 2 ngày nghỉ cuối tuần, Thứ bảy và Chủ nhật, ngày 5 và 6/6/2021. Đó là lệnh "cách ly" của tỉnh Đồng Nai danh cho những ai đến và về từ Thành phố Hồ Chí Minh : từ 0 giờ ngày 5/6, cách đây chỉ 4 giờ đồng hồ, tất cả người từ Thành phố Hồ Chí Minh về, đến Đồng Nai (nếu không có giấy tờ theo yêu cầu y tế) phải cách ly y tế tại nhà hay tại các cơ sở lưu trú trên địa bàn trong 21 ngày (3 tuần).

Quá nhiều người bàng hoàng.

Ban quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh cho biết : có hơn 6.000 người lao động từ Đồng Nai đến các khu chế xuất, khu công nghiệp của Thành phố Hồ Chí Minh (khu công nghiệp Cát Lái, Bình Chiểu, Lê Minh Xuân 3, Đông Nam làm việc hàng ngày. Ngoài ra, qua Cụm cảng Cái Mép Thị Vải – Đồng Nai đang xuất nhập và vận chuyển hàng hóa giữa 2 địa phương rất đông đúc hàng ngày.

Chiều ngược lại, Đồng Nai cũng tiếp nhận hàng ngày khoảng 10.000 người từ Thành phố Hồ Chí Minh về tỉnh, làm việc trong các khu công nghiệp của tỉnh.

Ông Thái Bảo, Phó chủ tịch Đồng Nai nói : tỉnh không "ngăn sông cấm chợ", hàng hóa, nhu yếu phẩm hai nơi cứ lưu thông bình thường. Chúng sẽ "thăng thiên" hay "độn thổ" khi tài xế sẽ bị cách ly ? Theo ông Phan Huy Anh Vũ, giám đốc Sở Y tế Đồng Nai thì : "Sau thời điểm này, những người từ vùng dịch Thành phố Hồ Chí Minh đến Đồng Nai được chọn 1 trong 2 quyền. Một là ở Đồng Nai làm việc bình thường, hoặc là ở Thành phố Hồ Chí Minh làm việc online".

Trời, gần 10.000 công nhân lao động từ Thành phố Hồ Chí Minh sẽ "Làm việc Online" cho các nhà máy ở Đồng Nai ?

Ông cũng nói thêm : "Doanh nghiệp phải có phương án phòng chống dịch cho tài xế thì đến Đồng Nai chỉ cần khai báo ý tế rồi về lại Thành phố". Là sao ? Tức là tất cả tài xế phải có giấy xác nhận âm tính sau khi xét nghiệm chăng ? Chưa có hướng dẫn rõ ràng, vì xét nghiệm âm tính có giá trị bao lâu, theo chính quyền Đồng Nai ? Như vậy có cần ra quyết định buổi chiều thì giữa đêm là có hiệu lực ngay khi Thành phố Hồ Chí Minh đâu đã có xét nghiêm y tế cho toàn dân ?

dongnai2

Kim tra giy t tài xế (nh báo TT)

Việc áp dụng ngay quyết định này chắc chắn làm ách tắc dòng chảy nguyên liệu sản xuất của các doanh nghiệp, người lao động, trong đó có cả người làm quản lý các doanh nghiệp cả ở Thành phố Hồ Chí Minh và ĐN, đặc biệt là luồng giao thông hàng hóa, xuất nhập khẩu hàng hóa mà thời hạn và bị phạt bởi đối tác nước ngoài là không tránh khỏi.

Nói xa xôi một hồi thì rất nhức đầu.

Nhưng nhiều chuyện khóc cười đã xảy ra ngay trong đêm 5/6/2021. Chuyện do báo Tuổi Trẻ ghi lại tại chốt 2, quốc lộ 1K đoạn ở phường Hóa An, Thành phố Biên Hòa. Dừng xe tại chốt, tài xế Đinh văn Thành, 21 tuổi, cho biết anh chạy xe từ Biên Hòa lên Thủ Đức (Thành phố Hồ Chí Minh) lấy hàng, khi về tới chốt thì đã quá 0 giờ. Anh được cán bộ tại chốt hướng dẫn : có 2 cách, một là anh quay về nơi vừa giao hàng ở Thủ Đức để ở trọ, hai là về Đồng Nai và bắt đầu cách ly 21 ngày. Anh Thành than trời : Giờ về Đồng Nai để cách ly 21 ngày là chết đói, thôi đành quay về Thủ Đức tìm nơi ở trọ luôn.

Thiệt tình. Bây giờ là hai ngày nghỉ cuối tuần, dễ gì ai kêu điện thoại mà có người nghe máy ?

dongnai3

Đo thân nhiệt từng người dân trên tuyến phà Cát Lái (ảnh báo TT)

Đồng Nai là của ngõ các tỉnh miền Đông vào Sài Gòn. Tình hình dịch bệnh đã khiến doanh nghiệp muốn gảy xương vì bị hủy hợp đồng, tồn hàng, nơm nớp lo chỉ một công nhân (trong mấy ngàn công nhân) dính F0 hay F1, F2 là đóng cửa, treo niêu toàn bộ, thì liệu ngay sau những ngày "ngăn sông cấm chợ" và tình hình cách ly, thiếu phối hợp giữa các tỉnh thành, sự trở ngại và thiệt hại đến đâu ? Tổn hai vì dịch bệnh đã nhiều, thương tổn từ những quyết định "hiệu lực tức thì" này sẽ còn gây thiệt hại lớn và lâu dài tới đâu ?

Kể cả Long An, cũng vừa có quyết định tương tự Đồng Nai. Đây là các tỉnh thành hình thành khu vực tập trung nhiều khu và cụm công nghiệp và xuất nhập khẩu lớn nhất cả nước thì tình hình náo loạn hiện nay chắc chắn đánh vào túi tiền và… xương sống doanh nghiệp. Liệu các tỉnh ra quyết định khẩn hiệu lực tức thì này đã có bàn kỹ và thẳng thắn với nhau dưới sự chỉ huy của Trung tâm phòng chống dịch cả nước chưa ?

dongnai4

Kiểm soát từng tài xế các xe từ Thành phố Hồ Chí Minh về tại Đồng Nai từ 0g hôm 5/6/2021 (ảnh báo TT)

Đến giờ, Hiệp hội Chế biến Gỗ-Mỹ nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, Hội Doanh nhân trể Thành phố Hồ Chí Minh, Hiệp hội Lương thực-Thực phẩm Việt Nam, Hiệp hội Logistic Việt nam đã lập tức có thông báo khẩn với nhau và chuẩn bị có văn bản khẩn cấp đến lãnh đạo chính phủ.

2. Ưu tiên Vắc xin

Một tình hình khác là vấn đề "Ưu tiên Vắc xin".

dongnai06

Bảng đối chiếu tỷ lệ chích văc xin các nước Đông Nam Á, tính đến ngày 2/6/2021 (ảnh Reuters)

Sự xôn xao này, ở tầng ngầm hơn, mà cũng đang… rất xôn xao, là nhiều doanh nghiệp, Hiệp hội, cơ quan trên toàn quốc đang "chay" và "lo" cho đơn vị mình vào danh sách "ưu tiên" được tiêm vác xin. Tình hình này cũng không nên coi thường và để "tự phát", sẽ nhanh chóng thành nghiêm trọng thêm. Cần có một cấp chỉ huy có uy tín và thực quyền, xuất sắc trong điều hành, có tiếng nói và nắm vững thông tin diễn biến cùng kế hoạch cụ thể. Cần tổng hợp thông tin đầy đủ, minh bạch thông tin và lộ trình có và tiêm văc xin cho các bên, kể cả tiêu chí để được sắp xếp ưu tiên và theo đó thực thi, có kiểm soát và công khai thông tin. Hãy nhìn bảng thống kê tỷ lệ đã tiêm chủng quốc gia các nước để hiểu thêm sự xôn xao của mọi người. Nhưng càng xôn xao càng phải thống nhất hành động.

Vũ Kim Hạnh

Nguồn : fb. vu.k.hanh.52, 05/06/2021

*********************

Người từ Thành phố Hồ Chí Minh ‘bị cấm’ sang tỉnh Đồng Nai

Khánh Hùng, VNTB, 05/06/2021

Hỏa tốc : Từ 0 giờ ngày 5/6 cách ly 21 ngày đối với người về/đến từ Thành phố Hồ Chí Minh.

dongnai5

Đồng Nai cách ly người về từ Thành phố Hồ Chí Minh : Bài học vừa chống dịch vừa sản xuất

Khả năng ngay trong đêm 4/6 sẽ có một cuộc tháo chạy tương tự như tháng tư, 1975.

Ngày 4/6, UBND tỉnh Đồng Nai có văn bản hỏa tốc số 6180/UBND-KGVX về việc cách ly người về/đến từ Thành phố Hồ Chí Minh. Theo đó, từ 0 giờ ngày 5/6, áp dụng biện pháp cách ly y tế tại nhà hoặc tại các cơ sở lưu trú trên địa bàn tỉnh (người cách ly tự trả phí) 21 ngày đối với tất cả những người từ Thành phố Hồ Chí Minh về/đến Đồng Nai tính từ ngày rời khỏi Thành phố Hồ Chí Minh (trừ các đối tượng phải áp dụng biện pháp cách ly khác theo hướng dẫn của ngành Y tế).

Đồng thời, yêu cầu lấy mẫu xét nghiệm SARS-CoV-2 vào ngày thứ 7 và ngày thứ 14 (người cách ly tự trả phí) đối với người thuộc diện cách ly.

Yêu cầu người về/đến từ Thành phố Hồ Chí Minh liên hệ khai báo y tế tại trạm y tế xã, phường, thị trấn nơi cư trú để được hướng dẫn cách ly y tế tại nhà/nơi lưu trú theo quy định. Trường hợp không khai báo, không chấp hành sẽ bị xử phạt nghiêm theo quy định của Chính phủ,

Yêu cầu người dân có tiếp xúc với người tham gia hoạt động Hội thánh truyền giáo Phục Hưng, hoặc trực tiếp tham gia các hoạt động liên quan đến Hội thánh này, người đến các địa điểm liên quan đến các ca bệnh trong vòng 14 ngày qua chủ động liên hệ với trạm y tế hoặc trung tâm y tế huyện, thành phố nơi cư trú để khai báo y tế và được hướng dẫn các biện pháp phòng dịch, theo dõi sức khỏe.

Trong thời gian này, lãnh đạo tỉnh Đồng Nai yêu cầu cán bộ công chức, viên chức, người lao động trên địa bàn tỉnh Đồng Nai không đến Thành phố Hồ Chí Minh, trừ những trường hợp đặc biệt phải được thủ trưởng cơ quan đồng ý bằng văn bản. Các trường hợp vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định.

Tạm dừng các hoạt động vận chuyển hành khách từ Đồng Nai đi Thành phố Hồ Chí Minh và chiều ngược lại (bao gồm xe hợp đồng, du lịch, taxi, tuyến cố định). Giao Sở Giao thông vận tải triển khai thực hiện theo quy định. UBND tỉnh Đồng Nai giao Công an tỉnh chủ trì, phối hợp với Sở Y tế, Sở Giao thông vận tải, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh, UBND các huyện, thành phố chỉ đạo lập chốt kiểm soát phòng, chống dịch tăng cường kiểm tra, kiểm soát người về/đến Đồng Nai từ Thành phố Hồ Chí Minh đảm bảo phòng, chống dịch Covid-19.

Giao Sở Y tế chỉ đạo Trung tâm Y tế các huyện, thành phố triển khai đến các trạm y tế biết và thực hiện việc tiếp nhận, xử lý thông tin và hướng dẫn những trường hợp từ Thành phố Hồ Chí Minh về/đến Đồng Nai thực hiện cách ly y tế tại nhà hoặc tại các cơ sở lưu trú, xét nghiệm SARS-CoV-2 theo đúng quy định.

Chiều cùng ngày, Liên đoàn Lao động tỉnh Đồng Nai đã có văn bản gửi đến các cấp Công đoàn trong tỉnh về việc thực hiện cách ly người về/đến từ Thành phố.Hồ Chí Minh theo tinh thần chỉ đạo của UBND tỉnh tại công văn số 6180/UBND-KGVX.

Ông Phan Huy Anh Vũ, Giám đốc Sở Y tế tỉnh Đồng Nai cụ thể hơn các nội dung mà sở này đã ‘tham mưu’ cho ban hành văn bản hỏa tốc số 6180/UBND-KGVX.

Thứ nhất, những người ở Đồng Nai nhưng đang làm việc tại Thành phố Hồ Chí Minh và trước kia đi về trong ngày, thì từ 0g ngày 5/6, buộc phải lựa chọn, một là thuê nhà ở lại Thành phố Hồ Chí Minh để làm việc tại Thành phố Hồ Chí Minh trong thời gian này ; hoặc ở Đồng Nai và làm việc trực tuyến (tùy từng công việc cụ thể), không được đi – về giữa Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh như trước kia nữa.

Nếu từ ngày 5/6, người Đồng Nai lên Thành phố Hồ Chí Minh làm việc, khi quay về Đồng Nai bắt buộc phải cách ly 21 ngày tại nhà/ nơi lưu trú theo quy định của UBND tỉnh, và mọi chi phí do chính người này phải chịu 100%.

Thứ hai, tương tự như người Đồng Nai làm việc ở Thành phố Hồ Chí Minh, các công ty, doanh nghiệp có chuyên gia, người lao động ngụ ở Thành phố Hồ Chí Minh đang làm việc ở Đồng Nai buộc phải sắp xếp chỗ ở cho chuyên gia, người lao động ở Đồng Nai để có thể tiếp tục làm việc tại Đồng Nai trong thời gian này. Nếu không, những người này buộc phải ở lại Thành phố Hồ Chí Minh và làm việc từ xa, không được đi – về từ Thành phố Hồ Chí Minh đến Đồng Nai như trước kia.

Thứ ba, với những ca bệnh nặng vượt quá khả năng của các bệnh viện ở Đồng Nai vẫn thực hiện chuyển viện cấp cứu lên các bệnh viện ở Thành phố Hồ Chí Minh bình thường.

Tài xế chở xe cấp cứu được yêu cầu thực hiện nghiêm 5K, không phải cách ly tại nhà/ nơi lưu trú. Riêng người thân của bệnh nhân nếu lên Thành phố Hồ Chí Minh chăm sóc người bệnh, về Đồng Nai phải thực hiện cách ly 21 ngày theo quy định.

Phía chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh cho biết đang khẩn trương soạn thảo văn bản gửi chính quyền tỉnh Đồng Nai về lệnh cấm đoán kể trên.

Hiện tại, các khu công nghệ cao, khu công nghiệp, khu chế xuất ở phía Đông Thành phố Hồ Chí Minh có khoảng 6.000 công nhân đang sinh sống tại Đồng Nai.

"Nếu thực hiện đúng như công văn của tỉnh Đồng Nai, những công nhân này khi về sẽ bị cách ly 21 ngày, dẫn đến nguồn lực cho các nhà máy, xí nghiệp đang sản xuất sẽ bị thiếu hụt. Bên cạnh đó, còn tạo ra tình trạng ùn tắc giao thông trong vận chuyển" – ông Dương Anh Đức, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh nhìn nhận.

Chuyện phòng, chống dịch Covid-19 đang rối hẳn lên từ Đồng Nai.

Khánh Hùng

Nguồn : VNTB, 05/06/2021

Published in Diễn đàn

Bên dưới bức thư xin lỗi đăng trên trang Facebook Muối và Ánh sáng của Hội thánh Truyền giáo Phục Hưng ngày 30/5/2021 là hàng loạt các bình luận chửi bới, mỉa mai, công kích.

dich01

Khi chọn được vật tế thần, ta yên chí rằng chỉ cần loại nó đi, tất cả sẽ sạch tội. Đồ họa : Luật Khoa.

"Tắt văn dùm, vì sự vô ý thức, thái độ thiếu trung thực của các ông các bà mà ảnh hưởng đến bao người. Thay vì cảm ơn chúa thì hãy cảm ơn các y bác sĩ ấy".

"Nếu ngay từ đầu hợp tác và khai báo trung thực thì hậu quả đâu đến mức này ? Giờ viết thư xin lỗi để làm gì trong khi biết bao nhiêu con người ngoài kia đang phải chịu ảnh hưởng và gồng mình chống dịch […]".

"Thay vì viết cái lá thư sáo rỗng này thì ông bà nên thành thật khai báo đã tiếp xúc những ai để cho chính quyền còn biết mà khoanh vùng dịch cho đúng. Khỏi bệnh rồi thì bán hết tài sản để nộp cho quỹ phòng chống dịch bệnh đi, nguy hại mà gia đình ông bà gây ra cả mấy triệu dân ở thành phố này đang phải gánh chịu đấy. Đừng có nói mồm hay viết tay suông".

"Tụ tập đông người trong phòng kín, không đeo khẩu trang (mặc dù đang có dịch và có quy định phải đeo khẩu trang nơi công cộng và chỗ đông người) thì lỗi của ai đây ? Thiệt hại của hàng triệu con người cả thành phố do hậu quả của việc này thì ai chịu trách nhiệm đây ?"

Giữa đợt bùng phát dịch lần thứ tư tại Việt Nam, tất cả sự chú ý dường như đang dồn vào một cái tên : Hội thánh Truyền giáo Phục Hưng. Từ ba ca nhiễm được phát hiện vào hôm 26/5, họ bị quy kết trách nhiệm cho hàng ngàn ca nhiễm mới trong thành phố. Truyền thông đưa tin dồn dập về họ. Các phản ứng chính sách diễn ra liên tiếp chỉ trong vài ngày : khởi tố vụ án (30/5), đề nghị đình chỉ hoạt động và rút giấy phép hoạt động tôn giáo (1/6). Ban Tôn giáo còn lên tiếng cả về cách họ gọi tên tổ chức mình (không phải hội thánh !), cách họ gọi tên chức sắc tôn giáo của mình (không phải mục sư !).

Các bài viết về chuyện xử lý vụ việc này thu hút hàng loạt bình luận cho rằng nhà nước thật "anh minh", và việc quản lý các điểm nhóm tôn giáo phải được siết chặt hơn nữa.

dich2

Cảnh phong tỏa ở khu vực nơi tín đồ của Hội thánh Truyền giáo Phục Hưng sinh hoạt. Ảnh : Kênh 14.

Những dữ kiện bị phớt lờ

Có một vài dữ kiện mà những người đang nhiệt tình kết án nhóm sinh hoạt chỉ có hơn 50 thành viên kia bỏ qua.

Thứ nhất, không có bằng chứng cho thấy nhóm sinh hoạt này giấu thông tin hay vi phạm các quy định phòng chống dịch. Các thông tin trên báo chí về chuyện đeo khẩu trang hay không, tập trung bao nhiêu người đều rời rạc và thiếu căn cứ. Người quản nhiệm hội thánh khẳng định rằng họ đã tuân thủ các quy định và không giấu thông tin. Cho dù viết thư xin lỗi và mong được lượng thứ, họ không hề thừa nhận làm lây lan dịch bệnh. Vụ án mới chỉ bắt đầu được điều tra, chưa đưa ra kết luận gì.

Thứ hai, chưa rõ nguồn lây nhiễm và thời điểm lây nhiễm của những ca bệnh thuộc hội thánh này. Những dấu hiệu đầu tiên của đợt lây nhiễm mới nhất đã xuất hiện từ tháng Tư, nhưng các hoạt động vẫn diễn ra bình thường. Người dân cả nước vẫn nghỉ lễ và du lịch khắp nơi trong kỳ nghỉ 30/4 và 1/5. Đến ngày bầu cử 23/5, khi dịch đã bùng phát mạnh ở các tỉnh phía Bắc, nhà nước truyền đi thông điệp quyết tâm tổ chức thành công kỳ bầu cử trong mọi tình huống của dịch. Ngay cả tâm dịch Bắc Ninh và Bắc Giang cũng hô hào quyết tâm. Các cán bộ mang luôn cả thùng phiếu vào trong bệnh viện, tới tận giường của những bệnh nhân nằm liệt tại chỗ để họ bỏ phiếu.

Nếu như mầm bệnh đã có trong cộng đồng từ lâu, chỉ với hai sự kiện nói trên, việc truy nguyên là gần như bất khả. Các ca nhiễm từ hội thánh hoàn toàn có thể là lây chéo từ những chuyến du lịch trong kỳ nghỉ lễ, hay những điểm bầu cử mà họ tham gia trước đó. Việc gán nguyên nhân của chuỗi lây nhiễm mới với các sinh hoạt tôn giáo của hội thánh này, cho đến nay, là vô căn cứ.

Thứ ba, có sự phân biệt đối xử đối với Hội thánh Truyền giáo Phục Hưng. Khi dịch bùng phát ở các khu công nghiệp tại Bắc Giang, Bắc Ninh, không cá nhân nào bị đem ra chỉ trích. Khi có ca nhiễm từ tổ bầu cử ở Goldmark City , Hà Nội, chẳng ai chất vấn ai đã vi phạm quy định. Thế nhưng, khi một nhóm sinh hoạt tôn giáo tiếp tục hoạt động và có ca nhiễm, vụ việc lại bị khởi tố.

Ngày 21/5/2021, Bộ Y tế ra một công văn yêu cầu không cung cấp cho báo chí danh tính, lịch trình di chuyển và quá trình tiếp xúc của bệnh nhân, nhằm tránh xâm phạm đời tư của người bệnh. Quy định này sau đó được báo chí tuân thủ, nhưng đến trường hợp của Hội thánh Truyền giáo Phục Hưng thì lại như chưa từng tồn tại.

Các tờ báo chạy đua với nhau đăng thông tin cá nhânlịch trình di chuyển của những ca nhiễm là thành viên của nhóm. Giữa hàng trăm ca nhiễm mới được đánh số, bỗng dưng lại có vài nhân vật có danh tính, tôn giáo, địa chỉ rõ ràng. Không khó hiểu tại sao tất cả sự căm ghét dồn về phía họ.

Từ việc quy kết mọi lỗi lầm cho một tổ chức tôn giáo, người ta bắt đầu chất vấn cả loại hình tổ chức của họ. Kết quả là khi sự việc chưa ngã ngũ, hội thánh đã bị dọa rút giấy phép hoạt động. Các điểm nhóm sinh hoạt tôn giáo tương tự thì bị đưa vào đối tượng nguy cơ cao cần xét nghiệm đầu tiên. Những lời yêu cầu nhà nước tăng cường quản lý điểm nhóm tôn giáo xuất hiện ở nhiều diễn đàn, bất chấp một thực tế rằng chính sách quản lý tôn giáo ở Việt Nam đã luôn khắt khe đến mức báo động trên thế giới.

dich3

Người dân đi bầu ở quận Gò Vấp, Thành phố Hồ Chí Minh ngày 23/5/2021. Ảnh : hcmcpv.org.vn.

"Ai chịu trách nhiệm đây ?" (Không phải tôi)

Con người không được tạo hóa thiết kế để thấy dễ chịu trong những tình huống rủi ro và bất định. Khi có chuyện gì xấu xảy ra, bản năng đổ lỗi (blame instinct) sẽ được kích hoạt để tìm ra một nguyên do đơn giản, rõ ràng cho nó. Như một cơ chế tự vệ, bản năng này có nhiệm vụ tìm ra ai đó chịu trách nhiệm cho việc này, nếu không thì thế giới sẽ thật khó đoán, rối bời, đáng sợ [16].

Đại dịch Covid-19, đặc biệt là đợt lây nhiễm mới nhất với những biến chủng nguy hiểm và khó lường, rõ ràng đã đặt chúng ta vào một tình thế bấp bênh chưa từng có.

Mark Schaller, giáo sư tâm lý tại Đại học British Columbia, tác giả cuốn "Social Psychology of Prejudice" cho rằng mối liên quan giữa đại dịch và việc đổ lỗi có nguồn gốc tiến hóa. Phản ứng đó là một phần của khái niệm mà ông gọi là hệ miễn dịch tâm lý hành vi (behavioral immune system), tương tự như hệ miễn dịch của cơ thể. Ta đẩy lỗi cho ai đó khác để bản thân có thể yên tâm rằng mình vô can. Và để khiến cho sự đùn đẩy của mình có lý lẽ, chúng ta tự động gán cho đối tượng những đặc tính tiêu cực.

Cơ chế này dường như khớp với cách mà chúng ta đang đòi Hội thánh Truyền giáo Phục Hưng chịu trách nhiệm cho đợt lây lan dịch tại thành phố Hồ Chí Minh, trong khi mọi thứ còn đang là dấu hỏi. Từ vài lời kể rời rạc, chúng ta vội vàng quy kết rằng họ làm sai quy định, họ giấu giếm không hợp tác. Suy nghĩ đó dựa trên một niềm tin rằng nếu tuân thủ quy định thì hẳn là đã không sao rồi.

Niềm tin đó rõ ràng là mong manh, chỉ cần xét riêng một chuyện là hàng chục triệu người dân cả nước vẫn đi du lịch khắp nơi và đi bầu khi dịch đã bắt đầu bùng phát. Thực tế cho thấy, các diễn biến xảy ra bất ngờ, và tất cả mọi người, bao gồm cả các đơn vị chuyên trách, đều đang ở thế căng mình để chống chọi. Phần lớn có lẽ đều đang ở trong trạng thái như người quản nhiệm Hội thánh Truyền giáo Phục Hưng chia sẻ khi biết chuyện : "Tôi không biết chuyện gì đã xảy ra". Nhưng thừa nhận sự bất lực này lại không phải thói quen của bản năng đổ lỗi. Bằng cách chỉ ngay ngón tay vào người đã dám "không biết", dư luận khước từ gánh nặng của việc phải chấp nhận một sự thật khó nhằn.

Lựa dê tế thần

Nếu đổ lỗi là một bản năng tự vệ của từng cá nhân, thì việc lựa chọn ai làm người gánh chịu tội lỗi lại phản ánh những định kiến, niềm tin, lý tưởng của cộng đồng. Hành vi này gọi là "scapegoating".

"Scapegoat" trong tiếng Anh được ghép từ "escape" – chạy thoát và "goat" – con dê. Từ này có nguồn gốc từ Kinh thánh, mô tả một nghi thức đền tội của người Do Thái với Thiên Chúa của họ, trong đó có hai con dê được chọn. Một con bị giết để dâng lên làm vật đền tội, con còn lại thì gánh tất cả tội lỗi của một cộng đồng và sau khi cầu nguyện thì được thả vào trong hoang mạc. Bằng cách đó, tất cả được sạch tội.

Các nhà tâm lý học xã hội mượn từ này để xác lập lý thuyết vật tế thần (scapegoat theory). Theo Peter Glick, giáo sư Đại học Lawrence, khái niệm này mô tả một hình thái định kiến cực đoan, trong đó một nhóm ngoại lai bị đổ lỗi cố tình gây ra tai ương cho một nhóm nội bộ.

Các phong trào tế thần (scapegoat movement) trong một cộng đồng thường diễn ra khi họ phải đối mặt với những tình huống phức tạp, trong đó, chướng ngại vật để vượt qua là không rõ ràng. Các cuộc săn linh vật tế thần thu hút nhiều người tham gia là do nó có thể đưa ra một câu trả lời đơn giản hơn. Trong cuộc săn tìm đó, người ta thường đưa ra các lựa chọn phi lý trí, do nỗi sợ và tâm lý vội vàng ảnh hưởng đến năng lực nhận thức, và do thiếu thông tin.

Trong chương 15 của cuốn sách "On the Nature of Prejudice : Fifty Years after Allport", Peter Glick tổng hợp các lý do giải thích cho lựa chọn vật tế thần trong các lý thuyết tâm lý xã hội đương đại. Theo đó, vật tế thần thường là một nhóm thiểu số với các tiêu chí :

1) quyền lực không quá mạnh để có thể phản kháng, nhưng cũng không quá yếu (vì yếu quá thì không thể gây ra tai ương),

2) khớp với những định kiến có sẵn trước đó trong cộng đồng và

3) tiện lợi.

Thử dùng lý thuyết này để xem xét vụ việc Hội thánh Truyền giáo Phục Hưng bị chỉ trích, ta thấy nhóm này thỏa các điều kiện đã nêu của một "vật tế thần". Họ là một nhóm tôn giáo thiểu số, không có tổ chức mạnh nhưng đã được công nhận hoạt động điểm nhóm, thuộc tầng lớp trung lưu (không quá mạnh, không quá yếu). Hoạt động của các nhóm sinh hoạt tôn giáo tự phát từ lâu đã nhận nhiều định kiến từ phía dư luận, bị nhà nước xem là "tà đạo" (định kiến). Thông tin về họ được công bố theo cách vừa đủ để dư luận suy đoán và đánh giá (tiện lợi).

So sánh với các nguồn lây nhiễm khả thi khác, như một tổ chức tôn giáo lớn hơn, những nhóm công nhân yếu thế, hay các hội đồng bầu cử, ta thấy việc đổ lỗi cho hội thánh nhỏ này "tiện lợi" hơn nhiều.

Hội thánh Truyền giáo Phục Hưng có phải là vật tế thần hay không chỉ là một giả thuyết. Vẫn tồn tại khả năng họ thực sự đã cố tình làm sai, xem nhẹ an toàn của cộng đồng. Nhưng việc các nhóm tôn giáo thiểu số trở thành mục tiêu đổ lỗi trong đại dịch Covid-19 thì không phải là chuyện lạ trên thế giới, và còn có tính lịch sử.

Các nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Phát triển (Institute of Development Studies – Anh) đã tư liệu hóa sự phân biệt đối xử và đổ lỗi mang tính hệ thống với người Hồi giáo ở Ấn Độ, người Yazidis, Kaka’i và các nhóm theo đạo Cơ Đốc ở Iraq, và người Khmer theo đạo Hồi ở Campuchia. Những cộng đồng này thường bị cáo buộc làm lây lan dịch bệnh. Họ trở thành nạn nhân của các chiến dịch thù ghét trên mạng xã hội, với sự tham gia của cả các chính khách và giới báo chí. Đáng chú ý, họ đều đã là nạn nhân của định kiến phổ biến từ trước đó, khớp với lý thuyết được giáo sư Peter Glick nêu phía trên.

Đơn cử, vào tháng 3/2020, khi một nhóm người Hồi giáo trở về Campuchia sau khi tham gia một sự kiện ở Malaysia, họ được phát hiện dương tính với Covid-19. Thông tin về tôn giáo của những người này được chính bộ trưởng y tế Campuchia tiết lộ trên Facebook cá nhân, trong khi Bộ Y tế yêu cầu truyền thông cẩn trọng khi công bố thông tin người bệnh. Chi tiết về tôn giáo lập tức tạo nên một làn sóng thù ghét và đổ lỗi nhắm vào người Khmer theo đạo Hồi, vốn đã là nhóm yếu thế so với những người Khmer theo đạo Phật ở Campuchia.

"Họ nên bị nhốt trong nhà", một người dùng Facebook viết.

"Tại sao mấy người có thể ngu ngốc và vô tâm đến mức mang lại phiền toái cho biết bao người khác", một người khác bình luận.

Các bình luận dạng này cũng xuất hiện nhiều trong phong trào đổ lỗi cho người Hồi giáo ở Ấn Độ, cùng thời điểm tháng 3/2020. Khi một số nhà truyền giáo Ấn Độ được phát hiện nhiễm virus SARS-coV-2 sau một sự kiện quốc tế tổ chức tại Delhi, bộ trưởng phụ trách các vấn đề của cộng đồng thiểu số đã công khai gọi những người tổ chức sự kiện này là "tội phạm Taliban". Những làn sóng chỉ trích, lăng mạ đi kèm với thông tin sai lệch lan rộng với phạm vi khoảng 170 triệu tài khoản Twitter.

"Đại dịch đã cho thấy người Hồi giáo Ấn Độ là những kẻ phản bội và không trung thành với tổ quốc".

"Ấn Độ cần được tự do khỏi Corona và Jihad (từ ám chỉ những người Hồi giáo với nghĩa tiêu cực) vì cả hai đều là những vũ khí chết người".

Khi đã chọn được con dê tế thần, người ta được trấn an với ảo giác rằng chỉ cần loại nó ra khỏi cộng đồng thì mọi chuyện sẽ được giải quyết.

Cơn say đổ tội thường sẽ khiến chúng ta ngừng tìm hiểu các nguyên nhân khác, cũng như giải pháp để ngăn chặn các vấn đề tương tự xảy ra trong tương lai. Đối tượng được chọn làm vật tế thần thì chẳng biết mình có tội gì, nhưng vừa phải chịu đau đớn thể xác vì nhiễm bệnh, lại vừa phải chịu hành hạ về tinh thần trước những lời nhẫn tâm không ngừng trút xuống lúc này, mà chắc chắn để lại hậu quả kỳ thị dài lâu.

Hơn ai hết, chúng ta hiểu rằng đại dịch không thể được giải quyết bằng những cách hành xử phi lý trí đó.

Hiền Minh

Nguồn : Luật Khoa, 04/062021

Published in Diễn đàn

Phòng, chng Covid-19 và s l bch ca ‘t hào’ !

Trân Văn, VOA, 02/06/2021

Cho dù s nơi b phong ta (đình ch giao thông công cng, cư dân ch được đi li trong trường hp cp thiết), phi thc hin giãn cách xã hi (hn chế sinh hot buc phi duy trì khong cách cn thiết theo các qui đnh nghiêm ngt nhm phòng nga lây nhim) và cách ly (b cô lp ti các cơ s y tế, đim tp trung cách ly hoc ti gia) tăng tng ngày, thm chí trên phm vi rt rng (phường xã, qun huyn, tnh thành ph nhưng s ca nhim Covid-19 ti Vit Nam vn không ngng li, gi đã vượt qua mc 7.500 (1).

tragia1

Người tiêm xếp hàng tại điểm tiêm tại Trung tâm Y tế huyện Kim Thành, Hải Dương. Ảnh : Gia Chính.

Đáng lưu ý là mt s din biến trong đt dch th tư (t h tun tháng 4 đến nay) cho thy, con s ch 4.076 ca nhim Covid-19 ti Vit Nam trong 15 tháng (t h tun tháng 1/2020 đến trung tun tháng 4/2021) có l không phi nhnhng quyết sách chiến lược, có ch đo quyết lit, sáng to t trung ương ti đa phương, có s quyết tâm và đng thun ca các cp y đng, ca chính ph, các b, ban, ngành trong phòng, chng dch như h thng chính tr, h thng công quyn tng khoe sut t năm ngoái đến nay.

***

Ti sao h thng chính tr, h thng công quyn Vit Nam đã có nhng quyết sách chiến lược, ch đo quyết lit, sáng to t trung ương ti đa phương trong phòng, chng dch khiến c thế gii thán phc, hc hi mà vào lúc này, Vit Nam vn nm trong nhóm nhng quc gia có s người được chích vaccine nga Covid-19 và s người"fully vaccinated" thp nht thế gii (t l được chích nga ch 1% dân s và t l"fully vaccinated" chưa ti 0,1%), thua xa c Campuchia, Lào (2), cui cùng phi ráo riết xin thiên h bn trong s năm Châu lc (ch còn thiếu Châu Phi) h tr"tiếp cn vaccine" (3) như đang thy ?

Covid-19 tr thành đi dch t đu năm ngoái và nhng din biến liên quan đến đi dch quc gia này lp tc tr thành bài hc cho quc gia khác điu chnh kế hoch, cách thc, nâng cao hiu qu phòng, chng dch, bo v x s, dân tc ca mình. Chng l có th tha, không truy cu trách nhim, trng pht nhng cá nhân, t chct trung ương ti đa phươnglà tác gi canhng quyết sách chiến lược, ch đo quyết lit, sáng to song đã đ xy ra tình trng, tt c bnh vin được xem là "tuyến đu" đu đang thiếu đ th thiết b, vt tư y tế thiết yếu khi cu cha nhng bnh nhân đang trong tình trng thp t nht sinh (qu lc máu, thuc chng đông máu Lovenox loi 40 mg,) ?

Ti sao đã có nhng quyết sách chiến lược, ch đo quyết lit, sáng to trong phòng chng dch mà li xy ra tình trng nhiu bnh vin "tuyến đu" du có tin vn không dám dùng đ mua, d tr thiết b, vt tư y tế thiết yếu dùng trong chy cha cho nhng đng bào đang nguy kch bi chưat chc đu thu theo các qui đnh hin hành. Chng l chiến lượcca nhng quyết sách, squyết lit, sáng to ca các ch đo li là đy các bnh vin "tuyến đu" phi hi mượn thiết b, vt tư y tế thiết yếu ca nhau, đng thi ép các nhân viên y tế phi dùng mng xã hi kêu gi công chúng h tr khn cp cho vic cu người (4) ?

Tương t, do còn thiếu c hiu biết ln kinh nghim trong đi phó vi đi dch do Covid-19 gây ra, năm ngoái, nhiu quc gia, đc bit là Châu Âu và M đã phi tr giá rt đt v nhân mng. Tuy nhiên ngay sau đó, ngoài vic đt đnh các bin pháp nhm hn chế lây lan trong cng đng, thiên h đã nhanh chóng đt đnh các yêu cu v cách thc tiến hành ly mu xét nghim Covid-19, các tiêu chun trong vic thiết lp nhng trung tâm xét nghim bên ngoài bnh vin (Off sites Covid-19 Testing Center - OSCTC) nhm có bin pháp thích hp khi tiếp nhn bnh nhân, tiếp đón thân nhân người bnh nâng cao hiu qu bo v các nhân viên y tế, cơ s y tế, bnh nhân (5).

Ví d, sau khi son tho c qui đnh v cách thc t chc ly mu xét nghim Covid-19, ln qui chun thiết kế và s dng OSCTC sao cho phù hp vi đc đim ca Covid-19 cũng như tp quán sinh hot ca xã hi (5), ch trong vòng mt tháng sau khi Covid-19 tr thành đi dch toàn cu, M đã xây dng 25.000 OSCTC theo đ ngh ca NRHI (Network for Regional Healthcare Improvement Mng lưới Ci thin sc khe khu vc), hn chế ti đa tình trng bnh vin tr thành dch.

Đó cũng là lý do nhiu người sng st vì đã hơn mt năm k t khi Covid-19 hoành hành trên toàn cu, Vit Nam vn còn liên tc phi đóng ca nhiu cơ s y tế (bnh vin quc gia, bnh viên chuyên khoa, bnh vin tnh, trung tâm y tế, phòng khám tư nhân) ch vì đt nhiên phát giác có bnh nhân hoc thân nhân người bnh đã nhim Covid-19 tng ra vào nhng cơ sơ y tế y (6) ! Giá tr thc tế canhng quyết sách chiến lược, ch đo quyết lit, sáng to t trung ương ti đa phương trong phòng, chng dch cao ti c nào mà tun trước, nhiu bác sĩ phi dùng Facebook kêu gi nhng người có các triu chng ging như đã b nhim Covid-19 ĐNG T ĐI KHÁM HAY ĐI MUA THUC VÌ CÓ TH LÀM CHO NHƯNG NƠI Y B ĐÓNG CA.

Cũng đã có nhng bác sĩ than không biết kêu ai khi có nhiu qui đnh không kh thi hoc tréo ngoe, làm cho các phòng khám đa khoa tư nhân hay các nhà thuc không biết x lý thế nào đi vi người bnh mà h nghi ng nhim Covid-19. Ngay c khi đã nêu thc mc vi S Y tế thì vic gii đáp cũng không thông cho nên ai có tư thù, mun phòng khám tư nhân hay tim thuc tây nào đó đóng ca hoc sp tim thì ST, HO, KHÓ TH, MT KHU GIÁC, MT V GIÁC c đến đó. Bo đm s toi nguyn ngay (7) !

***

Vi s ca nhim mi ngày mt cao, phm vi lây nhim mi ngày mt rng, đến nay, các din biến trong ng phó vi đt dch th tư ti Vit Nam ch chng t mt điunhng quyết sách chiến lược, ch đo quyết lit, sáng to t trung ương ti đa phương ca h thng chính tr, h thng công quyn Vit Nam ging như có mt như mù, có tai như điếc, bt k Covid-19 đã tr thành đi dch trên toàn cu trong hơn mt năm nhưng nhng cá nhân hu trách vn không thy, không nghe, không ngm nghĩ đ hc bt k kinh nghim nào nào t thiên h trong phòng, chng dch. Não dường như ch được dùng vào vic khoe khoang ra sao đ thuyết phc đng bào biết ơn và t hào !

Cho đến gi này, v mt dch t, thiên h vn chưa gii thích được ti sao trong 15 tháng (t h tun tháng 1/2020 đến trung tun tháng 4/2021), ti Vit Nam ch có 4.076 ca nhim Covid-19, song đi chiếu gia cách thc ng phó ca thiên h vi Vit Nam, có th khng đnh, vic thc thi phong ta, giãn cách xã hi, cách ly mt cách cc đoan như tng thy đã góp phn đáng k vào vic khng chế s ca lây nhim, phm vi lây nhim Covid-19. Đến gi,nhng quyết sách chiến lược, ch đo quyết lit, sáng to t trung ương ti đa phương, s quyết tâm và đng thun ca các cp y đng, ca chính ph, các b, ban, ngành trong phòng, chng dch dường như ch có vy !

Thc thi phong ta, giãn cách xã hi, cách ly mt cách cc đoan không phi là sai và xu nhưng ch như thế thì hết sc tàn bo. Năm ngoái, sau ln đu tiên áp dng các bin pháp cc đoan, ông Nguyn Xuân Phúc lúc đó là Th tướng Vit Nam, tha nhn:My tháng nay, nhiu người kh lm ri, nhiu gia đình khó lm ri(8) ! Tuy nhiên đến gi, đã có bao nhiêu cá nhân, doanh nghip cht vt xoay s vi đ th khó khăn tính t lúc Covid-19 bùng phát đến nay nhn được tr cp t gói h tr tr giá 61.580 t đng (theo qui đnh, tùy trường hp mà mt cá nhân, mt gia đình, nhng cơ s kinh doanh nh s được h tr mt ln 500.000 đng hay t 1 triu đến 1,8 triu đng/tháng) (9).

thi đim đó, h thng chính tr, h thng công quyn Vit Nam còn tuyên b đã dành ra 16.000 t đ các doanh nghip vay, tr lương cho khong 11.000 người phi ngưng làm vic vì chuyn thc thi các bin pháp phòng, chng dch cc đoan nhưng tháng ri, Ngân hàng Nhà nước loan báo,Gói Tín dng ưu đãiy ch gii ngân được 43 t, tương đương 0,27% giá tr c gói (10), hoàn toàn không phi vì doanh nghip hay nhng người phi ngh làm vic do áp dng các bin pháp phòng, chng dch cc đoan không cn tr giúp mà vì quá nhiu đòi hi kht khe, thành ra doanh gii mi bình chn chính sách cho vay không tính lãi đ tr lương này là chính sách khó tiếp cn nht (11).

***

T khi Covid-19 tr thành đi dch toàn cu, mt trong nhng câu mà các cá nhân lãnh đo h thng chính tr, h thng công quyn ti Vit Nam thích dùng là : Không b ai li phía sau ! Thiên h chng l gì phương châm, chính sách"no one left behind" c trên chiến trường ln tiến trình phát trin kinh tế, xã hi. 18 tháng sau khi Covid-19 hin din ti Vit Nam, dường như h thng chính tr, h thng công quyn ti Vit Nam đã thc hin được cam kết"không b ai li phía sau" ! Người nghèo, tng lp trung lưu, k c ch nhng doanh nghip ln, vn đu tư trên 100 t (12) không còn phía sau, tt c đã dưới đáy ca khn cùng và tuyt vng !

Trân Văn

Nguồn : VOA, 02/06/2021

Chú thích :

(1) https://thuvienphapluat.vn/tintuc/vn/thoi-su-phap-luat/thoi-su/27262/cap-nhat-moi-nhat-tinh-hinh-virus-corona-covid-19

(2) https://www.nytimes.com/interactive/2021/world/covid-vaccinations-tracker.html

(3) https://tuoitre.vn/thu-tuong-pham-minh-chinh-de-nghi-uc-uu-tien-vac-xin-cho-viet-nam-2021052520491773.htm

(4) https://tuoitre.vn/benh-vien-trung-uong-thieu-thiet-bi-vat-tu-dieu-tri-covid-19-do-thu-tuc-20210528180245662.htm

(5) https://www.nrhi.org/uploads/2020/11/NRHI_MASS-Design_OSCTC_tool.pdf

(6) https://www.qdnd.vn/xa-hoi/phong-chong-dich-viem-phoi-do-virus-ncov/ha-noi-tam-thoi-dong-cua-ca-3-co-so-benh-vien-k-sau-khi-phat-hien-10-ca-mac-covid-19-658855

(7) https://www.facebook.com/xuanson.vo.5/posts/2033351913488591

(8) https://tuoitre.vn/thu-tuong-may-thang-qua-nhieu-nguoi-kho-lam-roi-nhat-la-that-nghiep-202003311516103.htm

(9) https://www.thesaigontimes.vn/302244/cac-goi-ho-tro-giam-soc-cho-doanh-nghiep-trong-dich-benh.html

(10) https://tuoitre.vn/chi-giai-ngan-duoc-gan-43-ti-trong-goi-tin-dung-uu-dai-16-000-ti-20210509160158913.htm

(11) https://dangcongsan.vn/kinh-te/giam-thu-tuc-de-doanh-nghiep-de-tiep-can-chinh-sach-ho-tro-576695.html

(12) https://www.thesaigontimes.vn/td/315958/moi-ngay-co-gan-430-doanh-nghiep-dong-cua.html

*************************

Covid-19 và h thng ‘mt tc đến tri’ !

Trân Văn, VOA, 31/05/2021

Đt dch Covid-19 th tư ti Vit Nam đã lt trn c nhn thc ln cung cách hành x va thin cn, thiếu vin kiến, va vô trách nhim đến mc tàn nhn đi vi đng bào nhưng li tha huênh hoang và hết sc khoác lác ca h thng chính tr, h thng công quyn ti Vit Nam

tragia2

Mt áp phích tuyên truyn cuc chiến chng đi dch Covid-19 Vit Nam. (nh chp màn hình Tui Tr Online)

***

Ch đến khi Covid-19 lan rng, s ca nhim tăng vt, nhng cá nhân lãnh đo h thng chính tr, h thng công quyn Vit Nam mi đ cp đến"tiếp cn vaccine" : Các cơ quan liên quan phi dùng mi bin pháp, t ngoi giao, đến huy đng các doanh nghip, ngun lc khác đ tiếp cn bình đng mua được vaccine (1).

Bi năng lc sn xut, cung cp vaccine ca nhng tp đoàn dược phm đi đu trong vic nghiên cu và có kh năng s thành công trong vic bào chế vaccine nga Covid-19 vướng gii hn so vi nhu cu, gn như tt c các quc gia đu bám sát, thăm dò, thương lượng, đt hàng vi nhng tp đoàn này t gia năm ngoái nhưng Vit Nam thì không.

Mãi đến h tun tháng 2 năm nay, h thng công quyn Vit Nam mi công b vài thông tin v vaccine nga Covid-19 nhưng không thèm cho dân chúng biết : 117.600 liu vaccine đu tiên nm trong gói 30 triu liu vaccine nga Covid-19 mà Vit Nam nhn hôm 24/2/2021 là VIN TR ca COVAX (Liên minh Phát trin vaccine chng Covid-19 toàn cu) như Vit Nam xác đnh vi thiên h (2), hay là lô hàng do Trung tâm Tiêm chng tr em và người ln, thuc Công ty Vaccine Vietnam (VNVC) đt mua (3) ?

Thông tin trên h thng truyn thông chính thc vào thi đim y ch ra mt s tht : Trong khi chính quyn ca các quc gia khác ráo riết tranh mua, xut tin t công kh đt Covid-19 vaccine đ sm có vaccine chích cho dân thì h thng chính tr, h thng công quyn Vit Nam không nhng không làm như thế li còn khoán cho VNVC thương lượng, ký hp đng vi Astra Zeneca ri khen là n lc và ch đng đt mua t rt sm ngay t khi Astra Zeneca nghiên cu phát trin Covid-19 vaccine(4) ?

VNVC là mt doanh nghip tư nhân, thành lp và vn hành 49 trung tâm tiêm chng tư nhân ti Vit Nam. T khi Covid-19 bùng phát và lan rng trên toàn cu, dường như Vit Nam là quc gia duy nht mà h thng công quyn giao cho mt doanh nghip tư nhân thay mt chính ph mua vaccine đ kinh doanh trên bình din quc gia !

Dường như Vit Nam cũng là quc gia duy nht t chcL phát đng Toàn dân ng h phòng, chng dch Covid-19. Trung tun tháng 2 năm nay, ông Nguyn Xuân Phúc (lúc y đang còn là Th tướng) thay mt đng, quc hi, nhà nước, chính ph, hiu triu đng bàođóng góp theo kh năng ca tng người và "ta" skhông phân bit tui tác, đa v, giai tng, hy vng mi người cùng nêu cao tinh thn đoàn kết, tương thân tương ái, "thương người như th thương thân", "lá lành đùm lá rách" ca dân tc(5).

Lúc y, h thng chính tr, h thng công quyn và h thng truyn thông chính thc đã khai thác tn tình mt s tm gương nhm khuyến khích người khác làm theo, chng hn trường hp c Lê Th Chi, 91 tui, Bà m Vit Nam Anh hùng, sng ti Thanh Bình, Hi Châu, Đà Nng. Qua TV, thy "ta" kêu gi toàn dân đóng góp cho vic phòng, chng Covid-19, c Chi quyết đnh ng h năm triu đng. Ngày 25/3/2021, Ch tch Mặt trận Tổ quốc phường Thanh Bình đã đến tư gia ca c Chi đ nhn tin (6)

Đến gi, h thng chính tr, h thng công quyn không cho biết đã quyên được bao nhiêu tin cho vic phòng, chng Covid-19 vì đt dch th ba (t tháng 1 đến tháng 2 năm nay) lng xung và h cn tp trung tuyên truyn cho K bu c đi biu Quc hi khóa 15 và đi biu Hội đồng nhân dân các cp vào ngày 23/5/2021 va qua !

Sau khi đt dch th tư bùng phát, ông Phúc gi là Ch tch Nhà nước - li tiếp tc kêu gicác tng lp nhân dân, doanh nghip, các t chc, kiu bào nước ngoài tham gia đóng góp ng h đ toàn dân, toàn quân sm chiến thng dch bnh Covid-19(7). Chưa rõ chính ph Vit Nam s quyên thêm được bao nhiêu tin, ch có th khng đnh, nếuđi sau trong đt mua vaccine nga Covid-19, chc chn sv sau. S còn rt lâu mi có thêm vaccine đ tăng s người được chích nga !

H thng chính tr, h thng công quyn Vit Nam biết điu đó không ? Câu tr li là có. Tháng trước, t Nhân Dân tng có mt bài mô t vic "tiếp cn vaccine" ca các quc gia Châu Á là "bài toán khó" vì ngun cung không đ đáp ng nhu cu (8). Đi vi Vit Nam, li gii cho bài toàn này còn nan gii hơn bi t năm ngoái đến gi, h thng chính tr, h thng công quyn Vit Nam ch dc toàn b tâm lc, sc lc, tài lc vào vic t chc đi hi đng các cp và bu c, không bn tâm đến tìm mua vaccine !

Do h thng chính tr, h thng công quyn Vit Nam mnh tay chi trước c chc ngàn t đ t chc đi hi đng các cp, bu c đi biu Quc hi và HĐND các cp ch không nghĩ đến nghĩa v h tr người Vit bình an, giúp hot đng kinh tế - xã hi sm hi phc trong đi dch nên h qu tt nhiên là đến ngày 29/5/2021,ch mi có 1.034.967 người được chích nga, tương đương 1% dân s. T l "fully vaccinated" (nhn đ s ln và lượng vaccine, thi gian cn thiết đ được xem là đ an toàn) còn t hơn : Dưới 0,1% ! Thua xa Campuchia (15% dân s đã được chích nga và có 11% là "fully vaccinated), Lào (8,6% dân s đã được chích nga và có 1,9% là "fully vaccinated) (9) !

Cn lưu ý thêm, nếu so các d liu v chích nga Covid-19 ngày 26/5/2021 vi ngày 29/5/2021 ca các quc gia s thy, trong bi cnh "nước sôi la bng" như hin nay, dù đã tng khng đnh vaccine là li thoát duy nht, dù đã phát đng Toàn dân ng h phòng, chng dch Covid-19,đã nhn tin do dân chúng, doanh gii đóng góp mua vaccine cách nay ba tháng nhưng trong ba ngày va qua,t l được chích nga vaccine, t l "fully vaccinated" ca Vit Nam không thay đi vì s người được chích nga ch tăng thêm 23.572người (1.037.961 - 1.011.395).

Ngược li, nh chun b t trước, sau ba ngày tương ng, Campuchia đã nângt l được chích nga vaccine t 14% lên 15%(tăng 1%), t l "fully vaccinated" được nâng t 10% lên 11% (tăng 1%). Lào cũng nâng t l được chích nga vaccine t 8,4% lên 8,6%(tăng 0,2%), t l "fully vaccinated" được nâng t 1,8% lên 1,9% (tăng 0,1%).

Trân Văn

Nguồn : VOA, 31/05/2021)

Chú thích :

(1) https://tuoitre.vn/thu-tuong-pham-minh-chinh-phai-tiep-can-moi-kha-nang-de-mua-vac-xin-20210529075853733.htm

(2) https://www.channelnewsasia.com/news/asia/vietnam-covax-supply-30-million-covid-19-vaccine-doses-14235964

(3) https://www.tienphong.vn/suc-khoe/can-canh-lo-vac-xin-ngua-covid19-dau-tien-ve-viet-nam-1797542.tpo

(4) https://danviet.vn/chan-dung-ong-chu-he-thong-tiem-chung-vnvc-don-vi-tien-phong-tai-viet-nam-nhap-vaccine-covid-19-20210226114016847.htm

(5) http://mattran.org.vn/tin-tuc/thu-tuong-keu-goi-tinh-than-tuong-than-tuong-ai-trong-phong-chong-dich-covid19-32786.html

(6) https://tuoitre.vn/me-viet-nam-anh-hung-91-tuoi-ung-ho-5-trieu-dong-danh-dum-chong-dich-2020032514352675.htm

(7) https://tuoitre.vn/chu-tich-nuoc-nguyen-xuan-phuc-keu-goi-ca-nuoc-chung-tay-day-lui-dich-benh-20210527215903762.htm

(8) https://nhandan.vn/tin-tuc-the-gioi/bai-toan-kho-ve-tiep-can-vac-xin-tai-chau-a-640831/

(9) https://www.nytimes.com/interactive/2021/world/covid-vaccinations-tracker.html

*******************

Phần 2

Tháng trước, khi Covid-19 đt nhiên bùng lên và lan rng ti Campuchia, ông Nguyn Phú Trng, Tổng bí thư Đảng cộng sản Việt Nam đã gi thư cho ông Hunsen, Ch tch Đng Nhân dân Campuchia kiêm Th tướng Campuchia đ thăm hi. Trong công đin va k, ông Trong bo rng :Đng, nhà nước, nhân dân Vit Nam luôn quan tâm, theo dõi sát sao tình hình dch bnh và chia s vi nhng khó khăn mà Campuchia đang phi đi mt do dch bnh Covid-19 gây ra.

tragia3

Nhân viên Y tế phun đc kh trùng khu xét nghim Covid-19 Hà Ni, ngày 31/03/2020. Hình minh ha.

Đáng lưu ý, tuy gi thư thăm hi lân bang đang gp hon nn nhưng ông Trng còn viết như thế này :Thi gian qua, Vit Nam đã trin khai đng b nhiu bin pháp quyết lit và kp thi huy đng s vào cuc ca c h thng chính tr, s tham gia ca toàn dân nhm ngăn chn s lây lan ca dch Covid-19. Đến nay, tuy còn nhiu phc tp, song Vit Nam đã cơ bn kim soát được s lây lan ca dch bnh. Đây là kết qu rt quan trng, được cng đng quc tế và trong nước đánh giá cao. Đng và nhà nước Vit Nam xác đnh tiếp tc duy trì các bin pháp quyết lit, kim soát, hn chế ti đa các ngun lây nhim, phát hin sm các trường hp nhim bnh và điu tr tích cc giúp h phc hi nhanh và đang trin khai vic tiêm vc-xin phòng, chng dch Covid-19.

Cui thư, ông Trng nhn nh :Vi truyn thng đoàn kết, gn bó, tương thân tương ái, giúp đ ln nhau gia hai đng, hai nhà nước và nhân dân hai nước, Vit Nam luôn sn sàng hp tác, h tr, chia s kinh nghim trong kh năng và điu kin cho phép đ sát cánh cùng vi Campuchia trong cuc chiến phòng, chng dch Covid-19, đ hai nước chúng ta cùng sm n đnh tình hình(1).

Gi, nếu nhìn vào d liu liên quan đến chích vaccine nga Covid-19 ca các quc gia trên thế gii s thy, s dân Campuchia đã được chích nga Covid-19 cao hơn Vit Nam gp15 ln. Tính đến 29/5/2021, Campuchia có 15% dân s đã được chích nga trong khi Vit Nam ch xp x 1%. Còn nếu tính t l dân s đã đt mc "fully vaccinated" (nhn đ s ln, lượng vaccine và thi gian cn thiết đ được xem là đ an toàn) thì Campuchia hơn Vit Nam110 ln - t lfully vaccinated ca Campuchia là 11%, còn t lfully vacinnated ca Vit Nam dưới 0,1% (2). Song chc chn ông Trng nói riêng và h thng chính tr, h thng công quyn Vit Nam nói chung không nhng không xu h mà s tiếp tc huênh hoang như trước nay vn thy !

***

Không may cho người Vit là s huênh hoang ca nhng cá nhân lãnh đo h thng chính tr, h thng công quyn Vit Nam không có đim dng. Tháng 12 năm ngoái, khi loan báo v vic có ba người tham gia th nghim vaccine nga Covid-19 do Vit Nam sn xut, báo đin t ca chính ph Vit Nam tuyên b :Đây là bng chng th hin s t lc, t cường ca Vit Nam trong bo v người dân trước đi dch lch s ca loài người (3).

Nay, các viên chc hu trách ca h thng chính tr, h thng công quyn Vit Nam đang xin thiên h h tr c tin mua vaccine nga Covid-19, ln giúp Vit Nam có thêm vaccine càng sm, càng tt (4). Đáng nói là trong khi các viên chc hu trách ca h thng chính tr, h thng công quyn Vit Nam đang van nài thiên h r lòng thương, bày t lòng biết ơn, cam kết hp tác thì Tổng bí thư Đảng cộng sản Việt Nam vn dõng dc tuyên b vi toàn dân :Covid-19 đã phơi bày s tht ca nhng bt công xã hi trong các xã hi tư bn ch nghĩavà nhng tình hung "phát trin xu", nhng nghch lý "phn phát trin", t đa ht kinh tế - tài chính đã tràn sang lĩnh vc xã hi, làm bùng n các xung đt xã hi thua xa xã hi xã hi ch nghĩa (5) !

Vit Nam phát giác s hin din ca Covid-19 vào ngày 23/1/2020. Trong ba đt dch đu (đt mt t tháng 3/2020 đến 4/2020, đt hai t tháng 7/2020 đến tháng 8/2020, đt ba t tháng 1/2021 đến tháng 2/2021) ch có 2041 ca nhim. Đt hin nay (bt đu t cui tháng 4 va qua đến nay, chưa biết ti bao gi mi kết thúc) đã phát sinh5.134 ca nhim. Trong 5.131 ca nhim này, có 2.035 ca nhim phát sinh t 27/4/2021 đến 22/5/2021 - ngày trước k bu c (23/5/2021) (6).

Du s ca nhim trong mt tháng y xp x s ca nhim ca 15 tháng trước đó nhưng chính quyn Vit Nam vn t chc rm r"Ngày hi ln ca toàn dân". Thm chí còn đem tình trng dch bnh đang lan rng ra so vi t l c tri trên toàn quc đi bu đt hơn 90% đ chng minh đó là s thành công ca công tác lãnh đo, ch đo sát sao, quyết lit ca Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Quc hi, Chính ph, Ch tch nước, HĐBC QG, y ban bu c các tnh và cp y, chính quyn các cp t trung ương đến đa phương(7).

Đúng mt tun sau bu c, s ca nhim tăng thêm 3.092 (t 4.076 tính đến 22/5/2021 tăng lên thành 7.168 tính cho đến sáng 31/5/2021) (8). Rt nhiu c tri tham gia bu c đã được gi đi xét nghim Covid-19 như trường hptoàn th c tri đã đến b phiếu ti khu vc bu c s 156 958 Âu Cơ, phường 14, qun Tân Bình vào ngày 23/5/2021(ngày 29/5/2021, UBND phường 14, qun Tân Bình đã phát hành thông báo yêu cu c nhng c tri đã đi bu c ti khu vc bu c va k ln các thành viên T Bu c s 156 và cán b, công chc ca phường này phi đi ly mu xét nghim Covid-19 t 00 gi ngày 30/5/2021 cho đến khi hết đi tượng cn ly mu) (9).

Không phi t nhiên mà dân chúng thc mc, ti sao công an Vit Nam khi t v án "làm lây lan dch bnh" liên quan đến Hi thánh Truyn giáo Phc Hưng đ tiến hành điu tra vic t tp sinh hot tôn giáo đã làm phát sinh thêm 33 ca nhim mi (10) mà li không đ đng gì đến trách nhim vn đng, thm chí thúc, ép khong 70 triu người đi bu khi dch đang lan nhanh trên din rng đ điu tra xem ch trương đó đã làm phát sinh thêm bao nhiêu trường hp b lây nhim trong s hơn ba ngàn ca nhim mi/tun ?

Trân Văn

Nguồn : VOA, 01/06/2021

Chú thích :

(1) https://dangcongsan.vn/thoi-su/tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-gui-thu-tham-hoi-tinh-hinh-dich-benh-covid-19-tai-campuchia-578902.html

(2) https://www.nytimes.com/interactive/2021/world/covid-vaccinations-tracker.html

(3) https://baochinhphu.vn/Tin-noi-bat/Viet-Nam-tu-cuong-trong-cuoc-dua-vaccine-COVID19/417406.vgp

(4) https://tuoitre.vn/thu-tuong-pham-minh-chinh-de-nghi-uc-uu-tien-vac-xin-cho-viet-nam-2021052520491773.htm

(5) https://vietnamnet.vn/vn/thoi-su/chinh-tri/bai-viet-cua-tong-bi-thu-ve-con-duong-di-len-chu-nghia-xa-hoi-o-viet-nam-737210.html

(6) https://ncov.moh.gov.vn/web/guest/-/6847426-3836

(7) https://nhandan.vn/tin-tuc-su-kien/thanh-cong-cua-cuoc-bau-cu-khang-dinh-tinh-than-yeu-nuoc-y-thuc-chinh-tri-va-niem-tin-cua-nhan-dan-voi-ang-nha-nuoc-647762/

(8) https://ncov.moh.gov.vn/web/guest/-/6847426-4146

(9) https://www.facebook.com/ech.ao.7/posts/10158566451809833

(10) https://tuoitre.vn/khoi-to-vu-an-lam-lay-lan-dich-benh-lien-quan-hoi-thanh-truyen-giao-phuc-hung-20210530104901676.htm

********************

Tranh cãi vic khi t v án liên quan Hi thánh truyn giáo Phc Hưng

VOA, 01/06/2021

Chính quyn Thành ph H Chí Minh va ra quyết đnh khi t v án hình s v ti "làm lây lan dch bnh truyn nhim nguy him cho người", liên quan đến Hi thánh truyn giáo Phc Hưng ti qun Gò Vp. Gii quan sát cho VOA biết vic khi t v án này "chưa thuyết phc".

tragia4

Mt bui sinh hot ca Hi thánh Truyn giáo Phc Hưng dp Giáng sinh 2020. nh : PLO via Facebook

Báo Thanh Niên cho biết Công an qun Gò Vp hôm 30/5 đã ra quyết đnh khi t hình s v án này và nói rng cơ quan điu tra s làm rõ vi phm ca tng cá nhân, khi có đy đ du hiu vi phm thì khi t b can.

"Qua điu tra, nhóm sinh hot tôn giáo này không chp hành quy đnh v phòng chng dch bnh Covid-19, dn đến lây lan dch bnh cho nhiu người", báo Thanh Niên viết.

Lut sư Đng Đình Mnh Thành phố Hồ Chí Minh, nêu nhn đnh vi VOA :

"Tôi có đc qua bc thư xin li ca v chng mc sư và chưa thy khía cnh cn thiết phi khi t v án này vì tôi chưa thy có du hiu cho rng h đã không tuân th nhng quy đnh v phòng chng dch đ truyn con virus ra ngoài. H vn tuân th rt nghiêm túc v các bin pháp phòng chng dch.

"T nhng thông tin đi chúng mà tôi biết, tôi nghĩ vic khi t như vy có v chưa được thuyết phc !"

Cũng t Thành phố Hồ Chí Minh, mc sư Nguyn Hng Quang, thuc Hi Thánh Tin Lành Mennonite Vit Nam, nói vi VOA :

"H [chính quyn] chp mũ, buc ti, và gán lên dư lun, to nên mt truyn thông thng nht

"Hi thánh vn chp hành các quy đnh v phòng chng dch mà sao li buc ti h ? H không vi phm.

"Chính quyn đã sai lm khi khi t như vy".

"Ti sao dch bnh min Bc, Bc Giang, khiến hàng trăm ngàn công nhân ngh vic, mt 2 ngàn t đng/ ngày do dch bnh mà không ai b khi t ?" - Mc sư Nguyn Hng Quang nói.

Sáng 31/5, đài VTC News dn li bà Võ Xuân Loan, mc sư Hi thánh truyn giáo Phc Hưng, nói :

"Bn thân chưa tng nghĩ mình là người làm lây lan dch bnh, nhưng dù sao đi na trong v vic này tôi vn nhn trách nhim v phn mình. Rt mong cng đng, cư dân hãy lượng th vì chính bn thân tôi cũng là nn nhân ca dch bnh Covid-19 và đang chiến đu tng ngày trên giường bnh. Tôi không nghĩ mình là tác nhân gây ra ni đau cng đng, vì cái đó nó ngược li vi đi sng ca tôi t xưa đến nay".

T khu cách ly C Chi, bà Phương Tường Vi, con gái ca mc sư Võ Xuân Loan, viết trên Facebook hôm 30/5 : "Dịch bnh xảy ra là điu không ai mong muốn. Chúng tôi cũng ch là mt trong nhng nn nhân b ai đó lây nhim như bao nhiêu người khác trên thế gii, ch chúng tôi không phi là ngun lây lan dch duy nht trong cng đng".

"Chúng tôi là mt Hi thánh nh, cha m tôi đã dùng 30 năm chc v đ xây dng, vun đp thành mt t chc có giy t pháp lý đy đ, được nhà nước bo h, vy mà phút chc tt c như quay lưng, còn chúng tôi thì rơi vào h sâu tuyt vng" bà Tường Vi viết thêm.

Trang Thanh Niên dn li ông Ngô Minh Châu, Phó ch tch UBND TP.HCM, cho biết chùm lây lan t đim sinh hot ca Hi thánh truyn giáo Phc Hưng "đã tr thành dch ln, đây là v vic nghiêm trng, nhiu người dân bc xúc v vn đ này".

Hôm 1/6, TTXVN dn li ông Nguyn Tn Bnh, Giám đc S Y tế Thành ph H Chí Minh cho biết, thành ph ghi nhn 211 trường hp Covid-19 liên quan đến dch xy ra ti đim nhóm sinh hot tôn giáo Hi thánh truyn giáo Phc Hưng, trong đó có 40 thành viên ca Hi thánh mc Covid-19.

Nguồn : VOA, 01/06/2021

Published in Diễn đàn

"Về căn bản, Việt Nam đã ngăn chặn được Covid-19" ! Từ cuối năm ngoái, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã tuyên bố như thế ! Lúc ấy, thấy Mỹ và Châu Âu ngụp lặn trong khó khăn, các đồng chí hí hửng, tưởng mình có thế chiến thắng đại dịch bằng tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội.

thongsoai1

Một người dân đeo khẩu trang phòng dịch Covid-19 trên đường phố Hà Nội vào dịp Đại hội 13 Đảng cộng sản Việt Nam hôm 23/1/2021 - AP

"Về căn bản, Việt Nam đã ngăn chặn được Covid-19" ! Từ cuối năm ngoái, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã tuyên bố như thế ! Lúc ấy, thấy Mỹ và Châu Âu ngụp lặn trong khó khăn, các đồng chí hí hửng, tưởng mình có thế chiến thắng đại dịch bằng tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội.

Chả thế mà trong khi cả nước đang gồng mình trước làn sóng đại dịch thứ tư này, Đảng trưởng Nguyễn Phú Trọng, tuy không còn tự chủ đi lại được nữa, nhưng vẫn khư khư lo bám giữ cái ghế Tổng bí thư, sợ một vị nào đấy trong "Bộ Tam" (Chính – Phúc – Huệ) sẽ giật mất. Nếu không nghĩ vậy thì Tổng bí thư đã không "lú" đến mức cặm cụi ngồi duyệt một bài "tràng giang đại hải" – nói duyệt là vì ông ta không thể đủ sức để chấp bút bài viết loằng ngoằng – đầy tính hoang tưởng về một thứ chủ nghĩa chưa bao giờ tồn tại, đó là chủ nghĩa xã hội.

Ngấm đòn rồi liệu có đàng hoàng hơn ?

Ngày 30/5 vừa rồi, ông Nguyễn Xuân Phúc đã chủ động gửi thư cho Tổng thống Mỹ Biden, nói là để trao đổi về quan hệ hai nước, nhưng nội dung chủ yếu là muốn nhờ Mỹ giúp ứng phó với đại dịch Vũ Hán. Việt Nam hiện đang chống chọi với đợt dịch thứ tư, bùng phát từ ngày 17/4 trên diện rộng và từ nhiều nguồn khác nhau. Mức độ nguy hiểm của các biến thể virus từ Anh và Ấn Độ, lần đầu tiên được phát hiện ở Việt Nam, khiến chính quyền có phần rối loạn.

Bức thư nói trên, sở dĩ được gửi khẩn cấp, một phần vì sự lây lan bất thường của đại dịch, phần khác, vì trước đó, Mỹ dường như đã tỏ thiện chí sẵn sàng giúp đỡ Việt Nam. Tại cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Bùi Thanh Sơn ngày 28/5, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đã bảo đảm, Mỹ sẽ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam tiếp cận vaccine thông qua chương trình COVAX, trong đó có 80 triệu liều vaccine Mỹ sẽ cung cấp cho thế giới trong thời gian tới.

thongsoai2

Công nhân chuẩn bị đưa một container vaccine phòng Covid-19 của hãng AstraZeneca chuyển tới Việt Nam qua chương trình COVAX ở sân bay Nội Bài hôm 1/4/2021. AFP

Và không chỉ cầu cứu Mỹ, trước đó, Việt Nam cũng đã phải "vái tứ phương", thông qua các cuộc điện đàm với lãnh đạo cấp cao từ các nước như Nhật Bản, Nga và Châu Âu... Chính phủ Việt Nam đã đề nghị các nước hỗ trợ tiếp cận các nguồn vaccine, đồng thời hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và sản xuất vaccine phòng chống Covid-19. Mặc dầu tại cùng thời điểm ấy, Nguyễn Phú Trọng lại vẫn "ra rả" chửi mắng và hạ nhục chủ nghĩa tư bản "giẫy chết".

Không chỉ đang chạy xuôi chạy ngược để mua vaccine, Hà Nội còn đề xuất sản xuất vaccine cho các tập đoàn quốc tế. Nếu như trước đây một năm, Chính quyền Hà Nội đã không nuôi ảo tưởng, với "tính ưu việt của chế độ", có thể đánh bại được đại dịch Vũ Hán, mà chăm lo cho khả năng miễn dịch của cộng đồng, thì nay đã không phải "tá hoả tam tinh", "trống đánh xuôi, kèn thổi ngược" như các tuyên bố chọi nhau giữa các quan chức trong chính quyền.

Việt Nam cũng "cầu cứu" cả "bạn vàng" Trung Quốc. Tuy nhiên, chưa ai biết chắc Trung Quốc có cung cấp cho Hà Nội vaccine "Made in China" hay không ; Và kể cả khi Trung Quốc có bán thì chắc gì người dân Việt Nam đã dám dùng cái loại vaccine xuất phát từ "quê hương" mang tên Vũ Hán, nơi phát sinh virus SARS-CoV-2 làm lây lan đại dịch Covid-19.

Trung Quốc đối với Việt Nam trong đại dịch như thế nào, chẳng cần phải chờ lâu. Ngay trong những ngày này, chính truyền thông nhà nước Việt Nam, chứ không phải các "lực lượng thù địch" nào khác, loan tin cho biết, mấy tuần qua trong khi Việt Nam đang khốn đốn vì đại dịch, thì các máy bay chiến đấu của Trung Quốc đã dội hàng ngàn quả đạn vào các mục tiêu gần Hoàng Sa để các phi công Tàu cộng rèn luyện kỹ năng tấn công chính xác các mục tiêu trên Biển Đông, bất chấp phản đối của Bộ Ngoại giao Việt Nam.

Nhưng có lẽ "đòn" mà Hà Nội ngấm nhất (đang ráng chịu nhưng không dám kêu to), đó là thái độ có phần bàng quan của các nước vẫn được coi là "đối tác chiến lược" hay "đối tác toàn diện". Các nước này chẳng mấy sốt sắng đối với việc "giải cứu" Việt Nam trong cơn hoạn nạn. Ở đây hoàn toàn có thể chia sẻ với đánh giá khách quan của nhà báo Jackhammer Nguyễn vào hôm 30/5 đã nêu thẳng vấn đề không úp mở : Nếu Việt Nam muốn chống được dịch thì phải đàng hoàng [1].

Nhà báo nói trên phân tích thật chí lý khi luận giải, Việt Nam kết giao với phương Tây chủ yếu vì thị trường hàng hóa, vì sự cân bằng đối trọng với kẻ thù phương Bắc. Trong ngắn hạn, phương Tây có thể bỏ qua chuyện nhân quyền, nhưng khi gặp biến cố lớn, như đại dịch và có thể là chiến tranh nữa, các nước dân chủ không đặt ưu tiên cứu giúp một kẻ không đàng hoàng về nhân quyền, không cùng chia sẻ những giá trị với họ, không giống như cách các nước này đã và đang đối xử với Hàn Quốc và Đài Loan… Cầu Chúa để ban lãnh đạo Hà Nội sớm nhận chân ra sự thật đơn giản này !

Bởi vì, theo giới quan sát, Hà Nội vẫn chưa chịu tỏ ra đàng hoàng trong nhiều chuyện đối với chính người dân của mình. Ép buộc dân đi bỏ phiếu cho cái Quốc hội không bầu vẫn biết trước những ai sẽ trúng cử, trong bối cảnh lây nhiễm hiện nay là cực kỳ nguy hiểm. Hay, so sánh sự khác nhau trong cách hành xử của Toà án cộng sản dành cho thường dân và quan chức cao cấp thì rõ nhất. Dư luận không khỏi bị "sốc" trước nhân thân của đại tá Nguyễn Duy Linh, con trai "bố già" – Thượng tướng Nguyễn Văn Hưởng, trong vụ án "đưa hối lộ" có một không hai, khi mà kẻ đưa hối lộ thì bị khởi tố, còn kẻ nhận hàng triệu USD thì bóng chim tăm cá, tìm không ra. Hoặc giả tìm ra thì hắn chối bay, chối biến, xem luật pháp không là cái đinh rỉ gì cả [2].

thongsoai3

Người dân đi bỏ phiếu bầu đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân các cấp ở Hà Nội hôm 23/5/2021 vào khi đợt dịch thứ 4 đang bùng phát mạnh từ ngày 27/4. AFP

Có thể "tấn công" đại dịch bằng chính trị ;

Câu trả lời là không thể ! Không thể áp dụng phương pháp "chính trị là thống soái", chỉ hô hào suông – kêu gọi toàn bộ hệ thống vào cuộc để giải quyết vấn đề. Cuối năm 2020, thông tin vaccine phòng chống Covid-19 có thể đạt hiệu quả hơn 90% đã mang lại hy vọng chiến thắng dịch bệnh này. Thế nhưng vài tháng nay, hy vọng đó đã nhường chỗ cho một thực tế phức tạp hơn, gây hoang mang trong xã hội. Ngoài ra, còn 2 lý do quan trọng sau đây càng khiến cho việc chủ động "tấn công" đại dịch theo lời hiệu triệu của tân Thủ tướng Phạm Minh Chính là không thể [3].

Thứ nhất, quy luật của dịch tễ học, về cơ bản, khác với quy luật của đánh giặc (tức là quy luật chiến tranh) [4]. Riêng đối với đại dịch Vũ Hán hiện nay, các nhà dịch tễ học hầu như đều thống nhất với nhau một nhận định. Đó là, đối với các chính phủ, sự xuất hiện của các biến thể mới và sự chần chừ liên quan đến việc tiếp cận các nguồn vaccine đã gây khó khăn cho kế hoạch mở cửa trở lại nền kinh tế và áp dụng trở lại một số quy tắc thông thường.

Thứ hai, quy luật chiến tranh lại càng khác xa với quy luật thời bình. Trong thời bình, khi làm ăn kinh tế, bao giờ doanh nghiệp cũng phải tính đến "chi phí cơ hội" (opportunity cost). Đây vốn là khái niệm chìa khoátrong kinh tế học. "Chi phí cơ hội" dựa trên cơ sở là nguồn lực khan hiếm nên buộc giới kinh doanh phải thực hiện sự lựa chọn. Như vậy, không thể hô hào chống dịch như chống giặc, vì hai lẽ ấy. Dịch bệnh có quy luật riêng. Khi đánh giặc ta có thể "đốt cháy cả dãy Trường Sơn", hy sinh sức người và sức của để giành độc lập. Nhưng khi phòng/chống dịch, các chuyên gia lại phải đặt sinh mệnh con người lên trên hết.

Có thể thấy, các ông Nguyễn Xuân Phúc, Phạm Minh Chính đã đưa ra lời kêu gọi muộn màng. Theo thống kê của trang "Our World in Data", Việt Nam hiện đang là quốc gia có tỉ lệ tiêm vaccine chống Covid-19 thấp nhất trong các nước ASEAN. Tính đến ngày 26/5, cả nước mới tiêm được 1,03 triệu liều, tương đương với khoảng 1,06% dân số. Trong khi tỷ lệ này ở Singapore là 36,1%, Campuchia 14,1%, Lào : 8,45%, ngay đến Myanmar, một quốc gia đang trên bờ vực nội chiến cũng đã có tới 3,26% dân số đã được tiêm chủng. Vậy là, Việt Nam nằm trong nhóm 30 quốc gia có tỷ lệ dân số được tiêm vaccine thấp nhất thế giới [5].

thongsoai4

Nhân viên y tế xếp hàng chờ được tiêm vaccine phòng Covid-19 của hãng AstraZeneca ở Hải Dương hôm 8/3/2021. Reuters

Không đặt mua vaccine từ đầu, rõ ràng Việt Nam đã ngủ quên trên chiến thắng. Còn nhớ, khoảng tháng 10 năm ngoái, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, Trưởng ban Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng/chống đại dịch Vũ Hán đã tuyên bố như đinh đóng cột : "Về căn bản, Việt Nam đã ngăn chặn được Covid-19". Ngay lúc bấy giờ, một bình luận gia "gạo cội" đã mỉa mai : "Nói như thế, chẳng khác gì một người rơi từ tầng 20 của một cao ốc, khi rớt đến tầng 15, anh ta vẫn hí hửng la lớn : Trọng lực là vô hại ! Và tiếp tục nói như thế cho đến tầng thứ 2 !

Bây giờ Việt Nam đang bết bát. Tin từ Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thanh Long, Covid-19 ở Việt Nam đang trở nên nguy cấp bất thường khi các nơi xét nghiệm thấy chủng mới có sự lai tạo giữa chủng từ Ấn Độ và từ Anh – một biến thể nguy hiểm mà dường như chỉ có ở Việt Nam. Báo Thanh Niên trong nước đưa tin này đầu tiên. Sau đó đến Tuổi Trẻ, nhưng chỉ trong vài giờ, tất cả các tựa đề đều bị thay đổi, chỉ còn một vài tờ báo điện tử khác giữ lại nguyên trạng.

Theo các thông tin sau đó bị tẩy xóa , chủng Ấn Độ có những đột biến gen của chủng Anh. Đặc điểm của chủng này là lây nhanh, phát tán rộng, nồng độ virus trong dịch cổ họng tăng cao và phát tán mạnh ra môi trường xung quanh. Số ca mắc tăng nhanh trong thời gian ngắn. Khi được hỏi cụ thể là loại virus vô cùng nguy hiểm này hiện có chính xác ở những vùng nào tại Việt Nam, thì ông Long thoái thác, nói sẽ sớm cập nhật mọi thứ trên bản đồ gien thế giới.

Nói cách khác, Bộ Y tế Việt Nam đang bó tay, vì không biết thật sự mọi thứ đang lây lan như thế nào. Hiện biến thể này chưa được Y tế Việt Nam đặt tên, chỉ tạm gọi đây là Covid lai giữa chủng Ấn Độ và Anh. Theo báo cáo của Bộ trưởng Long, tất cả những nguồn lây lan nguy hiểm nhất và gần như khó có thể kiểm soát được trong thời gian tới, đó sẽ là Bắc Giang, Bắc Ninh, Sài Gòn và Hà Nội. Nguồn lây lan, mà Việt Nam rất ngại tiết lộ, phần lớn xuất hiện từ các khu chế xuất, khu công nghiệp đang có từ hàng chục cho đến hàng trăm ngàn công nhân. Mỗi ngày những công nhân ở đây làm việc cật lực để duy trì sự ổn định kinh tế nhưng không hề có một quy chế gì giúp họ tránh lây nhiễm.

Lê Việt An

Nguồn : RFA, 01/06/2021

Published in Diễn đàn

Cái giá của "chính trị là thống soái"

Lê Việt An, RFA, 01/06/2021

"Về căn bản, Việt Nam đã ngăn chặn được Covid-19" ! Từ cuối năm ngoái, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã tuyên bố như thế ! Lúc ấy, thấy Mỹ và Châu Âu ngụp lặn trong khó khăn, các đồng chí hí hửng, tưởng mình có thế chiến thắng đại dịch bằng tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội.

thongsoai1

Một người dân đeo khẩu trang phòng dịch Covid-19 trên đường phố Hà Nội vào dịp Đại hội 13 Đảng cộng sản Việt Nam hôm 23/1/2021 - AP

"Về căn bản, Việt Nam đã ngăn chặn được Covid-19" ! Từ cuối năm ngoái, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã tuyên bố như thế ! Lúc ấy, thấy Mỹ và Châu Âu ngụp lặn trong khó khăn, các đồng chí hí hửng, tưởng mình có thế chiến thắng đại dịch bằng tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội.

Chả thế mà trong khi cả nước đang gồng mình trước làn sóng đại dịch thứ tư này, Đảng trưởng Nguyễn Phú Trọng, tuy không còn tự chủ đi lại được nữa, nhưng vẫn khư khư lo bám giữ cái ghế Tổng bí thư, sợ một vị nào đấy trong "Bộ Tam" (Chính – Phúc – Huệ) sẽ giật mất. Nếu không nghĩ vậy thì Tổng bí thư đã không "lú" đến mức cặm cụi ngồi duyệt một bài "tràng giang đại hải" – nói duyệt là vì ông ta không thể đủ sức để chấp bút bài viết loằng ngoằng – đầy tính hoang tưởng về một thứ chủ nghĩa chưa bao giờ tồn tại, đó là chủ nghĩa xã hội.

Ngấm đòn rồi liệu có đàng hoàng hơn ?

Ngày 30/5 vừa rồi, ông Nguyễn Xuân Phúc đã chủ động gửi thư cho Tổng thống Mỹ Biden, nói là để trao đổi về quan hệ hai nước, nhưng nội dung chủ yếu là muốn nhờ Mỹ giúp ứng phó với đại dịch Vũ Hán. Việt Nam hiện đang chống chọi với đợt dịch thứ tư, bùng phát từ ngày 17/4 trên diện rộng và từ nhiều nguồn khác nhau. Mức độ nguy hiểm của các biến thể virus từ Anh và Ấn Độ, lần đầu tiên được phát hiện ở Việt Nam, khiến chính quyền có phần rối loạn.

Bức thư nói trên, sở dĩ được gửi khẩn cấp, một phần vì sự lây lan bất thường của đại dịch, phần khác, vì trước đó, Mỹ dường như đã tỏ thiện chí sẵn sàng giúp đỡ Việt Nam. Tại cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Bùi Thanh Sơn ngày 28/5, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đã bảo đảm, Mỹ sẽ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam tiếp cận vaccine thông qua chương trình COVAX, trong đó có 80 triệu liều vaccine Mỹ sẽ cung cấp cho thế giới trong thời gian tới.

thongsoai2

Công nhân chuẩn bị đưa một container vaccine phòng Covid-19 của hãng AstraZeneca chuyển tới Việt Nam qua chương trình COVAX ở sân bay Nội Bài hôm 1/4/2021. AFP

Và không chỉ cầu cứu Mỹ, trước đó, Việt Nam cũng đã phải "vái tứ phương", thông qua các cuộc điện đàm với lãnh đạo cấp cao từ các nước như Nhật Bản, Nga và Châu Âu... Chính phủ Việt Nam đã đề nghị các nước hỗ trợ tiếp cận các nguồn vaccine, đồng thời hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và sản xuất vaccine phòng chống Covid-19. Mặc dầu tại cùng thời điểm ấy, Nguyễn Phú Trọng lại vẫn "ra rả" chửi mắng và hạ nhục chủ nghĩa tư bản "giẫy chết".

Không chỉ đang chạy xuôi chạy ngược để mua vaccine, Hà Nội còn đề xuất sản xuất vaccine cho các tập đoàn quốc tế. Nếu như trước đây một năm, Chính quyền Hà Nội đã không nuôi ảo tưởng, với "tính ưu việt của chế độ", có thể đánh bại được đại dịch Vũ Hán, mà chăm lo cho khả năng miễn dịch của cộng đồng, thì nay đã không phải "tá hoả tam tinh", "trống đánh xuôi, kèn thổi ngược" như các tuyên bố chọi nhau giữa các quan chức trong chính quyền.

Việt Nam cũng "cầu cứu" cả "bạn vàng" Trung Quốc. Tuy nhiên, chưa ai biết chắc Trung Quốc có cung cấp cho Hà Nội vaccine "Made in China" hay không ; Và kể cả khi Trung Quốc có bán thì chắc gì người dân Việt Nam đã dám dùng cái loại vaccine xuất phát từ "quê hương" mang tên Vũ Hán, nơi phát sinh virus SARS-CoV-2 làm lây lan đại dịch Covid-19.

Trung Quốc đối với Việt Nam trong đại dịch như thế nào, chẳng cần phải chờ lâu. Ngay trong những ngày này, chính truyền thông nhà nước Việt Nam, chứ không phải các "lực lượng thù địch" nào khác, loan tin cho biết, mấy tuần qua trong khi Việt Nam đang khốn đốn vì đại dịch, thì các máy bay chiến đấu của Trung Quốc đã dội hàng ngàn quả đạn vào các mục tiêu gần Hoàng Sa để các phi công Tàu cộng rèn luyện kỹ năng tấn công chính xác các mục tiêu trên Biển Đông, bất chấp phản đối của Bộ Ngoại giao Việt Nam.

Nhưng có lẽ "đòn" mà Hà Nội ngấm nhất (đang ráng chịu nhưng không dám kêu to), đó là thái độ có phần bàng quan của các nước vẫn được coi là "đối tác chiến lược" hay "đối tác toàn diện". Các nước này chẳng mấy sốt sắng đối với việc "giải cứu" Việt Nam trong cơn hoạn nạn. Ở đây hoàn toàn có thể chia sẻ với đánh giá khách quan của nhà báo Jackhammer Nguyễn vào hôm 30/5 đã nêu thẳng vấn đề không úp mở : Nếu Việt Nam muốn chống được dịch thì phải đàng hoàng [1].

Nhà báo nói trên phân tích thật chí lý khi luận giải, Việt Nam kết giao với phương Tây chủ yếu vì thị trường hàng hóa, vì sự cân bằng đối trọng với kẻ thù phương Bắc. Trong ngắn hạn, phương Tây có thể bỏ qua chuyện nhân quyền, nhưng khi gặp biến cố lớn, như đại dịch và có thể là chiến tranh nữa, các nước dân chủ không đặt ưu tiên cứu giúp một kẻ không đàng hoàng về nhân quyền, không cùng chia sẻ những giá trị với họ, không giống như cách các nước này đã và đang đối xử với Hàn Quốc và Đài Loan… Cầu Chúa để ban lãnh đạo Hà Nội sớm nhận chân ra sự thật đơn giản này !

Bởi vì, theo giới quan sát, Hà Nội vẫn chưa chịu tỏ ra đàng hoàng trong nhiều chuyện đối với chính người dân của mình. Ép buộc dân đi bỏ phiếu cho cái Quốc hội không bầu vẫn biết trước những ai sẽ trúng cử, trong bối cảnh lây nhiễm hiện nay là cực kỳ nguy hiểm. Hay, so sánh sự khác nhau trong cách hành xử của Toà án cộng sản dành cho thường dân và quan chức cao cấp thì rõ nhất. Dư luận không khỏi bị "sốc" trước nhân thân của đại tá Nguyễn Duy Linh, con trai "bố già" – Thượng tướng Nguyễn Văn Hưởng, trong vụ án "đưa hối lộ" có một không hai, khi mà kẻ đưa hối lộ thì bị khởi tố, còn kẻ nhận hàng triệu USD thì bóng chim tăm cá, tìm không ra. Hoặc giả tìm ra thì hắn chối bay, chối biến, xem luật pháp không là cái đinh rỉ gì cả [2].

thongsoai3

Người dân đi bỏ phiếu bầu đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân các cấp ở Hà Nội hôm 23/5/2021 vào khi đợt dịch thứ 4 đang bùng phát mạnh từ ngày 27/4. AFP

Có thể "tấn công" đại dịch bằng chính trị ?

Câu trả lời là không thể ! Không thể áp dụng phương pháp "chính trị là thống soái", chỉ hô hào suông – kêu gọi toàn bộ hệ thống vào cuộc để giải quyết vấn đề. Cuối năm 2020, thông tin vaccine phòng chống Covid-19 có thể đạt hiệu quả hơn 90% đã mang lại hy vọng chiến thắng dịch bệnh này. Thế nhưng vài tháng nay, hy vọng đó đã nhường chỗ cho một thực tế phức tạp hơn, gây hoang mang trong xã hội. Ngoài ra, còn 2 lý do quan trọng sau đây càng khiến cho việc chủ động "tấn công" đại dịch theo lời hiệu triệu của tân Thủ tướng Phạm Minh Chính là không thể [3].

Thứ nhất, quy luật của dịch tễ học, về cơ bản, khác với quy luật của đánh giặc (tức là quy luật chiến tranh) [4]. Riêng đối với đại dịch Vũ Hán hiện nay, các nhà dịch tễ học hầu như đều thống nhất với nhau một nhận định. Đó là, đối với các chính phủ, sự xuất hiện của các biến thể mới và sự chần chừ liên quan đến việc tiếp cận các nguồn vaccine đã gây khó khăn cho kế hoạch mở cửa trở lại nền kinh tế và áp dụng trở lại một số quy tắc thông thường.

Thứ hai, quy luật chiến tranh lại càng khác xa với quy luật thời bình. Trong thời bình, khi làm ăn kinh tế, bao giờ doanh nghiệp cũng phải tính đến "chi phí cơ hội" (opportunity cost). Đây vốn là khái niệm chìa khoátrong kinh tế học. "Chi phí cơ hội" dựa trên cơ sở là nguồn lực khan hiếm nên buộc giới kinh doanh phải thực hiện sự lựa chọn. Như vậy, không thể hô hào chống dịch như chống giặc, vì hai lẽ ấy. Dịch bệnh có quy luật riêng. Khi đánh giặc ta có thể "đốt cháy cả dãy Trường Sơn", hy sinh sức người và sức của để giành độc lập. Nhưng khi phòng/chống dịch, các chuyên gia lại phải đặt sinh mệnh con người lên trên hết.

Có thể thấy, các ông Nguyễn Xuân Phúc, Phạm Minh Chính đã đưa ra lời kêu gọi muộn màng. Theo thống kê của trang "Our World in Data", Việt Nam hiện đang là quốc gia có tỉ lệ tiêm vaccine chống Covid-19 thấp nhất trong các nước ASEAN. Tính đến ngày 26/5, cả nước mới tiêm được 1,03 triệu liều, tương đương với khoảng 1,06% dân số. Trong khi tỷ lệ này ở Singapore là 36,1%, Campuchia 14,1%, Lào : 8,45%, ngay đến Myanmar, một quốc gia đang trên bờ vực nội chiến cũng đã có tới 3,26% dân số đã được tiêm chủng. Vậy là, Việt Nam nằm trong nhóm 30 quốc gia có tỷ lệ dân số được tiêm vaccine thấp nhất thế giới [5].

thongsoai4

Nhân viên y tế xếp hàng chờ được tiêm vaccine phòng Covid-19 của hãng AstraZeneca ở Hải Dương hôm 8/3/2021. Reuters

Không đặt mua vaccine từ đầu, rõ ràng Việt Nam đã ngủ quên trên chiến thắng. Còn nhớ, khoảng tháng 10 năm ngoái, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, Trưởng ban Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng/chống đại dịch Vũ Hán đã tuyên bố như đinh đóng cột : "Về căn bản, Việt Nam đã ngăn chặn được Covid-19". Ngay lúc bấy giờ, một bình luận gia "gạo cội" đã mỉa mai : "Nói như thế, chẳng khác gì một người rơi từ tầng 20 của một cao ốc, khi rớt đến tầng 15, anh ta vẫn hí hửng la lớn : Trọng lực là vô hại ! Và tiếp tục nói như thế cho đến tầng thứ 2 !

Bây giờ Việt Nam đang bết bát. Tin từ Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thanh Long, Covid-19 ở Việt Nam đang trở nên nguy cấp bất thường khi các nơi xét nghiệm thấy chủng mới có sự lai tạo giữa chủng từ Ấn Độ và từ Anh – một biến thể nguy hiểm mà dường như chỉ có ở Việt Nam. Báo Thanh Niên trong nước đưa tin này đầu tiên. Sau đó đến Tuổi Trẻ, nhưng chỉ trong vài giờ, tất cả các tựa đề đều bị thay đổi, chỉ còn một vài tờ báo điện tử khác giữ lại nguyên trạng.

Theo các thông tin sau đó bị tẩy xóa , chủng Ấn Độ có những đột biến gen của chủng Anh. Đặc điểm của chủng này là lây nhanh, phát tán rộng, nồng độ virus trong dịch cổ họng tăng cao và phát tán mạnh ra môi trường xung quanh. Số ca mắc tăng nhanh trong thời gian ngắn. Khi được hỏi cụ thể là loại virus vô cùng nguy hiểm này hiện có chính xác ở những vùng nào tại Việt Nam, thì ông Long thoái thác, nói sẽ sớm cập nhật mọi thứ trên bản đồ gien thế giới.

Nói cách khác, Bộ Y tế Việt Nam đang bó tay, vì không biết thật sự mọi thứ đang lây lan như thế nào. Hiện biến thể này chưa được Y tế Việt Nam đặt tên, chỉ tạm gọi đây là Covid lai giữa chủng Ấn Độ và Anh. Theo báo cáo của Bộ trưởng Long, tất cả những nguồn lây lan nguy hiểm nhất và gần như khó có thể kiểm soát được trong thời gian tới, đó sẽ là Bắc Giang, Bắc Ninh, Sài Gòn và Hà Nội. Nguồn lây lan, mà Việt Nam rất ngại tiết lộ, phần lớn xuất hiện từ các khu chế xuất, khu công nghiệp đang có từ hàng chục cho đến hàng trăm ngàn công nhân. Mỗi ngày những công nhân ở đây làm việc cật lực để duy trì sự ổn định kinh tế nhưng không hề có một quy chế gì giúp họ tránh lây nhiễm.

Lê Việt An

Nguồn : RFA, 01/06/2021

******************

Bùng phát Covid-19 : Đảng đã làm gì ?

Phạm Đình Bá, VNTB, 01/06/2021

Tại sao và lãnh đạo làm gì mà đến bây giờ mới bừng tỉnh để lo mua vắc xin ?

Hiện nay cả nước đang phải vật lộn để đối phó với các đợt bùng phát mới trên hơn một nửa đất nước, bao gồm các khu công nghiệp và các thành phố lớn như Hà Nội và Sài gòn. Tính đến ngày 28/05/2021, hơn 6.700 ca bệnh, trong đó có 47 trường hợp tử vong đã được báo cáo, hầu hết xảy ra từ đầu tháng Tư (hình 1, nguồn số 1 và 2).

covi1

Hình 1 - Phác thảo số ca Covid-19 mỗi ngày từ tháng Giêng năm 2021, với đợt bùng phát vào đầu tháng Hai và đợt bùng phát vào đầu tháng Năm (2). Đợt bùng phát vào đầu tháng Hai trùng hợp với phát hiện của biến thể nguyên bản từ Anh Quốc. Số ca mỗi ngày từ đợt bùng phát nầy tuy có giảm đi vào tháng Ba và tháng Tư nhưng số ca mỗi ngày vẫn dai dẳng cho đến đầu tháng Năm, khi mà biến thể nguyên bản từ Ấn Độ bắt đầu hiện diện. 

Tuy không có dữ liệu minh bạch, vào đầu tháng Năm, lượng lây lan có thể phân phối đa phần với nguyên bản vi rút covid, biến thể từ Anh và biến thể từ Ấn Độ. Các biến cố siêu lây lan với bội số cao lập lại trên toàn quốc với lễ 30/4 và bầu cử quốc hội vào 23/5 góp phần vào sự đột phá trong gia tăng số ca mỗi ngày cho đến cuối tháng Năm. Vào ngày 28/5, không ai biết tình hình sẽ ra sao, trong những ngày tới các ca mỗi ngày có thể sẽ suy giảm hoặc gia tăng.

Bởi độc tài độc đảng, tôi quy kết trách nhiệm lên đảng. Theo tôi hiểu, tình hình cuối tháng Năm là bất định bởi vì sự cộng hưởng của nhiều nguyên nhân tương tác, liệt kê ở đây và bàn rộng sau đó :

1. Tỷ lệ lây nhiễm cơ bản với covid vi rút nguyên bản tuy nhỏ nhưng không phải là hoàn toàn chấm dứt (hình 1), mặc dù với tốc độ phát triển theo cấp số nhân, khả năng bùng phát vẫn còn. 

2. Các biến thể có khả năng rất khác với covid vi rút nguyên bản lây lan đến Việt Nam từ nước ngoài có khả năng thay thế vi rút nguyên bản trong phân phối các biến thể lây lan trong nước (3).

3. Các lễ lạt vào ngày 30/4 và bầu cử quốc hội giảm đi sự an toàn của toàn dân, dẫn đến các sự cố siêu lây lan trên toàn quốc (tuy rằng gần đây để mị dân và mị dư luận thế giới, đảng đổ thừa sự lây lan vào các biến thể mới "phát hiện lần đầu" ở Việt Nam, dữ liệu bên dưới).

4. Khi nhiều nơi trên thế giới đang bị đại dịch hoành hành và họ cố tiêm vắc xin cho dân họ, thì việc mua sắm vắc xin trong cuộc chạy đua tiêm chủng trên toàn thế giới đang diễn ra và lẽ ra đảng phải nhảy vào mua vắc xin càng sớm càng tốt.

Lây nhiễm cơ bản với covid vi rút nguyên bản

Trong tháng Ba và tháng Tư, trung bình số ca mỗi ngày trong hai tháng nầy là 9 ca (nhỏ nhất : 0, lớn nhất 45 ca), theo dữ liệu Việt Nam đã báo cáo cho tổ chức Y tế Thế giới (2). Một số trong các ca nầy là nhập vào từ nước ngoài (3). Bởi vì vậy mà tổ chức nầy lúc nào cũng nhấn mạnh là không ai an toàn cho đến khi mọi người đều an toàn. Lãnh đạo ở các nước hầu hết đều có tầm nhìn về nguy cơ lây lan xuyên biên giới như vậy và họ làm việc không ngừng để tái lập an toàn cho dân họ. Nếu họ có khả năng cao, thì các lãnh đạo nầy nghĩ đến an toàn của dân ở các vùng bị dịch nặng. Đảng ở Việt Nam không phải là loại lãnh đạo nầy.

Biến thể nguyên bản từ Anh quốc và Ấn Độ

Kể từ khi biến thể SARS-CoV-2 được gọi là B.1.617 phát hiện ở Ấn Độ vào cuối năm ngoái, nó đã lây lan sang hàng chục quốc gia khác – bao gồm Hoa Kỳ, Singapore và Vương quốc Anh, nơi nó đã trở nên phổ biến và thống trị ở một số khu vực (3). Hơn nữa, dòng lao động di cư ở lục địa Đông Nam Á và các biên giới thiên nhiên khó kiểm soát có thể làm gia tăng sự lây truyền qua biên giới. Thái Lan và Việt Nam đã đối phó với những rủi ro do các biến thể virus mới gây ra bằng cách thắt chặt đáng kể an ninh biên giới để ngăn chặn các hành vi xâm nhập bất hợp pháp.

Kể từ đó, các nhà nghiên cứu đã xác định được ba biến thể phụ, được gọi là B.1.617.1 (‘nguyên bản’ B.1.617), B.1.617.2 và B.1.617.3, mỗi loại có cấu tạo gen hơi khác nhau (4).

Hiện các nhà nghiên cứu đang gấp rút điều tra các biến thể này và tìm ra cách chúng có thể ảnh hưởng đến khuynh hướng của đại dịch ở các quốc gia mà chúng đã có chỗ đứng. Các câu hỏi chính vẫn là về tốc độ lây lan của các biến thể, khả năng né tránh hệ thống miễn dịch của người bị lây lan và liệu các biến thể có gây ra bệnh nặng hơn hay không.

Rất nhiều nghiên cứu này ở dạng dịch tễ học tiêu chuẩn – xác nhận các trường hợp Covid-19 thông qua xét nghiệm, xác định các biến thể gây nhiễm trùng và tham chiếu và so sánh các dữ liệu này với các triệu chứng lâm sàng và tình trạng tiêm chủng của mọi người. Các nhà khoa học cũng có thể thu thập thông tin chi tiết từ dữ liệu giải trình tự bộ gen, xác định những đột biến nào hiện diện trong các loại biến thể phụ của biến thể B.1.617 và so sánh chúng với các đột biến trong các biến thể trước đó mà hành vi của các biến thể nầy được hiểu rõ hơn.

Truyền tải nhiều hơn (4)

Julian Tang, nhà virus học tư vấn tại Bệnh viện Hoàng gia Leicester, Vương quốc Anh cho biết : "Tôi xem xét các đột biến riêng lẻ bởi vì chúng có những đặc tính riêng biệt mà chúng tôi nghĩ có thể mang lại khả năng lây truyền cao hơn". Khả năng lây truyền gia tăng – một thước đo về mức độ nhanh chóng của các biến thể có thể lây lan từ người sang người – có thể đẩy nhanh các đợt bùng phát, điều này có thể gây áp lực nhiều hơn cho các hệ thống chăm sóc sức khỏe và các biện pháp đối phó như chương trình tiêm chủng. Ví dụ, biến thể B.1.617.2 có các đột biến được gọi là 452R và 478K, mà Tang cho biết cả hai đều có liên quan đến việc tăng khả năng lây truyền. Cả hai đột biến đều làm thay đổi protein đột biến mà vi rút sử dụng để xâm nhập vào tế bào người.

Các nhà nghiên cứu cũng có thể nhanh chóng theo dõi sự lây lan của B.1.617.2 bởi vì bộ gen của nó chứa một điểm đánh dấu mà biến thể B.1.1.7 nguyên bản thiếu. Sự hiện diện của điểm đánh dấu này – được gọi là ‘mục tiêu gen S’ – có thể được nhìn thấy trong kết quả của một số xét nghiệm PCR được sử dụng để xác nhận các trường hợp mắc Covid-19, vì vậy các nhà nghiên cứu có thể sử dụng số lần truy cập mục tiêu S dương tính làm đại diện để nhanh chóng lập bản đồ sự lan rộng của B.1.617.2, mà không cần làm giải trình tự bộ gen một cách đầy đủ. Cả hai xét nghiệm gen S và dữ liệu giải trình tự chi tiết hơn từ các mẫu vi rút ở Anh cho thấy B.1.617.2 đang cạnh tranh với hai loại phụ B.1.617 khác và thay thế B.1.1.7 – một biến thể được xác định ở đông nam nước Anh vào cuối năm 2020 – như biến thể phổ biến nhất gây ra các ca nhiễm mới trong nước Anh.

Trong một báo cáo được công bố vào ngày 12 tháng 5, một ủy ban cố vấn của chính phủ Vương quốc Anh được gọi là Nhóm khoa học về mô hình đại dịch cúm, nhóm hoạt động cho biết có "khả năng thực tế" rằng B.1.617.2 lây truyền nhiều hơn 50% so với B.1.1.7, theo dữ liệu có sẵn.

Thoát khỏi hệ miễn dịch (4)

Một câu hỏi khác mà các nhà nghiên cứu muốn giải quyết là liệu vắc xin có còn hiệu quả chống lại các biến thể B.1.617 hay không. Nếu bất kỳ chủng nào trong số này có thể trốn tránh sự bảo vệ miễn dịch do tiêm chủng hoặc do tiếp xúc với vi-rút trước đó, chúng có thể kích hoạt các đợt lây nhiễm mới đáng kể và vô hiệu hóa các kế hoạch phòng chống lây lan và chương trình tiêm vắc xin rộng rãi trong dân. 

Về lý thuyết, sự lây lan nhanh chóng của B.1.617.2 ở Vương quốc Anh – nơi hơn 50% dân số đã được tiêm ít nhất một liều vắc-xin Covid-19 – có thể cho thấy các biến chứng có thể có khả năng thoát khỏi sự bảo vệ của vắc-xin. Nhưng nghiên cứu cho rằng có rất ít bằng chứng cho thấy việc thoát khỏi hệ miễn dịch từ vắc-xin đang làm gia tăng các trường hợp mắc bệnh. Dữ liệu sơ bộ từ Bolton, một điểm nóng bùng phát ở Tây Bắc nước Anh, từ giữa tháng 5 cho thấy hầu hết những người ở đó nhập viện vì Covid-19 do B.1.617.2 gây ra đều chưa được tiêm phòng. Khoảng 5 trong số 18 người nhập viện có kết quả xét nghiệm dương tính với biến thể này đã nhận được một liều vắc-xin duy nhất và chỉ một người đã được tiêm cả hai liều.

Các dữ liệu khác cho thấy rằng các ca nhiễm với biến thể B.1.617.2 ở tây bắc nước Anh ban đầu tập trung ở thanh thiếu niên, những người không được tiêm chủng thường xuyên. Mặc dù biến thể này sau đó đã lây lan sang những người ở độ tuổi ba mươi và bốn mươi, nhưng những người ở độ tuổi năm mươi – những người có nhiều khả năng đã tiêm cả hai liều vắc-xin – có tỷ lệ nhiễm bệnh thấp hơn. "Điều đó thật đáng yên tâm", một nhà nghiên cứu ở Anh nói.

Dữ liệu giải trình tự gen cho thấy rằng sự lây lan nhanh chóng của B.1.617.2 ít có khả năng gây ra vấn đề cho các nỗ lực tiêm chủng hơn là sự lây lan của B.1.617.1. Các nhà nghiên cứu cho biết các đột biến 452R và 478K được xác định trong B.1.617.2 đều liên quan đến việc thoát khỏi vắc xin cũng như tăng khả năng lây truyền. Nhưng B.1.617.1 cũng mang một đột biến khác được gọi là 484Q, có liên quan mạnh mẽ hơn đến việc thoát khỏi vắc-xin. Đột biến này không được tìm thấy trong B.1.617.2.

Gia tăng trọng bệnh (4)

Julian Tang cho biết chắc chắn rằng không có đột biến nào trong bất kỳ kiểu phụ nào của biến thể B.1.617 có liên quan đến việc gia tăng mức độ nghiêm trọng của bệnh.

Các nhà nghiên cứu cũng có thể tiến hành các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm để kiểm tra xem các kháng thể vô hiệu hóa các biến thể khác nhau tốt như thế nào. Một nghiên cứu được công bố vào ngày 17 tháng 5 trên tạp chí Nature Medicine cho thấy rằng những thử nghiệm như vậy có tính "dự đoán cao" về khả năng bảo vệ miễn dịch trong thế giới thực. Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm chỉ ra rằng vắc-xin có thể kém hiệu quả hơn đối với loại phụ B.1.617.1. Kết quả từ các thí nghiệm tương tự với B.1.617.2 vẫn chưa được công bố, nhưng dữ liệu do Y tế Công cọng ở Anh công bố vào ngày 23 tháng 5 cho thấy vắc xin của Pfizer-BioNTech và Oxford-AstraZeneca có hiệu quả chống lại B.1.617.2 sau hai liều.

Siêu lây lan

Trong đại dịch trên toàn thế giới, đã có hơn 2.000 trường hợp "siêu lây lan" được ghi nhận, trong đó một người nhiễm bệnh đã lây nhiễm cho nhiều người khác trong một khoảng thời gian ngắn (5). Hầu hết tất cả đều xảy ra trong không gian kín (như nhà ở và nơi làm việc trong nhà) và liên quan đến các nhóm lớn tụ tập trong không gian thông gió kém. Điều đó cho thấy SARS-CoV-2 là một loại vi-rút di chuyển dễ dàng trong không khí, trái ngược với niềm tin ban đầu rằng các cuộc chạm trán trong phạm vi ngắn và bề mặt bị nhiễm là những rủi ro chính.

Tuy biến thể mới nhập vào Việt Nam góp phần vào đợt bùng phát đầu tháng Năm, việc đảng tổ chức mừng lễ 30 tháng Tư trên khắp nước, cũng như chủ động đốt thúc dân đi bầu có khả năng lập đi lập lại các vụ lây lan trong không gian kín ở mọi miền mọi vùng trên toàn lãnh thổ. Đảng không có tầm nhìn xa để có thể thấy được những việc như thế nầy.

Vai trò của vắc xin

Tình hình về lây lan do các biến thể tạo nên các đợt lây nhiễm cao nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo chương trình vắc xin sâu rộng trong dân (3). Một năm trước, Hoa Kỳ và Châu Âu đã vật lộn để kiềm chế đại dịch, trong khi nhiều quốc gia Châu Á – Thái Bình Dương được ca ngợi vì phản ứng hiệu quả với đại dịch, bao gồm biên giới khép kín, chính sách kiểm dịch nghiêm ngặt, truy tìm liên lạc và nhắn tin công khai và rộng rãi về mức lây lan. Tuy nhiên, tình hình hiện nay đang đảo ngược lại. Việc triển khai vắc xin bị đình trệ ở nhiều quốc gia Châu Á – Thái Bình Dương, khiến các nước nầy không thể nới lỏng các hạn chế đi lại và mở cửa nền kinh tế của họ như Hoa Kỳ và Châu Âu, những quốc gia đã tiêm ít nhất một liều cho khoảng hơn 40% dân số của họ.

Trong khi tất cả các quốc gia Đông Nam Á đã bắt đầu triển khai vắc xin, tỷ lệ này sẽ khác nhau theo từng nước. Theo số liệu của Đại học Oxford, Singapore đang dẫn đầu khu vực về tỷ lệ tiêm chủng, với hơn 30% dân số được tiêm ít nhất một liều và gần 25% được tiêm chủng đầy đủ với 2 liều tính đến ngày 22/5. Tuy nhiên, các quốc gia Đông Nam Á khác mà nghèo hơn và có dân số lớn hơn bị tụt hậu xa hơn. Ví dụ, Việt Nam mới tiêm vắc xin cho 1% dân số trong khi tỷ lệ này ở Philippines và Thái Lan chỉ đạt 2%.

Phản ứng của Đảng

Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thanh Long tuyên bố "Chúng tôi đã phát hiện ra một biến thể lai mới từ các chủng Ấn Độ và Anh", trong cuộc họp quốc gia về đại dịch hôm thứ Bảy ngày 29/05/2021 (6). "Đặc điểm của chủng này là phát tán nhanh trong không khí. Nồng độ virus trong dịch họng tăng nhanh và lây lan rất mạnh ra môi trường xung quanh ". Nguyễn Thanh Long không nói rõ số trường hợp được ghi nhận với biến thể mới này nhưng cho biết Việt Nam sẽ sớm công bố việc phát hiện ra các chủng di truyền của các biến thể nầy. Cũng theo Bộ Y tế, có bảy biến thể virus coronađược biết đến ở Việt Nam trước khi Nguyễn Thanh Long thông báo.

Thủ tướng Phạm Minh Chính ngày 19/5 nói một số địa phương chưa từng xảy ra dịch bệnh nên chưa có kinh nghiệm, còn chậm trễ, lúng túng ứng phó khi dịch bùng phát (7). Đợt dịch lần này do nguồn bệnh xâm nhập từ bên ngoài qua đường nhập cảnh. Trong khi đó công tác quản lý nhập cảnh, đấu tranh ngăn chặn nhập cảnh trái phép, kiểm soát và xử lý cư trú trái phép chưa chặt chẽ, còn sơ hở. Việc quản lý cách ly người nhập cảnh, theo dõi y tế sau cách ly thiếu chặt chẽ. Một số cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, người dân chủ quan, mất cảnh giác. Một số đơn vị, địa phương thực hiện chưa đầy đủ yêu cầu 4 tại chỗ. Quy định về phòng chống dịch bệnh có bất cập, chưa sát thực tế. 

Phạm Minh Chính yêu cầu các bộ ngành kịp thời tháo gỡ khó khăn cho các địa phương, nhất là các địa phương trọng điểm, với phương châm "ba không" – không nói thiếu tiền, không nói thiếu nguồn nhân lực và không nói thiếu thể chế – (8). Theo Phạm Minh Chính, phải vận dụng mọi biện pháp để tiếp cận, huy động nguồn lực hợp pháp mua vắc xin. Người dân, doanh nghiệp, các cơ quan, tổ chức và địa phương có thể đóng góp ý kiến, phương pháp, tiền của và phát huy các mối quan hệ để mua vắc xin.

Câu hỏi cho Đảng

1. Tại sao và lãnh đạo làm gì mà đến bây giờ mới bừng tỉnh để lo mua vắc xin ?

2. Tại sao Thái Lan có khoảng 3.000 ca mỗi ngày mà vẫn chưa đủ để phát hiện biến thể lai mới mà Việt Nam chỉ có khoảng hơn 100 ca mỗi ngày lại phát hiện ra một biến thể lai mới từ các chủng Ấn Độ và Anh ? Có đúng không là phải cần hàng trăm nghìn lần sao chép của vi rút để nảy sinh một biến thể đáng quan tâm ?

3. Dữ liệu nào mà Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thanh Long nói là cái "biến thể mới phát hiện ở Việt Nam" là "… Đặc điểm của chủng này là phát tán nhanh trong không khí. Nồng độ virus trong dịch họng tăng nhanh và lây lan rất mạnh ra môi trường xung quanh". Có đúng không là các ông không những đã phát hiện biến thể lai mới và có đủ thời gian để theo dõi hành vi của biến thể nầy thông qua nghiên cứu khoa học ?

4. Động cơ nào mà Nguyễn Thanh Long tuyên bố như vậy để báo chí toàn thế giới lập đi lập lại những tuyên bố nầy ?

5. Tại sao đến bây giờ Thủ tướng Phạm Minh Chính mới vận dụng mọi biện pháp để tiếp cận, huy động nguồn lực hợp pháp mua vắc xin ? Có phải các nước đã tranh nhau mua vắc xin hơn một năm nay ?

Phạm Đình Bá

Nguồn : VNTB, 01/06/2021

Chú thích :

(1) Coronavirus Covid-19 Global Cases by the Center for Systems Science and Engineering (CSSE) at Johns Hopkins University (JHU). 

(2) Coronavirus Pandemic (Covid-19) – the data.

(3) https://www.csis.org/programs/southeast-asia-program/southeast-asia-Covid-19-tracker-0#National%20Responses

(4) David Adam, What scientists know about new, fast-spreading coronavirus variants

(5) Nature, Superspreading drives the Covid pandemic — and could help to tame it

(6) https://www.theguardian.com/world/2021/may/29/vietnam-discovers-new-hybrid-covid-variant-state-media-reports

(7) https://cvdvn.net/2021/05/18/thu-tuong-chi-ra-7-nguyen-nhan-bung-phat-dich-benh/

(8) https://cvdvn.net/2021/05/30/huy-dong-moi-nguon-luc-mua-vac-xin/

**********************

Chuyên gia Phạm Chi Lan : Ưu tiên chống dịch hơn là lo đến tăng trưởng kinh tế

Phạm Chi Lan, Thanh Phương, RFI, 31/05/2021

Việt Nam hiện đang đối mặt với một đợt dịch Covid-19 mới bùng phát từ cuối tháng 4, dữ dội hơn những lần trước, chủ yếu do sự lây lan nhanh chóng của biến thể virus Ấn Độ, khiến số ca nhiễm liên tục phá kỷ lục.

covi2

Một bác sĩ được chích ngừa Covid-19 tại Bệnh viện bệnh nhiệt đới ở Hà Nội, Việt Nam, ngày 08/03/2021.  AP - Hau Dinh

Theo báo chí trong nước, số ca nhiễm cộng đồng tính từ ngày 27/4 đến sáng nay, 31/05/2021 đã lên tới 4.096 ca, được ghi nhận ở 34 tỉnh thành. Tình hình dịch bệnh lại càng đáng lo ngại sau khi bộ trưởng Y tế Việt Nam Nguyễn Thanh Long hôm thứ Bảy tuần trước thông báo vừa phát hiện ở Việt Nam một biến chủng virus Covid-19 mới kết hợp hai biến chủng Anh Quốc và Ấn Độ, "rất nguy hiểm" và " lây lan nhanh chóng qua không khí". 

Thật ra so với nhiều nước trên thế giới, số ca nhiễm ở Covid-19 ở Việt Nam còn rất ít, tổng cộng chỉ khoảng hơn 6.700 ca, nhưng chính quyền đã nhanh chóng thi hành những biện pháp hạn chế nghiêm ngặt ở những nơi có dịch, cho phong tỏa, cách ly nhiều nơi ở miền Bắc, đặc biệt là các tỉnh công nghiệp ở miền bắc, như Bắc Giang và Bắc Ninh.

Hôm nay, đến lượt toàn bộ Sài Gòn phải thực hiện "giãn cách xã hội" nghiêm ngặt trong 2 tuần, người dân chỉ được phép ra đường khi thật sự cần thiết, mọi cuộc tập hợp nơi công cộng quá 5 người bị cấm. Riêng quận Gò Vấp và một phường ở quận 12 thì coi như bị "phong tỏa". Chính quyền địa phương ở Sài Gòn thậm chí dự trù xét nghiệm toàn bộ 9 triệu dân thành phố này, theo tờ Vietnam News. 

Đồng thời, chính phủ Việt Nam đang ráo riết tìm mua vac-xin để có thể đẩy mạnh chiến dịch tiêm phòng. Trong số khoảng 97 triệu dân của Việt Nam, hiện chỉ mới có hơn 1 triệu người được chích ngừa Covid-19.

Trả lời phỏng vấn RFI Việt ngữ qua điện thoại từ Hà Nội ngày 26/05/2021, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng Việt Nam phải cấp thiết ngăn chận dịch lan sang các khu vực kinh tế quan trọng khác, nhất là ở phía nam, đồng thời phải tạo mọi điều kiện hỗ trợ cho những nơi chưa có dịch, để bù đắp những thiệt hại ở những vùng đang bị dịch nặng nề.

---------------------

RFI : Thưa bà Phạm Chi Lan, với tư cách một chuyên gia kinh tế, bà đánh giá thế nào về tầm mức và tác động của đợt dịch lần này, mà hiện đang lây lan rất nhanh do sự xuất hiện của biến thể virus Ấn Độ ?

Phạm Chi Lan : Thật ra ngay từ đầu năm, chính phủ cũng đã có chủ trương là trong năm nay phải vừa chống dịch vừa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Trên thực tế thì chính phủ chưa hề buông lơi mục tiêu phòng chống dịch. Nhưng đáng tiếc là khi bệnh dịch bùng phát mạnh ở các nước xung quanh Việt Nam, thì cũng đã thấy nguy cơ rất lớn ở Việt Nam và Việt Nam đã tìm mọi cách để tránh cho dịch đó lan sang Việt Nam, nhưng rốt cuộc cũng bị. 

Thật ra, với đường biên giới dài với nhiều nước xung quanh, với lượng người đi lại, chính thức lẫn phi chính thức, trong đó có cả những người Việt đi làm việc ở những nước xung quanh có dịch trở về, tình hình trở nên rất phức tạp. Điều mà mọi người lo sợ nhất là biến chủng Ấn Độ, đang gây ra những tác hại ghê gớm ở Ấn Độ, có thể lan sang Việt Nam, thì bây giờ nó đang sang. Thứ hai là cách lây lan của dịch lần này là vừa rất nhanh, khó khống chế hơn, vừa rơi vào một số khu công nghiệp, những nơi có những nhà máy, có những sản phẩm công nghiệp quan trọng, kể cả của đầu tư nước ngoài. Đó chính là những khu vực mà Việt Nam rất kỳ vọng sẽ đóng góp nhiều cho tăng trưởng kinh tế trong năm nay, mà nay lại bị dịch khá nặng nề.

Chính phủ đang dồn hết sức lực, ngành y tế đang tập trung rất cao vào những vùng như Bắc Giang, Bắc Ninh để hỗ trợ cho các vùng đó và tìm cách khắc phục càng sớm càng tốt, để khoanh vùng hiệu quả hơn nữa. Nhưng dầu sao đây cũng là một cú mạnh cho cả hai mục tiêu : phòng chống dịch và tăng trưởng kinh tế.

RFI : Trước tình hình này, theo bà, chính phủ Việt Nam nên đối phó ra sao để vừa kềm chế được dịch bệnh, vừa không ảnh hưởng đến sản xuất, phát triển kinh tế ?

Phạm Chi Lan : Theo tôi, có lẽ vào lúc này mục tiêu phòng chống dịch phải được đặt lên hàng đầu. Có phải tốn kém bao nhiêu chi phí thì cũng phải đổ dồn vào đấy để bảo vệ sức khỏe người dân, cũng như bảo vệ các khu vực tăng trưởng của nền kinh tế, không để cho bị ảnh hưởng quá nặng nề. 

Điều này thì chính phủ đang làm hết sức và đang tăng tốc, với việc mua vac-xin về, để sớm phổ biến rộng rãi hơn việc tiêm phòng cho người dân trong nước. Tôi nghĩ biện pháp tiêm phòng sẽ là biện pháp về lâu dài phải làm và cố gắng làm càng sớm càng tốt. Cũng hơi tiếc là giá như Việt Nam triển khai sớm hơn việc tiêm vac-xin thì có lẽ nó cũng đã phần nào giúp cho sự lây không lớn như vậy và đỡ gây mối lo ngại lớn như vậy trong xã hội.

Mặt khác, về kinh tế, những nơi có dịch thì phải ngừng hoạt động lại, đóng cửa các nhà máy, kể cả những nhà máy chưa có dịch, nhưng ở các vùng đang có dịch, thì cũng phải cảnh giác cao, chứ không nên chủ quan, vẫn cứ hoạt động bình thường. Bởi vì nếu dịch bùng phát trở lại thì hàng ngàn người, thậm chí hàng vạn người bị lây và như vậy tình hình sẽ phức tạp hơn rất nhiều. 

Nhưng rõ ràng là lần này dịch tập trung chủ yếu ở các tỉnh phía bắc, cho nên ở miền nam, đầu tàu kinh tế, một khu vực kinh tế hết sức quan trọng của Việt Nam, tình hình dịch bệnh chưa đến nỗi phức tạp, và vẫn còn có khả năng tiến hành các hoạt động kinh tế bình thường. Tôi cho rằng nên dốc sức tạo mọi thuận lợi để khu vực phía nam vẫn có thể hoạt động kinh tế được tốt. Cũng mừng là vừa rồi chính phủ đã có những quyết định, ví dụ như đối với thành phố Hồ Chí Minh thì sẽ nâng tỷ lệ ngân sách để lại cho thành phố, có thể đóng góp vào việc cải thiện tốt hơn cơ sở hạ tầng và các mặt khác của thành phố. Đó là một chủ trương tốt. Hoặc là thủ tướng cũng đã nhấn mạnh đến sự phát triển cơ sở hạ tầng cho các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long. Đấy cũng là một chủ trương tốt để hỗ trợ cho vùng đồng bằng sông Cửu Long phát triển lên.

Tôi cho rằng đối với những nơi mà dịch bệnh chưa lây lan lên, thì một mặt phải hết sức ngăn chận, không để lây lan đến đây, mặt khác phải hạn chế tối đa việc đi lại với các vùng, thúc đẩy và tạo điều kiện thuận lợi về ngân sách, về đầu tư, dồn các nguồn lực cần thiết để những nơi đó phát triển tốt hơn.

Đấy cũng là một cách để giảm bớt những thua thiệt về kinh tế trong năm nay. Với tình hình dịch bệnh như thế này thì khó có thể kỳ vọng đạt được mục tiêu tốc độ tăng trưởng đã đề ra cho năm nay. Tôi cho là không nên chạy theo thành tích, bởi vì mục tiêu số một phải là bảo vệ sức khỏe cho người dân. Đối với người dân ở các vùng dịch bệnh thì phải có những biện pháp kịp thời hơn để hỗ trợ cho cuộc sống của họ, nhất là những người lao động ở các nhà máy phải ngừng hoạt động. Các tỉnh cũng đã chủ động có những sự hỗ trợ rồi, nhưng ngân sách của các tỉnh cũng có hạn, cho nên khả năng hỗ trợ có hạn, nên phải huy động các nguồn lực khác của chính phủ hoặc của các tỉnh khác để hỗ trợ cho người dân ở các vùng dịch.

RFI : Thưa bà Phạm Chi Lan, liệu có nguy cơ là các nhà đầu tư nước ngoài chuyển các cơ sở sản xuất sang các nước khác, chẳng hạn như sang Trung Quốc, nếu tình hình dịch bệnh kéo dài và ảnh hưởng đến các khu công nghiệp có nhiều đầu tư ngoại quốc ?

Phạm Chi Lan : Trước mắt có thể sẽ có một số nhà đầu tư đang tính vào Việt Nam thì họ sẽ trì hoãn một chút tiến trình chuyển đầu tư đến Việt Nam. Đây cũng là điều tất yếu, hoàn toàn có thể hiểu được về phía các nhà đầu tư. Không ai lại đi vào những vùng dịch bệnh đang trầm trọng. Nhưng tôi tin các nhà đầu tư sẽ thấy là Việt Nam có khả năng phòng chống dịch bệnh và ngăn chận được.

Đỉnh dịch ở Việt Nam được xem là sẽ lên cao nhất vào khoảng tháng 6 và sau đó hạ nhiệt dần, mọi thứ sẽ trở lại bình thường. Thứ hai là đà nhập vac-xin vào Việt Nam đang tăng cao. Năm nay, Việt Nam đã ký được hợp đồng với các hãng lớn trên thế giới, các doanh nghiệp cũng đã chủ động đóng góp nhiều để nhà nước có tiền mua thêm vac-xin. Hiện nay thậm chí có những đơn vị đề nghị cho họ tự thu xếp tài chính để mua vac-xin về. Đấy đều là những cách tốt để có thể có vac-xin về sớm. Khi mà Việt Nam đạt được một tỷ lệ tiêm chủng như ở các nước, 60 hay 70% chẳng hạn, lúc bấy giờ có thể nói là đầu tư nước ngoài sẽ yên tâm vào Việt Nam. Như vậy các điều kiện khác của Việt Nam sẽ trở lại như bình thường để có thể thu hút tiếp đầu tư ngoại quốc. Tôi cho là các nhà đầu tư sẽ không mất niềm tin đến mức rút nhà máy ra khỏi Việt Nam. 

RFI : Riêng về ngành du lịch chỉ mới cách đây vài tuần Việt Nam đã hy vọng sẽ có thể sớm mở cửa trở lại để đón du khách quốc tế, với điều kiện những du khách đó không bị nhiễm, hoặc đã được chích ngừa. Nhưng trong tình hình hiện nay thì liệu Việt Nam có thể mở cửa trở lại thị trường du lịch ?

Phạm Chi Lan : Tôi nghĩ là trong tình hiện hiện nay Việt Nam không nên nhanh chóng mở cửa trở lại ngành du lịch. Thực ra, đối với những người tiêm phòng vac-xin đủ ở những quốc gia lớn, có những nguồn thông tin đáng tin cậy, hoặc chứng từ của họ có thể tin cậy được, thì Việt Nam có thể yên tâm để cho họ vào Việt Nam để làm việc, như đề nghị của AmCham ( Phòng thương mại Hoa Kỳ ) với chính phủ.

Nhưng còn về du lịch thì nên trì hoãn lại, chứ còn mở cửa bây giờ thì một là Việt Nam có mở thì chưa chắc người ta đã dám vào, khi bản thân người ta đã tiêm phòng rồi, nhưng ở Việt Nam thì dịch bệnh lan với tốc độ khá nhanh. Thứ hai là vac-xin ở Việt Nam chưa được phổ biến rộng rãi, người dân chưa được tiêm chủng với một tỷ lệ đủ để cho họ yên tâm.

Cũng đáng tiếc là sau đợt nghỉ 4 ngày liền nhân dịp 30/04 và 01/05, khá nhiều người đã đi lại trong nước và chính điều đó là nhân tố góp phần làm cho dịch bệnh lan nhanh lần này. Mình phải rất cần rút kinh nghiệm, không nên nóng vội và chủ quan, để rồi có thể lại để xảy ra tình huống bất ngờ.

Thanh Phương thực hiện

Nguồn : RFI, 31/05/2021

*********************

Xử ai "làm lây lan dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho người" ?

Thới Bình, VNTB, 31/05/2021

Để dịch bùng phát kéo dài như một số tỉnh, thành miền Bắc mà không có những động thái quyết liệt thì có nên ‘lật’ ghế chủ tịch tỉnh, thành này không ?

covi3

Tân Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc thăm và ủy lạo dân chúng Bắc Giang - Ảnh minh họa

"Chúng ta khởi tố vụ án với những con người cụ thể, chứ không khởi tố đối với tổ chức là Hội thánh truyền giáo Phục Hưng", Phó chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh, nguyên Phó giám đốc Công an Thành phố Hồ Chí Minh – ông Ngô Minh Châu khẳng định.

Vậy thì khi để dịch bùng phát kéo dài như một số tỉnh, thành miền Bắc song chính quyền địa phương nơi đó không có những động thái quyết liệt như "lập tức phong thành" của chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh kể từ 0g ngày 31-5, vậy thì có nên ‘lật’ ghế chủ tịch tỉnh, thành này không ?

Tin tức trên Reuters cho biết, người Brazil đòi luận tội Tổng thống Jair Bolsonaro vì cho rằng ông và chính phủ đã xem thường Covid-19 .

Theo Reuters, Tổng thống Bolsonaro được cho là đã bảo vệ quan điểm và những ứng phó đầy cực đoan của mình đối với đại dịch. Ana Paula Carvalho, nhà kinh tế 46 tuổi, nói rằng việc chính phủ xem thường Covid-19 và không cung ứng đủ lượng vắc-xin cho người dân chính là hành động "cho phép" virus lây lan không kiểm soát. Điều này có nghĩa ông Bolsonaro và nội các của ông đã phá hủy nền kinh tế cũng như cuộc sống của người dân Brazil.

Trở lại với Việt Nam, cụ thể hơn là ở Bắc Giang.

Lúc Bắc Giang bùng phát dữ dội ca nhiễm Covid trong khu công nghiệp, ông chủ tịch tỉnh nói với báo chí rằng sở dĩ xảy ra điều này, đơn giản là vì tỉnh chưa có kinh nghiệm chống dịch trong khu công nghiệp (!?).

Ông tân Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc, người xuất hiện trên truyền thông dày đặc với những tuyên ngôn ‘có cánh’ thời điểm dịch bùng phát từ lần thứ nhất đến thứ ba hồi năm ngoái – Cả 3 bận bùng dịch, ông là Thủ tướng và lỗi lớn nhất của ông là đã ‘lãng quên’ những bài học mà chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh đã làm ở thời gian đó.

Không chỉ ông Phúc ‘quên’, mà các quan chức Bắc Giang cũng chẳng ‘thèm lưu tâm’ cầu thị, nên ngày 8/5/2021, phát hiện ca đầu tiên trong khu công nghiệp, nhưng phải đến 18/5, thì Bắc Giang mới tạm dừng 4 khu công nghiệp.

Virus SARS-CoV2 với biến chủng Ấn đã băng băng từ chuyền này sang chuyền khác, từ công ty này sang công ty khác, từ khu công nghiệp này nhảy vọt sang khu công nghiệp khác ; và theo chân các công nhân về khu lưu trú, nhà trọ, quê nhà… Chưa biết hiệu quả của việc thực hiện "nhiệm vụ kép" mà ông Nguyễn Xuân Phúc ra sức hô hào sẽ ra sao, chỉ biết giờ thì khốn đốn mà đối phó, đuổi theo cuộc rượt bắt sinh tử này.

Vì sao lại có thể mạnh miệng trách cứ như vậy với những quan chức Bắc Giang ?

Tháng 3/2020, dù tình hình dịch bệnh trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh vẫn đang được kiểm soát tốt, nhưng trước nguy cơ lây nhiễm cộng đồng, lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh vẫn âm thầm đi khảo sát.

Ngày 30/3, ông chủ tịch Nguyễn Thành Phong kết thúc đợt khảo sát. Ngày 6/4, Ban Chỉ đạo phòng chống dịch của thành phố ban hành Bộ chỉ số đánh giá tính rủi ro lây nhiễm virus SARS-CoV-2 tại doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh gồm 10 chỉ số, và tiến hành áp dụng – kiểm tra – đánh giá.

Ngày 9/4/2020, công bố kết quả đánh giá theo Bộ chỉ số, công ty Pouyuen có quy mô lớn 70.000 người, hoạt động 3 ca, 800 chuyến xe đưa đón công nhân mỗi ngày, chỉ đạt 81%, ngày 11/4, Công ty Pouyuen phải tạm dừng hoạt động 2 ngày để khắc phục các điểm sai sót.

Đợt ấy, Thành phố Hồ Chí Minh an toàn đi qua đỉnh dịch. Cựu Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc có lẽ quên mất vụ việc xứng đáng là điểm son đó, nên ông mất dịp ghi điểm trên cương vị tân Chủ tịch nước.

Hà Nội hiện nay dịch còn bùng phát mất kiểm soát hơn nhiều, với số ca nhiễm cũng cao hơn so Sài Gòn, nhiều tòa nhà ở các khu chung cư lớn như Times City, Gelexia Riverside, The Legend, Goldmark City, chung cư 17T4 Trung Hòa Nhân Chính… có các ca nhiễm Covid, song lãnh đạo thủ đô vẫn gác ngoài tai nhắc nhở của ngành y tế là hãy giãn cách.

Liệu mai này người dân Bắc Giang, và có thể là cả Hà Nội nữa, họ có quyền phản ứng giống như người dân Brazil mà Reuters đưa tin hay không ?

Thới Bình

Nguồn : VNTB, 31/05/2021

******************

Từ việc của Hội thánh truyền giáo Phục Hưng lo ngại về thực tế phòng dịch ở người dân

Trần Lê Quân, RFA, 31/05/2021

Nhà tôi nằm trên một con đường lớn của thành phố Hồ Chí Minh, bình thường xe cộ qua lại không ngớt từ chỉ trừ vài tiếng lúc rạng sáng. Hôm nay, 31/5/2021, thì êm ả quá-cả thành phố đang là ngày đầu tiên giãn cách 15 ngày theo quyết định mới.

covi4

Hàng quán vắng khách ở Thành phố HCM do Covid-19 hôm 8/9/2020 - AFP

Năm ngoái cũng khoảng thời gian này, cả nước giãn cách xã hội nghiêm ngặt hơn. Đó là một cột mốc lịch sử trong cuộc đời của nhiều người, cũng sẽ là một dấu ấn để từ đó tất cả mọi lĩnh vực hoạt động và thói quen phổ biến của con người đều xoay chuyển.

Lần đầu tiên trong cuộc đời, tôi chứng kiến cảnh một thành phố mười mấy triệu người sôi động huyên náo suốt ngày đêm, mà nay vắng lặng đến nỗi có thể đi bộ qua đường vào bất kỳ lúc nào mà không cần phải nhìn trước ngó sau.

Lần đầu tiên trong đời chứng kiến một đại dịch nên người dân thời điểm ấy có lẽ nghiêm túc tuân thủ khuyến cáo của ngành y tế hơn bây giờ. Nhưng số người hiểu tường tận cách thức lây lan của dịch bệnh và tuân thủ nghiêm ngặt cũng chỉ dừng lại ở một số không nhiều. Còn lại, đâu đâu cũng thấy sự đối phó : đeo khẩu trang nghiêm cẩn khi đi đường (vì sợ công an phạt), nhưng khi nói chuyện gần với nhau thì lại kéo khẩu trang xuống cằm hoặc bỏ hẳn. Hoặc nguy hiểm hơn là vẫn tổ chức ăn uống nhậu nhẹt đông người trong phòng kín, không thông khí.

covi5

Người dân uống bia qua một tấm chắn phòng dịch Covid-19 ở một quán bia ở Hà Nội hôm 20/8/2020. Reuters

Năm nay cũng vậy. Mặc dù Thành phố Hồ Chí Minh đã nhanh chóng trở thành địa phương có ổ dịch nguy hiểm nhất nước vì nhiều bệnh nhân dứt khoát không khai báo, hoặc khai báo giấu giếm lịch trình đi lại tiếp xúc, nhưng trong các khu dân cư, cái lệnh giữ khoảng cách hai mét gần như không thể thực hiện được. Người dân vẫn rủ nhau ăn nhậu tại nhà. Nay giãn cách, nhiều người rảnh rỗi thì lại càng nhậu nhiều hơn.

Thực tế trong gần một năm rưỡi dịch bệnh, cho đến trước làn sóng dịch thứ tư này, Việt Nam chỉ có chưa đến 2.000 ca nhiễm, số người chết cũng chỉ ở 35 người, hầu hết là người già yếu có nhiều bệnh nền. Điều này tạo nên tâm lý chủ quan cực độ ở nhiều người. Cộng thêm căn tính hời hợt ít khi nào tìm hiểu điều gì cho cặn kẽ vốn có của nhiều người Việt Nam, nên khi đợt sóng thứ tư bùng phát, nhiều người dân vẫn còn rất ú ớ về cách thức lây nhiễm. Hàng ngày hàng giờ tivi, báo chí và loa phường, tờ rơi tuyên truyền… ra rả, nhưng vẫn rất nhiều người chỉ thực hiện lấy lệ. Từ các khu dân cư bình dân cho đến người có học hành, trong công sở, thậm chí ngay trong ngành y vẫn từng nhóm rủ nhau ăn uống chung kể cả khi dịch đã bùng phát. Ở giới trẻ, quán sá bar pub đóng cửa thì kéo về nhà, hát hò nhậu nhẹt hút bóng… Địa phương hầu như không thể quản lý sâu sát nổi.

Ổ dịch phát sinh từ nhóm các tín hữu Hội thánh truyền giáo Phục Hưng đã làm mọi việc thêm khó khăn và nguy hiểm.

Theo các thông tin báo chí, nhóm các tín hữu thuộc Hội thánh này trước đây thường xuyên tổ chức sinh hoạt tôn giáo trong phòng kín, tuy chưa tới 20 người nhưng không ai đeo khẩu trang. Hoạt động tôn giáo các chi phái của Tin Lành hầu như đều hát thánh ca rất nhiều, tôi đoán Hội thánh này cũng không ngoại lệ. Trong khi đó, việc hát cũng như ho, khạc … đều phóng thích nhiều giọt bắn trong không khí với tốc độ lớn (xin đọc các bài báo khoa học giải thích về cơ chế lây lan dịch Covid) khiến virus dễ dàng lây từ người này qua người kia.

Để đối chứng, hãy xem thực tế các văn phòng làm việc của các doanh nghiệp. Tuy thường xuyên có số lượng người lớn làm việc cùng nhau cả ngày trong phòng kín, khoảng cách 2 m cũng là lý thuyết không thể thực hiện vì các khoang làm việc đều san sát nhau, nhưng do đeo khẩu trang thường xuyên nên rất ít lây lan, dù có người dương tính với bệnh. Các công ty hay doanh nghiệp đều rất chú ý nhắc nhở việc này. Ngoài nước rửa tay, lịch khai báo y tế được thông báo liên tục, nhiều nơi còn phạt thẳng cánh, trừ nặng tiền lương nhân viên (đến 10%) nào bỏ khẩu trang hay tụ tập đông người trong giờ làm việc. Nhân sự nếu quá đông sẽ được phân bổ làm việc online một phần và chia lịch đến trụ sở công ty để đảm bảo không quá nhiều người trong phòng kín. Các bề mặt dùng chung dễ bị lây nhiễm như máy chấm vân tay, cánh cửa, thang máy … đều có nhân viên vệ sinh thường xuyên lau sạch hoặc niêm phong luôn, để chuyển sang chấm công trên phần mềm online.

Vì hoạt động là mạch máu của doanh nghiệp. Chỉ cần một ca F0, toàn bộ công ty sẽ bị phong tỏa, nhân sự đưa đi cách ly, mọi chuyện kinh doanh làm ăn đều đình trệ. (Tuy vậy, nhân viên vẫn không ít người không tuân thủ quy định, như đã nói).

Cô Phương Tường Vy, con gái lớn của hai mục sư Hội thánh truyền giáo Phục Hưng viết trên trang mạng Muối & Ánh sáng, cho rằng báo chí đã bóp méo thông tin. Cô cho biết ngôi nhà của gia đình cô-nơi Hội thánh nhóm họp 30 năm nay đều tuân thủ quy định chống dịch, như đeo khẩu trang, phát nước rửa tay khi các tín hữu nhóm họp. Cô cũng cho biết hai tuần nay Hội thánh chỉ họp online.

covi6

Đường phố vắng vẻ do dịch Covid-19 ở Hà Nội hôm 31/5/2021. Reuters

Mục sư đồng quản nhiệm Hội thánh Võ Xuân Loan cũng cho hay trước đó bà đã đi đám cưới nhưng toàn bộ những người ngồi gần đến nay đều có kết quả xét nghiệm âm tính, vì vậy "F0 vẫn đang lang thang ngoài kia"(nguyên văn) chứ không phải bản thân bà. Do vậy, cả mục sư Loan và con gái của bà đều cho việc kết luận lây lan và không hợp tác chống dịch từ Hội thánh là quy kết thiếu căn cứ.

Nhưng trong những thông tin khác từ HCDC hay từ các bác sĩ trực tiếp điều tra dịch tễ đều cho hay toàn bộ gia đình mục sư Loan đều giấu giếm và không hợp tác khai báo lịch trình đi lại cũng như thực tế việc nhóm họp. Gia đình mục sư Loan đều không hề nhắc đến điểm mấu chốt là các tín hữu đã không đeo khẩu trang trong thời gian nhóm họp.

Mục sư Loan cũng mập mờ trong việc khai báo lịch trình : bà không cho biết mình đã đi Hà Nội (lúc đó đang là địa phương có dịch nên khi về phải khai báo y tế), không khai báo những người tiếp xúc, nên lực lượng truy vết đã phải dò theo các liên lạc trong điện thoại để tìm ra người tiếp xúc.

Tuy nhiên, chỉ vỏn vẹn trong 5 ngày từ 27/5 đến nay, ổ dịch từ nhóm Hội thánh truyền giáo Phục Hưng đã có tổng cộng 191 người dương tính, (40 tín hữu, 107 F1 và 47 F2), lan ra nhiều địa phương. Con số này là minh chứng rõ nhất cho việc phần lớn, nếu không nói là hầu hết tín hữu Hội thánh này đã không tuân thủ các nguyên tắc phòng dịch. Họ cố tình hay chỉ là chủ quan hoặc tuân theo diễn giải sai lệch kinh Thánh của cá nhân nào đó ?

Vụ án làm lây lan dịch bệnh đã bị khởi tố, hy vọng trong quá trình điều tra sẽ cho thấy rõ sự thực.

Ở khía cạnh khác, hiện tượng ổ dịch liên quan đến Hội thánh truyền giáo Phục Hưng khiến sự nguy hiểm và khó khăn trong chống dịch tăng thêm gấp nhiều lần. Loại trừ khả năng xấu nhất là "chủ động" gieo rắc dịch bệnh, thì cộng với các ví dụ trên đầu bài, dịch bùng phát là thực tế rất đáng ngại của việc người dân không hiểu rõ, không tuân thủ nguyên tắc phòng dịch, cho dù ngành y tế và truyền thông gào rát cổ đến mức nào.

Từ nhiều nguyên nhân, nhưng một phần rất rõ hậu quả gây ra từ việc này là số ca bệnh lan nhanh đến mức chỉ trong vòng 30 ngày từ cuối tháng 4/2021 đến nay, số ca nhiễm bệnh đã tăng gấp hơn ba lần toàn bộ số ca nhiễm trong vòng 14 tháng trước đó.

Trần Lê Quân

Nguồn : RFA, 31/05/2021

******************

Bao giờ cho dân được nhờ ?

Nguyễn Thị Sen, VNTB, 31/05/2021

Covid lây lan chóng mặt khắp nơi, bao giờ mới có vắc xin cho dân được nhờ ?

covi7

Tin tức về dịch bệnh Covid có lẽ làm cho nhiều người phát ngán những cũng khiến cho không ít người hoang mang, hoảng sợ.

Ngán ngẩm

Hơn một năm này ngày nào cũng thấy báo đài nới tới Covid. Hết nước này tới nước khác đều nói về Covid, nước này tới nước kia "toang" vì Covid trong khi Việt Nam kiêu hãnh vượt lên trên hết. Chống dịch thành công hết đợt này tới đợt khác. Dân chúng bị nghi nhiễm hay có tiếp xúc gần là đều được nhà nước mang đi cách ly bắt buộc.

Người bị cách ly tập trung vì là F1. Khu dân cư nào xui rủi có F1 là coi như nguyên khu phố hay chung cư thành nơi nội bất xuất, ngoại bất nhâp tới cả nửa tháng. Học sinh, sinh viên hết đợt này tới đợt khác phải ở nhà học online. Chưa bao giờ mà con nít được nghỉ học dài ngày và đi học mà thoải mái thư giãn tới vậy.

Giãn cách hay cách ly tới đợt này đã là đợt thứ tư, nhà nước lại tiếp tục hô hào đóng góp tiền mua vắc xin, thành lập quỹ vắc xin nhưng người được chích thì nhỏ giọt không thấm vô đâu so với lượng 75 triệu dân cần phải được chích ngừa.

Kinh tế bị đình trệ, người buôn bán nhỏ lẻ, tới người làm ăn vừa vừa hay người làm ăn lớn sau hơn một năm đã mòn mỏi, kiệt sức. Sản xuất không có đầu ra, người tiêu thụ giảm nhưng các chi phí mặt bằng vẫn phải chung trả cho đủ nếu như không phải là đóng cửa dẹp tiệm. Tiền nhà nước hô hào gói 62 ngàn tỷ cứu doanh nghiệp cho tới giờ vẫn chưa thấy đâu, mà người dân hay nói vui là lên ti vi mà nhận.

Liên tục căng mình từ sau tết ta năm rồi cho tới giờ là gần 15 -16 tháng, tài lực và sức chịu đựng của dân cũng đã bị bào mòn đến mức kạn kiệt chẳng còn gì. Vậy thì sao mà không ngán cho được ?

Những quốc gia giàu có, họ còn ngán dù là họ được chích ngừa miễn phí, được chính phủ trợ cấp thất nghiệp, hay thậm chí trả tiền mặt chỉ để ở nhà phụ giúp chính phủ chống dịch họ còn ngán, nói gì đến người dân Việt Nam cho đến tận giờ vẫn phải tự gồng mình vừa chống dịch vừa kiếm cái bỏ vô miệng, còn vừa "được" hô hào kêu gọi đóng góp tiền chống dịch.

Hãy làm Nhà nước có trách nhiệm

Nhà nước lại trấn an bà con không nên hoang mang lo lắng. Nhưng nhà nước đã làm gì để trấn an bà con quốc dân ngoài câu ai ở chỗ nào ở yên chỗ đó ?

Nhà nước Việt Nam vẫn được ca ngợi là nơi gần như duy nhất gom người cách ly tập trung và chi trả mọi chi phí ăn ở cho hàng trăm ngàn lượt người cách ly cả hơn một năm nay. Thế nhưng việc làm này cũng đã tới lúc lộ ra sự bất cập khi việc chống dịch sẽ còn kéo dài cho đến khi đạt được tỷ lệ tiêm chủng nhất định mà e là sẽ còn kéo dài cho đến cuối năm. Ngân sách cạn kiệt vì phương pháp cách ly tập trung không cần thiết.

Việc khoe khoang đạt được kỳ tích chống dịch có lẽ nên phải dừng lại để cho cả dân, lẫn đảng và chính phủ không quá say men chiến thắng để nhìn thẳng vào sự việc, tìm ra hướng đi đúng đắn. Kỳ tích khống chế được dịch, phát triển kinh tế cho đến nay có lẽ đã không còn có thể đạt được, buộc chính phủ phải chọn lựa trong lúc này chọn lựa duy nhất là dồn sức chống dịch. Cạn kiệt, đuối sức tới đâu có thể thấy qua việc kêu gọi dân chúng trong và ngoài nước đóng góp hơn 9.000 tỷ đồng phụ mua vắc xin, đi xin lần lượt các quốc gia giàu có để được viện trợ vắc xin chống dịch.

Tiền để mua vắc xin chống dịch kêu gọi rầm rộ vài ba tháng trước của người già và con nít hiện đã được sử dụng vào việc vì ? bao nhiêu trong số đó đã được sử dụng để mua vắc xin ? Nhà nước cần 150 triệu liều vắc xin để tiêm chủng cho 75 triệu dân. Tính ra mất đâu khoảng 27- 30 nghìn tỷ đồng, chưa bằng một phần hai số tiền trong gói hỗ trợ doanh nghiệp 62.000 tỷ đồng cho tới nay vẫn chưa giải ngân được. Hay cũng chỉ gần bằng số tiền 29.000 tỷ kết dư của Tổng Liên Đoàn Lao động Việt Nam, nơi đang mở miệng đòi sử dụng gói hỗ trợ 62.000 tỷ để hỗ trợ công nhân.

Tiền vẫn ở đó, lấy ra mua vắc xin cho dân chúng chứ đừng kêu gọi kiều bào hay người dân đóng góp nữa. Hãy một lần tỏ ra là nhà nước có trách nhiệm thật sự.

Các quốc gia Âu Mỹ họ đã gần như trở lại bình thường sau khi phần lớn dân chúng được chích ngừa. Kinh tế rồi sẽ hồi phục khi sức khoẻ con người được bảo đảm. Việt Nam có lẽ cũng phải nên đi theo quỹ đạo đó, đừng nên tham lam vì mục tiêu kép mà xôi hỏng bỏng không.

Covid sẽ không được dập tắt hoàn toàn mà phải học cách sống chung với covid như các nước tây phương. Phương cách truy tìm từng ca nhiễm F0, truy tận F1, F2 cho đến lock down toàn bộ dân cư, đóng băng một khu vực kinh tế chỉ có thể thực hiện trong ngắn hạn. Về dài hạn, thì phải học cách sống chung với những gì được gọi là bình thường mới.

Covid thật đáng sợ khi người lây nhiễm có bệnh nền hoặc người lớn tuổi vì nguy cơ gây tử vong cao hay diễn tiến bệnh trở nặng nhiều. Còn người không có bệnh lý, sức khoẻ tốt và còn trẻ, thì nhiễm Covid sẽ chỉ như một cơn cúm mùa nặng, cần phải nghỉ ngơi nhiều để tự hồi phục. Cũng chẳng cần phải uống thuốc đặc trị gì ngoài thuốc paracetamol để giảm đau đầu và đau nhức cơ thể.

Vì vậy, chẳng có cớ gì phải hoang mang. Cứ bình tĩnh, ở yên trong nhà, không tiếp xúc với ai nếu có thể trong vòng 4 tuần thì bệnh cũng tự khỏi và tránh lây lan cho người thân và cộng đồng. Covid vô hình, và ai cũng có thể bị lây nhiễm nếu bất cẩn. Nếu giữ đúng quy tắc 5K thì Covid khó mà lây lan.

Còn trong thời gian đó, hãy chờ cho chính phủ Việt Nam bớt tâm lý xin xỏ, chỉ mong nhận vắc xin viện trợ để họ quyết tâm chịu chi mua vắc xin cho toàn bộ dân chúng được nhờ.

Nguyễn Thị Sen

Nguồn : VNTB, 31/05/2021

Published in Diễn đàn

Thế Vận Hội Olympic Tokyo lẽ ra phải là lễ mừng chiến thắng. Cựu lãnh đạo Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản, Katsutoshi Kawano từng tuyên bố, đó là "bằng chứng cho thấy thế giới đã chiến thắng virus corona". Rủi thay, khi còn có vài tuần nữa là đến kỳ thi đấu, thì chỉ có phần thế giới là chiến thắng Covid-19. Trang mạng Bloomberg đặt câu hỏi : "Làm thế nào các nước Châu Á – Thái Bình Dương lại thua một cuộc chiến mà họ đã từng thắng ?".

chaua1

Tại một điểm tiêm chủng ở thủ đô Tokyo, Nhật Bản, ngày 24/05/2021. Nhật Bản là nước có đủ tiềm lực và phương tiện nhưng triển khai tiêm chủng rất chậm.  AP - Carl Court

Nhìn lại hơn một năm đại dịch người ta không khỏi có cảm giác cuộc đọ sức giữa nhân loại với virus corona giống như một trận đấu gồm hai hiệp. Hiệp đầu tiên diễn ra năm 2020, Châu Á dẫn đầu khi kềm hãm được đà lây nhiễm, hạn chế được số thương vong, phương Tây (Châu Âu và Mỹ) gần như bị virus corona đánh cho "tơi tả", số người chết tăng thê thảm, gần như rơi vào hoảng loạn.

Một năm sau, trong hiệp hai này, mọi sự đều đảo ngược. Vào lúc virus corona dần bị đẩy lùi, Châu Âu và Mỹ bắt đầu mở cửa, gỡ bỏ dần các biện pháp hạn chế, thì tại Châu Á, các nước lần lượt lại "lockdown" (đóng cửa, phong tỏa), áp đặt giãn cách xã hội, khiến các hoạt động kinh tế trì trệ trở lại.

Theo Bloomberg, nguyên nhân chính là do thiếu vac-xin nên nhiều nước Châu Á chậm trễ trong việc triển khai tiêm ngừa. Tỷ lệ người dân được tiêm chủng rất thấp, từ 1% đến trên 2%. Ví dụ tại Nhật Bản, tỷ lệ này chỉ ở mức có 2,3% trong khi ở Mỹ và Châu Âu, số người dân đã được tiêm đầy đủ lần lượt là trên 50% và 30%.

Tính kỷ luật và sự gắn kết xã hội, cũng như việc chấp nhận các biện pháp giám sát chặt chẽ bằng các phương tiện công nghệ cao - những biện pháp từng làm nên thành công cho chiến lược "Covid Zero", lần này đã không giúp các nước Châu Á, kể cả những quốc gia từng được ví là hình mẫu như Việt Nam, Đài Loan… kháng cự được với các biến thể, gây ra một làn sóng dịch bệnh dữ dội hiện nay.

Nỗi sợ vac-xin cao hơn virus corona

Làm thế nào mà tình cảnh này lại có thể xảy ra ? Vì sao Châu Á từ vị thế đi đầu chống dịch lại trở thành "vô địch chậm trễ" ? Bloomberg đưa ra nhiều lý do để giải thích.

Đầu tiên, đó là vì Châu Á đang trở thành nạn nhân của chính sự thành công của mình.

Việc nỗ lực bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người dân trong những đợt dịch năm 2020 đã khiến nhiều nước gần như "ngủ quên trên chiến thắng", thiếu động lực "tranh giành" nguồn cung cấp vac-xin khan hiếm. Nhiều nước còn có thái độ thụ động "chờ thời", lo sợ trước những rủi ro từ những loại vac-xin mang tính cách mạng như Pfizer/BioNtech và Moderna, hay những hiệu ứng phụ từ AstraZeneca.

Có thể nói, nỗi sợ vac-xin của người dân Châu Á còn lớn hơn cả sợ con virus corona, mặc dù có nhiều bằng chứng cho thấy mức độ an toàn của những loại vac-xin đó là cao, một hiện tượng cũng đang làm chậm lại các chiến dịch tiêm ngừa ở phương Tây.

Tiếp đến là bản thân người dân Châu Á, dường như thiếu cảm giác nhu cầu phải khẩn cấp tiêm ngừa như người dân ở Milano (Ý) hay New York (Mỹ), những nơi chứng kiến hàng chục nghìn người thiệt mạng trong những tháng đầu tiên của trận dịch.

Chỉ có điều nỗi sợ những rủi ro này buộc các chính phủ tại Châu Á phải đứng trước nhiều tình huống khó xử : Tiếp tục các chính sách kiểm soát dịch bệnh không khoan nhượng, truy tầm mọi ca nhiễm bệnh cho đến khi loại bỏ hẳn virus corona hay là phải chấp nhận dịch Covid-19 như bao dịch bệnh khác và sẽ phải sống chung với chúng ở một mức độ lây nhiễm nào đó như là các nước phương Tây đang làm ?

Hãng tin Bloomberg lưu ý, một cách tiếp cận cứng nhắc có thể sẽ có gây ra những hệ quả đối với việc khôi phục nền kinh tế. Việc đóng rồi mở tạm thời kéo dài trong nhiều tháng sẽ là một chiến lược tốn kém, nhất là đối với nhiều trung tâm tài chính lớn như Singapore và Hồng Kông. Những nền kinh tế thịnh vượng được là nhờ vào các hoạt động giao thương và du lịch.

Minh Anh

Published in Châu Á

Covid-19 : Thành phố Hồ Chí Minh xét nghiệm diện rộng ở khu vực nguy cơ cao

Thu Hằng, RFI, 31/05/2021

Ngày 31/05/2021, thành phố Hồ Chí Minh quyết định chỉ xét nghiệm Covid-19 cho người dân ở những khu vực có nguy cơ cao, chủ yếu là ở quận Gò Vấp và quận Tân Phú, sau đó mở rộng ra những địa bàn khác. Trước tình hình dịch tiếp tục căng thẳng, Việt Nam quyết định dừng nhập cảnh hành khách tại hai sân bay quốc tế Nội Bài từ 01-07/06 và Tân Sơn Nhất kéo dài đến hết ngày 14/06.

vncovi1

Người dân xếp hàng làm xét nghiệm Covid-19, tại một điểm ở Hà Nội, Việt Nam, ngày 31/07/2020.  AP - Hau Dinh

Trả lời báo Tuổi Trẻ Online ngày 31/05/2021, phó giám đốc sở Y tế thành phố Hồ Chí Minh cho biết sẽ không xét nghiệm trên toàn thành phố như một số thông tin trước đây. Đối tượng được xét nghiệp tập trung chủ yếu ở quận Gò Vấp liên quan đến Hội thánh truyền giáo Phục Hưng, tiếp theo là công nhân, người lao động tại các khu chế xuất, khu công nghiệp, khu công nghệ cao và một cụm dịch khác ở quận Tân Phú, có thể liên quan đến Hội thánh truyền giáo Phục Hưng.

Đến trưa 31/05, đã có hơn 150.000 xét nghiệm đã được tiến hành ở hai cụm dịch trên, trong số này có 149 trường hợp dương tính đã được bộ Y tế công bố trước đó. Virus corona đã xuất hiện ở 36 tỉnh thành Việt Nam. Trong số 211 ca nhiễm mới trong cộng đồng ghi nhận trong ngày 31/05 có 43 ca ở tỉnh Bắc Giang. Do dịch diễn biến phức tạp, nhiều địa phương, trong đó có thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội, đã hoãn kỳ thi vào lớp 10, theo dự kiến diễn ra vào đầu tháng 06.

Hiện tại, tỉ lệ tiêm chủng ở Việt Nam rất thấp, chỉ đạt khoảng 1% do phụ thuộc vào nguồn vac-xin từ nước ngoài. Chính phủ Việt Nam tiếp tục nỗ lực tiếp cận các nguồn cung khác nhau. Ngày 30/05, trong thư gửi tổng thống Mỹ Joe Biden, chủ tịch nước Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc đã đề nghị Hoa Kỳ giúp Việt Nam mua vac-xin, cũng như hỗ trợ về nghiên cứu và chuyển giao công nghệ sản xuất cho Việt Nam.

Ngoài ra, sau Pfizer/BioNTech, Việt Nam đang cố gắng hợp tác với tập đoàn Moderna. Theo trang VnExpress, ngày 28/05, bộ Y tế đã làm việc với một nhà phân phối Moderna để thảo luận về việc cung cấp vac-xin trong thời hạn ngắn nhất cho Việt Nam.

Thu Hằng

***********************

Việt Nam : Covid-19 lan mạnh, Thành phố Hồ Chí Minh áp đặt hai tuần giãn cách xã hội nghiêm ngặt

Trọng Nghĩa, RFI, 30/05/2021

Trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 tái bùng phát dữ dội tại Việt Nam, chiếc nôi kinh tế của Việt Nam là Thành Phố Hồ Chí Minh đã phải quyết định áp dụng các biện pháp "giãn cách xã hội" nghiêm ngặt trong vòng 15 ngày kể từ ngày mai, 31/05/2021. Nghiêm trọng nhất là quyết định phong tỏa toàn bộ một quận và một phường.

vncovi00

Người dân thành phố Hồ Chí Minh đeo khẩu trang khi lưu thông trên đường phố, ảnh chụp ngày 08/09/2020. AFP – Nhac Nguyen

Theo báo Tuổi Trẻ xuất bản tại Thành Phố Hồ Chí Minh, trong số các biện pháp được áp dụng, có việc cấm tụ tập quá 5 người ở nơi công cộng, thực hiện nghiêm ngặt việc giữ khoảng cách an toàn tối thiểu là 2m khi giao tiếp.

Các doanh nghiệp sản xuất, cơ sở kinh doanh hàng hóa thiết yếu vẫn được hoạt động nhưng phải đảm bảo khoảng cách an toàn và các quy định phòng chống dịch bệnh khi hoạt động. Ngay từ đầu tuần, Thành Phố Hồ Chí Minh đã cho đóng cửa các nhà hàng, cơ sở kinh doanh các mặt hàng và dịch vụ không thiết yếu.

Điểm đáng chú ý là mọi người dân (nhất là những người trên 60 tuổi) được yêu cầu ở trong nhà, và chỉ ra ngoài khi thực sự cần thiết. Chính quyền cũng yêu cầu hạn chế tối đa việc đến các cơ sở khám bệnh, ngoại trừ trong trường hợp thực sự cấp bách.

Riêng đối với hai "ổ dịch" quan trọng là quận Gò Vấp và phường Thạnh Lộc, quận 12, các biện pháp hạn chế nghiêm ngặt hơn, được chính chủ tịch Ủy Ban Nhân Dân Thành Phố gọi là "phong tỏa". Các biện pháp cách ly được áp dụng, người dân phải ở trong nhà và không được ra đường, ngoại trừ các trường hợp thật sự cần thiết như mua lương thực, thực phẩm, thuốc men, cấp cứu.

Các biện pháp hạn chế ngặt nghèo được ban hành trong bối cảnh số lượng ca nhiễm tăng vọt tại thủ phủ kinh tế của Việt Nam. Theo số liệu của bộ Y Tế, từ 19 giờ tối hôm qua 29/05 cho đến 18 giờ tối nay 30/05, toàn quốc đã có thêm 250 ca nhiễm mới, trong đó có đến 59 ca tại Thành Phố Hồ Chí Minh.

Nhìn chung, tổng số ca nhiễm tính đến hết ngày hôm nay tại Việt Nam đã vượt ngưỡng 7.000 người. Điều chú ý là chỉ trong hơn một tháng, từ ngày 27/04 đến nay, số ca nhiễm mới được xét nghiệm lên đến 4.000 trường hợp.

Trọng Nghĩa

Published in Việt Nam

Covid-19 : Việt Nam dự trù tình huống 30.000 ca nhiễm, tìm đường tự chủ vac-xin

Thu Hằng, RFI, 24/05/2021

Việt Nam đang chống chọi đợt dịch Covid-19 thứ 4, bùng phát từ ngày 17/04/2021 trên diện rộng từ bốn nguồn khác nhau. Mức độ nguy hiểm của các biến thể virus từ Anh và Ấn Độ, được phát hiện ở Việt Nam, buộc chính phủ thúc đẩy chương trình tiêm chủng. Không chỉ đàm phán để mua vac-xin, Hà Nội còn đề xuất sản xuất vac-xin cho các tập đoàn quốc tế.

covivn1

Việt Nam tổ chức bầu cử Quốc Hội và đại biểu Hội đồng Nhân dân các cấp ngày 23/05/2021 trong lúc đối phó với làn sóng dịch Covid-19 lần thứ 4. Ảnh minh họa chụp tại Hà Nội, Việt Nam.  AP - Hau Dinh

Dịch lây từ khu cách ly

Chỉ riêng đợt dịch thứ 4 đã có 2.036 ca nhiễm tính đến hết ngày 23/05, cao gấp 2,5 lần so với đợt dịch đầu năm. Điểm đặc biệt là đợt dịch này có bốn nguồn lây nhiễm cùng lúc, theo trang Nhân Dân điện tử ngày 10/05.

Nguồn thứ nhất là thành phố Đà Nẵng gồm ca bệnh từ khu cách ly tập trung rồi về tỉnh Hà Nam, từ một quán bar và một cơ sở thẩm mỹ lan ra nhiều tỉnh. Nguồn thứ hai từ tỉnh Yên Bái, qua các chuyên gia Ấn Độ, Trung Quốc lan xuống Vĩnh Phúc và một số tỉnh khác. Nguồn thứ ba từ Hải Dương nhờ phát hiện ca bệnh liên quan đến lịch sử dịch tễ ở Lào về. Nguồn thứ tư là từ Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương 2 lan ra rất nhiều tỉnh và sang Bệnh viện K.

Nhìn chung, nguồn gốc lây nhiễm chính là từ các khu cách ly, theo nhận định của bác sĩ Trương Hữu Khanh, trưởng Khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi Đồng 1, thành phố Hồ Chí Minh, khi trả lời RFI Tiếng Việt ngày 14/05 :

"Có lẽ nguồn lây là từ những khu cách ly và từ những người vượt biên trái phép - không chính xác hẳn. Tại vì hai chủng này là mới sau này, chứ không phải là âm ỉ từ trước đến giờ. Đó là chủng của Anh và chủng của Ấn, phát hiện song song ở những vùng khác nhau, trong khi trước đây Việt Nam đâu có hai chủng đó, thì chắc chắn là mới lọt vô đây. Nó đi theo đường lén về hoặc chính là những chuyến bay Việt Nam đưa chuyên gia hoặc người Việt Nam từ nước ngoài về và họ vô trong khu cách ly. Chỉ có hai nguồn đó ! Nội tại Việt Nam từ trước đến giờ chưa có hai chủng này".

Bộ Y tế Việt Nam quyết định kéo dài thời gian cách ly tập trung người tiếp xúc gần với ca dương tính Covid-19 cũng như người nhập cảnh Việt Nam lên thành 21 ngày kể từ ngày 05/05. Tuy nhiên, theo bác sĩ Trương Hữu Khanh, cần phải xem xét lại cách quản lý trong khu cách ly và ý thức của người tham gia :

"Một người trong khu cách ly mà cách ly không tốt thì sẽ bị lây trong khu cách ly. Bởi vì trong khu cách ly, nếu không gắn camera, không kêu người ta tuân thủ việc giữ khoảng cách, đeo khẩu trang, thì chắc chắn là, ví dụ trong khu cách ly có 30 người mà trong đó có một người bệnh thì sẽ lây hết cho những người xung quanh. Dù đủ 14 hay 21 ngày, nhưng trong ngày thứ 13 hoặc những ngày khác mà họ bị lây thì đâu biết được, xét nghiệm chưa ra, nhưng ra tới ngoài rồi mới phát bệnh. Đó là một trong những cách mà virus từ khu cách ly thoát ra ngoài.

Và đặc biệt là Việt Nam đã khuyên là từ khu cách ly ra thì phải ở trong nhà, khai báo tại địa phương cho đủ thêm 2 tuần nữa. Nhưng rõ ràng một số người bị lây, ngay cả những người khách nước ngoài, khi trở về sau khi cách ly, họ không tuân thủ điểm đó. Họ đi khắp nơi, tham gia các cuộc tụ họp đông người nên mới lây ra".

Covid-19 đã khiến ba người tử vong trong đợt dịch thứ 4. Điều đặc biệt là một số bệnh viện, nơi bị virus tấn công như trong đợt 2 ở Đà Nẵng, chưa ghi nhận ca tử vong nào (Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương, Bệnh viện K, Bệnh viện Bạch Mai). Bác sĩ Trương Hữu Khanh giải thích :

"Trường hợp của Đà Nẵng trong đợt dịch thứ hai là do virus tấn công vào bệnh viện lâu mà không biết, tấn công khoa bệnh nặng và tấn công vào vài khoa bệnh nặng của những bệnh viện khác của khu vực Đà Nẵng nên mới tạo một gánh nặng rất lớn.

Còn hiện nay, điều may mắn thứ nhất là mình bắt đầu phát hiện ra những ca lọt ra cộng đồng. Và sau trường hợp Đà Nẵng lần trước, tất cả các bệnh viện đều có phòng thủ, sau đó có Bạch Mai, cũng phòng thủ ngay từ đầu. Và nguyên tắc của Việt Nam là không cho virus tấn công khu ngoại trú (khu khám ngoài), không cho tấn công khu nội trú, không cho tấn công khoa bệnh nặng. Cho nên đợt này, ở một vài bệnh viện cũng có nhưng nằm ở khúc thân nhân bệnh nhân và khu bệnh nhẹ, còn hiện nay, tấn công đúng khoa hồi sức của khoa bệnh nặng thì chưa có".

Lập phương án đối phó tình huống 30.000 ca nhiễm cùng lúc

Covid-19, đặc biệt với hai chủng mới, hoành hành ở các nước láng giềng Việt Nam, từ Thái Lan đến Cam Bốt, xa hơn là Ấn Độ… Vậy đâu là hướng ngăn ngừa và phòng chống ở Việt Nam để tránh lây nhiễm cộng đồng ?

"Thật ra chủng Anh hay chủng Ấn, thế nào chúng cũng lây sang các nước khác thôi, như Việt Nam cũng là một trong những nước các chủng này tới. Vấn đề chính hiện nay là mình muốn chặn nó trước, điều này phụ thuộc vào năng lực truy vết và năng lực xét nghiệm. Nếu chủng lây nhanh thì mình phải làm nhanh hơn nó, phải mở rộng hơn nó. Nếu chủng lây nhanh thì mình phải làm khai báo y tế thật tốt. Và bản thân những người dân chưa phải là nguy cơ thì cũng phải tuân thủ "5K" (gồm Khẩu trang - Khử khuẩn - Khoảng cách - Không tập trung - Khai báo y tế) thì lúc đó mới khống chế được dịch".

Ngoài vấn đề quản lý trong các khu cách ly, đợt dịch thứ 4 cũng đặt ra câu hỏi về ý thức của một bộ phận người dân, phần nào được thấy qua kỳ nghỉ cuối tuần kéo dài 30/04 đến 02/05. Và về lâu dài, có thể tiếp tục đóng cửa chống dịch như hiện nay ? Bác sĩ Trương Hữu Khanh nhận định :

"Cái tính của người Việt Nam là vậy, khi nào nghe thấy bệnh thì bắt đầu tuân thủ, khi mà lâu lâu không thấy bệnh thì họ lại lơi ra. Nhưng hiện nay bắt đầu tuân thủ trở lại và người ta cũng hiểu khá nhiều về "5K". Nhưng lẽ đương nhiên, sẽ có một nhóm, một số thành phần không tuân thủ, thì lúc đó mình phải ép thôi.

Cái chính hiện nay là không thể nào bắt người ta như vậy hoài đâu, chỉ có vac-xin mới giải quyết được vấn đề. Ví dụ, Việt Nam có nguyên tắc "5K", để có thể dỡ bỏ được một vài "K" trong "5K" đó thì chỉ có vac-xin làm được, chứ còn nếu mình cứ như vậy hoài thì hết đợt này lại tới đợt khác, không làm sao khác được".

Năm 2020, khi dịch bắt đầu xuất hiện ở Việt Nam, chính phủ thẳng thắn xác định là hệ thống y tế còn yếu, khó có khả năng chống dịch nếu để dịch bùng phát. Liệu có phải lo đến khả năng này không vì tốc độ lây nhiễm đợt dịch này cao hơn tất cả những lần trước, khả năng lây nhiễm trong cộng đồng rất lớn, đặc biệt là ở tỉnh Bắc Giang ?

"Theo tôi, việc chống dịch phải có sự đồng lòng giữa chính quyền và người dân. Việt Nam có được điểm đó. Thực ra đợt dịch này Việt Nam đã chuẩn bị trước đó. Có nghĩa là nếu trong trường hợp xấu nhất, có 30.000 người cùng lúc mắc bệnh, thì Việt Nam đã mở các nơi điều trị tới huyện rồi. Mình rải đều ra, chứ không tập trung như một số nước khác, làm sao để đừng tạo gánh nặng cho khối điều trị đặc biệt, khối điều trị bệnh nặng.

Thứ hai là Việt Nam chuẩn bị mở rộng xét nghiệm. Lúc trước chỉ làm PCR thì tới đây có thể làm xét nghiệm nhanh để khoanh vùng sớm hơn. Việt Nam cũng đang làm những xét nghiệm định kì. Ví dụ ở Bệnh viện Nhi Đồng 1 và những bệnh viện ở thành phố Hồ Chí Minh trong vòng hôm qua (13/05) và hôm nay (14/05) đã xét nghiệm toàn bộ nhân viên y tế và toàn bộ bệnh nhân trong bệnh viện kể cả thân nhân bệnh nhân, lúc đó mới có khả năng đánh giá virus tồn tại trong cộng đồng như thế nào để truy vết nhanh hơn. Đó là những cách mà Việt Nam sẽ phải làm".

"Vac-xin về tới đâu, tiêm hết tới đó" : Thế mạnh của tiêm chủng mở rộng

Việt Nam là một trong những nước không bị cuốn vào chiến lược ngoại giao vac-xin của Trung Quốc. Bộ Y tế đàm phán với nhiều quốc gia, tổ chức, nhà sản xuất để đa dạng hóa nguồn cung vac-xin. Tổng cộng có khoảng 110 triệu liều (trên tổng số 170 triệu liều đặt mua) được cam kết cung cấp cho Việt Nam trong năm 2021-đầu 2022 : 38,9 triệu liều từ chương trình COVAX của Tổ Chức Y Tế Thế Giới, 30 triệu liều từ AstraZeneca, 31 triệu liều từ Pfizer/BioNTech.

Ngày 24/02, Việt Nam được giao 117.600 liều vac-xin đầu tiên từ nhà cung cấp AstraZeneca. Trong khuôn khổ chương trình COVAX, Việt Nam đã nhận được hai đợt giao hàng : 811.200 liều AstraZeneca vào ngày 01/04 và 1,682 triệu liều vào ngày 16/05. Về khả năng tiêm chủng của Việt Nam, bác sĩ Trương Hữu Khanh cho biết :

"Việt Nam, nếu có vac-xin là chích nhanh lắm. Việt Nam có thể chích một ngày hơn 90.000 liều tại vì hệ thống tiêm chủng mở rộng của Việt Nam mạnh từ trước đến giờ, rải khắp các vùng, thậm chí tới xã, tới ấp, xuống tới tận vùng sâu vùng xa. Cho nên vấn đề ở chỗ là có vac-xin hay không thôi. Còn có là chích được ngay. Ví dụ đợt vừa rồi về đến Việt Nam là đã chích hết. Sắp tới về thêm khoảng 1,6 triệu liều nữa và nghe nói là sẽ về thêm 4-5 triệu liều. Cứ có là sẽ chích hết vì hệ thống tiêm chủng của Việt Nam mạnh lắm !"

Tìm đường tự chủ về vac-xin

Việt Nam kêu gọi các quốc gia "miễn trừ bản quyền" với vac-xin Covid-19. Trong một cuộc họp với đại diện của Tổ Chức Y Tế Thế Giới, Bộ Y tế Việt Nam đã đề xuất phía WHO tạo điều kiện đàm phán để một doanh nghiệp trong nước được chuyển giao công nghệ sản xuất vac-xin ARNm (Pfizer/BioNTech và Moderna). Theo quan điểm của Hà Nội, thông qua người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng hôm 13/05, chỉ khi "các loại vac-xin sớm có thể phổ biến rộng rãi ở tất cả các nước trên thế giới" thì mới "mở ra cơ hội khống chế lây lan dịch bệnh nguy hiểm này".

Ngoài việc tìm hướng sản xuất, Việt Nam còn "tự chủ động nguồn vac-xin" với ba loại vac-xin ứng viên đang được thử nghiệm : Nano Covax của Công ty cổ phần Công nhệ sinh học dược Nanogen kết hợp với Học viện Quân Y (Bộ Quốc phòng), Covivac của Viện Vac-xin và Sinh phẩm - IVAC (thuộc Bộ Y tế, sẽ thử nghiệm giai đoạn 1 vào tháng 07/2021) và Vabiotech của Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Vac-xin và Sinh phẩm số 1 (thuộc Bộ Y tế).

Trong ba loại này, vac-xin Nano Covax bảo quản ở nhiệt độ 2-8°C, bắt đầu thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 với 10.000 người tại Việt Nam và ở một số nước như Philippines, Bangladesh… từ giữa tháng Năm, dự kiến hoàn tất "trong tháng 8 hoặc tháng 9". Vac-xin đầu tiên "made in Vietnam" có thể được sử dụng vào cuối năm 2021. Tuy nhiên, theo thứ trưởng Bộ Y tế, giáo sư Trần Văn Thuấn, "trong trường hợp bệnh dịch lan tràn và thiếu vac-xin, Bộ Y tế có thể xem xét cho đánh giá giữa kỳ để cấp phép trong tình trạng khẩn cấp".

Ông Đỗ Minh Sĩ, giám đốc nghiên cứu và phát triển của Nanogen, khẳng định với báo Sydney Morning Herald rằng công ty (trụ sở ở thành phố Hồ Chí Minh) có khả năng sản xuất 120 triệu liễu mỗi năm. Tuy nhiên, hai chuyên gia, Nguyễn Thu Anh chuyên về các bệnh truyền nhiễm thuộc Viện Nghiên cứu Y khoa Woolcock Việt Nam (Đại học Sydney) và Rogier van Doorn, nhà vi sinh vật học người Hà Lan đứng đầu một đơn vị nghiên cứu lâm sàng của Đại học Oxford ở Hà Nội, đều đặt câu hỏi về khả năng sản xuất trên quy mô lớn của Việt Nam, về nguồn tài chính, cũng như công tác kiểm soát chất lượng.

Thu Hằng

Nguồn : RFI, 24/05/2021

*********************

Covid-19 : Việt Nam đàm phán với Nga để sản xuất Sputnik V

Minh Anh, RFI, 23/05/2021

Reuters dẫn nguồn tin truyền thông Việt Nam ngày 22/05/2021 cho biết một trung tâm nghiên cứu trực thuộc Bộ Y tế đang tiến hành các cuộc đàm phán với Nga để sản xuất vac-xin Sputnik V ngừa Covid-19.

covivn2

Sản phẩm vac-xin ngừa Covid - 19 của Nga Sputnik V.  AP - Andre Penner

Trang mạng VnExpress trích dẫn các nguồn tin ẩn danh từ Polyvac – Trung tâm nghiên cứu trực thuộc Bộ Y tế Việt Nam, cho biết thỏa thuận chia làm hai giai đoạn. Ban đầu, phía đối tác Nga cung cấp bán thành phẩm. Giai đoạn kế tiếp, sẽ sản xuất vac-xin từ dung dịch hỗn hợp. Nếu thỏa thuận được thông qua, mỗi năm Việt Nam có thể sản xuất đến 50 triệu liều. Tuy nhiên trang mạng này không cho biết rõ đối tác Nga là ai.

Cũng theo bài viết này, Việt Nam đang đàm phán mua vac-xin Sputnik V ngừa Covid-19 để sử dụng trong nước trước khi có thể tự sản xuất trong nước. Với quyết định này, Việt Nam sử dụng đến ba loại vac-xin để ngừa Covid-19 gồm AstraZeneca, Pfizer và Sputnik V.

Ngoài ra, Việt Nam còn nhận được 2,6 triệu liều vac-xin thông qua chương trình Covax của Liên Hiệp Quốc. Bộ Tài chính Việt Nam trong tuần thông báo kế hoạch lập quỹ 1,1 tỷ đô la để mua 150 triệu liều vac-xin cho chiến dịch tiêm ngừa Covid-19 cho toàn dân. Tính đến hôm nay, với số dân gần 100 triệu người, Việt Nam đã tiêm ngừa được khoảng một triệu người, kể từ khi Hà Nội mở chiến dịch tiêm ngừa hồi tháng Ba năm 2021.

Số liệu do Bộ Y tế Việt Nam hôm nay cho biết có thêm 33 ca nhiễm mới, phần lớn ở các tỉnh phía bắc như Bắc Ninh (29), Ninh Bình (2) và hai ca nhập cảnh. Tính tổng cộng từ ngày 27/4, khi dịch bùng lên trở lại, cả nước ghi nhận 2.067 ca bệnh tại 30 tỉnh thành.

Minh Anh

Nguồn : RFI, 23/05/2021

Published in Diễn đàn

Đó là một nỗi lo sợ của nhiều chuyên gia y tế. Bây giờ thì đã trở thành một điều chắc chắn. Trong bản báo cáo thường niên về tình hình y tế toàn cầu, Tổ chức Y tế Thế giới vào hôm 21/05/2021 đã chính thức công nhận rằng số liệu tử vong vì Covid-19 - chính thức là 3,4 triệu người - có thể lên đến khoảng từ 6 đến 8 triệu trong thực tế.

covid1

Logo của Tổ chức Y tế Thế giới WHO  Fabrice COFFRINI AFP

Tại Genève, thông tín viên RFI Jérémie Lanche cho biết thêm chi tiết :

Chỉ có không đầy một nửa số ca tử vong trên thế giới là đã được các nhà nước ghi nhận. Không có gì đáng ngạc nhiên khi rất khó để biết chính xác số lượng người chết vì dịch Covid-19. Về mặt chính thức, dịch Covid đã khiến 1,8 triệu người thiệt mạng năm 2020. Phần lớn trong số này ở Châu Mỹ và Châu Âu.

Nhưng theo sự thừa nhận của chính định chế y tế Liên Hiệp Quốc này, còn có thêm ít nhất 1,2 triệu ca tử vong nữa do dịch bệnh, một cách trực tiếp hay gián tiếp. Tiến sĩ William Msemburi, một chuyên gia phân tích tại Tổ chức Y tế Thế giới giải thích như sau :

"Có nhiều người đã chết vì Covid nhưng chưa bao giờ được xét nghiệm, vì vậy họ không được đưa vào thống kê. Bên cạnh đó là trường hợp tất cả những người chết gián tiếp vì dịch Covid. Đó là các bệnh nhân không được chăm sóc khi bị bệnh vì bác sĩ phải ưu tiên chăm sóc bệnh nhân Covid hơn là bệnh nhân khác".

Ngoài ra, còn có những ca tử vong khác liên quan đến Covid, nhưng còn khó phát hiện hơn. Đó là những người đã bị ảnh hưởng vì khủng hoảng kinh tế đến mức mất đi sức khỏe.

Tổ chức Y tế Thế giới cũng dự đoán là số vụ tự tử sẽ tăng lên ở một số quốc gia, nhưng không biết có thể được liên kết với đại dịch ở mức độ nào. Chỉ trong vòng một năm, có thể nói là Covid đã làm suy yếu một thập kỷ tiến bộ của nền y tế công cộng.

Số ca tử vong tại Mỹ Latinh vượt mốc 1 triệu

Lời công nhận của Tổ chức Y tế Thế giới được đưa ra trong bối cảnh số ca tử vọng vì Covid-19 chính thức được ghi nhận tại Châu Mỹ Latinh và vùng Caribê, đã vượt mốc 1 triệu người, chính xác là 1.001.781 người tính đến ngày 21/05.

Số ca tử vong tại khu vực này như vậy đã chiếm gần 30% tổng số người chết vì dịch bệnh trên toàn cầu. Gần 89% số ca tử vong tập trung ở 5 quốc gia : Brazil, Mexico, Colombia, Argentina và Peru.

Trọng Nghĩa

Published in Quốc tế

Tức nước vỡ bờ ! Phải chăng là chính thái độ bị cho là thiếu hợp tác, thậm chí là cản trở cuộc điều tra quốc tế về nguồn gốc virus gây dịch Covid-19, đã khiến cho giới khoa học bất bình và làm dấy lên những yêu cầu đòi làm sáng tỏ thêm giả thuyết virus Sars-CoV-2 thoát ra khỏi phòng thí nghiệm, một giả thuyết từng bị đánh giá là mang nặng tính chất thuyết âm mưu ?

vuhan1

Lối vào Viện Virus Học Vũ Hán được canh giữ nghiêm ngặt nhân chuyến thăm của phái đoàn điều tra của Tổ chức Y tế Thế giới ngày 03/02/2021.  AP - Ng Han Guan

Câu hỏi này đang được đặt ra trong thời gian gần đây, với nhiều bức thư ngỏ từ các nhà khoa học tên tuổi trên thế giới, đòi phải đẩy mạnh thêm các nghiên cứu về nguồn gốc con virus đang gây dịch bệnh trên khắp hành tinh, một công việc đã được một phái đoàn điều tra của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thực hiện, nhưng bị đánh giá là không thỏa đáng, do các cản lực từ phía Trung Quốc.

Giới khoa học đòi xem xét kỹ hơn giả thuyết virus thoát khỏi phòng thí nghiệm

Sau một bức thư ngỏ đề ngày 30/04/2021 của khoảng 30 nhà nghiên cứu, nêu bật những cản lực về mặt "cơ chế, thủ tục và dữ liệu phân tích" - do phía Trung Quốc đặt ra - đã khiến cho cuộc điều tra của WHO không đạt kết quả mong muốn, và yêu cầu làm sáng tỏ những điểm còn mơ hồ nói chung, hôm 14/05/2021, gần 20 nhà khoa học khác, đa số là người Mỹ, đã công bố một bức thư mới trên tạp chí Mỹ Science, với một lời kêu gọi rất cụ thể : Xem xét lại một cách nghiêm túc hơn giả thuyết virus Sars-CoV-2 xuất phát từ một sự cố trong phòng thí nghiệm, một giả thuyết mà theo các tác giả, đã bị nhóm điều tra của WHO xem nhẹ khi chỉ dành 4 trên tổng số 313 trang trong báo cáo của họ cho vấn đề này.

Bức thư ngỏ ngày 14/05 đã thu hút sự chú ý đến giả thuyết sự cố trong phòng thí nghiệm, một giả thuyết mà Bắc Kinh ra sức bác bỏ vì liên quan trực tiếp đến Viện Virus Học Vũ Hán tại Trung Quốc, mà Vũ Hán lại chính là nơi xuất phát đại dịch Covid-19 đang tàn phá hành tinh.

Trong một bài phân tích ngày 14/05 vừa qua, đài phát thanh Pháp France Info đã đi sâu vào tìm hiểu trở lại căn nguyên của giả thuyết về việc virus gây dịch Covid-19 thoát ra từ phòng thí nghiệm - cụ thể là ở Vũ Hán - sau một sự cố, và nhất là cách thức mà giả thuyết này phát triển từ khi hình thành cho đến hiện nay.

Tháng 03/2020 : Xuất hiện nghi vấn về phòng thí nghiệm Vũ Hán

Theo FranceInfo, ngay từ tháng 03/2020, khi dịch Covid-19 khởi đầu từ Vũ Hán và bắt đầu lan rộng trên thế giới và được Tổ chức Y tế Thế giới chính thức gọi là đại dịch, một nhóm nhà nghiên cứu quốc tế, trong đó có một nữ khoa học gia Ấn Độ, đã đặt ra nghi vấn về vai trò đáng ngờ của Viện Virus Học Vũ Hán.

Nhóm khoa học quốc tế, có tên là Drastic, đã được thành lập để truy tìm nguồn gốc con virus gây dịch bệnh. Trong một phóng sự của chương trình "Đặc Phái Viên" của đài truyền hình Pháp France 2 phát ngày 11/03 vừa qua, một người trong nhóm là bà Monali Rahalkar, một nhà vi sinh vật học tại Viện Nghiên Cứu Agharkar (Ấn Độ), đã nhấn mạnh một điểm cơ bản : "Chúng ta biết rằng dịch bệnh bắt đầu ở Vũ Hán, và cũng biết rằng virus đến từ một loài dơi. Nhưng tất cả những con dơi đó đều sống ở Vân Nam, miền nam Trung Quốc, cách Vũ Hán hơn 1.000 km".

Sau một số nghiên cứu, bà Rahalkar đã nhanh chóng nhận ra rằng trong nhiều năm, các nhà khoa học tại Viện Virus Học Vũ Hán (WIV) đã nhiều lần đến Vân Nam này để lấy mẫu các loại virus corona. Câu hỏi đặt ra là phải chăng con virus gây dịch đã được đưa từ Vân Nam về Vũ Hán trong những chuyến đi lấy mẫu.

Ngoài ra, chính bà Thạch Chánh Lệ (Shi Zhengli), phó giám đốc Viện Virus Học Vũ Hán, ngay từ năm 2013, đã phát hiện ra môt mẫu virus corona thu thập tại Vân Nam rất gần với Sars-CoV-2. Theo bà Thạch, loại virus đó - được đặt tên là RaTG13 - giống với virus gây bệnh Covid-19 đến 96%.

Virus thất thoát tại Vũ Hán do bất cẩn ?

Ngay sau khi nghiên cứu của bà Thạch Chánh Lệ được nêu bật, một số nhà khoa học đã tự hỏi là phải chăng một sự bất cẩn đã tạo điều kiện cho virus thoát ra khỏi phòng thí nghiệm và lây lan ở thành phố Vũ Hán.

Trả lời nhóm làm phóng sự về virus Vũ Hán của đài truyền hình Pháp, giáo sư Nikolai Petrovsky, thuộc Đại học Úc Flinders, cho rằng không thể bác bỏ hoàn toàn giả thuyết này.

Ông nói : "Khi liên kết tất cả các sự kiện với nhau, ta không thể không đặt ra câu hỏi này. Tôi mong rằng giả thuyết đó hoàn toàn không đúng sự thật, nhưng càng xem xét kỹ, ta càng thấy rằng thật vô trách nhiệm khi nói rằng khả năng đó hoàn toàn không thể xẩy ra".

Vào tháng 5 năm 2020, trong một cuộc họp báo. tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố là đã nhìn thấy bằng chứng liên kết virus gây dịch với một phòng thí nghiệm ở Vũ Hán, nơi mà nó có thể đã thoát ra ngoài một cách tình cờ. Tuy nhiên, ông Trump không tiết lộ thêm bất kỳ chi tiết nào, chỉ nói rằng Mỹ đang tiếp tục điều tra.

Trước đó ít lâu, ngày 14/04/2020, nhật báo Mỹ The Washington Post tiết lộ rằng đại sứ quán Hoa Kỳ tại Bắc Kinh đã nhiều lần cử các nhà ngoại giao đến thăm Viện Virus Học Vũ Hán, từ tháng 01 đến tháng 03/2018. Sau đó, các phái viên Mỹ đã gửi hai bức điện về Washington để cảnh báo về những thiếu sót của phòng thí nghiệm Vũ Hán về mặt an toàn và quản lý.

Các quan sát của họ cho thấy là công việc của các nhân viên phòng thí nghiệm tạo ra nguy cơ virus corona từ dơi lây truyền sang người để gây ra một đại dịch tương tự như dịch viêm phổi cấp tính Sars.

Tháng 01/2021 : Điều tra của WHO ở Vũ Hán "loại" khả năng sự cố trong phòng thí nghiệm

Sau nhiều tháng đàm phán với chính phủ Trung Quốc, một nhóm gồm mười nhà khoa học (đến từ các quốc gia khác nhau) do WHO chỉ định đã đến Trung Quốc vào cuối tháng 01/2021 để tiến hành một cuộc điều tra. Mục tiêu của họ là tìm cách xác định nguồn gốc của đại dịch. Nhóm nghiên cứu bao gồm các chuyên gia về bệnh đường hô hấp và bệnh truyền nhiễm, virus học, dịch tễ học và các chuyên gia làm việc về sự lây truyền bệnh từ động vật sang người.

Tại chỗ, nhóm đã bị Trung Quốc làm khó, chỉ cho truy cập hạn chế vào các dữ liệu nhạy cảm, những nơi được đến thăm cũng bị giới hạn. Cuối cùng họ cũng đến được khu chợ Vũ Hán và phòng thí nghiệm virus học nổi tiếng, nhưng luôn bị giám sát.

Sau hai tuần nghiên cứu thực địa, WHO cuối cùng đã tổ chức một cuộc họp báo vào ngày 09/02 để đánh dấu sự kết thúc của cuộc điều tra tại Vũ Hán. Trưởng đoàn là ông Peter Ben Embarek khi ấy cho rằng "giả thuyết về virus rò rỉ từ phòng thí nghiệm rất khó xảy ra".

Tuyên bố này khiến nhiều nhà khoa học ngỡ ngàng : Họ nhấn mạnh rằng nhóm của WHO không có quyền truy cập trực tiếp vào các dữ liệu thiết yếu như mẫu bệnh phẩm từ những bệnh nhân đầu tiên, hồ sơ đầy đủ của các phòng thí nghiệm... Về phần mình, Hoa Kỳ đã cho biết sẽ không chấp nhận những kết luận khi chưa xác minh được.

Trên thực tế, theo Franceinfo, nội dung các phát biểu của phái đoàn điều tra của WHO đã được đàm phán từ trước với các nhà khoa học Trung Quốc.

Tháng 02/2021 : WHO điều chỉnh kết luận sau khi bị chỉ trích

Đối mặt với những lời chỉ trích, tổng giám đốc WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus, đã buộc phải xem xét lại các kết luận của phái đoàn điều tra. Ngày 12/02, sau khi nói chuyện với nhóm điều tra, ông công khai xác định : "Mọi giả thuyết đều để ngỏ và cần được nghiên cứu thêm".

Bản thân trưởng đoàn điều tra Peter Ben Embarek cũng xác nhận rằng phái đoàn quốc tế không thể khẳng định điều gì chắc chắn vì chưa thực hiện kiểm tra toàn bộ phòng thí nghiệm : "Chúng tôi đã bỏ giả thuyết đó - (tức là khả năng virus thất thoát khỏi phòng thí nghiệm) - nhưng nó vẫn còn trong vòng nghiên cứu. Chúng tôi không hề nói rằng đây là một khả năng không thể xẩy ra".

Sau "trục trặc" ngoại giao kể trên, 26 nhà khoa học đã ký một bức thư ngỏ, được báo Pháp Le Monde đăng tải, kêu gọi một cuộc điều tra mới "sâu rộng và đáng tin cậy" hơn, không loại trừ bất kỳ giả thuyết nào. Họ cũng yêu cầu được truy cập trực tiếp vào các mẫu và hồ sơ có liên quan để hiểu điều gì đã xảy ra.

Tháng 05/2021 : Giả thuyết về sự cố trong phòng thí nghiệm nổi cộm lại

Trong bức thư đăng trên tạp chí Science của Mỹ, các nhà khoa học đã kêu gọi kiểm tra lại giả thuyết sự cố trong phòng thí nghiêm một cách "khách quan" và "minh bạch". Theo các chuyên gia này, một cuộc điều tra như vậy nên được một nhóm chuyên gia độc lập thực hiện để "giảm thiểu tác động của các xung đột lợi ích".

Bức thư được công bố chỉ vài hôm sau tiết lộ trên mạng Twitter về ba công trình nghiên cứu được thực hiện ngay tại Viện Virus Học Vũ Hán. Theo nhật báo Le Monde ngày 14/05, đó là "ba luận án, lần lượt được bảo vệ vào năm 2014, 2017 và 2019, mà cho đến nay chưa bao giờ được công bố".

Được đăng trên tài khoản Twitter của một nhà khoa học ẩn danh lấy tên là The Seeker ("Người Tìm Kiếm"), các công trình này đặc biệt cho thấy những bất cập trong các dữ liệu do viện cung cấp kể từ khi bắt đầu đại dịch về "số lượng và bản chất của virus corona" được lưu giữ trong phòng thí nghiệm, "về các thí nghiệm được tiến hành" trên các virus này và "về tính toàn vẹn của các chuỗi gene virus đã được công bố".

Các nghi ngờ đặc biệt liên quan đến loại virus RaTG13. Vào tháng 7 năm 2020, một vài tháng sau khi công bố trình tự gien của loại virus này, nhà virus học Thạch Chánh Lệ đã khẳng định trên tạp chí Science rằng đó thực sự là một loại virus đã được biết đến : Ra4991, mà bộ gen đã được chia sẻ vào năm 2016.

Tuy nhiên, công trình nghiên cứu vừa được tiết lộ trên Twitter đã phản bác ý kiến đó. Sự khác biệt được thấy trên protein Spike, cho phép virus xâm nhập vào các tế bào của vật chủ, như nhận xét của nhà virus học Etienne Decroly trên báo Le Monde.

Ngoài ra, vào tháng 11 năm 2020, phòng thí nghiệm Vũ Hán tuyên bố có lưu trữ tám đoạn gen được thu thập cùng lúc với RaTG13 tại một khu mỏ bỏ hoang ở tỉnh Vân Nam, những chuỗi gen hiện vẫn chưa được công bố. Thế nhưng, theo Le Monde, "ba bản luận án cho thấy ít nhất là còn có một loại virus corona khác mà sự tồn tại chưa được tiết lộ, được lưu giữ tại WIV".

Sau cùng, Viện Virus Học Vũ Hán đã khẳng định rằng nguyên nhân khiến cho 3 công nhân bị chết trong chuyến nghiên cứu bắt đầu vào năm 2012 đến từ một loại nấm gây bệnh. Theo Le Monde, thông tin này đã bị các luận án được tiết lộ phản bác, khi cho thấy Viện Virus Vũ Hán đã làm nhiều phân tích hơn là số được chính thức loan báo.

Trọng Nghĩa

Nguồn : RFI, 17/05/2021

Published in Diễn đàn