Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Covid-19 : Số người chết vì dịch bệnh tại Mỹ vượt mốc 200.000 ca

RFI, 22/09/2020

Hoa Kỳ vào hôm 22/09/2020 lại phá thêm một kỷ lục thảm khốc: Số người chết vì dịch Covid-19 vượt qua mốc 200.000 ca.

space1

Hình mô phỏng virus corona phóng đại của Nexu Science Communication và Trinity College Dublin.  NEXU Science Communication/via Reuters

Thống kê của Đại Học Mỹ Johns Hopkins tính đến hết ngày hôm qua còn ở mức mấp mé ngưỡng này, chính xác là 199.815 vào lúc 3 giờ GMT sáng nay, nhưng với tốc độ bình quân gần 1.000 trường hợp tử vong mỗi ngày trong thời gian gần đây, ngưỡng biểu tượng 200 ngàn người chết chắc chắn sẽ bị vượt vào hôm nay.

Theo hãng AFP, trên bảng tổng kết số tử vong vì Covid-19 trên thế giới, Mỹ vẫn đứng đầu, theo sau là Brazil (137.272 ca), Ấn Độ (87.882 ca), Mexico (73.493 ca) và Anh Quốc (41.759 ca).

Với gần 1.000 ca tử vong mỗi ngày, so với dân số, con số tử vong tại Mỹ cao gấp bốn lần tỷ lệ tử vong của Châu Âu. Trong số hàng nghìn ca đó, người da đen và gốc Tây Ban Nha chiếm số đông (hơn một nửa số ca tử vong dưới 65 tuổi).

Pháp : Dịch Covid-19 tiếp tục đà lây lan

Còn tại Pháp, theo số liệu của Bộ Y tế, vào hôm qua, 21/09, trên toàn quốc đã có ang 5.298 ca nhiễm virus corona trong vòng 24 giờ. Con số này thấp hơn nhiều so với mức cao chót vót 13.500 ca hôm thứ Bảy 19/09 và 10.500 ca ngày 20/09.

Tuy nhiên, điều đáng ngại là tỷ lệ xét nghiệm cho kết quả dương tính với virus đã ang lên 5,9%, cho thấy dịch Covid-19 tiếp tục đà ang tốc tại Pháp. Phần đông các tỉnh tại Pháp đã lọt vào danh sách vùng đỏ do tình hình dịch bệnh xấu đi nhanh chóng, ang loạt địa phương phải siết chặt quy định, với hy vọng kiềm chế được tốc độ lây lan của virus.

Trong bối cảnh đó, Ý vào hôm qua cho biết sẽ bắt buộc người đến từ Paris và nhiều vùng của Pháp cung cấp kết quả xét nghiệm âm tính với virus corona 72 tiếng đồng hồ trước khi vào Ý.

Trọng Nghĩa

************************

S t vong vì Covid-19 Hoa Kỳ sp vượt mc 200.000

VOA, 21/09/2020

Hôm 21/9, s người chết do Covid-19 Hoa K sp vượt qua mc 200.000, cao hơn gp đôi so vi s t vong n Đ, quc gia có s ca mc bnh cao th hai trên thế gii, theo Reuters.

space2

Trung tâm Memorial Medical Center Houston, Texas, ngày 2/7/2020.

Trung tâm D phòng và Kim soát Bnh tt Hoa K (CDC) d báo rng s người chết Hoa K s lên ti 218.000 người vào ngày 10/10.

Các bang min nam Texas và Florida có nhiu ca t vong nht Hoa K trong hai tun qua và theo sau đó là bang California.

California, Texas và Florida - ba tiu bang đông dân nht ca Hoa K - đã ghi nhn nhiu ca nhim coronavirus nht và t lâu đã vượt qua bang New York, nơi tng là tâm đim ca đt bùng phát vào đu năm 2020. Trung bình mi ngày c nước M có hơn 40.000 ca nhim mi, cũng theo Reuters.

Vin Sc khe ca Đi hc Washington d báo s ca t vong do Covid-19 d kiến vào cui năm 2020 s lên ti 378.000 người, vi s người chết hàng ngày lên đến 3.000 mi ngày vào tháng 12.

Theo d liu ca CDC, hơn 70% nhng ngườiđã t vong vì virus này Hoa K trên 65 tui.

Giám đc CDC Robert Redfield gn đây phát biu ti Quc hi rng vic mang khu trang s giúp phòng nga hiu qu hơn so vi vaccine, và cho biết vaccine ch có th được cung cp đi trà vào "cui quý II, quý III năm 2021".

Theo Reuters, Tng thng Hoa K Donald Trump bác b thi đim cung cp vaccine trên và nói rng vaccine có th được cung cp trong vài tun na và có trước cuc bu c ngày 3/11. Hôm 18/9, ông Trump nói rng ông hy vng tt c người M s có vaccine vào tháng 4/2021.

*********************

Covid-19 : Mỹ trước ngưỡng 200.000 ca tử vong

RFI, 21/09/2020

Theo tổng kết của hãng tin Anh Reuters, nội trong ngày 21/09/2020 Mỹ sẽ đụng ngưỡng 200.000 nạn nhân Covid-19. Trung bình mỗi tuần, virus corona cướp đi sinh mạng của khoảng 800 người tại Mỹ.

space3

Hình quả tim xếp bằng cánh hoa hồng để tưởng niệm những nạn nhân của dịch Covid-19, tại Times Square, New York, Hoa Kỳ, ngày 18/09/2020.  Reuters - MIKE SEGAR

Chưa đầy hai tháng trước bầu cử tổng thống Hoa Kỳ, ông Donald Trump liên tục bị chỉ trích chậm trễ và bất lực trong cuộc chiến chống Covid-19. Vào lúc Nhà Trắng kỳ vọng sớm có thuốc tiêm chủng, thì lãnh đạo Cơ Quan Kiểm Soát và Phòng Chống Dịch CDC, Robert Redfield đánh giá phải đợi ít nhất đến mùa thu 2021 mới hy vọng vac-xin được phổ biến rộng rãi. Cũng cơ quan này lo ngại từ nay đến đầu tháng 10/2020 thiệt hại nhân mạng tại Hoa Kỳ sẽ lên tới 218.000 ca.

Tại Châu Âu tình hình cũng đáng lo ngại không kém. Hôm nay 13 % dân số Tây Ban Nha bị phong tỏa trở lại.

Bộ trưởng Y Tế Anh, Matt Hancock tuyên bố nước Anh ngay từ bây giờ cần tăng cường các biện pháp kiểm soát đà lây lan thì mới hy vọng đón Giáng Sinh năm nay "trong những điều kiện gần như bình thường".

Tại Pháp trong 24 giờ qua vẫn có hơn 10.000 ca nhiễm mới.

Còn tại Châu Á dịch bệnh càng lúc càng đe dọa Miến Điện. Riêng ngày 20/06/2020 nước này ghi nhận thêm 671 ca nhiễm Covid-19. Thành phố Rangoon, lá phổi kinh tế của quốc gia Đông Nam Á này, kể từ hôm nay gần như bị phong tỏa. Các sinh hoạt bị hạn chế tối đa. Các công trình xây dựng phải tạm dừng cho tới ngày 07/10/2020. Theo các thống kê chính thức Miến Điện ghi nhận hơn 5.500 ca dương tính với virus corona và 92 bệnh nhân tử vong vì Covid-19. Bộ Y tế  nước này cho biết "số ca nhiễm mới và tử vong tăng nhanh" trong những ngày qua. Dù vậy chính quyền Miến Điện vẫn không dời lại ngày bầu cử Quốc Hội được dự trù vào mồng 08/11/2020.

Thanh Hà

Published in Quốc tế

Trận đại dịch tiếp theo có thể được tạo ra trong ga-ra để xe của một ai đó, chỉ cần sử dụng những kỹ thuật di truyền giá thành thấp và phổ biến.

1033423878

Là người thường đưa ra những thuyết âm mưu, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng virus gây ra Covid-19 do con người cố tình tạo ra hoặc do một tai nạn trong phòng thí nghiệm tại Viện Virus học Vũ Hán, Trung Quốc. Việc virus bị phát tán không loại trừ khả năng là do một tai nạn nhưng trong trường hợp này, tác nhân gây bệnh không phải là một tổ hợp các loại virus đã biết như thường thấy đối với những thứ được tạo ra trong phòng thí nghiệm. Một bài báo của tạp chí Nature Medicine từng kết luận : "Nếu ai đó đang tìm cách tạo ra một chủng coronavirus mới như một mầm bệnh thì họ sẽ tạo ra nó trên cơ sở của một loại virus gây bệnh đã được biết đến".

Kỹ thuật di truyền tuy có thể không đứng sau đại dịch lần này, nhưng rất có thể sẽ là nhân tố gây ra đại dịch tiếp theo. Nhìn thấy sức tàn phá khủng khiếp của Covid-19 đối với nền kinh tế các nước phương Tây, các chế độ độc tài trên thế giới giờ đây nhận ra rằng việc gieo rắc mầm bệnh có sức hủy diệt không kém gì so với vũ khí hạt nhân. Điều đáng lo ngại hơn nữa là việc tạo ra virus giờ đây không phải chỉ các phòng thí nghiệm quy mô lớn của chính phủ mới làm được. Nhờ cuộc cách mạng công nghệ trong kỹ thuật di truyền, tất cả các công cụ cần thiết để tạo ra một chủng virus mới đang ngày càng trở nên rẻ tiền, đơn giản và sẵn có đến mức những nhà khoa học không có đạo đức hoặc những "hacker sinh học" độ tuổi thiếu niên cũng có thể dễ dàng tiếp cận, khiến cho mối nguy ngày càng lớn hơn. Những thí nghiệm mà trước đây chỉ có thể thực hiện được bên trong những bức tường bảo vệ của các phòng thí nghiệm thuộc về chính phủ và những công ty lớn giờ đây có thể được tiến hành ngay trong căn bếp với những thiết bị có trên Amazon. Kỹ thuật di truyền cùng với những tiềm năng tốt và xấu của nó ngày càng trở nên "đại chúng hóa".

Để tạo ra chủng virus mới, bước đầu tiên của nhà nghiên cứu sinh học là thu thập thông tin di truyền của một mầm bệnh hiện có, chẳng hạn như chủng coronavirus gây ra cảm lạnh thông thường, sau đó cải biến nó để tạo ra thứ còn nguy hiểm hơn. Vào những năm 1970, việc giải trình tự gen đầu tiên của một thể thực khuẩn (chỉ các loài virus chuyên kí sinh vi khuẩn) có chi phí hàng triệu đô-la Mỹ và phải nỗ lực làm việc trong nhiều tuần, kết quả cũng chỉ xác định được 5.386 nucleotide là các đơn vị cấu tạo nên gen. Ngày nay, việc giải trình tự của 3.000.000.000 cặp bazơ (1 cặp gồm 2 nucleotide) tạo nên bộ gen người, là thứ quy định cấu trúc và duy trì hoạt động của cơ thể, có thể được thực hiện chỉ trong vài giờ với chi phí khoảng 1.000 đô-la ở Hoa Kỳ. Xun Xu, Giám đốc điều hành của công ty nghiên cứu gen BGI Group (Trung Quốc), nói với tôi qua email rằng ông dự kiến sẽ cung cấp dịch vụ giải trình tự đầy đủ bộ gen người trong các siêu thị và qua hình thức trực tuyến với chi phí khoảng 290 đô-la vào cuối năm nay.

Bước tiếp theo trong kỹ thuật di truyền là sửa đổi bộ gen của mầm bệnh hiện có để thay đổi tác động của nó. Một công nghệ đặc biệt giúp cho việc thiết kế các thực thể sống trở nên dễ dàng như chỉnh sửa tài liệu trên Microsoft Word là kỹ thuật chỉnh sửa gen CRISPR, được phát triển chỉ vài năm trước, kỹ thuật này mô phỏng lại cách vi khuẩn sử dụng trong tự nhiên để cắt những phần thông tin di truyền từ bộ gen này và chèn nó vào bộ gen khác. Cơ chế mà vi khuẩn đã phát triển qua hàng thiên niên kỷ để tự vệ trước virus đã được con người biến thành một cách thức đơn giản, nhanh chóng và rẻ tiền để chỉnh sửa DNA của bất kỳ sinh vật nào trong phòng thí nghiệm.

Nếu việc tiến hành các thí nghiệm với DNA trước đây đòi hỏi nhiều năm kinh nghiệm, phòng thí nghiệm được trang bị đầy đủ cùng chi phí hàng triệu đô-la thì nay kỹ thuật CRISPR đã thay đổi tất cả điều đó. Để tiến hành kỹ thuật CRISPR, người thực hiện chỉ cần đặt hàng một đoạn RNA và mua các hóa chất và enzym bán sẵn trên Internet với giá chỉ vài đô-la. Vì chi phí thấp và dễ sử dụng, hàng nghìn nhà khoa học trên khắp thế giới đang tiến hành các dự án chỉnh sửa gen dựa trên kỹ thuật CRISPR. Có rất ít dự án nghiên cứu loại này bị kiểm soát bởi luật lệ, phần lớn là do các nhà quản lý vẫn chưa thể theo kịp với sự tiến bộ của công nghệ.

Trung Quốc, quốc gia đặt trọng tâm vào các tiến bộ công nghệ lên trên vấn đề an toàn và đạo đức, đã đạt được những bước tiến đột phá đáng kinh ngạc nhất. Năm 2014, các nhà khoa học Trung Quốc thông báo họ đã tạo ra thành công những con khỉ biến đổi gen ở giai đoạn phôi thai. Tháng 4 năm 2015, một nhóm các nhà nghiên cứu khác ở Trung Quốc đã trình bày chi tiết nỗ lực đầu tiên nhằm chỉnh sửa gen của phôi thai người. Mặc dù không thành công nhưng nó đã gây sốc cho toàn thế giới : mọi người không thể tưởng tượng được nó có thể xảy ra sớm như vậy.

Tháng 4 năm 2016, một nhóm các nhà nghiên cứu Trung Quốc khác tiếp tục cho biết họ đã thành công trong việc chỉnh sửa bộ gen của phôi thai người làm cho nó có khả năng chống lại sự lây nhiễm HIV, tuy nhiên phôi thai đó đã không được sinh ra. Nhưng sau đó, vào tháng 11 năm 2018, nhà nghiên cứu Trung Quốc He Jiankui (Hứa Kiến Khôi) thông báo rằng ông đã tạo ra "những đứa trẻ CRISPR" đầu tiên – những đứa trẻ khỏe mạnh có bộ gen được chỉnh sửa trước khi chúng chào đời. Tờ Nhân dân Nhật báo ban đầu gọi đây là "bước đột phá mang tính lịch sử" nhưng sau khi tin tức này gây chấn động toàn thế giới, chính quyền Trung Quốc đã bắt giữ và sau đó kết án ông ba năm tù vì hành vi phi đạo đức. Trước đó, ông đã tuyên bố rằng chính phủ Trung Quốc hậu thuẫn cho nghiên cứu của ông. Dù thế nào đi nữa, giới hạn của ngành khoa học y sinh đã bị vượt qua.

Đội ngũ các nhà khoa học bất chấp đạo đức của Trung Quốc chắc chắn là một điều đáng lo ngại. Tuy nhiên điều đáng lo ngại hơn là công nghệ chỉnh sửa gen đang trở nên dễ tiếp cận đến mức chúng ta có thể hình dung được hình ảnh những thanh thiếu niên tiến hành thí nghiệm với các chủng virus. Ví dụ như ở Mỹ, bất kỳ ai muốn bắt đầu công việc chỉnh sửa gen ngay tại ga-ra nhà mình có thể đặt mua qua mạng một bộ công cụ CRISPR tự làm với giá chỉ 169 đô-la. Bộ công cụ đi kèm với cẩm nang "Mọi thứ cần để thực hiện việc chỉnh sửa chính xác gen vi khuẩn tại nhà". Với 349 đô-la, công ty kể trên cũng cung cấp bộ kit chỉnh sửa gen người, đi kèm với nó là các tế bào phôi thai thận có được từ quá trình nuôi cấy mô lấy từ bào thai một bé gái sau khi thai bị phá. Lô hàng được quảng cáo là sẽ đến tay người nhận không quá ba ngày, không cần chuyển phát nhanh hoặc ướp đá lạnh.

Các đoạn DNA được mua qua hình thức chuyển phát bưu điện đã cho phép một nhóm nghiên cứu tại Đại học Alberta (Canada) hồi sinh một họ hàng đã tuyệt chủng của virus đậu mùa là đậu ngựa (horsepox) vào năm 2017 bằng cách ‘khâu’ các mảnh DNA lại với nhau. Virus đậu ngựa (horsepox) không gây hại cho con người, nhưng các chuyên gia cảnh báo rằng những nhà khoa học không có nhiều kiến thức chuyên môn vẫn có thể sử dụng phương pháp tương tự để tái sinh virus gây bệnh đậu mùa chỉ trong vòng sáu tháng với chi phí khoảng 100.000 đô-la. Virus đậu mùa từng là nỗi ám ảnh của nhân loại cho đến khi nó bị xóa sổ năm 1980. Nếu các nhà khoa học Canada sử dụng kỹ thuật CRISPR, chi phí của họ có thể được tối giảm.

Trong cuốn sách "The Driver in the Driverless Car" (Người lái xe trong chiếc xe không người lái) của mình, được xuất bản trước khi người Canada hồi sinh virus đậu ngựa và những đứa trẻ được chỉnh sửa gen ở Trung Quốc ra đời, tôi đã cảnh báo về mối nguy hiểm của việc chỉnh sửa gen và cho rằng chúng ta sẽ phải đưa ra những lựa chọn khó khăn về việc có nên hạn chế công nghệ sinh học tổng hợp hay không. Khi được sử dụng với mục đích tốt, những công nghệ này có thể giúp giải quyết nhiều vấn đề của nhân loại, chẳng hạn như giúp nhanh chóng tìm ra các phương pháp chữa trị bệnh tật. Khi được sử dụng với mục đích xấu, chúng có thể gây ra sức tàn phá trên phạm vi toàn cầu giống như những gì mà chúng ta đang phải chiến đấu hôm nay. Đó là lý do tại sao nhiều người, trong đó có tôi, đã vận động cho lệnh cấm chỉnh sửa gen người trong tương lai gần.

Nhưng không chỉ là một lệnh cấm, cần phải có các hiệp ước quốc tế để ngăn chặn việc sử dụng kỹ thuật CRISPR chỉnh sửa gen trên người hoặc động vật. Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) lẽ ra phải ngăn các công ty bán các bộ dụng cụ chỉnh sửa gen DIY. Các chính phủ nên đặt ra những giới hạn đối với các phòng thí nghiệm chẳng hạn như trường hợp của Đại học Alberta. Nhưng chẳng có biện pháp nào được thực hiện cũng như không có bất kỳ hình thức kiểm soát và cân bằng nào khác. Bây giờ thì đã quá muộn để ngăn chặn những công nghệ này phổ biến trên toàn cầu – "thần đèn đã thoát khỏi chiếc đèn dầu".

Giải pháp duy nhất hiện nay là phát huy mặt tốt của những công nghệ này bên cạnh đó là xây dựng hệ thống phòng thủ đề phòng những mối đe dọa. Điều này hoàn toàn có thể thực hiện như những gì chúng ta đang chứng kiến với sự phát triển của vắc-xin Covid-19. Trong quá khứ, mất hàng chục năm để chế tạo thành công vắc-xin. Bây giờ, chúng ta đang trên đà chế tạo thành công chúng chỉ trong vòng vài tháng nhờ những tiến bộ trong kỹ thuật di truyền. Các loại vắc-xin của công ty Moderna Therapeutics và Pfizer/BioNTech chỉ mất vài tuần để phát triển và hiện đang trong quá trình thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3. Chúng ta hoàn toàn có thể tin rằng quy trình chế tạo vắc-xin có thể giảm xuống chỉ còn vài giờ một khi các công nghệ được hoàn thiện.

Chúng ta cũng có thể đẩy nhanh quá trình thử nghiệm vắc-xin và phương pháp điều trị, vốn là phần chậm nhất của chu trình phát triển. Chẳng hạn, để kiểm tra nhanh chóng số lượng lớn những loại thuốc điều trị ung thư tiềm năng, các phòng thí nghiệm trên toàn thế giới đang tạo ra các tế bào nuôi cấy ba chiều được gọi là "organoids- là các bản sao siêu nhỏ của các cơ quan nội tạng" được lấy từ quá trình sinh thiết khối u. SEngine Precision Medicine, công ty hàng đầu trong lĩnh vực này, có thể thử nghiệm hơn 100 loại thuốc trên các organoids này, loại bỏ nhu cầu sử dụng đối tượng thay thế con người là chuột lang. Các nhà nghiên cứu tại Viện Wyss của Đại học Harvard thông báo vào tháng 1 năm 2020 rằng họ đã phát triển con chip mô phỏng cơ quan người (organ-on-a-chip) đầu tiên đối với phổi, mô phỏng chính xác đặc tính sinh lý học và sinh lý bệnh học của cơ quan nội tạng người. Các kỹ sư tại Viện Công nghệ Massachusetts đã và đang phát triển một nền tảng dựa trên công nghệ vi lưu (Microfluidic platform) giúp kết nối các mô được lấy từ tối đa 10 cơ quan khác nhau, cho phép mô phỏng những tương tác giữa các cơ quan nội tạng trong nhiều tuần để đo lường tác động của thuốc lên các bộ phận khác nhau của cơ thể. Nhiều hệ thống như vậy đang được phát triển giúp đẩy nhanh quá trình thử nghiệm và điều trị. Tất cả những công nghệ này sẽ tăng cường đáng kể sức mạnh phòng thủ của chúng ta trước các mối nguy sinh học.

Chúng ta không thể quay lại để sửa chữa những sai lầm trong quá khứ giống như "thần đèn không thể chui trở lại vào trong chiếc đèn dầu" theo lối ví von của người phương Tây. Chúng ta phải coi đại dịch Covid-19 lần này như một cuộc diễn tập nghiêm chỉnh để có thể đối phó với những gì sắp xảy đến trong tương lai. Không may là mối nguy đó không chỉ đến từ những loại virus bùng phát trong tự nhiên mà còn cả những chủng virus do con người cố tình tạo ra. Chúng ta phải "học bài" thật nhanh để xây dựng các hệ thống phòng thủ giống như những hệ thống có trên các máy tính của chúng ta chống lại những kẻ xâm nhập. Mặt tốt là rốt cuộc nó có thể giúp chúng ta chữa khỏi mọi bệnh tật, còn mặt xấu thì quá kinh khủng đến nỗi tôi không dám nghĩ tới.

Đính chính ngày 16/09/2020 : Bài báo này nói rằng trình tự gen của vi khuẩn được giải mã đầu tiên là của Escherichia coli vào những năm 1970. Trên thực tế, Escherichia coli lần đầu tiên được giải trình tự gen đầy đủ vào năm 1997.

Vivek Wadhwa

Nguyên tác : "The Genetic Engineering Genie Is Out of the Bottle"Foreign Policy, 11/9/2020.

Nguyễn Thanh Hải dịch

Nguồn : Nghiên cứu quốc tế, 21/09/2020

Vivek Wadhwa nghiên cứu viên xuất sắc tại Chương trình Lao động và Cuộc sống của Trường Luật Harvard và là đồng tác giả của cuốn "From Incremental to Exponential : How Large Companies Can See the Future and Rethink Innovation" (Từ tăng dần đến tăng cấp số nhân : Cách các công ty lớn có thể nhìn thấy tương lai và suy nghĩ về đổi mới), sẽ được xuất bản vào tháng 10.

Published in Diễn đàn

Thế giới của chúng ta đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng mang tính thảm họa : Đại dịch Covid-19. Trong lịch sử thế giới hiện đại, chưa từng có một thời khắc nào mà loài người chúng ta phải đối diện với một cuộc khủng hoảng có quy mô rộng lớn đến như thế. Đại dịch Covid-19 đã tấn công loài người chúng ta trên khắp các chiến tuyến : Từ thành thị đến nông thôn, từ vùng biển đến vùng trời, từ Châu Á sang Châu Âu, từ Châu Âu sang Châu Mỹ… Không một vùng đất nào của Địa Cầu thoát khỏi sự kiềm tỏa của Đại dịch Covid-19. Đây thật sự là một cuộc khủng hoảng mang tính toàn cầu.

cov1

Đại dịch Covid-19 hầu như phá hủy hạ tầng y tế của nhiều quốc gia : Bệnh viện bị quá tải, máy thở không đủ để đáp ứng nhu cầu của người bệnh, khẩu trang không đủ cho người dân, đồ bảo hộ không đủ cho nhân viên y tế, hệ thống xét nghiệm không theo kịp tốc độ lây nhiễm… Chính vì những lý do này mà số ca nhiễm và số ca tử vong không ngừng gia tăng.

Tuy những hậu quả do Đại dịch gây ra về mặt sức khỏe và sinh mệnh của người dân là rõ ràng. Nhưng đó chỉ là một phần của vấn đề. Đại dịch Covid-19 còn gây ra những tác động xấu về mặt tâm lý, xã hội, kinh tế…

Về mặt tâm lý, Đại dịch đã làm cho mọi người luôn có cảm giác bất an, lo lắng về bản thân, cảm thấy tương lai của mình là bất định. Nhiều người vì thế đã rơi vào tình trạng khủng hoảng tâm lý nghiêm trọng. Về mặt xã hội, Đại dịch đã làm cho mọi người ngại tiếp xúc với nhau : Hàng xóm tránh tiếp xúc nhau, bạn bè ngại gặp nhau, đồng nghiệp hạn chế nói chuyện với nhau… Các mối quan hệ xã hội vì thế không thể phát triển được. Do đó có thể nói các thành viên trong xã hội đang bị cô lập thật sự. Điều này làm cho tâm trạng của mọi người càng trở nên u uất hơn. Khủng hoảng tâm lý – xã hội vì thế càng nặng nề hơn. Đặc biệt, về mặt kinh tế, tác hại của Đại dịch đối với nền kinh tế thế giới là có tính phá hủy. Do số ca nhiễm và số ca tử vong hầu như tăng theo cấp số nhân nên các quốc gia buộc phải áp dụng các biện pháp cách ly và phong tỏa đối với người dân của mình. Những biện pháp bắt buộc này đã làm cho thương mại quốc tế bị suy giảm, các nền kinh tế bị cô lập, sản xuất bị đình đốn, chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn, tăng trưởng kinh tế của các quốc gia vì thế được dự báo là sẽ bị sụt giảm nghiêm trọng…

Qua những gì đã phân tích ở trên, chúng ta thấy rằng Đại dịch Covid-19 không chỉ mang tính toàn cầu mà nó còn mang tính toàn diện. Nó đã tấn công vào mọi mặt của đời sống xã hội loài người chúng ta. Nếu xem xét sự việc một cách khách quan thì chúng ta phải thừa nhận rằng nỗ lực chống dịch của hầu hết các chính phủ trên thế giới trong thời gian vừa qua đã thất bại. Đại dịch Covid-19 đang chuẩn bị bùng phát trở lại. Các chính phủ đang bị thử thách lớn về mặt uy tín và niềm tin đối với công chúng. Câu hỏi đặt ra là : (1) Tại sao cộng đồng quốc tế lại thất bại trong cuộc chiến chống Đại dịch Covid-19 ? (2) Các chính phủ đã sai lầm ở đâu ? (3) Điều gì có thể giúp nhân loại vượt qua được cuộc khủng hoảng của thế giới hôm nay ?

Về câu hỏi thứ nhất, chúng ta dễ dàng tìm thấy câu trả lời như sau : Cộng đồng quốc tế thất bại trong cuộc chiến chống Đại dịch là vì thiếu sự hợp tác quốc tế. Do thiếu sự hợp tác quốc tế nên các quốc gia không đủ nguồn lực để chống lại Đại dịch. Italia là một trường hợp điển hình. Khi Đại dịch bắt đầu bùng phát ở nước này, Chính phủ Italia đã liên tục kêu gọi các quốc gia đồng minh trong khối EU viện trợ vật tư y tế để chống dịch, nhưng yêu cầu của Italia đã không được đáp ứng. Ngược lại, những quốc gia đồng minh của Italia trong EU như Đức, Pháp, Tây Ban Nhà… lại đồng loạt đóng cửa biên giới với Italia và tập trung tích trữ vật tư y tế để dự phòng cho nhu cầu của riêng mình. Thực trạng này cho chúng ta thấy được rằng các quốc gia đã không có sự hỗ trợ cần thiết các nguồn lực y tế cho nhau. Một thực trạng khác cũng cho chúng ta thấy sự thiếu hợp tác giữa các quốc gia là các quốc gia thiếu sự minh bạch trong công tác phòng, chống dịch. Các quốc gia có dịch bùng phát sớm không chịu chia sẻ thông tin đầy đủ cho các quốc gia chưa có dịch. Điều này đã làm cho các quốc gia chưa có dịch không thấy được mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Vì vậy, họ đã không áp dụng các biện pháp chống dịch quyết liệt ngay từ đầu nên dịch bệnh mới có điều kiện lan rộng ra khắp nơi.

Sự thiếu minh bạch cũng có thể xem là cơ sở cho đáp án của câu hỏi thứ hai. Thật vậy, vì thiếu thông tin nên chính phủ các nước có dịch bùng phát chậm đã có thái độ chủ quan, khinh địch. Điều này được nhìn thấy qua hành vi của Thủ tướng Anh Johnson vào hôm 3/3/2020 – ông vẫn bắt tay người dân sau khi đi thăm các bệnh nhân nhiễm Covid-19. Sự chủ quan, khinh địch còn được thể hiện qua phát ngôn của Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 9/3/2020 – trên Twitter, ông đã so sánh Covid-19 với cúm mùa. Một sự so sánh khập khiễng mà thực tế đã chứng minh là sai lầm. Chính vì thiếu thông tin nên các nhà lãnh đạo của những quốc gia có dịch bùng phát chậm đã có những phán đoán thiếu chính xác. Điều này đã làm cho chính phủ của họ có những phản ứng sai lầm trước diễn biến của Đại dịch.

Tất nhiên, sai lầm của những chính phủ này còn do một nguyên nhân khác, đó là do các nhà lãnh đạo của những chính phủ này còn có toan tính riêng cho bản thân. Họ sợ rằng nếu phải áp dụng các biện pháp cách ly, phong tỏa xã hội nghiêm ngặt để chống dịch thì sẽ phá hủy những thành tựu kinh tế đã đạt được trong nhiệm kỳ của họ. Viễn cảnh này sẽ ảnh hưởng xấu đến kết quả tái tranh cử của họ. Vì thế, họ ngại sử dụng đến các biện pháp chống dịch quyết liệt khi dịch bệnh bắt đầu lan truyền đến đất nước họ. Đây thật sự là một tình thế nan giải đối với các chính trị gia này. Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tổng thống Brazil Bolsonaro… là những ví dụ cụ thể.

Đáp án cho câu hỏi thứ ba chính là giải pháp cho cuộc khủng hoảng của thế giới hôm nay. Nhà khoa học Mỹ Jared Diamond đã xây dựng một mô hình vượt qua khủng hoảng cho các quốc gia. Trong tác phẩm mới nhất của ông vừa ra mắt công chúng năm 2019 – Biến Động (Upheaval), vị giáo sư của Đại học California, Los Angeles đã kể cho chúng ta về câu chuyện các quốc gia vượt qua khủng hoảng và giải thích rõ vì sao họ thành công. Theo Jared Diamond, tiến trình vượt qua khủng hoảng thành công chịu sự tác động của 12 nhân tố :

1. Đồng thuận quốc gia trong một nước đang có biến cố (khủng hoảng).

2. Thừa nhận trách nhiệm quốc gia để xử lý.

3. Dựng một hàng rào để khoanh lại các vấn đề của quốc gia cần xử lý.

4. Tìm kiếm sự giúp đỡ về vật chất và tài chính từ các quốc gia khác.

5. Dùng các quốc gia khác như hình mẫu về cách thức giải quyết các vấn đề.

6. Căn tính quốc gia.

7. Đánh giá quốc gia một cách trung thực.

8. Kinh nghiệm lịch sử của các biến cố quốc gia trước đó.

9. Đối phó với thất bại quốc gia.

10. Tính linh hoạt quốc gia trong tình huống đặt biệt.

11. Giá trị cốt lõi quốc gia.

12. Thoát khỏi những ràng buộc địa chính trị.

Trong tác phẩm của mình, Jared Diamond đã luận giải xuất sắc sự tác động của các nhân tố này đến tiến trình ra quyết định của các quốc gia và cách các quốc gia tận dụng các nhân tố này để vượt qua khủng hoảng.

Tuy nhiên, nếu xem xét kỹ mô hình vượt qua khủng hoảng của Jared Diamond thì chúng ta thấy rằng mô hình này không thích hợp cho cuộc khủng hoảng của thế giới hôm nay. Đơn giản là vì mô hình này dành cho việc xử lý các cuộc khủng hoảng mang tính quốc gia, còn cuộc khủng hoảng mà loài người chúng ta đang phải đối mặt là cuộc khủng hoảng mang tính toàn cầu. Ở chương thứ 11 trong Biến Động (Upheaval), Jared Diamond cũng đã thừa nhận sự bất lực của mô hình mà ông đã đề xuất trước các vấn đề của thế giới. Vì thế giới thiếu những điều mà một quốc gia có thể có được. Quốc gia có thể tìm kiếm sự hỗ trợ từ bên ngoài nhưng thế giới thì không (nhân tố 4), quốc gia có thể xác định cho mình một bản sắc riêng nhưng thế giới này quá đa dạng, mọi người khó đồng thuận với nhau về một bản sắc chung cho cả thế giới (nhân tố 6)…

Chương thứ 11 trong Biến Động (Upheaval) là chương mà tác giả bàn đến những vấn đề toàn cầu. Trong chương này, Jared Diamond đã nêu ra một số vấn đề toàn cầu và đề xuất một số lộ trình để giải quyết các vấn đề ấy. Nhưng những vấn đề và những lộ trình mà Jared Diamond nêu ra đều có tính dài hạn. Vì vậy, những lộ trình có tính giải pháp của ông không khả dụng đối với tình thế cấp bách của chúng ta hiện nay. Các tác phẩm của Jared Diamond đều rất xuất sắc nhưng đáng tiếc là tác phẩm mới nhất của ông, mặc dù được đánh giá rất cao và rất hấp dẫn, lại không cung cấp được cho chúng ta một giải pháp hữu hiệu để chúng ta có thể giải quyết cuộc khủng hoảng của thế giới hôm nay.

Vậy chúng ta có thể tìm kiếm giải pháp cho cuộc khủng hoảng của thế giới hôm nay từ đâu ? Có lẽ, chúng ta nên căn cứ vào tính chất của cuộc khủng hoảng này và tìm cách giải quyết. Cuộc khủng hoảng này – như đã phân tích ở trên – vừa có tính toàn diện, vừa có tính toàn cầu. Thế nên, giải pháp dành cho nó phải là một hệ thống các biện pháp đáp ứng được hai tính chất mà chúng ta đã chỉ ra.

Một thực tế mà chúng ta phải thừa nhận là các đường biên giới quốc gia không có khả năng ngăn chặn sự lây nhiễm của virus Corona. Vì vậy, không một quốc gia nào có đủ nguồn lực để có thể đơn độc chống lại Đại dịch Covid-19. Cuộc chiến chống lại Đại dịch Covid-19 là cuộc chiến chung của toàn nhân loại. Chúng ta biết rằng, kể từ khi xảy ra thảm họa hồ Toba hơn 70.000 năm trước cho đến nay, Đại dịch Covid-19 là một trong số ít các thảm họa có khả năng đe đọa đến cuộc sống của toàn nhân loại. Thế nên, không một ai được phép đứng ngoài cuộc chiến. Cuộc chiến này cần đến sự hợp tác của tất cả các quốc gia trên toàn thế giới. Vì thế, để bảo đảm sự hợp tác giữa các quốc gia thành công thì chúng ta cần đến một cơ chế hợp tác quốc tế mới.

Chúng ta có thể bắt đầu từ đâu ? Đáp án : Liên Hiệp Quốc. Ngoài nhiệm vụ cơ bản ban đầu là duy trì hòa bình trên thế giới, Liên Hiệp Quốc còn có thêm một số nhiệm vụ cơ bản khác, như duy trì an ninh quốc tế, thúc đẩy sự hợp tác quốc tế và nỗ lực thực hiện các mục tiêu chung. Vì vậy, việc Liên Hiệp Quốc đóng vai trò chủ yếu trong cuộc chiến chống lại Đại dịch Covid-19 là hoàn toàn hợp lý. Tuy nhiên, từ khi Đại dịch Covid-19 bùng phát cho đến nay thì vai trò của Liên Hiệp Quốc lại quá mờ nhạt trong việc xử lý khủng hoảng. Có lẽ, khi bị Đại dịch tấn công bất ngờ, các nhà lãnh đạo của các nước bị tầm nhìn quốc gia che khuất nên chưa nhìn thấy được vai trò toàn cầu của Liên Hiệp Quốc trong việc giải quyết cuộc khủng hoảng hiện nay. Thực tế là, Liên Hiệp Quốc có khả năng thống nhất hành động của tất cả các quốc gia trên thế giới. Thật vậy, cơ quan chính trị quan trọng nhất của Liên Hiệp Quốc là Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc. Mà khi nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc đã phù hợp với Hiến chương Liên Hiệp Quốc thì các quốc gia thành viên buộc phải chấp hành. Vì thế, Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc chỉ cần ra một nghị quyết phòng, chống Đại dịch Covid-19 trong đó có kèm theo những biện pháp trừng phạt nghiêm khắc đối với các quốc gia vi phạm các quy định phòng, chống dịch mà nghị quyết đã đề ra thì các quốc gia trên toàn thế giới sẽ buộc phải hành động vì mục tiêu chung là dập tắt trận Đại dịch này.

Chúng ta biết rằng nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc chỉ có thể được thông qua với sự đồng thuận của 5 nước thành viên thường trực là Mỹ, Anh, Pháp, Nga và Trung Quốc. Nếu một trong năm nước này ra đòn phủ quyết thì nghị quyết của Hội đồng Bảo an không thể thông qua được. Nhưng hiện nay Mỹ và Nga đang tồn tại nhiều bất đồng còn Mỹ và Trung Quốc thì đang xung đột với nhau cực kỳ căng thẳng. Vấn đề đặt ra : Liệu các nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc với những mối mâu thuẫn như thế có thể tìm được tiếng nói chung trong một nghị quyết phòng, chống Đại dịch Covid-19 hay không ? Chúng ta có quyền hy vọng câu trả lời là có. Vì các nước này đã từng đứng chung trong một liên minh để chống lại mối đe dọa của Chủ nghĩa Phát xít đối với hoà bình thế giới thì việc hôm nay họ cùng nhau hợp tác để xử lý một thảm họa toàn cầu là điều hoàn toàn có thể thực hiện được. Sự hợp tác giữa các cường quốc đối địch không phải là điều không thể xảy ra. Điều này đã từng có tiền lệ : Năm 1985, trước những mối đe dọa mơ hồ của người ngoài hành tinh, Tổng thống Mỹ Ronald Reagan và Nhà lãnh đạo Liên Xô Mikhail Gorbachev đã cùng thống nhất với nhau rằng nếu một trong hai nước bị người ngoài hành tinh tấn công thì lập tức sẽ nhận được sự hỗ trợ của nước còn lại. Chỉ là một một mối đe dọa có tính mơ hồ mà hai siêu cường đối địch đã có thể hỗ trợ cho nhau còn hôm nay thế giới đang phải đối mặt với một thảm họa toàn cầu thật sự thì tại sao các cường quốc lại không thể hợp tác với nhau để cùng nhau hành động vì một mục tiêu chung ?

Trong thời điểm khó khăn này của thế giới, 5 nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc cần phải chứng minh cho tất cả mọi người trên thế giới thấy rằng họ là những cường quốc có trách nhiệm. Họ cần phải hợp tác với nhau để xử lý cuộc khủng hoảng này. Nếu 5 nước này đạt được sự đồng thuận với nhau để Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc thông qua một nghị quyết phòng, chống Đại dịch Covid-19 thì liệu cuộc chiến chống lại Đại dịch của cộng đồng quốc tế có diễn ra thuận lợi không ? Câu trả lời : Không chắc chắn.

Vì chúng ta biết rằng hành động của một cường quốc là rất khó dự đoán và kiểm soát. Cho dù nghị quyết đã được Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc thông qua thì 5 nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an đã biểu quyết thông qua nó, vẫn có khả năng vi phạm nghị quyết, làm ảnh hưởng đến cuộc chiến chung của cộng đồng quốc tế. Thế nên, để bảo đảm cuộc chiến chống Đại dịch Covid-19 thắng lợi và trách nhiệm của mình trước toàn thể nhân loại thì trước khi đưa dự thảo nghị quyết ra Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc biểu quyết, 5 nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc phải tự giới hạn hành động của mình bằng một hiệp ước có tính ràng buộc. Hiệp ước này sẽ được 5 nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc ký kết. Hiệp ước sẽ được công khai với cộng đồng quốc tế. Hiệp ước này cần phải có quy định rằng nếu một nước thành viên nào đó của Hiệp ước vi phạm các quy định phòng, chống dịch hay có những việc làm ảnh hưởng đến cuộc chiến chung của cộng đồng quốc tế thì sẽ phải chịu sự trừng phạt của bốn nước còn lại và cộng đồng quốc tế. Nếu một hiệp ước như vậy được ký kết thì nó sẽ biến 5 nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc thành một liên minh các cường quốc chống Đại dịch Covid-19 và cộng đồng quốc tế sẽ có thể cùng phối hợp với liên minh các cường quốc này để cùng nhau chống lại Đại dịch. Khi đó, cuộc chiến mà loài người chúng ta phát động chống lại Đại dịch Covid-19 sẽ có khả năng thành công vô cùng to lớn.

Vì thế, có thể nói, thế giới chúng ta đang thật sự cần đến hai văn bản này : Hiệp ước phòng, chống Đại dịch Covid-19 của 5 nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc và Nghị quyết phòng, chống Đại dịch Covid-19 của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc. Hai văn bản này sẽ tạo ra một cơ chế hợp tác quốc tế mới để cộng đồng quốc tế xử lý cuộc khủng hoảng toàn cầu hiện nay. Đây chính là giải pháp toàn cầu cho cuộc khủng hoảng của thế giới hôm nay. Nghĩa là chúng ta đã tìm ra cách để dập tắt tính toàn cầu của cuộc khủng hoảng.

Vậy còn tính toàn diện của cuộc khủng hoảng hiện nay thì chúng ta sẽ giải quyết như thế nào ? Đáp án : Tính toàn cầu của giải pháp sẽ tạo ra tính toàn diện của giải pháp. Thật vậy, khi Liên Hiệp Quốc đã có được hai văn bản mà chúng ta đã nói nghĩa là Liên Hiệp Quốc đã thống nhất được hành động của tất cả các quốc gia thành viên cho cuộc chiến vì sức khỏe và tính mệnh của con người. Khi đó, các cơ quan chuyên môn của Liên Hiệp Quốc như Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc (FAO), Ngân hàng Thế giới (WB), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF)… sẽ cùng vào cuộc để giải quyết cuộc khủng hoảng của thế giới hôm nay. WHO lúc ấy sẽ không chịu sự ảnh hưởng của bất kỳ cường quốc nào nữa. Nó sẽ là một cơ quan chuyên môn đúng nghĩa. WHO lúc ấy sẽ có thể đưa ra được những lời cảnh báo kịp thời nhất, những phác đồ điều trị chính xác nhất… cho các quốc gia trên thế giới. FAO sẽ phối hợp với các quốc gia trên thế giới để cùng đưa ra những giải pháp cụ thể bảo đảm an ninh lương thực cho thế giới chúng ta. WB, IMF sẽ phối hợp với các quốc gia trong nhóm G20 để ngăn chặn bất kỳ một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu nào có thể xảy ra trong thời gian này, bảo đảm cho nền kinh tế thế giới vẫn vận hành thông suốt. Khi ấy, có thể nói, những bế tắc trong cuộc sống mà Đại dịch Covid-19 gây ra cho chúng ta đã được giải quyết.

Như vậy, trước mắt chúng ta đã hiện lên được giải pháp cho cuộc khủng hoảng của thế giới hôm nay. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra : Giải pháp này có tính khả thi hay không ? Câu trả lời : Điều này phụ thuộc vào diễn biến của Đại dịch Covid-19. Nếu vì một nguyên nhân tự nhiên nào đó mà virus Corona càng ngày càng giảm độc tính và Đại dịch cũng không còn khả năng đe dọa đến cuộc sống chúng ta thì giải pháp này không cần dùng đến. Nhưng nếu độc tính của virus Corona được giữ nguyên như hiện nay hay càng ngày càng tăng và Đại dịch kéo dài trong nhiều năm thì có lẽ, không sớm thì muộn, cộng đồng quốc tế sẽ phải dùng đến giải pháp này. Vì một thực tế đơn giản là, nếu độc tính virus Corona không giảm và Đại dịch tiếp tục lan rộng thì không một quốc gia nào trên thế giới có đủ nguồn lực để có thể đơn độc chống lại trận Đại dịch này.

Tạ Hoàng Tấn

Nguồn : Nghiên cứu quốc tế, 20/09/2020

Published in Diễn đàn

Dịch Covid-19 đã có ảnh hưởng tiêu cực cả trên lãnh vực tiền tệ. Tuần báo Pháp Le Point ngày 03/09/2020 đã có một phân tích đáng chú ý về tác hại của đại dịch 19 trên đồng đô la Mỹ.

laodao1

Đô la Mỹ lao đao vì Covid-19, nhưng đồng yuan Trung Quốc chưa thể soán ngôi siêu ngoại hối.  AFP

Dưới tựa đề "Phải chăng dịch Covid-19 đã đánh gục đồng đô la siêu hùng mạnh ?", Le Point ghi nhận tình trạng đồng đô la Mỹ bị mất giá đáng kể từ đầu dịch đến nay, khiến cho nhiều ngoại tệ khác đang mơ đến việc chiếm được ngôi vị siêu ngoại hối của tờ giấy bạc xanh, tên gọi nôm na của đồng đô la Mỹ.

Theo thống kê mới nhất của Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế, đồng đô la Mỹ hiện chiếm 62% dự trữ ngoại tệ thế giới, mức cách đây 30 năm, hơn xa đồng euro Châu Âu (20,1%), đồng yen Nhật Bản (5,7%), đồng bảng Anh (4,4%) và đồng yuan (hay nhân dân tệ) Trung Quốc (2%).

Ngoài ra hơn một nửa trao đổi thương mại thế giới được thực hiện bằng đô la, một đồng tiền cũng được sử dụng trên các thị trường nguyên liệu chủ chốt.

Nhưng sức mạnh của đồng tiền Mỹ, theo nhiều chuyên gia, đang là nạn nhân lớn của đại dịch Covid-19. Đối với họ, việc đồng đô la sụt giá từ 3 tháng nay (-8% so với đồng euro) dự báo cho một cuộc khủng hoảng thực sự, hậu quả của làn sóng bất tín nhiệm của các nhà đầu tư quốc tế đối với một nước Mỹ yếu đi về mặt kinh tế, không còn ảnh hưởng mạnh về địa chính trị.

Nhưng thông báo là vua đô la sắp bị truất phế là một chuyện, nhưng để đồng bạc Mỹ mất đi vị trí siêu ngoại hối của mình thì phải có đồng tiền khác thay vào.

Đồng euro có thể thay thế chăng? Le Point tỏ ra khá gay gắt : Chỉ có những fan cuồng nhiệt dỏm của đồng tiền Châu Âu mới có thể nghĩ là đồng euro sẽ được củng cố qua nạn dịch, vốn đã bộc lộ cách biệt kinh tế và văn hóa giữa vùng phía nam và bắc Châu Âu cùng sử dụng đồng tiền này.

Và nhất là đó là đồng tiền của một Châu Âu không có chính phủ, không có chính sách ngoại giao riêng, không quân đội, không thị trường tài chính tầm cỡ, không khả năng tranh đua với Mỹ với tư cách một thế lực địa chính trị.

Còn đồng yuan Trung Quốc thì sao? Le Point không ngần ngại mỉa mai : Sự tin tưởng vào đồng tiền này trên thị trường tài chính thế giới cũng không khác gì sự tin tưởng vào con số tử vong chính thức vì Covid-19 ở thành phố Vũ Hán.

Để một ngày nào đó soán được ngôi của đồng đô la thì đồng yuan phải thôi không còn là đồng tiền của một chế độ cộng sản độc tài, nói láo nhiều như là họ xuất khẩu, kiểm duyệt truyền thông và bỏ tù các nhà đối lập chính trị.

Trọng Nghĩa

Published in Quốc tế

Covid-19 : Mỹ cận kề ngưỡng 6 triệu ca nhiễm

RFI, 31/08/2020

Tính đến chiều ngày 30/08/2020 Hoa Kỳ sắp chạm ngưỡng 6 triệu bệnh nhân trên tổng số hơn 25 triệu ca dương tính với virus corona trên toàn cầu.

covi1

Một điểm xét nghiệm Covid-19 tại Ahmedabad, Ấn Độ, ngày 17/08/2020.  Reuters - AMIT DAVE

Vào lúc đại dịch đã cướp đi sinh mạng của hơn 183.000 người Mỹ, lãnh đạo cơ quan FDA quản lý thuốc và thực phẩm, Stephen Hahn không loại trừ khả năng nếu có vac-xin chống Covid-19, Hoa Kỳ sẽ cho sử dụng loại thuốc này trước khi kết thúc giai đoạn thử nghiệm lâm sàng.

Quan chức Mỹ bác bỏ mọi cáo buộc cho rằng cơ quan FDA đang chịu nhiều áp lực từ phía chính quyền Trump và giải thích đây là quyết định dựa trên "cơ sở khoa học, trên những phân tích của giới y khoa và các dữ liệu" về siêu vi corona chủng mới.

Trong khi đó tại Brazil, dịch bệnh không hề thuyên giảm. Từ ba tháng nay mỗi ngày trên toàn quốc đều có hơn 1.000 ca tử vong. Điều đó không cấm cản người dân Brazil vẫn chen chúc ngoài bãi biển.

Điểm nóng thứ ba trên thế giới là Ấn Độ. Hôm qua quốc gia Nam Á này ghi nhật thêm hơn 78.000 ca nâng tổng số bệnh nhân Covid-19 lên hơn 3,5 triệu.

Trong khu vực Đông Á, Hàn Quốc có thêm 248 bệnh nhân, Singapore hơn 40 trường hợp.

Riêng tại Pháp hôm qua trên toàn quốc có thêm hơn 5.400 ca dương tính với virus corona trong 24 giờ. Trong số những người được xét nghiệm, tỷ lệ dương tính lên tới 4, 1 %, cao gấp bốn lần so với hồi đầu tháng 7/2020. Tình trạng đáng lo ngại vào lúc các thầy cô giáo tựu trường và học sinh sắp bước vào năm học mới.

******************

Covid-19 : Thế giới hơn 25 triệu ca dương tính, Ấn Độ lây nhiễm kỉ lục

RFI, 30/08/2020

Tính đến ngày Chủ nhật 30/08/2020, theo AFP, thế giới có hơn 25 triệu người dương tính với virus gây bệnh Covid-19. Giới quan sát đặc biệt chú ý đến tốc độ lây lan của dịch : số người dương tính với Covid-19 tại Ấn Độ đạt mức kỉ lục, hơn 78 nghìn trong vòng 24 giờ. 

covi2

Covid-19 : Vùng thủ đô Seoul tiếp tục duy trì các biện pháp phòng dịch cấp độ 2,5. Trong ảnh, đường phố vắng vẻ, khách bộ hành mang khẩu trang.  AP Photo/Ahn Young-joon

Hãng tin Pháp AFP, dựa trên số liệu chính thức của các nước, cho biết trong số những người dương tính với virus corona chủng mới có đến hơn một nửa là ở Châu Mỹ. Gần 4 phần 10 là tại hai nước Mỹ và Brazil, với 6 triệu và 3,8 triệu ca. Nhịp độ lây lan của dịch bệnh dường như chững lại trên toàn thế giới, xét theo các số liệu chính thức, với khoảng 1 triệu ca nhiễm mới cứ mỗi bốn ngày, kể từ giữa tháng 7 đến nay. 

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo là số lượng ca dương tính nói trên chỉ là một phần số người nhiễm trên thực tế, bởi rất nhiều nước không có đủ nguồn lực làm xét nghiệm đại trà, mà chỉ làm xét nghiệm khi cần đối phó với các ổ dịch. Đầu tuần này, cơ quan Y Tế liên bang Mỹ đã không khuyến khích làm xét nghiệm với người không có triệu chứng, kể cả khi đã có tiếp xúc với người nhiễm virus. 

Ấn Độ trở thành quốc gia thứ ba thế giới về số người dương tính với virus, với 78.761 ca trong ngày qua. Đây là con số dương tính với Covid trong 24 giờ cao nhất kể từ ngày 17/07, tại Mỹ. Đã có 63.000 người tại Ấn Độ được ghi nhận chết do Covid-19, trên tổng số gần 843.000 người trên toàn thế giới. 

Châu Á đang trở thành khu vực có nhiều ca dương tính mới nhất thế giới, trong một tuần gần đây (hơn 570 nghìn), trong đó 8 phần 10 là ở Ấn Độ. Chính phủ Ấn Độ áp dụng nhiều biện pháp phòng dịch kể từ tháng 3, nhưng đang xem xét nới lỏng một số. Kể từ đầu tháng 9, các cuộc tập hợp trên 100 người có thể được cho phép trở lại. 

Ca dương tính giảm dưới 300/ngày : Seoul triển hạn biện pháp phòng dịch

Hôm nay là ngày thứ ba liên tiếp, số lượng ca dương tính tại Hàn Quốc ở dưới mức 300 ca/ngày, tức thấp hơn so với những ngày trước. Tuy nhiên, chính quyền Seoul vẫn thận trọng quyết định kéo dài nhiều biện pháp phòng dịch tại vùng thủ đô. Tường trình của thông tín viên RFI Stéphane Lagarde, thường trú tại Đông Bắc Á : 

"Không được quyền tiêu thụ tại chỗ. Cà phê, đồ uống mà dân thành thị ở Hàn Quốc rất ưa thích, giờ đây sẽ chỉ được bán cho khách hàng với một cốc giấy, và chỉ để mang đi. Đối với các nhà hàng, phục vụ tại chỗ chỉ được phép đến 21 giờ, sau đó, khách hàng chỉ có thể mua hàng, rồi mang đi. Chính quyền cũng cấm các buổi lễ tôn giáo. Các câu lạc bộ thể thao, các địa điểm trò chơi qua mạng, đánh bi-a, hát karaoke, tất cả các cuộc tập hợp hơn 10 người đều bị cấm. Có một biện pháp làm thay đổi cuộc sống của các bậc cha mẹ, đó là nhiều "Hwagon", các lớp học võ Taekwondo và nhiều hoạt động khác sau giờ học, bị đình chỉ. 

Nhìn chung, chính quyền Hàn Quốc yêu cầu tránh tối đa các tiếp xúc. Chấm dứt các cuộc thăm viếng nhà dưỡng lão. Và một phần ba viên chức của chính phủ và của các tổ chức công phải làm việc từ xa. Các chỉ thị mới về các biện pháp giãn cách, riêng với các nhóm dễ bị tổn thương và các vùng có nguy cơ, dự kiến có thể kéo dài đến Chủ nhật tới. 

Cho đến nay, Hàn Quốc chưa bao giờ ban hành chính sách phong tỏa toàn bộ. Seoul điều chỉnh biện pháp tùy theo tình hình, để không làm đình trệ hoàn toàn đời sống kinh tế. Hàn Quốc đã tăng mức giãn cách xã hội lên nửa bậc, tức 2,5. Nếu dịch bệnh tiếp tục lan mạnh, Seoul sẽ nấc lên cấp 3. Thủ đô Seoul và vùng phụ cận chiếm khoảng một nửa dân số Hàn Quốc"

Trọng Thành

Published in Quốc tế

Trong hai tun liên tiếp, hai đng Dân ch và Cộng hòa hp đi hi đ c người làm ng c viên tng thng M nhim k 2021-2025. Ln đu tiên các i hi" din ra hoàn toàn trên mng, đó là điu mi l, ni bt năm nay. Ngoài ra, không có gì khiến thiên h phi ngc nhiên, vì ai cũng biết trước các bài din văn trong hai đi hi s nói nhng gì ! Cũng vì thế nên tôi đã không theo dõi mt đi hi nào c (mt phn còn vì các tim ăn, quán nước đu đóng ca trong mùa Covid mà nhà tôi thì không có ti vi).

cov1

Kim tra thân nhit khi đi coi phim M.

Dân M đã biết trước ch trương ca hai đng khác nhau thế nào ri, sau khi nghe hai bên tranh cãi sut my năm qua. Cho nên không ai nghĩ nhng khu hiu "hô ln" trong các đi hi s thay đi ý người dân M trong la chn b phiếu cho ai. "Tiếng nói" ln nht, có nh hưởng nht trên lá phiếu c tri năm nay s là nhng "con vi khun" nh xíu và hoàn toàn im lng : Coronavirus ! Có th đoán rng kết qu cuc bu c năm 2020 này s tùy thuc thái đ ca c tri vi loài Coronavirus, tên chính thc trên giy khai sinh là SARS-CoV-2 ! Nếu mi người nghĩ rng Covid 19 là do tai tri ách nước, không cách nào tránh khi, thì h không coi chính ph đương cm quyn chu trách nhim. Nếu h li nghĩ rng tt c cơn bnh dch Covid 19 không có tht, ch được thi phng thôi, thì h càng không quan tâm. Ngược li, nếu nghĩ chính quyn đã tht bi không đi phó được bnh dch Covid, thì người ta s trng pht.

Ông Donald Trump hay ông Joe Biden thng trong cuc b phiếu đu tháng 11 sp ti, chuyn đó cũng không quan trng bng câu hi : Chúng ta s phi sng vi Coronavirus đến bao gi ? Đó là thc mc ln nht ca mi người, M cũng như khp thế gii !

Tun báoEconomist mi tường thut cuc phng vn ông Bill Gates hi đu tháng Tám. Có mt tin đáng mng : Ông Gates tiên đoán đến cui năm nay thế gii s qua khi cơn bnh dch Covid 19 ! Vì đến cui năm nay chc s có thuc chng nga hu hiu và được sn xut hàng lot đ dùng cho loài người. Người ta chích thuc, s tránh được căn bnh này. Hin 150 loi thuc chng (vaccine) đang được thí nghim, trong đó có sáu loi đang th ln chót vi rt nhiu người tham d.

Ông Gates chc biết nhiu hơn chúng ta v chuyn này, vì t chc Bill & Melinda Gates Foundation, trong nhiu năm qua, đã chuyên lo vic chng nga cho tr em khp thế gii tránh các bnh tê lit (polio) và bnh st rét. Năm 2005 ông Gates đã nói trong chương trình TED mt bài cnh cáo chính quyn các nước phi lo phòng bnh dch. Ti sao các nước chi không biết bao nhiu tin đ phòng mt cuc chiến tranh nguyên t, mà không lo ngăn nga mt bnh dch toàn cu sp xy ra ! Năm nay v chng ông đã tng $350 triu đô la đ giúp các nước nghèo đi phó vi Covid 19.

Tuy lc quan rng cui năm nay Covid 19 s ngưng li, nhưng ông Gates cũng s rng s có hàng triu người chết vì Covid 19, phn ln các nước nghèo. Trong đó ch 10% chết vì mc bnh, còn 90% là do hu qu gián tiếp. Nhiu người chết do các bnh như HIV hay bnh st rét, h không được chng nga hoc không được cha tr đúng mc. Bi vì các bnh vin cht ních bnh nhân Covid 19, được ưu tiên cha trước. Bnh dch khiến kinh tế khp nơi đi xung, nhiu người có th chết vì thiếu ăn.

M không phi mt "nước nghèo" cho nên, cho đến khi có thuc chng nga, nếu ai chết thì phn ln s vì mc bnh. Tuy nhiên, dù có vaccine ri, không phi ai cũng chu chích nga. Mt phn ba dân M không chp nhn chích nga, bt c bnh gì !

Mt lý do khác, là chích nga rt tn kém ! Người ta đã phi chi nhiu t m kim đ th nghim và sáng chế trước khi sn xut qui mô ln. Khi đã có vaccine ri, dân các nước giu s được hưởng trước, gin d, ch vì thuc rt đt. Nhưng sau khi các công ty chế thuc thu hi li phn ln vn b ra, thuc s r hơn. Ông Gates đ ngh các nước giu hãy mua thuc chng tng cho các nước nghèo. Đây không phi là mt hành đng t thin, mà còn vì chính mình. Không ai có th ng yên, dù dư tin nhiu ca, nếu Coronavirus vn còn xâm lăng nhà hàng xóm, hoc đang tung hoành các x nghèo trên thế gii !

Khi có vaccine ri, có th kim soát được không cho Coronavirus lan tràn, nhưng cũng còn tùy vaccine hiu nghim như thế nào. Nếu người chng nga được min nhim trong vòng mt, hai năm, thì còn lâu mi phi đi phó vi mt Covid mi. Nếu ch trong vòng my tháng li phi chích nga ln na vì hết min nhim, thì chúng ta s còn duyên n vi anh Coronavirus khá lâu, vài năm mt cơn bnh dch khác li có th bùng ra.

Ngày Th Năm, 20 tháng Tám, Bác sĩ Robert Redfield, giám đc CDC, Trung tâm Phòng Bnh Dch M, đã nói vi Tp chí JAMA (Journal of the American Medical Association) rng ông hy vng s người mi mc bnh M s xung dưới 10,000 mi ngày, và s người chết s xung dưới 250 ; khi mi người theo đúng các li hướng dn cho CDC, như đeo mng che mũi, cách ly, ra tay thường xuyên và tránh t tp trong nhà, đc bit trong quán rượu, là nơi người ta nói nhiu, nói ln tiếng, d dàng phun virus vào mt nhau !

Ông Redfield gii thích rng loài virus mi năm nay khác hn nhng anh em h hàng ca nó tng gây bnh cm cúm. Người b cúm thường truyn bnh cho mt, hai người gn. Còn anh bn mi SARS-CoV-2 này thường lan truyn khi đông người t tp, nht là trong nhà, không có gió.

Vi tính cht đó, vic ngăn nga không cho SARS-CoV-2 lan tràn tương đi d, nếu mi người làm đúng nhng điu CDC khuyên bo. Nhưng điu này cũng gây ra mt mi lo, là đến cui mùa Thu, vào mùa Đông, người ta s phi sng trong nhà nhiu hơn ! Làm sao đ tránh không gp nhiu người l mt ch kín gió ? Các sân banh bu dc và bóng chày có th an toàn hơn các sân chơi bóng r, tim ăn, quán rượu và rp chp bóng !

Rt khó làm cho SARS-CoV-2 biến mt. Chúng ta chia s thế gii này vi hàng trăm triu loài virus khác nhau, rt nhiu loài vn sinh sng trong các cm thú, t dơi, gà, đến chut. Có dp thun tin thì các th virus đó biến thái và nhy sang loài người.

Loài virus gây bnh Ebola chết người cũng tng trú ng trong các loài dơi, trước khi có kh năng truyn t người sang người. Trn dch Ebola phát xut t min Tây Châu Phi đã được ngăn chn năm 2016, mà nước M đóng mt vai trò lãnh đo trong chiến dch này. Loài người ch có th ngăn không cho Ebola lan tràn, bng các phương pháp quen thuc : cô lp hóa, theo dõi nhng người đã gn gũi người bnh, và chng nga. Nhưng không th làm cho ging vi khun đó không biến mt ! Năm 2018, Ebola li bt phát Cộng hòa Congo.

Nếu có vaccine ri, và li tìm ra thuc tr Covid 19 có hiu qu, thì có th loài SARS-CoV-2 này s không còn tn công loài người vũ bão như hin nay. Chúng không biến mt thì s gia nhp đi gia đình bn th coronaviruses khác, cùng mt h, là 229E, OC43, NL63, và HKU1 ; nhng th virus gây nên các chng cm cúm mà mi năm đến mùa chúng ta vn b nhim, nếu không chích nga. Có th rng các anh ch này xưa kia đã tng gây nên nhng trn dch ln mà người ta không biết nên chưa đt tên ! Sau khi tác hi nhân loi mt vài trn ln, các anh ch virus đó tr nên hin lành, vì con người đã quen ri, dn dn min nhim.

Covid 19 s qua khi. Có th đoán chc như vy. Ch có điu là không biết nó s qua khi ngày nào, tháng nào. Cho nên, t nay cho đến đu tháng Mười Mt, các ng c viên vn hi hp ! H vn phi chi tin vn đng tranh c, không phi ch đ chinh phc thêm c tri mi mà còn vì cn bo v thành trì nhng người đã ng h mình vng vàng, không đ cho loài Coronavirus lay chuyn !

Ngô Nhân Dụng

Nguồn : VOA, 24/08/2020

Published in Diễn đàn

Mt nhà kho thc phm vùng Boston cn kh trùng toàn din, đ ngăn nga Coronavirus. Công vic cn nhiu người, làm vic nhiu gi trong mt phòng kín không gió. H s phi đng cách xa nhau và đeo mng che ming, chính h phi t phòng đ không b đ thuc sát trùng vào trong cơ th. Tìm đâu cho đ s người làm vic kh trùng này, trong lúc các cơ quan y tế yêu cu dân không ra khi nhà và bt di chuyn ?

chenhlech00

Covid 19 khiến li tc chênh lch nhiu hơn trong tương lai - Hình minh ha.

Đi hc MIT (Massachusetts Institute of Technology) đã có gii pháp. Phòng Thí Nghim Tin hc và Trí khôn Nhân to (Computer Science and Artificial Intelligence Lab) ca MIT đã cung cp mt đi quân "máy t đng" (robots) làm tt c công vic ty uế trong nhà kho này. Mi người đu tha mãn.

Nhưng có li người lo xa : Sau khi bnh dch Covid 19 qua khi thì đám robots vn còn đó. Có cn thuê công nhân đi ty trùng các nhà kho, ch búa, trường hc, bnh vin, na không ? Đo quân robot s còn làm được nhiu vic khác, thay thế sc người.

Hai giáo sư MIT, David Autor và Elisabeth Reynolds, đã suy nghĩ v hu qu ca Covid 19 và đưa ra kết lun khá bi quan : Sau cơn bnh dch, này khong chênh lch giàu nghèo M s m rng hơn ; vì nhiu người thuc gii lao đng lãnh lương thp nht s không còn vic làm na !

Đây là chuyn bình thường, vn din ra mi khi có máy móc làm vic thay con người. Nhng đu máy xe la đu tiên đã làm cho bao nhiêu mã phu điu khin xe nga mt vic làm ! Nhưng xe la cui cùng đã thng, vì năng sut cao hơn và chi phí thp hơn. Phong trào t đng hóa (Automation), dùng máy móc làm thay con người, là bước tiến t nhiên. T đng hóa s tăng năng sut và gim phí tn mnh hơn na. Nh thế, li tc các xí nghip gia tăng trong my chc năm qua ; nhưng kết qua không được san s đng đu.

T năm 1973 đến 2016, năng sut chung ca nn kinh tế M tăng 75% ; nhưng li tc bình quân ca dân lao đng ch tăng 50%. Nghĩa là khi năng sut được ci thin thì c phn các công ty lên giá, li tc ca gii đu tư tăng vt. Còn phn li lc chia cho gii lao đng không lên ; lương bng nhng công nhân lãnh thp nht còn tht s gim xung so vi giá sinh hot.

Bi vì lương người lao đng cũng tăng không đng đu. Nhiu sinh viên mi ra trường, nh hc nhng ngành k thut tân tiến được tr lương cao hơn cha, hay m dù h cũng là k sư. Vì các công ty đang lên thuc ngành k thut cao cn tuyn các sinh viên hc các ngành mi này. Còn cha, m làm nhng ngh cũ, thuc các ngành công nghip đang đi xung.

Nhng con s biu l tình trng chung này. Mc dù lương bng bình quân tăng 50%, người lãnh mc lương ng chính gia" t thp nht lên cao nht (gi là trung v, median), ch tăng được 20%. Tc là lương bng nhng người trên mc trung v đã tăng nhiu hơn 50%, còn lương nhng người bên dưới tăng ít hơn 20%.

David Autor và Elisabeth Reynolds nhn thy Đi dch Covid 19 thúc đy cho hin tượng trên đây chy nhanh hơn : Năng sut s lên cao, li tc các xí nghip gia tăng, và khong chênh lch v li tc cũng m rng hơn. Hai nhà nghiên cu thy bn hu qu ln ca cơn bnh dch trên th trường nhân dng.

Th nht, vì Covid 19 nên nhiu người không th đến s, phi làm vic nhà. Các công ty s thy tình trng "làm vic t xa"( telepresence, telework) này là t nhiên, không tr ngi gì cho năng sut. Sau khi bnh dch qua ri, nhiu người s không mun phi đến s mi ngày như trước na. Người M đi làm trung bình phi dùng 27 phút đi và 27 phút v. Tính ra mi người tn 225 gi ch đ di chuyn.

Trong cơn đi dch, các công ty tài chánh, các nhà ha kiu, nghiên cu khoa hc, k thut, tiếp th không cn mi nhân viên phi luôn luôn có mt ti ch. Ngay c nhng người đi gii thiu hàng hóa cũng không cn di chuyn vì có các phương tin trình by t xa. Sau khi Covid 19 qua ri, Autor và Reynolds tiên đoán s gi người ta làm vic nhà s tăng gp ba ln so vi trước mùa bnh dch.

Hin tượng trên đi đôi vi tình trng dân cư các thành ph gim bt (urban de-densification), cũng là mt hu qu ca Covid 19. Vì có th làm vic nhà, nhiu người San Francisco, New York, Chicago đang tính dn ra ra ngoi ô, vì giá nhà đt r mà h ch lâu lâu mi cn ti s.

Các đô th s bt nhn nhp khi dân s đi xung, và s công vic làm cũng bt. Các cơ s thương mi không cn bo trì, dn dp nhiu như trước. S xe taxi, s người làm vic tim ăn, các ca hàng bán l gim đi. Các khách sn, khu gii trí, hp đêm s ít khách hơn nên thi bt nhân viên. Các cơ s thương mi s s dng camera gi an ninh, không cn nhiu người bo v như trước. Mi bui ti s có máy móc, robots, lo vic lau chùi, ty uế các văn phòng, nhà hàng.

Các công ty "ecommerce" bán hàng qua mng đã phát trin trong mùa đi dch, nhiu ca hàng bán l phi đóng ca. Ngành bán l cung cp vic làm cho 3.4 phn trăm s lao đng M. H lãnh lương thuc hàng thp nht, s lương đng gia (median) năm 2019 là $25,400 đô la mt năm. Vì Covid 19, nhiu người s mt vic luôn sau khi các công ty khai phá sn.

Nhng người cung cp dch v như trên đây hin chiếm mt phn tư s lao đng M. Trong s nhng người sp mt vic này, ph n và các sc dân thiu s đông nht. Đó cũng là nhng người t trước đến nay vn lãnh lương thp hơn trung bình. Sau trn Covid 19, h còn chu thit thòi hơn.

Ngoài hai hin tượng "làm vic t xa" (telepresence) và thành ph bt tp trung (urban de-densification), David Autor và Elisabeth Reynolds còn nêu hai hu qu khác do Covid 19 gây ra. Mt là tình trng các công ty ln s bành trướng, thu hút thêm nhân lc (employment concentration in large firms). Hai là nhiu xí nghip b bt buc phi t đng hóa (automation forcing).

Trn đi dch gây khó khăn, các xí nghip đu b nh hưởng, tr mt thiu s. Nhưng các công ty có s vn ln s chu đng được, có th vượt qua cơn hon nn d dàng, ch cn sa thi bt nhân viên ri ch đi. Các xí nghip nh thường không đ tin d tr, khi cn vay ngân hàng cũng khó khăn hơn, mt s đã phi ngưng hot đng. Sau trn dch, gii lao đng s vào làm trong các công ty ln nhiu hơn. Các công ty này thường tiến hành vic t đng hóa nhanh hơn vì h đ phương tin. Do đó, nhiu công nhân s b robots thay thế.

Nhiu công ty bt buc phi t đng hóa sm hơn, vì b Covid 19 thúc đy. Trong thi gian bnh dch hoành hành, nhiu cơ xưởng hoc văn phòng phi thay thế người bng máy, vì nhân viên phi nhà. Các công ty bán tht đy kế hoch t đng hóa sm, sau khi có lò heo, bò đóng ca vì hàng trăm công nhân mc bnh. Công ty Amazon tăng s bán, cũng mướn thêm hàng trăm ngàn công nhân, nhưng các nhà kho ca h đã s dng robots đ sp xếp hàng lên k và đem xung. Robots làm nhanh chóng, ít lm ln hơn con người làm, và không bao gi da đình công đòi tăng lương.

Giáo sư Daron Acemoglu, Đi hc Massachusetts Institute of Technology thy rng trước trn đi dch thì phong trào t đng hóa đã gây ra cnh lương bng gii lao đng trì tr, nhng người lương thp nht thì b gim lương khi mc lm phát tăng nhanh hơn. Đi dch Covid 19 khiến tình trng này nng n hơn.

Ông Acemoglu cũng nhn thy rng h thng thuế khóa M khuyến khích các xí nghip dùng máy móc thay người lao đng, ngay c khi các robots làm vic không hu hiu hơn con người.

T năm 1982 đến 2018, sut thuế thc th (effective taxrates) ca các công ty M đánh trên máy móc, dng c đã tăng lên t 9,7% năm 1982, lên 22% năm 2000, nhưng gim xung ch còn 1,6% vào năm 2011, tăng lên 4.8% năm 2018. Sut thuế thc th đánh trên vic dùng phm mm máy vi tính là 11.4% vào năm 1982, tăng lên 18% năm 2000, ri xung ch còn 4,8% cũng vào năm 2018.

Sau trn Covid 19, ai lãnh lương cao thì li tc s tăng, đó là nhng người làm vic trong ngành Trí khôn nhân tạo (artificiel intelligence) và sn xut robots. Còn người lao đng vn lãnh lương thp s b nh hưởng nng n nht, li tc đi xung. Đó là mt vn đ xã hi mà chính quyn M s phi lo trong thp niên ti, dù đng nào đc c tng thng năm nay cũng vy.

Ngô Nhân Dụng

Nguồn : VOA, 26/08/2020

Published in Diễn đàn

Covid-19 : Thế giới chưa dập xong đã lo dịch trở lại

Thế giới vẫn tiếp tục phải đối mặt với đại dịch virus corona, dịu xuống ở nơi này nhưng lại bùng lên trở lại ở nơi khác. Làn sóng chống chính quyền của tổng thống Belarus Lukashenko ngày thêm sôi sục. Donald Trump chính thức được chỉ định là ứng viên đảng Cộng hòa ra tái tranh cử tổng thống… Đó là thời sự được nhiều báo Pháp ra hôm nay 25/08/2020 tập trung phản ánh.

vaccin1

Vac - xin chống covid-19.  Reuters

Trận đại dịch Covid-19 đến nay đã kéo dài hơn nửa năm nhưng chưa biết đến bao giờ mới kết thúc đang thực sự là mối lo lớn của cả thế giới. Nhật báo Le Figaro chạy tựa lớn trang nhất : "Thế giới cố tránh đại dịch bùng lên lại". Tờ báo ghi nhận, "trong lúc tình hình có vẻ như đang được cải thiện tại Mỹ thì ở đa số các nước Châu Âu, sau thời gian lắng dịu chút ít trong mùa hè, giờ đây các ca nhiễm mới tăng trở lại".

Tình hình đặc biệt đáng lo ngại ở Tây Ban Nha và Bỉ. Cơ quan y tế ở những nước này đang lo sợ trong những tháng tới lại xuất hiện là sóng ồ ạt các bệnh nhân Covid-19 mới. Ngay cả ở bán cầu nam, nơi đang là mùa đông, các nước như Úc hay New Zealand đã thấy có dấu hiệu dịch bùng phát lại. Le Figaro ghi nhận thực tế này qua các bài : "Tây Ban Nha một lần nữa trên tuyến đầu", "Cả mùa hè, Bỉ sống trong các hạn chế",  "New Zealand : Covid xuất hiện lại sau 3 tháng không có ca nhiễm" hay tại Úc chính quyền liên tiếp ban hành các biện pháp phòng dịch mãn tính, kể cả áp dụng phong tỏa trở lại hay lệnh giới nghiêm, đóng cửa biên giới, cấm rời khỏi địa phương… đối với một số nơi như thành phố Melbourne.

Le Figaro nêu ra các số liệu thống kê : Đến giờ trận đại dịch đã làm 800.000 người thiệt mạng và 25 triệu người nhiễm virus Sars-CoV-2 trên toàn cầu. Phát hiện ở Trung Quốc từ tháng 12/2019, căn bệnh dịch tai ác này giờ đã lan ra 210 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trên bản đồ dịch được Đại học John Hopkins (Hoa Kỳ) cập nhật, ngay cả đảo băng giá Greenland xa xôi, dân cư thưa thớt, ít người qua lại, cũng có tới 14 ca nhiễm. Như vậy là ở đâu có người sống là ở đó có Covid. Châu Âu, tưởng như tình hình vừa được kiểm soát, giờ lại bùng lên khiến châu lục này lo ngại phải phong tỏa trở lại.

Tờ báo ghi nhận : "Hầu như khắp nơi trên thế giới, từ Âu sang Á, các biện pháp phòng chống dịch sau thời gian hè được nới lỏng nay lại liên tiếp tăng cường".  Hy vọng duy nhất lúc này chỉ còn trông chờ vào sự xuất hiện của vac-xin phòng ngừa Covid-19. Tuần trước, Tổ chức Y tế Thế giới tỏ hy vọng "đại dịch sẽ có thể kết thúc trong chưa đầy 2 năm". Hy vọng này chủ yếu dựa trên viễn cảnh ra đời của vac-xin.

Belarus : Tổng thống cầm súng dọa ai ?

Chuyển qua thời sự chính trị đang nóng tại Belarus, nhật báo Le Monde chạy tựa chính : "Tại Belarus : Dân chúng kháng cự lại đe dọa của chế độ".

Tờ báo trở lại với các cuộc biểu tình lớn của hàng chục nghìn người tại thủ đô Minsk và nhiều thành phố khác của Belarus hôm Chủ nhật vừa qua, đòi tổng thống Alexander Lukashenko phải từ chức. Đáp lại, chế độ chuyên chế biểu dương sức mạnh, cho triển khai lực lượng an ninh và bắt đầu tấn công những người đình công.

Nếu như trước bầu cử, lớn tiếng tố cáo Moskva can thiệp gây mất ổn định Belarus, thì giờ đây tổng thống Lukashenko quay sang dựa dẫm hoàn toàn vào Nga đồng thời lên án NATO có ý đồ can thiệp.

Châu Âu không khoanh tay đứng nhìn ?

Về cuộc khủng hoảng chính trị tại Belarus, Le Monde có bài xã luận kêu gọi "Châu Âu phải có vai trò tại Belarus". Theo Le Monde, hai hình ảnh có thể tóm lược tình hình tại Belarus hôm Chủ nhật 23/08 đó là : Nhìn từ trên không, một biển người ở trung tâm thủ đô Minsk biểu tình ôn hòa. Bên cạnh đó là hình ảnh của tổng thống, ông Alexander Lukashenko xuất hiện trong bộ đồ màu đen, bó mình trong chiếc áo giáp chống đạn, tay cầm khẩu tiểu liên, "một hình ảnh tuyệt giao với nhân dân.

Với Le Monde, cuộc biểu tình đông đảo hôm Chủ nhật tại thủ đô cũng như nhiều thành phố khác của Belarus là một trắc nghiêm cho thấy : Bất chấp trấn áp bạo lực trong những ngày đầu, dân chúng vẫn được huy động một cách rất mạnh mẽ. Họ tiếp tục đòi tổng thống từ chức và bầu cử tự do.

Xã luận của Le Monde cho rằng, 27 nước Liên Hiệp Châu Âu, vốn luôn bảo vệ giá trị dân chủ, chỉ có thể đoàn kết tương trợ một phong trào đông đảo và chính đáng như vậy.

Tuy nhiên Liên Hiệp Châu Âu muốn tránh lặp lại kịch bản Ukraine năm 2014. Nhưng tình hình ở Belarus có khác, theo Le Monde. Khác với Ukraine, người biểu tình Belarus không đòi gia nhập Liên Hiệp Châu Âu và không hề giương khẩu hiệu thù địch nào với Nga. Yêu sách của họ rõ ràng : Thả tù chính trị, tổng thống Lukashenko từ chức, tố chức lại bầu cử.

Trước thái độ khước từ của ông Lukashenko, Liên Âu quay sang nói chuyện với tổng thống Putin nhằm tìm kiếm một lối thoát cho cuộc khủng hoảng. Theo Le Monde, đây là động thái thực dụng nhưng cần phải biết : "Ông Putin hoàn toàn có thể nói chuyện với Liên Hiệp Châu Âu mà vẫn hậu thuẫn ngầm cho chế độ Belarus hiện nay". Trước một cuộc khủng hoảng mới ở biên giới của mình, "Liên Hiệp Châu Âu phải kiên quyết với đòi hỏi Lukashenko từ chức đồng thời ủng hộ nguyện vọng dân chủ của người dân Belarus, nhưng vẫn tránh rơi vào bẫy can thiệp trực tiếp, dẫn đến xung đột triền miên hay một thỏa hiệp giúp cho Moskva khẳng định lại sự chi phối với Belarus"

Navalny bị đầu độc, tổng thống Putin mất chút uy tín còn lại ở Đức

Cũng liên quan đến Nga, báo Le Figaro loan báo, nhà hoạt động đối lập Nga Alexei Navalny bị đầu độc, theo khẳng định của các bác sĩ của bệnh viện Berlin đang điều trị cho ông.  

Hôm qua bệnh viện Berlin đã ra thông cáo chính thức khẳng định Alexei Navalny bị đầu độc và kết quả phân tích của những phòng thí nghiệm độc lập khác nhau đều cho kết quả giống nhau.

Sự việc có vẻ nghiêm trọng hơn khi ngay trong ngày, thủ tướng Đức Angela Merkel đã lên tiếng "kêu gọi các cơ quan chính quyền tại Nga phải khẩn cấp giải quyết vụ việc này một cách chi tiết nhất và minh bạch". Theo Le Figaro, tuyên bố gay gắt hiếm thấy của bà thủ tướng Đức, một người vẫn rất thận trọng và chừng mực trong việc bày tỏ lập trường. Bà Merkel lên tiếng sau khi lãnh đạo ngoại giao Châu Âu Josep Borrell kêu gọi Moskva "điều tra độc lập minh bạch về vụ đầu độc".

Tờ báo Pháp bình luận : Trong vụ việc này, ông Putin đã phung phí chút vốn liếng ít ỏi về lòng tin còn lại ở bà thủ tướng Đức, kể từ sau vụ Quốc hội Đức bị tin tặc nghi của Nga tấn công hay vụ ám sát một nhà đối lập Gruzia trong một công viên ở thủ đô Berlin cách đây một năm. Tuy nhiên lâu nay, vì mục tiêu lớn khác, bà Angela Merkel vẫn có vẻ cả nể với ông Vladimir Putin. Vụ việc này như giọt nước làm tràn ly, bà Merkel không thể kiên nhẫn được hơn.

Trung Quốc mở chiến dịch ngoại giao quyến rũ Châu Âu

Về thời sự liên quan đến Châu Á, nhật báo công giáo La Croix chú ý đến chuyến công du một loạt nước Châu Âu của ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị. Sự kiện được tờ báo nhìn nhận là "Trung Quốc mở cuộc tấn công quyến rũ tại Châu Âu".

Vòng công du kéo dài 1 tuần của lãnh đạo ngoại giao Trung Quốc bắt đầu từ hôm nay (25/08), đến Ý, qua Pháp, Đức, Hà Lan và Na Uy, mục tiêu, theo La Croix là để "đánh bóng lại hình ảnh đã trở nên rất xấu của Trung Quốc từ khi dịch Covid-19 khởi phát ở Vũ Hán".

Tờ báo ghi nhận, sau nhiều tháng Trung Quốc sử dụng các phương pháp ngoại giao hung hăng trên mạng xã hội giữa đại dịch, cảm thấy phản tác dụng, giờ đây Bắc Kinh thay đổi chiến thuật quay sang nhún nhường.

Tờ báo trích nhà nghiên cứu Trung Quốc người Bỉ, Philippe Paquet phân tích : "Dù người ta không biết hết các chi tiết của chuyến công du và cốt lõi của nó, rõ ràng đây là chiến dịch quyến rũ cố gắng sửa chữa những hình ảnh của Trung Quốc đã sứt mẻ liên tục từ khi đại dịch Covid 19, bằng cách làm thế giới quên đi trách nhiệm của Trung Quốc trong trận dịch toàn cầu này".

Giới phân tích đều chung quan điểm là hình ảnh của Trung Quốc đã xấu đi chưa từng thấy, nhất là ở phương Tây từ khi nổ ra đại dịch. Theo La Croix, một cuộc thăm dò dư luận tại Pháp cho thấy, gần 70% người được hỏi đều có cảm nhận về Trung Quốc xấu hơn trước đại dịch virus corona. Ngay cả ở Ý, nước đã ký nhiều hợp đồng trong khuôn khổ dự án Con Đường Tơ Lụa Mới của Trung Quốc và đã được sự giúp đỡ ồ ạt của Trung Quốc khi bị vỡ trận Covid-19, 80% người dân Ý giờ đây không có cái nhìn tích cực về Trung Quốc.

"Châu Âu đang đứng trước khủng hoảng kinh tế xã hội trầm trong vì Covid-19, vẫn còn chưa kiểm soát được dịch. Tại lục địa này, không ai quên được là dịch bắt nguồn từ Trung Quốc. Còn lại chờ xem liệu Liên Hiệp Châu Âu, từ nhiều năm qua vẫn coi Trung Quốc là 'đối thủ hệ thống', có thành công tạo được mặt trận chung đối lại với một Trung Quốc bá quyền hơn bao giờ hết", La Croix kết luận.

Anh Vũ

Published in Quốc tế

Số người chết do Covid-19 ở Việt Nam tăng lên 27 người

RFA, 23/08/2020

Bộ Y tế Việt Nam hôm 23/8 thông báo thêm một trường hợp tử vong do Covid-19, đưa tổng số ca tử vong do dịch bệnh lên 27 người tính từ đầu năm đến nay.

covi1

Nhân viên y tế đang lấy mẫu xét nghiệm Covid-19 ở một người tại Hà Nội hôm 10/8/2020 - Reuters

Bệnh nhân mới tử vong là bệnh nhân nữ số 577 ở Đà Nẵng. Bộ Y tế cho báo chí biết bệnh nhân chết do sốc nhiễm khuẩn và suy đa tạng vì nhiễm Covid-19. Bệnh nhân cũng có tiền sử suy thận giai đoạn cuối, cao huyết áp, suy tim.

Hiện Việt Nam đã ghi nhận tổng cộng 1.014 trường hợp nhiễm Covid-19. Trong số này, đã có 563 trường hợp khỏi bệnh.

Những người đã tử vong do dịch bệnh phần lớn là người lớn tuổi và có tiền sử bệnh nền. Bệnh nhân tử vong lớn tuổi nhất là 93 tuổi và người trẻ nhất là 33 tuổi.

Tất cả những ca tử vong ở Việt Nam do Covid-19 đều xảy ra vào đợt dịch thứ hai bắt đầu từ Đà Nẵng từ ngày 25/7 vừa qua. Bộ Y tế Việt Nam cho biết virus corona chủng mới trong đợt dịch thứ hai lây lan mạnh hơn so với đợt dịch trước đó bắt đầu từ tháng 1 năm nay.

*******************

Covid-19 : Việt Nam vượt mốc 1.000 ca nhiễm, Đà Nẵng vẫn là ổ dịch lớn nhất

RFI, 21/08/2020

Theo số liệu chính thức, vào hôm qua 20/08/2020, Việt Nam đã ghi nhận thêm 14 ca nhiễm Covid-19 trong vòng 24 giờ, nâng tổng số ca nhiễm được xác nhận lên thành 1.007 trường hợp. Thành phố Đà Nẵng ở miền Trung tiếp tục là ổ dịch nghiêm trọng nhất nước.

covi2

Chuyển bệnh nhân Covid-19 tới bệnh viện Gia Đinh, vào lúc dịch bệnh lan mạnh tại Thành phố Đà Nẵng, miền Trung Việt Nam. Ảnh chụp ngày 04/08/2020.  Reuters - Stringer

Thông cáo của Bộ Y tế Việt Nam cho biết chi tiết là trong số 14 ca nhiễm mới, có 12 ca lây bệnh ngay trong nước, 11 người ở Đà Nẵng, 1 người ở Quảng Nam.

Hai trường hợp còn lại là ca ngoại nhập, một chuyên gia Philippines từ Hàn Quốc bay đến Cam Ranh, đã bị cách ly tại Khánh Hòa, và một thanh niên từ Guinea Xích Đạo trở về nước cuối tháng 7, được cách ly tại Củ Chi (Thành Phố Hồ Chí Minh).

Việc có đến 11 ca nhiễm mới tại Đà Nẵng trên tổng số 14 ca trong ngày, cho thấy là thành phố miền Trung này tiếp tục là ổ dịch nghiêm trọng nhất Việt Nam, là nguồn lây lan dịch ra cả nước trong thời gian gần đây.

Riêng Đà Nẵng đã chiếm hơn 1/3 số ca nhiễm trong cả nước - chính xác là 372 ca tính đến cuối ngày hôm qua - và 21 ca tử vong trên tổng số 25 người chết vì Covid-19 được ghi nhận. Bốn trường hợp tử vong còn lại bao gồm 3 người ở Quảng Nam, và 1 người ở Quảng Trị.

Từ khi dịch bệnh lây lan mạnh trở lại từ hạ tuần tháng 7 đến nay, dich Covid-19 đã xuất hiện tại 15 tỉnh thành ở Việt Nam, đại đa số các ca nhiễm đều có liên quan đến ổ dịch Đà Nẵng. Trên bảng dữ liệu của Bộ Y tế Việt Nam, sau Đà Nẵng, Hà Nội bị 156 ca nhiễm, theo sau là Quảng Nam, 101 ca và Thành Phố Hồ Chí Minh 78 ca.

Tốc độ lây lan và tính chất nguy hại của dịch bênh rất đáng lo ngại. Chỉ trong không đầy 4 tuần, từ 25/07 đến 20/08, số ca nhiễm đã tăng thêm hơn 500, bằng cả 7 tháng trong đợt đầu tiên của dịch bệnh. Còn về số tử vong thì rất rõ. Từ không có trường hợp nào trong gần 7 tháng, ca tử vong đầu tiên được ghi nhận hôm 31/07, và từ đó đến nay, số người chết đã lên thành 25 người.

Mai Vân

***********************

Số ca nhiễm Covid-19 tại Việt Nam đã hơn 1 ngàn trường hợp

RFA, 20/08/2020

Bộ Y tế Việt Nam vào tối ngày 20/8 thông báo có thêm 14 ca nhiễm Covid-19 mới được ghi nhận. Trong số này có 12 ca tại Đà Nẵng, Quảng Nam và 2 ca là người Việt về nước.

covi3

Ảnh minh họa. AFP

Như vậy tổng số bệnh nhân Covid-19 từ đầu mùa dịch đến nay tại Việt Nam là 1007 ca, với 25 trường hợp tử vong. Trong số này có 666 ca mắc do lây nhiễm trong nước. Riêng từ ngày 25/7 đến nay số ca nhiễm trong cộng đồng là 525 ca.

Trong tổng số hơn 1000 ca nhiễm Covid-19, có 542 ca được điều trị khỏi.

Cũng trong ngày 20/8, trung tâm báo chí Thành phố Hồ Chí Minh phát đi thông báo bệnh nhân nam sinh năm 1993 được xác định dương tính sau khi nhập cảnh Việt Nam ngày 29/7 và được cách ly tại bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Sau 3 lần xét nghiệm âm tính được cho về nhà tự cách ly tại địa chỉ hẻm 52 đường Thoại Ngọc Hầu, phường Hòa Thạnh, quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh.

Tuy nhiên đến ngày 18/8 kết quả xét nghiệm tái dương tính với coronavirus. Hiện bệnh nhân đang được cách ly điều trị tại bệnh viện dã chiến Củ Chi, không sốt, không ho, không khó thở.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh đã xác định được 2 người thuộc diện F1, 4 người F2. UBND phường Hòa Thạnh cũng đã phong tỏa tạm thời 17 hộ sống xung quanh nhà của người bệnh, thực hiện cách ly, lấy mẫu xét nghiệm cho 52 người liên quan.

Published in Việt Nam

Covid-19 : Thế giới vượt ngưỡng 800.000 người chết, 23 triệu ca nhiễm

RFI, 22/08/2020

Theo số liệu của trang thông tin Worldometers, tính đến hết ngày 21/08/2020, con số tử vong vì dịch Covid-19 trên thế giới đã vượt qua mốc 800.000 người chết, trong lúc số ca nhiễm cũng đã vượt 23 triệu trường hợp được xác nhận. Tình hình dịch bệnh phức tạp đã buộc rất nhiều nước tăng cường các biện pháp phòng ngừa lây lan, vào lúc Tổ chức Y tế Thế giới hy vọng đại dịch có thể chấm dứt trong “không đầy 2 năm”.

covi1

Trong phòng hồi sức cấp cứu bệnh nhân Covid-19 tại Buenos Aires, Argentina, ngày 21/08/2020.  Reuters – Augustin Marcarian

Một cách chi tiết, theo ghi nhận của Worldonmeters, vào hôm qua, toàn thế giới đã có thêm gần 260.000 ca nhiễm mới trong 24 tiếng đồng hồ, nâng tổng số người bị Covid-19 lên thành 23.108.416 người. Ba nước bị nặng nhất là Mỹ, Brazil và Ấn Độ chiếm hơn 50% số ca nhiễm của thế giới.

Về số ca tử vong, đã có tổng cộng 802.600 người chết vì Covid-19, sau khi tăng thêm hơn 6.000 trường hợp trong 24 giờ. Mỹ vẫn là nơi có nhiều bệnh nhân thiệt mạng nhất, chiếm khoảng 1/4 số người chết trên thế giới.

Dịch bệnh vẫn hoành hành buộc các nước phải tăng cường các biện pháp phòng ngừa. Sau khi có dấu hiệu chững lại vào mùa xuân, dịch Covid-19 lại bắt đầu bùng phát mạnh trở lại, thường là do thái độ lơ là phòng chống vào lúc những sinh hoạt tụ tập đông người được tái lập.

Các biện pháp giới hạn đang gia tăng ở nhiều quốc gia, đi đầu là biện pháp bắt buộc đeo khẩu trang, gần như là ở mọi nơi, kể cả ở ngoài trời. Lệnh phong tỏa, kèm theo cả lệnh giới nghiêm cũng được những nơi bị dịch bệnh nghiêm trọng ban hành.

Một ví dụ cho thấy rõ mức độ cứng rắn của các biện pháp phong chống đang bắt đầu được áp dụng. Tại thành phố đông dân thứ hai ở Anh Quốc là Birmingham chẳng hạn, kể từ hôm nay, cư dân các thị trấn Oldham và Blackburn, cũng như các khu vực của quận Pendle, nơi có tổng cộng gần nửa triệu cư dân, không ai được phép tiếp xúc với người bên ngoài hộ gia đình của mình.

Trong toàn cảnh đó, tổng giám đốc Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO/OMS) vào hôm qua 21/08 cho biết là định chế này hy vọng rằng cuộc khủng hoảng COVID-19 có thể chấm dứt trong vòng chưa đầy hai năm tới đây. Ông giải thích rằng đại dịch cúm Tây Ban Nha khủng khiếp, bùng phát vào năm 1918, cũng đã kết thúc sau hai năm.

Mai Vân

**********************Covid-19 : Châu Mỹ Latinh vượt ngưỡng 250.000 ca tử vong

RFI, 21/08/2020

Sáu tháng sau dịch bệnh Covid-19 bùng phát tại Châu Mỹ Latinh, số ca tử vong ở khu vực này hôm nay 21/08/2020 đã vượt ngưỡng 250.000 ca. Nạn nghèo đói và bất bình đẳng ngày càng được khoét sâu, đe dọa phá hủy những tiến bộ kinh tế - xã hội mà Châu Mỹ Latinh đã phải mất nhiều thập niên mới đạt được.

chaumylating1

Bất chấp dịch Covid-19 hoành hành, một nhóm tiểu thương biểu tình phản đối phong tỏa, với khẩu hiệu : Không phong tỏa nữa. Chúng tôi muốn làm việc, Bogota, Colombia, ngày 18/08/2020.  AP - Fernando Vergara

AFP cho biết Colombia, nước bị dịch bệnh nghiêm trọng thứ 4 trong khu vực, sau Brazil, Mêhicô và Peru, đã vượt ngưỡng biểu tượng 500.000 ca nhiễm. Còn Achentina ghi nhận số người nhiễm thường nhật cao kỷ lục : 8.000 ca.

Tổ Chức Lao Động Quốc Tế nhận định gần 2/3 số người làm công ăn lương tại tại các nước Châu Mỹ Latinh có nguy cơ mất việc, bị giảm giờ làm và thu nhập giảm sút. Còn theo một nghiên cứu mới đây của Chương Trình Phát Triển Liên Hiệp Quốc (UNDP), tại 10 trên tổng số 16 quốc gia Châu Mỹ Latinh, việc thu nhập giảm sút mạnh là nỗi lo chính của các gia đình. Nhiều người phải lựa chọn đói ăn hoặc bị lây nhiễm virus corona, thậm chí phải chịu đựng cả hai.

Trong khi đó, chủ tịch Ngân Hàng Thế Giới David Malpass hôm qua cảnh báo cuộc khủng hoảng Covid-19 có thể sẽ đẩy thêm 100 triệu người trên khắp thế giới vào cảnh đói nghèo cùng cực. Con số này cao hơn so với dự báo trước đây (60 triệu người). 

WHO : Châu Âu không cần tái phong tỏa

Tại Châu Âu, mặc dù số ca nhiễm virus corona đang tăng rất nhanh trong những ngày qua, nhất là ở Pháp, Ý, Đức và Tây Ban Nha, nhưng Tổ Chức Y Tế Thế Giới hôm qua nhận địch Châu Âu có thể quản lý đại dịch mà không cần đến biện pháp tái phong tỏa toàn bộ đời sống xã hội, nhờ đã có chuẩn bị đối phó trong thời gian qua. Tại các nước nói trên, giới trẻ được coi là những người làm dịch lây lan nhanh chóng vì thường không có triệu chứng nhiễm bệnh.

Pháp : Gần 4.800 ca nhiễm mới

Riêng tại Pháp, hôm qua Bộ Y tế ghi nhận có tới 4.771 ca nhiễm mới trong vòng 24 giờ, so với 3.776 ca của ngày hôm trước. Đây là mức tăng nhanh chưa từng có kể từ tháng 05. Tổng cộng, trong vòng 7 ngày qua, Pháp có thêm 18.638 ca nhiễm mới, tăng 43% so với tuần trước.

Số ổ dịch mới được phát hiện trong ngày hôm qua là 33. Tỉ lệ xét nghiệm dương tính cũng tăng lên thành 3,3% so với con số 3,1% trước đó một hôm. Số người nhập viện điều trị và số bệnh nhân phải nằm khoa hồi sức tích cực cũng tăng nhẹ. Theo Cơ quan y tế công của Pháp, tình hình đặc biệt đáng lo ngại khi khả năng xét nghiệm tầm soát vẫn giữ nguyên, nhưng các chỉ số dịch bệnh đều tăng.

Trong bối cảnh này, bộ trưởng Giáo Dục Pháp, Jean-Michel Blanquer hôm qua phát biểu trên truyền hình là ngày khai giảng năm học 2020-2021 vẫn diễn ra theo dự kiến vào hôm 01/09, nhưng các biện pháp phòng dịch ở các trường học sẽ được đặt dưới sự kiểm soát cao độ : đeo khẩu trang là bắt buộc trong các không gian kín và lớp học ở cấp học phổ thông cơ sở và phổ thông trung học. Còn đối với việc đeo khẩu trang trong trường học, tại những nơi không khép kín, quyền quyết định thuộc về chính quyền địa phương.

Thùy Dương

***********************

Covid-19 tiếp tục tàn phá Châu Mỹ Latinh : Brazil gần 110 ngàn người chết (RFI, 19/08/2020)

Theo số liệu chính thức được công bố ngày 18/08/2020, quốc gia Nam Mỹ Brazil đã ghi nhận thêm 47.784 ca nhiễm virus corona mới và 1.352 trường hợp tử vong trong 24 giờ qua.

cov1

Tổ chức NGO Rio de Paz treo bóng bay trên cây thập tự, để tưởng niệm các nạn nhân Covid-19 tại Brazil, vào thời điểm đại dịch giết chết hơn 100.000 người, bãi biển Copacabana ở Rio de Janeiro, Brazil, ngày 8/8/2020. Reuters – Ricardo Morales

Tính ra, Brazil đã ghi nhận tổng cộng 3.407.354 trường hợp dương tính với virus, kể từ khi đại dịch bắt đầu, trong khi số người chết chính thức do Covid-19 đã tăng lên thành 109.888 người, theo dữ liệu của Bộ Y tế Brazil. Brazil tiếp tục là quốc gia bị tác hại mạnh thứ hai trên thế giới, sau Hoa Kỳ.

Trong vùng Châu Mỹ Latinh, Mexico vào hôm qua cũng ghi nhận thêm 5.506 trường hợp nhiễm Covid-19 và 751 ca tử vong khác. Cả nước Mexico như vậy đã bị hơn 530 ngàn ca  tính, trong đó có đến 57.774 trường hợp tử vong. Chính phủ nước này tuy nhiên cho biết số người bị nhiễm thực có khả năng cao hơn đáng kể so với các trường hợp đã xác nhận.

Argentina hôm qua vượt ngưỡng 300.000 người dương tính với virus, và trong vòng 24 giờ, có 235 người chết vì virus corona. Mức tử vong cao hàng đầu trong ngày kể từ đầu đại dịch. Tuy nhiên, theo bộ Y Tế Achentia, tỉ lệ tử vong trung bình tại Argentina trên một triệu dân cư, là 115 người, là mức thấp nhất trong vùng, sau Uruguay và Paraguay.

Trọng Nghĩa

*******************

S người chết vì Covid-19 ti Hoa Kỳ vượt mc 170.000 (VOA, 17/08/2020)

Hôm 16/8, Hoa Kỳ đã vượt qua mc 170.000 ca t vong vì Covid-19, theo mt thng kê ca Reuters, gia lúc các quan chc y tế bày t lo ngi rng dch bnh s khiến mùa cúm mùa thu này phc tp thêm.

cov2

Xe cu thương bnh vin Coral Gables, gn Miami, Florida, ngày 30/7/2020.

Cũng hôm 16/8, s người chết đã tăng thêm 483, nhiu nht là bang Florida, Texas và Louisiana.

Tính đến nay, Hoa K có ít nht 5,4 triu ca được xác nhn nhim Covid-19, cao nht trên thế gii và có th con s này còn thp do quc gia này vn chưa tăng cường xét nghim đến mc khuyến cáo. Các ca nhim đang gim hu hết các bang ngoi tr Hawaii, South Dakota và Illinois.

Các quan chc y tế công cng và các nhà chc trách lo ngi v kh năng dch bùng phát tr li vào mùa thu khi bt đu mùa cúm, điu này có th s làm trm trng thêm các n lc điu tr Covid-19.

Trong mt cuc phng vn vi trang Web MD, Giám đc Trung tâm Kim soát Dch bnh Robert Redfield cnh báo rng Hoa K có th rơi vào "mùa thu ti t nht" nếu công chúng không tuân th các hướng dn v y tế.

Vin Đo lường và Đánh giá Y tế d đoán s ca Covid-19 s gia tăng trong nhng tháng ti, dn đến tng s ca t vong khong 300.000 vào tháng 12 và s ca nhp vin tăng gn 75%.

Cho đến nay, trên toàn thế gii có ít nht 21,5 triu ca nhim Covid-19 và có hơn 765.000 ca t vong được xác nhn. Hoa K vn là tâm chn toàn cu ca đi dch, chiếm khong 1/4 s ca mc và t vong trên toàn thế gii.

**********************

M ghi nhn hơn 5,3 triu ca nhim Covid-19 (VOA, 17/08/2020)

Trung tâm Ngăn nga và Kim soát Dch bnh ca M (CDC) hôm 16/8 thông báo ghi nhn hơn 5,3 triu ca nhim virus Corona mi, tăng gn 55 nghìn ca so vi ln thng kê trước, theo Reuters.

cov3

Người dân Florida đi xét nghim Covid-19.

Tin cho hay, con s người t vong tăng 1.150 người, lên gn 169 nghìn người.

CDC cho biết rng con s thng kê trên tính ti 4 gi chiu ngày 15/8.

Theo thng kê ca Reuters, tính ti sáng ngày 16/8, s ca nhim mi M cũng là khong 5,3 triu người và s ca t vong là hơn 169 nghìn.

Trong mt din biến liên quan ti dch bnh M, c vn hàng đu ca Tng thng Trump v Covid-19 hôm 15/8 đã ti tiu bang Kansas và kêu gi người dân đeo khu trang bt k h sinh sng đâu, theo AP.

"Điu mi người dân Kansas phi hiu đó là chúng ta chng kiến dch bnh mùa hè này c nông thôn và thành th", bác sĩ Deborah Birx nói.

"Vì thế, chúng tôi thc s kêu gi tt c [người dân] các cng đng, dù là nông thôn hay thành th, hãy đeo khu trang".

*******************

Covid-19 : Châu Mỹ Latinh vượt ngưỡng 6 triệu ca nhiễm (RFI, 15/08/2020)

Số ca nhiễm virus corona ở Châu Mỹ Latinh đã lên hơn 6 triệu người, theo số liệu được hãng tin Anh Reuters ghi nhận vào hôm qua, 14/08/2020. Vấn đề đáng quan ngại là chưa thấy dấu hiệu nào là đà tăng này có thể chậm lại, trong lúc mà phần lớn quốc gia trong vùng bắt đầu nới lỏng các biện pháp phong tỏa.

  cov4

Một đám tang nạn nhân Covid-19 diễn ra buổi đêm, tại Sao Paulo, Brazil. Brazil là quốc gia bị dịch tàn phá nặng thứ hai thế giới, chỉ sau Mỹ. Reuters/Amanda Perobelli

Trong vòng 7 ngày qua, bình quân mỗi ngày khu vực Châu Mỹ Latinh này có thêm 86.000 ca nhiễm, và hơn 2.600 người chết vì Covid-19. Đà tăng đó đã đẩy tổng số ca tử vong lên thành 237.360, tính đến tối hôm qua, và tổng số ca nhiễm lên 6.000.005 trường hợp.

Tốc độ tăng rất đáng ngại, vì như vậy, chỉ trong vỏn vẹn 11 ngày số ca nhiễm ở Châu Mỹ Latinh tăng từ 5 triệu lên 6 triệu. Nước bị nặng nhất trong vùng là Brazil, chiếm 15% tổng số của thế giới, và chỉ thua Hoa Kỳ. Peru và Chile, đều đã vượt mốc 100.000 ca nhiễm, cũng có số nạn nhân cao nhất tính theo đầu người (trên 100.000 dân).

Tổ Chức Y Tế Xuyên Mỹ (Pan American Health Organization), phân nhánh của Tổ Chức Y Tế Thế Giới WHO trong vùng, trong tháng Tám đã lên tiếng cảnh báo là đại dịch Covid-19 đã làm cho các bệnh khác gia tăng vì khiến cho các bệnh viện bị bão hòa, và ngăn chặn các chiến dịch chích ngừa.

Còn Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế, vào tháng Sáu đã dự báo kinh tế của vùng Châu Mỹ Latinh sẽ giảm 9,4% năm nay.

Trọng Nghĩa

Published in Quốc tế
Trang 1 đến 28